Ik kan niet verder, maar ik zie wel...
dat daar een ingang is.
Even buiten Alexandrië, diep onder een tempel...
zoeken archeologen naar de graftombe van Cleopatra.
De laatste koningin van Egypte.
Ik heb zo'n voorgevoel. Ik denk...
dat ik zo dit mysterie ga oplossen.
Door deze opening...
Ik krijg geen lucht.
Het oude Egypte.
De unieke monumenten vertellen het verhaal van een beschaving...
die 3000 jaar voortduurde.
Het laatste hoofdstuk draait om een mooie, bekoorlijke vrouw:
Cleopatra.
Deze legendarisch koningin was de laatste farao van Egypte.
Ondanks dat ze een gezonde erfgenaam had.
In heel Egypte onderzoeken archeologen nu het mysterie...
rond het eind van haar heerschappij.
Was ze een geslaagde farao?
Wat voor onrust droeg bij aan haar neergang?
En waar is haar verdwenen graftombe?
Aan de rand van Alexandrië, bij de tempel van Taposiris Magna...
is Dominicaanse archeoloog Kathleen Martinez...
op zoek naar de grafkamer van Cleopatra.
De plek is een van de grootste mysteries van het oude Egypte.
Als we de graftombe van koningin Cleopatra gevonden hebben...
dan zal ze haar verhaal vertellen. Dat wordt fantastisch.
Toen ze 15 was, hoorde Kathleen voor het eerst over Cleopatra.
Twintig jaar lang was ze een succesvol advocaat.
Ze nam ontslag en wijdde zich aan het vinden van de verdwenen koningin.
Ze is m'n heldin.
Een vrouw die veel bereikt had, haar tijd ver vooruit.
Ze was politicus.
Ze sprak alle talen uit haar tijd, negen stuks.
Ze was een koningin, een godin.
Ik denk dat ze geniaal was.
Velen denken dat haar tombe zich in haar hoofdstad bevindt: Alexandrië.
Kathleens onderzoek heeft haar naar de tempel in Taposiris Magna geleid.
Ze denkt dat Cleopatra haar graftombe in deze tempel verborgen heeft.
Cleopatra was de godin Isis in menselijke gedaante.
Deze tempel was aan Isis gewijd.
Daarom denk ik dat ze hier begraven ligt.
Al voor het twaalfde seizoen graaft ze hier op.
Ze heeft al munten gevonden met de beeltenis van de koningin erop.
Dat bewijst dat de tempel uit haar tijd stamt.
Elk jaar dat ik in Egypte kom...
vind ik weer een stukje van de puzzel.
Ik weet dat ik steeds dichterbij kom.
Vorig jaar gebruikte ze een netwerk van geofoons...
om iets verbijsterends te ontdekken.
Geofoons registreren kleine trillingen in de aardkorst...
om onderaardse holtes te vinden.
In Taposiris Magna vonden ze onder de tempel een grote lege ruimte.
Kathleen wil graag achterhalen of die holte...
de graftombe van Cleopatra kan zijn.
Vorig seizoen probeerden ze er via een oude tunnel in te komen.
Maar door de zware regenval konden ze er niet in.
Door een uitzonderlijk droge zomer ligt de tunnel nu droog.
Zal Kathleen zo de mysterieuze ruimte en Cleopatra bereiken?
Ik weet zeker dat zich daar beneden iets heel belangrijks bevindt.
Maar ook nu de tunnel droog ligt...
is het verkennen ervan heel lastig.
De enige ingang is via een linke schacht in de rotsen.
Om erin te komen, moeten ze een reeks ladders aanbrengen.
Er gaat veel tijd in zitten, maar het moet echt goed gebeuren.
Het gaat 7,5 meter naar beneden, dus elke fout kan fataal uitpakken.
Het moet, maar dan wel veilig.
Als de ladder valt, gaan we eraan.
In Alexandrië...
is Amerikaanse egyptoloog Meredith Brand ook op zoek naar Cleopatra.
De catacomben van Kom el Shoqafa liggen bijna 20 meter onder de stad.
Niemand weet wie hier begraven ligt.
Het is een van de weinige overgebleven grote tombes van het oude Alexandrië.
Verrukkelijk.
