Ongelofelijk.
Diep onder de grond is een 2000 jaar oud graf vol mummies...
verwoest door grafrovers.
Zo'n grafkelder maakt ons verblijf in de woestijn de moeite waard.
Archeologen doorzoeken de resten op zoek naar aanwijzingen.
Goed. Genoeg.
Ongelofelijk. De mummie ziet er niet normaal uit.
We gaan hem nu onderzoeken.
De grote piramides van het oude Egypte.
Zij beschermen de graven van de grote koningen en koninginnen...
van de oude wereld en de enorme schatten waarmee ze werden begraven.
Maar sinds ze tevoorschijn kwamen...
zijn ze het doelwit van grafrovers.
De strijd tussen grafbouwers en grafrovers duurt al duizenden jaren.
Archeologen in Egypte kijken nu naar hoe de graven werden geplunderd.
Hoe piramides en graven de doden beter gingen beschermen...
en hoe de laatste technologie belangrijke informatie kan halen...
uit de puinhopen die de rovers achterlieten.
In Saqqara is de Britse archeoloog John Ward bij de allereerste piramide:
de trappiramide van Djoser.
De eerste wolkenkrabber van de mens. Wat een prestatie.
John en z'n vrouw, archeologe Maria Nilsson, onderzoeken al 14 jaar...
de vindplaatsen van de grote farao's aan de Nijl.
Nu onderzoekt John hoe de bouwers van de eerste piramide...
de rijkdommen binnenin probeerden te beveiligen tegen grafrovers.
Voor de rovers...
was dit grote bouwwerk dat het landschap domineert, een baken.
Grafrovers waren een plaag in het oude Egypte.
Egyptenaren werden vaak begraven met goud en kostbaarheden.
De rijken namen grote schatten mee in hun graf.
Voor rovers was dat onweerstaanbaar en de piramidebouwers wisten dat.
Onder duizenden tonnen kalksteen...
loopt een verticale schacht van 27 meter naar de grafkamer.
Hier lag de mummie van de farao in een grote, stenen sarcofaag.
Een 5,6 kilometer lang labyrint van ondergrondse tunnels...
bezaaid met offergaven beschermde de grafkamer...
om het lichaam en de rijkdommen van de farao voor eeuwig te behouden.
De piramide boven ons zou de grote prestatie zijn.
Die steekt boven de woestijn uit.
Maar eigenlijk is het dit labyrint. Deze tunnels lopen eindeloos door.
Met veel valse deuren en doodlopende stukken...
is het labyrint ontworpen om dieven te verwarren en af te schrikken.
Ik ben hier pas 10 minuten en ben nu de weg al kwijt.
Als ze door het labyrint heen waren, moesten de rovers de grafkamer in...
om bij de rijkdommen te komen.
De oude Egyptenaren geloofden dat ze hun luxegoederen...
zoals sieraden en meubels, mee konden nemen in de dood.
Dus om de farao en z'n schatten te beschermen...
sloten de bouwers de ingang van de kamer af met grote blokken steen.
Na alle moeilijkheden in het labyrint door te verdwalen zoals ik...
kwamen ze bij dit opgestapelde rode graniet.
Daarachter bevond zich de sarcofaag van de levende god...
de farao zelf.
Deze piramide is specifiek ontworpen om dieven buiten te houden.
Maar net als bijna elke andere piramide in Egypte is hij leeg.
Dieven hebben een weg naar binnen gevonden.
Het lukte deze piramides niet...
om de farao en z'n rijkdommen te beschermen.
Daar zien we overal bewijs van.
Wanneer dieven in graven inbraken, zochten ze kostbare...
en gemakkelijk te dragen buit, zoals sieraden en goud.
Ze gingen vaak meteen naar de mummies.
Die bevatten kostbare, heilige amuletten onder alle zwachtels.
Ze stalen zelfs het kostbare witte kalksteen dat op de piramides zat...
voor hun eigen bouwprojecten.
Maar oude Egyptenaren straften grafrovers zwaar.
Ze werden in het openbaar op een grote staak gespietst.
Ondanks de risico's sloegen rovers toe in alle oude Egyptische graven...
met inbegrip van de piramides.
Hoe kwamen rovers in die goed beschermde graven?