Niemand weet hoe Cleopatra's tombe eruitzag.
We hebben geen tombes van haar dynastie gevonden.
Aan de hand van deze graftombe gissen we ernaar.
Meredith was pas 17 toen ze voor het eerst in Egypte kwam.
Ze is sindsdien vaker in oude tombes dan thuis in de VS te vinden.
Vanwege dit soort plekken ben ik egyptoloog geworden.
Ze bestudeert de beelden en de gravures op de muur.
Een fantastische voorstelling.
De god Anubis, met de kop van een jakhals...
mummificeert de overledene.
Plus alle andere goden die je verwacht te zien.
Het stelt een kenmerkende begrafenis in het oude Egypte voor.
Maar er zijn ook reliëfs uit een andere cultuur.
Hier op de sarcofaag zie je een volledig Grieks tafereel.
Deze krans en al die hoofden zijn 100 procent Grieks.
Het is een vreemde mengelmoes van Griekse en Egyptische stijlen.
Het verwijst naar de ware identiteit van Cleopatra...
en het Egypte waar ze over heerste.
- In 332 v. - Chr. veroverde Alexander de Grote Egypte.
Hij stichtte de stad Alexandrië.
Hij plaveide de weg voor een Griekse dynastie van farao's:
De Ptolemaeën, die vanuit de nieuwe stad regeerden.
Driehonderd jaar later. Cleopatra was pas 21.
Ze versloeg haar jongere broer in een veldslag en werd koningin van Egypte.
Ondanks haar Griekse afkomst omarmde ze Egyptische tradities.
Ze droeg de kleding en de kroon van de oude farao's.
Ze werd de eerste van haar bloedlijn die Egyptisch leerde.
De tombe getuigt van de twee oude culturen die Cleopatra belichaamt.
Deze unieke beeltenissen geven de cultuur van Alexandrië goed weer...
ten tijde van Cleopatra: een mix van Griekenland en Egypte.
Cleopatra heerste 20 jaar vanuit deze multiculturele hoofdstad.
Volgens oude bronnen zou ze in - 30 v. - Chr. zelfmoord gepleegd hebben.
De laatste farao ooit. De aanwijzingen over de raadsels rond Cleopatra...
de reden voor haar ondergang en de plek van haar graftombe...
zijn te vinden in de ruïnes van deze Grieks-Egyptische wereld.
In Philadelphia...
een oude stad die teruggaat tot de tijd van Cleopatra...
hebben archeoloog Basem Gehad en z'n team hun kamp opgeslagen.
Hier bevond zich ooit het oude Philadelphia.
Het is vandaag heet en er staat veel wind. Hier ligt veel zand.
Geen fijne situatie om je in te bevinden.
Elk jaar leven hij en z'n team weken achter elkaar...
in tenten in deze dorre woestijn.
Ondanks dat het behelpen is, is het voor Basem een droom die uitkomt.
Al als kind droomde ik ervan archeoloog en egyptoloog te worden.
Daarom heb ik er ook genoeg energie voor...
om het vele dagen en zelfs weken in de woestijn uit te houden.
Constant doorgaan met werken en opgraven.
Toen hij hier vorig seizoen aan het opgraven was...
vonden ze een heel complex van gewelfde graftombes.
In een van de tombes, iets verder weg van de hoofdgang...
vonden ze flinters beschilderd hout.
Eenmaal in elkaar gezet ontstond er een prachtig schilderij.
Ook vonden ze delen van een schedel van een mens.
En linnen met een ruitjespatroon erop.
Opmerkelijke sporen van een necropolis onder het zand...
en van de mensen die hier 2000 jaar eerder leefden.
Basem hoopt dit jaar een nog grotere catacombe te vinden.
Dan kan hij uitzoeken hoe de Grieken en oude Egyptenaren samenleefden...
in het Egypte van Cleopatra.
In dit gebied heb je veel catacomben, tombes en graven.
Ze kunnen ons gegevens bezorgen over de Grieken en de Egyptenaren...
die hier samenleefden.
Maar er is een groot probleem:
De plek beslaat ruim 800 voetbalvelden.
Ze hebben geen gegevens over waar de catacomben liggen.