Om daarachter te komen, gaat John...
naar de plek van een van de brutaalste roven...
die duizenden jaren lang bewaard is gebleven.
In Luxors Deir el-Bahri...
achter de rotsen van de Vallei der Koningen...
graven de Egyptische archeoloog Fahty Yaseen en z'n team een graf op...
dat 1500 jaar na de grote piramiden is gebouwd.
Fahty wilde archeoloog worden...
sinds hij met een schoolreisje naar Luxor ging.
Hij werkt hier al 30 jaar.
Het graf hoorde bij een groot complex...
met een fraai binnenplein om de hoge status van de doden te tonen.
Maar net als de grote piramiden trok deze opzichtige plek rovers.
Er liggen botten, gemummificeerde resten en stukken aardewerk.
Het wordt erg lastig, want we zijn veel informatie kwijt.
Fahty wil weten waarom dit graf zo overhoop is gehaald.
Rovers in het oude Egypte waren niet alleen uit op kostbaarheden.
Het graf zelf was ook waardevol voor hergebruik door de elite.
Is deze schade van rovers op zoek naar schatten?
Of is het graf geruimd, opdat iemand anders het kon gebruiken?
Om hierachter te komen, zoekt Fahty naar de oorspronkelijke grafeigenaar.
We moeten hier langzaam en geduldig opgravingen doen en hopen.
Z'n team maakt een pad naar de grafkamer.
Daar hopen ze het lichaam van de eigenaar te vinden.
Die was in elk geval rijk.
Het graf staat op een prominente plek naast de tempel van Hatsjepsoet.
De fraaie ingang en het grote binnenplein moesten indruk maken...
bij speciale feesten voor de doden.
In de westelijke muur van de gang van het graf zit een valse deur.
Volgens de Egyptenaren was dat een poort voor de geest van de dode.
Bij uitgebreide vieringen kwamen de Egyptenaren hierheen...
met offergaven van eten, drank en bloemen...
die de geesten konden meenemen naar het hiernamaals.
De feestgangers sliepen hier ook om in hun dromen...
met de zielen van hun voorouders te communiceren.
Maar deze graven waren niet alleen het doelwit van rovers...
maar ook van mensen die de graven zelf wilden hebben.
Na enkele weken heeft Fahty's team het pad vrijgemaakt...
naar de grafkamer middenin.
Fahty kan er nu in om te kijken of de oorspronkelijke eigenaar er nog is.
Wat een groot graf.
Ook hier is de puinhoop op de vloer van de grafkamer...
een teken dat grafrovers dit lang geleden hebben geplunderd.
Alles heeft veel geleden...
onder de rovers, sinds de oudheid.
Het ligt niet zoals oorspronkelijk.
Het is niet duidelijk wanneer of waarom dit graf is verstoord.
Waren het plunderaars op zoek naar schatten?
Of heeft iemand de oorspronkelijke eigenaar weggehaald...
en het graf opnieuw gebruikt voor een nieuwe mummie?
De rovers uit die tijd maakten alles kapot.
De grafkamer bevat geen mummies.
De oorspronkelijke grafeigenaar is weggehaald of vernietigd.
We weten het nu niet. Het is niet duidelijk.
Maar in de hoofdkamer heeft technicus Sayed een doorbraak.
Hij heeft een mummie gevonden die intact lijkt.
We hebben geluk, want we hebben een heel mooie mummie gevonden.
Hij lijkt in goede staat te zijn.
In Philadelphia, een oude stad in de woestijn, ten zuiden van Cairo...
Kom op, jongens. Tillen.
heeft de Egyptische archeoloog Basem Gehad jaren gewerkt...
aan het blootleggen van een oude necropolis onder de woestijn.
Nu is hij met z'n team onderweg...
naar een graf uit de laatste jaren van de Egyptische beschaving.
Het werd bijna 2500 jaar na de eerste piramide gebouwd.
Het werd gemaakt met het idee om rovers buiten te houden.
De bouwers leerden van de fouten van hun voorgangers.
Er stond geen piramide of tempel om het graf te markeren.
Het lag in de woestijn, onder in een gevaarlijke, 10 meter diepe schacht.
Op die diepte en verborgen in de berg moest het graf veilig blijven...
voor grafrovers. Het is bescherming van het leven na de dood.
We willen graag zien wat erin ligt.
Hoeveel succes hadden de grafbouwers?