Heel lastig dus waar je moet beginnen met graven.
Het is net of je een naald in deze grote woestijn zoekt.
Basem vindt zandbulten...
die hij herkent van satellietbeelden van de omgeving.
Het zou op een grote tombe onder de woestijnbodem kunnen duiden.
Ze markeren een stuk en beginnen te graven.
Onder de verzengende zon verplaatsen ze tonnen aan zand.
Rond 12 uur blijkt dat Basems voorgevoel klopt.
We hebben net deze trap gevonden.
Hij is in dit gesteente uitgehakt.
Hij leidt naar een ingang, vermoedelijk naar catacomben.
Welke schatten bevinden zich onder aan de trap?
Wat kunnen ze onthullen over de wereld van Cleopatra...
en de neergang van het oude Egypte?
Als we veel geluk hebben ligt er een catacombe die intact is...
en vinden we wellicht mummies.
De hele middag zijn ze de ingang vrij aan het maken van zand.
Eindelijk is er genoeg ruimte en kan Basem binnen gaan kijken.
Ik zie veel overblijfselen, van mummies en skeletten.
Basem kruipt door de smalle opening in de rotsen.
Dit is iets uitzonderlijks. Overal geofferde dieren.
Binnenin bevindt zich een enorm catacombencomplex...
met elf grafnissen. Voor eentje daarvan...
ziet hij een complete amfoor op het zand liggen.
Deze soort wijnkruiken werd gebruikt...
in de overgangsperiode tussen de Ptolemaeën en de Romeinen.
In die tijd regeerde Cleopatra.
Het bewijst dat de catacombe Grieks is en uit Cleopatra's tijd stamt.
Nu moeten ze het hele complex gaan opgraven.
Op wat aardewerk op het zand na is bijna alles volledig begraven.
We zijn er heel blij mee en willen graag zien wat er onder het zand ligt.
Ze beginnen de eerste grafnis uit te ruimen.
Onder deze omstandigheden werken is heel zwaar.
De luchtvochtigheid is heel hoog. Het is een warme zomer.
Dan heb je nog stof en resten organisch materiaal.
Heel erg zwaar.
Zorgvuldig verwijderen ze kubieke meters aan zand uit het graf.
Dit is het spannendste deel.
Al na een paar kubieke meter zand kan je geweldige dingen vinden.
Het mooiste geschenk van dit seizoen...
kan vlak bij de plek liggen waar je aan het graven bent.
We hebben één schedel en de botten van twee linkerbenen.
Twee personen dus.
Basem en forensisch antropoloog Abdullah Abdo Abdullah...
onderzoeken de schedel.
Afgerond, niet scherp.
Van een man.
Aan de botten kan Abdullah afleiden dat het een volwassen man was.
Ik wil z'n leeftijd bepalen.
De vorm van de schedel laat zien dat de man ongeveer 50 was bij z'n dood.
De naden...
waar de verschillende delen van de schedel bij elkaar komen...
beginnen te vervagen.
Voor ons duidt dat op een heel oude man.
Vast de patriarch van een breder familieverband...
die het 2000 jaar geleden onder Cleopatra heel goed ging.
Wat kan deze catacombe nog meer laten zien over de wereld van Cleopatra?
Als ze bijna een meter lager zijn, zegt Basem dat ze moeten stoppen.
Het is hier heel lastig manoeuvreren.
Zoals je ziet, ligt het hier vol met zand, puin en ander materiaal.
Het zorgt ervoor dat we niet verder kunnen met het werk.
De enorme hoeveelheid zand in de grote kamer...
maken het onmogelijk dat ze dieper in de grafnissen kunnen graven.
Eerst moet het zand uit de gehele kamer...
voor ze de nissen goed kunnen gaan verkennen.
Maar al over een paar dagen loopt hun vergunning af.
Ze moeten snel te werk gaan.
In Taposiris Magna is Kathleens team ladders aan het maken...
die naar de geheimzinnige holte onder de tempel moeten leiden.
Aan de andere kant van de opgraving gaat ze bij haar team kijken.
Onvermoeibaar zoekt ze naar sporen van de tombe van Cleopatra...
in het gehele tempelcomplex.
Ze kan overal zijn.
Ik ga elke centimeter van deze vindplaats afzoeken.
Ik weet zeker dat ik haar vind.
Ten oosten van de tempel, naast een oude vuurtoren...
heeft ze al een enorme necropolis uit de tijd van Cleopatra gevonden.
Vorig jaar vond haar team iets uitzonderlijks in een catacombe hier.
Bij het graven vonden ze de overblijfselen van een man.
In z'n mond troffen ze een gouden tong aan.
Gegoten van 22-karaats goud.
Misschien dat hij door die tong met de goden moest kunnen praten.
Het was een van de vier mummies die ze in de necropolis vonden.
Het geeft aan dat hier elite begraven ligt.
We willen begrijpen wie hier begraven zijn.
Wat kunnen we ervan leren dat helpt bij m'n zoektocht?
Ze heeft een nieuwe spoor gevonden: een tombe die nog intact is.
Het wachten erop is zo onbeschrijflijk opwindend.
Het is zo lang verborgen gebleven, en nu staan we hier.
Eerst moeten de blokken kalksteen weg die de ingang blokkeren.
Leg het in dezelfde positie terug, maar dan hier.
Dan ziet een van de arbeiders iets in het zand liggen.
Wat is dat?
Metaal, brons.
Kathleen en collega-archeoloog Juan Padilla...
bekijken de vondst nader.
Zo te zien zitten er inkepingen in.
En ook wat versieringen.
Het hoorde bij een kledingstuk. Het is een doekspeld.
Daarmee maakte men in het verleden gewaden vast.
Aan het eind van Cleopatra's tijd werd het veel gebruikt.
Deze tombe zou dus uit haar laatste hoofdstuk kunnen stammen.
Onthult deze tombe nieuwe informatie over Cleopatra's laatste dagen...
en haar verborgen grafkamer?
Een heel goed voorteken. En dit lag bovenop.
We gaan straks zien wat zich binnen in de tombe bevindt.
Ruim een uur lang, in de bloedhitte...
verwijderen ze tonnen aan zand uit de tombe.
Onder de eerste kalkstenen blokken vinden ze een deel van een skelet.
Maar het is heel anders dan wat ze eerder gezien hebben.
Kathleen en Juan onderzoeken het skelet terwijl 't tevoorschijn komt.
We denken dat het een man is. Want de botten zijn nogal dik.
Het lijkt een zware of sterke man geweest te zijn.
De botten van z'n onderbenen steken onder de blokken steen uit.
Nauwelijks zichtbaar, bedekt door duizenden jaren aan aarde.
Maar Kathleen en Juan zien dat dit geen doodgewoon skelet is.
We zien goed dat de overblijfselen prima bewaard zijn gebleven.
Je ziet het scheenbeen en de enkel perfect.
Maar de voeten zijn hier nergens te ontdekken.
Er ligt verder niks.
Het skelet is goed bewaard gebleven.
Maar z'n voeten zijn bij de enkels afgehakt.
Mijn god, z'n voeten zijn er afgehakt.
Waarom heeft iemand z'n lichaam verminkt?
Je denkt dan meteen aan een straf.
Het zou kunnen dat ze er afgehakt werden toen hij nog leefde.
Voor wat kreeg hij zo'n wrede straf?
Dat moeten we achterhalen.
Ik wil dolgraag de stenen weghalen en zien wie hij was.
Dit is abnormaal.
Ze halen de laatste stenen en het zand weg.
Het bovenste deel van het skelet ligt dan bloot.
We kunnen iets zien.
- Ik denk een deel van de schedel. - Wat ben ik daar blij mee.
Kathleen onderzoekt het skelet terwijl het tevoorschijn komt.
Onder de kin zul je tekenen van mummificatie gaan zien.
Zo ook in de oogkassen en op het voorhoofd.
Z'n voeten zijn eraf.
Maar het vreemde is wel dat hij toch gemummificeerd is.
Mummificatie getuigde van respect voor de dode.
Het lichaam moest intact blijven voor het hiernamaals.
De ultieme beloning voor een deugdzaam leven.
Toch denkt ze dat deze man als straf verminkt werd.
Misschien hoorde hij bij een machtige familie...
of had hij een belangrijke positie. Maar uiteindelijk werd hij bestraft.