Hebben ze rovers buiten weten te houden?
Basem moet erin en het gaan onderzoeken.
Daarvoor... - Kom op.
moet het team een 200 kilo zware lier de berg op sjouwen...
en neerzetten over de schacht.
Kom op, Hamdy. Zet de bouten en het frame vast.
We moeten zorgen voor onze veiligheid.
De lier staat.
Rustig aan.
Basem kan naar beneden.
Eroverheen. Naar beneden.
Voorzichtig dat ik m'n hoofd niet stoot tegen het hout.
Langzaam en voorzichtig naar beneden. Naar beneden. Bismillah.
Het is heel eng en heel gevaarlijk.
Als de lier het begeeft, kan hij vallen en doodgaan.
Heel goed.
Rustig. Losser.
Als hij eindelijk op de bodem is, ziet hij iets verbazingwekkends.
Ongelofelijk.
Tientallen mummies.
Basem verkent het graf op 9 meter onder de grond.
Zijn de doden beschermd gebleven of is er geplunderd?
Deze plek is ongelofelijk. Ik zie hier een complete mummie.
Aan de andere kant van de ruimte ligt ook een complete mummie.
Hier nog een mummie.
Het is een groot complex van 28 vierkante meter groot.
Dat laat zien dat dit een elitegraf was.
Binnenin zijn er drie grafkamers uitgehakt in het gesteente.
Daarin lagen circa 80 kunstig omzwachtelde mummies.
De vondst van zo'n graf maakt ons verblijf hier de moeite waard.
Maar er klopt iets niet. Basem is niet de eerste die in dit graf komt.
Er zijn tekenen van plundering en de meeste dingen zijn kapot gemaakt.
De grafrovers kwamen hier...
en hebben de meeste kostbare spullen meegenomen, de fraaie voorwerpen.
Wanneer oude Egyptenaren overleden, legden hun familieleden eten...
drank en gebruiksvoorwerpen in hun graf.
De rijkere elite kreeg luxere persoonlijke bezittingen...
zoals wapens, gouden meubilair en zelfs strijdwagens.
De Egyptenaren dachten dat ze dat mee konden nemen naar het hiernamaals...
om ze te beschermen en te onderhouden.
Maar de schatten in de elitegraven waren een mooie buit voor dieven.
Nu moet Basem kijken wat de rovers hebben achtergelaten.
Ze hebben alle maskers meegenomen, behalve één verguld masker.
Die ligt hier te glimmen. Een geweldig voorbeeld...
van hoe de kunst was in die tijd.
Het masker laat zien dat er wellicht nog veel te vinden is...
in de puinhoop die de plunderaars achterlieten.
Basem moet op zoek naar aanwijzingen van wanneer en hoe het is geplunderd.
Het is als een plaats delict.
Je moet al het bewijs en alle aanwijzingen verzamelen.
We moeten nog veel doen.
In Luxors Deir el-Bahri...
zoekt Fahty naar de oorspronkelijke eigenaar van dit geplunderde graf.
Z'n team heeft een spectaculaire mummie gevonden bij de ingang.
Dit is de beste mummie die we hier hebben gevonden.
Een heel complete mummie.
Je ziet het hoofd, de armen, het lichaam, de benen.
In de dertig jaar dat Fahty werkt als archeoloog...
is dit een van de meest intacte mummies die hij heeft gevonden.
Die is compleet.
Heel goed. Ik kan het niet geloven.
Het lijkt op een vrijwel complete mummie.
Maar ik vraag me af waarom die mummie hier ligt.
De plaats van de mummie in de gang is een raadsel.
De eigenaar van het graf hoort in de grafkamer te liggen.
Waarom hij hier ligt, is ons niet duidelijk.
Het is niet de oorspronkelijke plek.
Misschien is hij hier neergelegd door plunderaars...
na de begrafenis.
Iemand heeft dit graf gebruikt na de eigenaar van het graf.
Als dit de eigenaar is, kan er duidelijk worden wat er is gebeurd.
Waren het dieven of de latere elite die het graf opnieuw gebruikte?
Om meer te weten, moet Fahty de mummie verder onderzoeken.
Ik hoop dat het ons veel informatie oplevert.
Dan weet je of het de eigenaar of een latere gebruiker is.
Maar eerst moet hij de mummie uit het graf halen.