Dit raadsel kan erop duiden dat het een problematische tijd was...
die mogelijk leidde tot haar neergang.
Reden te meer om door te blijven zoeken naar de tombe van Cleopatra.
Elke keer als we meer opgegraven op deze vindplaats...
vinden we meer archeologische bewijzen...
die aangeven dat we in de buurt beginnen te komen.
In de necropolis van het oude Philadelphia...
hebben Basem en z'n team meerdere tonnen zand verwijderd...
uit een catacombe uit de tijd van Cleopatra.
Wat we tot nu toe in deze catacombe gedaan hebben...
is de grote kamer vrijmaken, plus een van de grafnissen.
Vondsten in de nissen wijzen mogelijk op nog meer onrust in haar tijd.
Doordat in deze tombe mensen met hoge status lagen...
zijn hier al grafrovers geweest.
De meeste grafnissen zijn verstoord.
In oude tijden zijn hier grafrovers bezig geweest.
Goud en kostbare artefacten zijn meegenomen.
Ze waren alleen maar uit op prachtige voorwerpen.
Daarom hebben ze enkele dingen laten liggen.
Voor hen was het niet interessant, maar voor ons zeker wel.
Basem onderzoekt de dingen die de rovers achtergelaten hebben.
We zien offergaven van de familie van de doden.
Deze flacon is van glas. Wellicht heeft er parfum in gezeten.
Zo te zien werden er offergaven voor de nissen gelegd.
Dat strookt prima met het geloof van de oude Egyptenaren.
Men dacht dat de doden die dingen nodig hadden voor het hiernamaals.
Dat ze in deze tombe liggen,
duidt er vast op dat de Grieken hier...
Egyptische gewoontes overnamen.
Net als Cleopatra in haar hoofdstad Alexandrië.
We blijven zoeken in deze catacomben.
We gaan ook in de hele necropolis verder zoeken.
Het opgravingseizoen duurt nog maar een paar dagen.
Basem gaat zich op de omgeving van het graftombecomplex richten.
Al snel betaalt z'n beslissing zich uit.
Moet ik komen?
Laten we naar die groep gaan.
Wat is er?
Nauwelijks zichtbaar in het zand:
Een smalle strook hout met vage sporen van verf.
Een adembenemend moment voor mij.
In het zand van de necropolis ontdekt Basem iets ongelooflijks.
We zien hier een deel van een mummieportret.
Het is geschilderd met hete bijenwas vermengd met pigment.
Griekse kunstenaars in Alexandrië reisden zuidwaarts over de Nijl.
Mensen lieten door hen hun portret schilderen.
Ze schilderden met hete bijenwas op hout.
Zulke levensechte portretten kende men niet in de Egyptische kunst.
Men hing de kleurrijke portretten in huis op.
Als ze stierven...
werd het portret nog voor de mummificatie op hun gezicht gelegd.
Om de ziel in het hiernamaals te herinneren aan z'n uiterlijk.
Echt een meesterwerk.
Ondanks de lagen zand...
kan Basem het gezicht van de vrouw toch goed zien.
We zien alle details, het haar, de ogen, de neus, de lippen.
En zelfs de groene halsketting van smaragd.
Plus de Griekse tunica, die paars geverfd is.
Een mooi portret van de Griekse vrouw die in Philadelphia leefde en stierf.
Rond Cleopatra's tijd, ongeveer 2000 jaar geleden.
Basem denkt dat ze het portret gebroken hebben...
toen ze het probeerden te stelen uit het graf.
Als het in stukken gebroken is, dan hebben ze er niets meer aan.
Ze konden het niet meer verkopen, daarom lieten ze het achter.
Voor ons is het een schat.
Ik kan me geen voorwerp voorstellen...
dat mooier is dan dit gezicht.
Een geweldige vondst. Hier had hij op gehoopt.
We kunnen wel zeggen dat we ons doel bereikt hebben.
Alleen al dit voorwerp maakt ons werk de moeite waard.
Omdat het uniek is.
Het kan zijn dat ook Cleopatra...
met een levensecht portret van haarzelf begraven is.
We weten heel goed dat de oude Egyptenaren...
het portret van de overledene graag behielden.