Voorzichtig.
Ze moeten heel voorzichtig zijn.
De kwetsbare mummie is duizenden jaren oud en kan verbrokkelen.
We moeten stabiel zijn.
Bevatten deze oude resten aanwijzingen over wat er is gebeurd?
Is dit de oorspronkelijke eigenaar of een latere bedrieger?
Vlak bij de vervallen piramide van Meidoem...
onderzoekt John een van de grootste diefstallen uit de oudheid.
Hij wil weten hoe grafrovers in het oude Egypte...
in een van de best beschermde graven kwamen.
Dit is echt een verbazingwekkend monument.
Dit imposante bouwwerk komt gewoon omhoog uit de woestijngrond.
Deze hoge heuvel van 90 bij 45 meter heet een mastaba.
Dat is een grafstijl van vóór de piramiden.
Deze Mastaba 17 is een van de grootste en indrukwekkendste in Egypte.
Anders dan de piramiden met hun complexe tunnelnetwerk...
waren mastaba's volledig afgesloten.
Als ze af waren, mocht er niemand meer in.
Het was een eeuwig huis voor degenen die erin begraven lagen.
Midden in de mastaba...
lag de dode in een stenen sarcofaag met daarop een deksel van 3000 kilo.
De sarcofaag stond in een massieve ruimte van kalksteen...
waarvan de enige ingang was afgesloten met grote kalksteenblokken.
De kamer zelf lag op 9 meter diepte in een natuurlijke holte.
Een groot bouwwerk van klei en steengruis dekte de kamer af...
en de holte waar die in lag, zonder een in- of uitgang.
Er zat 30 meter steen tussen de bewoner en de oppervlakte.
Een soort fort voor de doden. Allerlei lagen...
beschermden die ene persoon in die sarcofaag in de grafkamer.
Maar zelfs die bescherming kon dieven niet buiten houden.
Aan de zuidkant vindt John een met de hand gegraven tunnel van de dieven.
Kijk eens. Ze hebben niet alleen...
door de hele buitenkant gegraven...
maar hebben zelfs een tunnel gemaakt onder de mastaba.
Om te begrijpen hoe de dieven te werk zijn gegaan...
kreeg John speciale toestemming om hun tunnel in te gaan.
Ik kijk er niet naar uit om donkere tunnels in te gaan.
In de necropolis van het oude Philadelphia...
onderzoekt Basem een verborgen graf.
Hij wil weten wie deze grafkamers heeft geplunderd en wanneer.
Hij heeft mummies gevonden die intact lijken, en een begrafenismasker.
Er kan nog meer bewijs tussen het puin liggen.
Misschien vinden we een aanwijzing over de grafrovers.
Dan begrijpen we wanneer en wie deze ruimte heeft verstoord.
Basem moet de ruimte centimeter voor centimeter doorzoeken.
Meestal betekent dat dagenlang nauwgezet werken.
Maar z'n team heeft geavanceerde technologie...
die meer past bij een moderne plaats delict.
Dit is de meest geavanceerde techniek op het gebied van archeologie.
Ik kan niet wachten tot ik het resultaat zie.
Terwijl Basems laserscanner de kamer scant...
maakt een camera honderden foto's per seconde...
terwijl een laser de ruimte tot op de millimeter nauwkeurig meet.
Samen geven ze een gedetailleerd model van het hele graf.
Zo kan Basem dingen zien die je met het blote oog niet ziet.
Goed. Dat is het.
Ongelofelijk.
We beschikken nu over elk detail van deze ruimte.
Wanneer ze de beelden bekijken, ziet Basem iets onverwachts.
Als je de scan bekijkt, zie je wat interessants.
De mummie ziet er ongewoon uit. We gaan hem onderzoeken.
De mummie kan nog een aanwijzing geven over wie het graf heeft geplunderd.
Maar om hem te kunnen onderzoeken, moeten ze hem eerst verplaatsen.
Kom, Ahmed, we moeten deze mummie optillen.
In de necropolis van Assasif...
heeft Fahty's team een intacte mummie gevonden in een geplunderd graf.
Fahty wil weten of deze mummie de oorspronkelijke grafeigenaar was.
Dat biedt een aanwijzing of het graf is geplunderd of opnieuw is gebruikt.
Hij heeft hulp gevraagd aan biologisch antropoloog Jesús Herrerin...
die een moderne röntgenscanner heeft meegenomen.
Zo kan hij het geslacht bepalen en zien of de mummie arbeid verrichtte.
Hij is blij met wat hij ziet.
90 procent van de mummies in Egypte is kapot.
90 procent.
Slechts 10 procent is een complete mummie. Dat is een mooie vondst.
Balsemers hebben deze mummie heel precies omzwachteld.
Ze hebben zelfs elke vinger afzonderlijk omzwachteld.
Kijk naar de vingers. Elke vinger is omwikkeld.
Afzonderlijk van elkaar.
Zo'n fraaie mummie kan de eigenaar van het graf zijn.
Maar er is meer bewijs nodig.
Jesús scant nauwgezet het hele lichaam.
Goed. Mooi beeld.
Hij moet tientallen foto's maken om een volledig beeld te krijgen...
en de identiteit van de mummie vast te stellen.
In de necropolis van het oude Philadelphia bekijkt Basem een graf.
Hij heeft een vreemde mummie gevonden die aan kan geven wanneer...
en hoe dit graf is geplunderd.
Maar om meer onderzoek te doen, moet de mummie het graf uit.
Het is niet veilig om rond een voorwerp te werken...
met zo'n dak binnen. Dus hij moet naar buiten.
We pakken hem bij de benen.
De mummie is al verstoord door dieven, dus ze moeten voorzichtig zijn.
Eén verkeerde beweging en hij kan verbrokkelen.
Naar buiten. Stop. Ga jij naar buiten.
Haal Mohammed. Laat hem in het midden gaan.
Snel, ondersteun het midden. Goed. Naar buiten.
Nu de mummie veilig uit de grafkamer is...
kan Basem hem beter bekijken.
De mummie ligt raar gedraaid.
Het gezicht kijkt naar beneden. Zo'n mummie hebben we nog nooit gezien.
Het lichaam ligt niet zoals gebruikelijk. Het is heel vreemd.
De nek van de mummie blijkt te zijn gedraaid...
om het kostbare begrafenismasker eraf te halen zonder hem te beschadigen.
Voor Basem geeft dit aan dat dit graf vrij recent is leeggeroofd.
Graven die in de oudheid werden beroofd, waren ernstiger verstoord...
en bevatten kapot geslagen mummies.
Ik denk dat dit zo'n 100 jaar geleden is geplunderd.
Dat is een grote vondst. Dit verborgen graf uit 300 voor Christus...
beschermde z'n doden 2000 jaar lang tegen dieven.
Pas in de moderne tijd...
met moderne apparatuur, wisten schatzoekers erin te komen.
Zo'n eeuw geleden...
was het voor mensen interessant om naar Egypte te gaan...
en voorwerpen te verzamelen uit de graven en vindplaatsen in Egypte.
Deze 'Egyptomanie' heerste wereldwijd aan het begin van de 20e eeuw.
Zo vond Howard Carter in 1922 het graf van Toetanchamon.
Europese onderzoekers namen veel kostbare artefacten mee uit graven.
Die eindigden in musea of in particuliere collecties.
Deze mummie heeft de moderne grafrovers overleefd.
Nu wil Basem zorgen dat hij in de toekomst goed bewaard blijft.
Daarvoor heeft hij hem uit het graf gehaald.
In Meidoem...
volgt John een smalle tunnel onder een zwaar versterkt graf.
Hij wil weten hoe dieven dit bijna 4500 jaar geleden hebben leeggeroofd.
Hun eerste uitdaging was het midden bereiken van de stenen mastaba.
Ik kan me niet voorstellen dat je in zo'n nauwe omgeving werkt.
Het moet vreselijk zijn geweest. Het stof in je longen.
Om zo'n tunnel te graven, moet je duizenden kilo's steen verplaatsen...
en is er constant instortingsgevaar.
Het moet maandenlang precies en gevaarlijk werk zijn geweest.
Je ziet de beitelmarkeringen nog in de muur zitten.
Ze maakten de tunnel met het meest rudimentaire gereedschap.
Aan het einde van de tunnel loopt een schacht 6 meter recht naar beneden.
O, jee. Niets houdt deze ladder op z'n plaats.
Ik zet m'n voet neer in het donker.