Die traditie lijkt voortgezet tijdens de ptolemeïsche periode.
Ze hielden de traditie aan, maar dan wel op hun eigen manier.
Ze voegden die schilderijen toe.
Ze legden die fantastische portretten op het gezicht...
en dan omwikkelden ze de mummie op de Egyptische manier.
Basem vondst suggereert dat zelfs buiten Alexandrië...
de Grieken ten tijde van Cleopatra haar voorbeeld volgden.
Ze omarmden de Egyptische gewoontes.
Haar respect voor oude tradities viel erg goed bij de Egyptenaren.
Daardoor kon ze heersen over een florerend, multicultureel rijk.
Beide nationaliteiten leefden harmonieus samen.
In een heel gemengde gemeenschap, een culturele mix.
De Grieken en Egyptenaren leefden harmonieus samen.
Wat zorgde in Cleopatra's tijdperk dan voor problemen?
Wat leidde tot haar ondergang?
In Alexandrië...
gaat Meredith naar de Bibliotheca Alexandrina...
de moderne bibliotheek van de stad, om op onderzoek te gaan.
Dit is de hedendaagse bibliotheek van Alexandrië.
Ergens in de buurt van waar de oude stond.
De oude bibliotheek stond in het Middellandse Zeegebied bekend...
als het grootste kenniscentrum. Met de meeste boeken aller tijden.
Maar het is geen oud boek wat haar aandacht trekt.
Maar wel een ongewone granieten buste.
Een opmerkelijk beeld. De haardracht is in de Griekse stijl.
Net een pony die omlaaghangt. Nogal piekerig en krullend.
Ik vind het een erg Grieks gelaat.
Bovenop zien we een traditionele Egyptische hoofdtooi voor koningen.
De nemes-hoofdtooi.
De nemes is een gevouwen, gestreepte doek...
die hoofd en schouders bedekt.
Gedragen met een kroon geeft het aan dat de drager een farao is.
Dit is de hoofdtooi van een Egyptische koning.
Met het gezicht van een Griekse man.
Dit is waarschijnlijk Caesarion, de zoon van Cleopatra.
Het resultaat van haar band met Rome.
Caesarion was de zoon van Cleopatra en Julius Caesar...
de grote dictator van Rome. Ze kregen een verhouding...
toen Cleopatra een burgeroorlog tegen haar broer uitvocht.
Terwijl hun stervende vader wilde dat ze samen zouden regeren.
Toen Caesar en z'n leger Alexandrië bereikten...
greep ze haar kans op een machtige bondgenoot...
en op de kroon van Egypte.
Het leger van haar broer patrouilleerde in de stad.
Ze smokkelde zichzelf Caesars vertrekken in...
opgerold in een kleed, om hem persoonlijk te kunnen spreken.
In vervoering van haar hielp Cesar Cleopatra haar troon te krijgen.
Ze kregen een zoon samen: Caesarion.
Jaren later vonden Romeinse senatoren dat Caesar te veel macht kreeg...
en vermoordden hem.
Z'n drie nauwe bondgenoten namen de macht in Rome over.
Cleopatra ontmoette een van hen: Marcus Antonius.
Op een gouden schip maakte ze haar entree.
Ze vormden een nieuw bondgenootschap en werden verliefd op elkaar.
Cleopatra is wel neergezet als een losbandige verleidster.
Maar eigenlijk waren het strategische zetten.
Ze was een pientere vrouw die wist hoe geopolitiek werkte.
Ze begreep Egypte en de mediterrane wereld.
Ze sloot bondgenootschappen met machthebbers...
die haar macht konden consolideren.
Egypte was stabiel. Cleopatra had de macht stevig in handen.
Gesteund door een alliantie met Marcus Antonius en Rome.
Maar slechts tien jaar later stortte alles in.
Wat was er misgegaan?
Meredith bekijkt een enorme marmeren buste.
Naast het beeld van Caesarion, de zoon van Cleopatra.
Een fantastisch beeld.
Totaal niet Egyptisch. Alles eraan schreeuwt Rome.
Van het witte marmer tot de haardracht.
De delicate weergave, het gezicht, de neus, alles.
Echt een Romeins beeld.