Onder in de schacht vindt John iets ongelofelijks.
Dit is ongelofelijk.
John is aan het einde van de tunnel van de dieven.
Die komt precies uit bij het stenen omhulsel van de grafkamer.
Ze hebben die heel lange tunnel gegraven...
toen de schacht en daarna deze kleine tunnel gemaakt...
en kwamen precies uit bij het kalkstenen omhulsel.
De grafrovers gingen aan de zuidkant onder de mastaba door...
en hakten zich 18 meter een weg door het kalksteen.
Toen stopten ze...
en groeven een schacht door de losse opvulling van de holte...
tot ze bij de kalkstenen muur van de grafkamer waren.
Stel je eens voor dat ze hier net zo zaten zoals ik nu.
IJverig hakkend in dit kalksteen...
wetend dat daarachter schatten lagen waarmee ze hogerop konden komen.
Om met de tunnel zo precies bij de grafkamer...
te komen, moesten de rovers volgens John...
de indeling van het graf heel goed kennen.
Ze moeten informatie hebben gehad over waar ze heen moesten.
De leider van deze groep wist precies waar deze tunnel moest komen...
want die liep rechtstreeks naar de grafkamer.
Binnenin...
is de grafkamer mooi afgewerkt met glad kalksteen.
Ik voel me als een blij kind in een snoepwinkel.
Maar John is niet de enige in het graf.
Tientallen vleermuizen. En John is daar echt bang voor.
Ze hangen daar. Lieve help. Ze zijn overal.
In Luxors Deir el-Bahri...
in de necropolis van Assasif heeft Jesús röntgenbeelden samengevoegd...
voor een gedetailleerde scan van de mummie die Fahty heeft gevonden.
Hij wil weten of deze mummie de eigenaar van het graf is.
Het kan aangeven of dit graf is leeggeroofd of opnieuw is gebruikt.
Botanalyse kan het geslacht en de maatschappelijke status vaststellen.
Het was een complete mummie in heel goede staat.
Je ziet de schedel, de torso. Hij is mannelijk.
Dus het is een man.
Dat zie je aan de vorm van de heupen.
De botten vertellen ook iets over de maatschappelijke status van de man.
In de wervelkolom zie je geen osteoartritis.
De uitstekende conditie van de botten geeft aan dat deze man geen zware...
handarbeid verrichtte in z'n leven. Hij was vermoedelijk hooggeplaatst.
De eigenaar van het graf is erg belangrijk. Hij heeft een groot graf.
Hij heeft ook een hoge maatschappelijke positie.
Deze mummie kan dus de oorspronkelijke eigenaar van dit fraaie graf zijn.
Hooggeplaatste mummies hebben amuletten van edelsteen in de kist.
Die moet je op de röntgenfoto kunnen zien.
Zie je amuletten bij de borst?
Nee, er zijn helaas geen amuletten.
Misschien zat er een amulet in, maar heeft de dief hem gepakt.
Ja, helaas.
Het bewijs duidt op een reeks misdrijven en gebeurtenissen.
Deze mummie lijkt de oorspronkelijke eigenaar van het graf te zijn.
Maar iemand heeft hem van z'n plek in de kamer gehaald...
en dieven hebben z'n kostbare sieraden meegenomen.
De rest van het graf is vrijwel volledig verwoest.
Dit geeft aan dat het niet één keer is leeggeroofd of hergebruikt...
maar meermalen is geplunderd en hergebruikt in de loop van eeuwen.
Net als de piramiden trok dit fraaie graf mensen aan.
Niet alleen schatjagers...
maar ook mensen die er zelf wilden worden begraven.
Als we meer onderzoek doen, weten we of hij de eigenaar van het graf is.
Het kost tijd om alles te onderzoeken.
Fahty moet nog veel doen om de rommel uit te zoeken...
die generaties dieven achter hebben gelaten.
Maar met elke nieuwe aanwijzing en met behulp van nieuwe technologie...
komt hij dichter bij het onthullen van het raadsel van dit graf.
In Meidoem onderzoekt John hoe oude grafrovers te werk gingen...
in een van de grootste mastaba's in Egypte.
Het plafond van de grafkamer krioelt van de vleermuizen.
Ik haat vleermuizen. Het zijn net vliegende reuzenspinnen.