Dit stelt Octavianus voor.
Octavianus was de geadopteerde zoon van Julius Caesar.
Na de dood van Caesar nam hij snel de macht over in Rome.
Marcus Antonius en Cleopatra stonden hem in de weg.
Die twee vormden samen een enorm machtsblok.
Octavianus zag het als een gevaar voor z'n heerschappij.
Octavianus had nog een appeltje te schillen met Marcus Antonius.
Marcus Antonius was getrouwd met de zus van Octavianus...
toen hij een bondgenootschap sloot en een relatie kreeg met Cleopatra.
Voor Octavianus was het politiek en persoonlijk een steens des aanstoots.
- In 32 v. - Chr. trok Octavianus, gesteund door de Senaat in Rome...
ten strijde tegen Cleopatra.
Door haar bondgenootschap met Marcus Antonius...
waren Cleopatra en Egypte in de vuurlinie beland.
Haar relatie met Marcus Antonius leek een briljante zet.
Toch kreeg ze er ellende door.
In Taposiris Magna...
zou de verminkte maar prachtig gemummificeerde man...
het slachtoffer kunnen zijn van Cleopatra's oorlog met Rome.
Het was een chaotische tijd.
In die tijd was het Cleopatra en Marcus Antonius tegen Octavianus.
Misschien stond hij aan de verkeerde kant en werd hij zo bestraft.
Een geweldige vondst.
Cleopatra zou ook het slachtoffer van deze strijd worden.
Kathleen is op zoek naar de verdwenen graftombe.
Ze denkt dat die zich bevindt in een grote holte onder de tempel.
Ze hebben een veilig ladderstelsel aangebracht...
aan het begin van een donkere en smalle schacht.
Nu kan Kathleen er eindelijk in.
Het gaat 7,5 meter omlaag. Een val zou haar fataal kunnen worden.
Ik begrijp niet waarom, maar ik ben niet bang.
Ik ben er klaar voor om af te dalen.
Jeetje.
De tweede trap is heel instabiel.
Hij beweegt. Mijn God.
Na een gevaarlijke afdaling kan ze de tunnel gaan verkennen.
Echt prachtig.
We zien duidelijk enkele overblijfselen...
van beschilderingen van een hele tijd geleden.
We zien pleisterwerk. Het is nu bedekt.
De aanleg van deze tunnel...
is met beitels gedaan, met de hand.
Heel erg lang.
De tunnel is tientallen meters lang en loopt door massief gesteente.
De aanleg moet jaren geduurd hebben.
Waarom zouden ze deze tunnel aangelegd hebben?
Waarom zo'n enorme inspanning?
Dat er zoveel tijd besteed is aan het graven en versieren ervan...
wijst dat erop dat hij naar de verdwenen tombe van Cleopatra leidt?
Kathleen gaat dieper de tunnel in.
Ik krijg geen lucht.
De lucht is heel beroerd.
Ik krijg hier geen lucht meer.
In Alexandrië onderzoekt Meredith...
wat tot de mysterieuze dood van Cleopatra leidde.
In 't midden van Cleopatra's hoofdstad liggen de ruïnes van Kom el-Dekka.
Wat een ongelooflijke vindplaats.
Volledig bewaard gebleven. Magnifiek.
Maar je ziet hier het oude Egypte niet terug.
Je hebt hier een amfitheater, een badhuis, brede straten.
Alles hieraan is Romeins.
In Kom el-Dekka...
zie je die mix van Egyptische en Griekse cultuur niet terug.
Dit bewijst dat de Romeinen het totaal hadden overgenomen.
Octavianus, de geadopteerde zoon van Caesar...
werd bedreigd door de alliantie van Cleopatra met Marcus Antonius.
Een jaar na het begin van de oorlog kwam hij echt in actie.
Octavianus stelde een enorme vloot samen.
Hij viel de gezamenlijke vloot van Cleopatra en Marcus Antonius aan.
Voor de kust van Griekenland streden de vloten.
Octavianus' vloot won de slag.
Marcus Antonius en Cleopatra vluchtten.
Marcus Antonius zou later gehoord hebben dat Cleopatra dood was.
Hij dook op z'n zwaard, om zich in het hiernamaals bij haar te voegen.