4500 jaar geleden waren er geen vleermuizen...
maar lagen hier rijkdommen, zoals verguld meubilair en aardewerk.
Om bij de kostbaarste buit te komen, hadden de rovers nog één obstakel:
een enorme stenen sarcofaag met daarin het gouden dodenmasker en sieraden.
Deze granieten sarcofaag weegt meer dan 8000 kilo.
Het is een van de grootste sarcofagen in Egypte.
Maar de dieven wisten erin te komen...
en lieten een 4500 jaar oude aanwijzing achter over hun werkwijze.
Kijk eens. Dat is ongelofelijk.
De originele hamer die de plunderaars gebruikten...
hebben ze hier achtergelaten.
De dieven gebruikten lange houten hefbomen om de deksel te openen.
Die hielden ze omhoog door hun houten hamers te gebruiken.
Het is echt ongelofelijk als je bedenkt...
dat deze deksel precies op die hamer ligt...
zoals de dieven hem hebben achtergelaten.
Dit was een spectaculaire roof en het eeuwenlang bewaarde bewijs...
laat zien hoe vastberaden en voorbereid de dieven waren.
Maar de sleutel tot hun succes was hun kennis van de indeling van het graf.
Met die informatie en de belofte van grote rijkdommen...
maakten de grafbouwers geen schijn van kans.
Stel je voor hoe ze naar binnen kropen en in deze kamer kwamen...
en schatten vonden die hun stoutste dromen overtroffen.
Dat zou hun leven totaal veranderen.
In de necropolis van het oude Philadelphia...
heeft Basem ontdekt dat dit graf de doden 2000 jaar beschermde...
totdat het een eeuw geleden werd geplunderd door moderne dieven.
Ik help je met het hoofd.
Nu wil hij zorgen dat deze mummie bewaard blijft.
Kom op, samen.
Hij haalt hem uit het graf en brengt hem naar een museum.
Daarvoor moet hij hem 10 meter omhoog takelen door de schacht.
We zijn een beetje gespannen.
Ik ben bang, want dit is een lastige operatie.
Daarom moeten we het goed doen, zodat hij bewaard blijft.
Voorzichtig. De kist is zwaar.
De kist weegt 100 kilo en moet met de hand uit het graf worden getrokken.
Kijk uit voor je handen.
Optillen.
Zie je hoe moeilijk dit is? Het is echt lastig.
De schacht is maar 2 meter breed en uitgehouwen in losse steen.
Als de kist tegen een muur botst, kan die instorten.
Voorzichtig.
Dit is niet veilig.
Het is niet veilig in de schacht als ze de kist optillen.
Dit is het meest zenuwslopende deel van het werk vandaag.
Is alles goed? Godzijdank.
Heel goed.
Uiteindelijk brengen ze de mummie in veiligheid.
Basem heeft ontdekt dat dit eenvoudige...
geheime graf eigenlijk beter was dan de grote piramiden.
Het heeft z'n doden 2000 jaar lang beschermd en nu...
blijft in elk geval een deel van de kostbare artefacten bewaard.
Ik denk dat we nog prachtige dingen kunnen vinden in dit graf.
Die moeten wij beschermen en behouden voor toekomstige generaties.
Doden uit oude graven beschermen blijft ook nu nog lastig.
Maar dit verborgen woestijngraf dat 2000 jaar ongemoeid bleef...
laat zien hoe grafbouwers hun methodes tegen dieven aanpasten.
De vroegste graven, de mastaba's, hielden dieven niet buiten.
Daarom werd het ontwerp verbeterd.
Daarna kwamen er piramiden met beveiliging tegen grafplundering.
Maar door de grote bouwwerken erboven werden ze een groter doelwit.
Uiteindelijk lieten grafbouwers piramiden en tempels achterwege...
en verborgen hun graven diep in het gesteente van geheime valleien.
Elk seizoen leren archeologen, door nieuwe technologie...
meer over de eeuwenlange strijd tussen grafbouwers...
en grafrovers.
Hoe de rovers informatie van binnenuit gebruikten om in graven te komen.
Hoe rijke graven honderden jaren lang werden geplunderd en hergebruikt.
En hoe sommige graven, aan het einde van de Egyptische tijd...
uiteindelijk hun doden duizenden jaren lang konden beschermen.
Vertaling: Debby Nieberg