Maar Cleopatra leefde nog.
Ze snelde naar hem toe. Hij stierf in haar armen.
Na z'n dood kon Octavianus alleenheerser van Rome worden.
Maar dat volstond niet voor hem. Hij was ambitieus.
Hij wilde het rijk uitbreiden en had z'n oog op Egypte laten vallen.
Alleen Cleopatra stond hem nog in de weg.
Cleopatra was een pientere, capabele heerser.
Ondanks alles wist ze Egypte lang veilig en welvarend te houden.
Ze had op de verkeerde gewed.
Haar lijk lag in puin, haar minnaar was dood.
Rome had het op haar gemunt.
Cleopatra kon geen kant meer op.
Volgens de legende pleegde Cleopatra zelfmoord...
door zich door een cobra te laten bijten.
Octavianus was Egypte binnengevallen.
Hij zocht haar zoon en erfgenaam: Caesarion.
Maar die was naar de oostkust gevlucht.
Van daaruit ging de jonge koning in Alexandrië om genade smeken.
Maar Octavianus liet hem ter dood brengen.
Het tijdperk van de farao's was voorbij.
De dood van Marcus Antonius, Cleopatra en haar zoon...
gaf Octavianus de volledige macht over Egypte.
Octavianus werd de eerste keizer van Rome.
Hij nam de titel Augustus aan.
Egypte werd een provincie van z'n enorme rijk.
Egypte had 3000 jaar bestaan, maar was er toen niet meer.
Cleopatra's lijk en graftombe zijn nooit gevonden.
In Taposiris Magna...
is Kathleen ruim 30 meter de tunnel in...
als ze opeens iets achter het puin en de aangespoelde troep ziet liggen.
Ik kan er niet lopen, maar ik kan het wel zien.
Ik zie dat daar een doorgang is.
Ik wil zoveel mogelijk te zien krijgen.
Als we boffen, dan kunnen we voorbij het puin kijken.
Je kan duidelijk zien dat de tunnel doorloopt. Het is zover.
Het is een spoor om van te watertanden.
Leidt de ingang naar een ondergrondse tombe?
Misschien wel de verdwenen tombe van Cleopatra.
Ik heb zo'n voorgevoel. Ik denk...
dat ik via deze doorgang het mysterie ga oplossen.
Ik krijg geen lucht.
Na 30 minuten in de tunnel...
moet ze terug naar het oppervlak, voor frisse lucht.
Ik ben zo moe. En m'n laarzen...
zijn zo glad.
Een enorme berg puin blokkeert de geheimzinnige doorgang in de tunnel.
Voor de vergunning over een paar dagen afloopt, krijgt ze die niet weg.
Maar de tunnel en de ruimte erachter beloven meer dan ze had gehoopt.
Na al die jaren...
Zo spannend om naar beneden te gaan en de boel te verkennen.
Misschien bevindt de tombe van Cleopatra zich daar.
Ik ben heel trots op het werk dat we hier verrichten.
Een applausje voor het hele team en voor alle inspanningen.
Na jaren zoeken zou ze dichterbij kunnen zijn dan ooit...
bij het vinden van de verdwenen graftombe van Cleopatra.
Deze tunnels leiden ons vast...
naar een van de grootste ontdekkingen van deze eeuw.
Elk seizoen graven ze nieuwe aanwijzingen op...
over de laatste farao van Egypte.
Het toont aan dat Cleopatra vaardig heerste...
over een mengvorm van een Griekse en Egyptische maatschappij.
Ze smeedde slimme allianties om haar troon te behouden...
en Egypte veilig te houden.
Maar Octavianus wilde overheersen en dat dwarsboomde haar.
Hij sleurde Egypte mee in een brute strijd.
Cleopatra kon wellicht niet anders dan zelfmoord plegen...
en haar tombe verbergen voor z'n toorn.
Ze was de Romeinen te slim af.
Ze was het sterkste leger ter wereld te slim af.
Ik denk dat ze hier in Taposiris Magna wist te verdwijnen.
Cleopatra werd verslagen, maar de herinnering aan haar leeft voort.
Nog steeds spreekt ze tot onze verbeelding.
Vertaling: Diederik Eekhout