Kobiety mają ciekawe historie i są ciekawymi twórczyniami.
Mogłam się utożsamić z czymś w świecie superbohaterów.
Ale nie wyglądałam jak jedna z kobiet z tego świata.
Nie mogłam pojąć idei identyfikowania się z postacią.
Nie wyobrażam sobie, jaki to może mieć wpływ.
Muszę pisać o kobietach, bo jest ich za mało
i za mało kobiet pisze o kobietach.
Pomyślałam: „Chcę przeczytać o dziewczynie,
bo wtedy dziewczyna nie może przegrać”.
Ludzi ciągnie do postaci, z którymi mogą się utożsamić.
Superbohaterowie powinni być pozytywnymi ideałami.
To są obrazy, które oglądamy i do których się porównujemy.
Najtrudniejsze jest podjęcie decyzji, żeby wyglądać naturalnie.
...I będziemy gwiazdami, którymi zawsze miałyśmy być.
„WYŻEJ, DALEJ, SZYBCIEJ”
Dorastałam w małym mieście w stanie New Jersey.
Miałam trzech braci, naprawdę dużą rodzinę.
Byliśmy chyba jedyną muzułmańską rodziną w mieście.
W społeczności przeważała rasa kaukaska.
Miałam wspaniałe dzieciństwo, ale byłam nieśmiała,
zdecydowanie dziwna i czułam się jak wyrzutek
pod wieloma względami.
Byłam introwertykiem.
Siedziałam w pokoju, rysowałam swoje historie,
bawiłam się lalkami
w swoim własnym świecie, we własnej wyobraźni.
Próbowałam się bawić z kuzynami i braćmi.
Byłam dziewczynką
i nie mogłam się z nimi bawić w bitwy,
bić się tak jak oni.
Wiceprezeska Marvela Dział treści i postaci
Redaktorka – Kapitan Marvel, Miss Marvel
Mówili, że mogę stać z boku i kibicować.
A to mnie wkurzało.
Weszłam do świata superbohaterów i komiksów dzięki braciom,
głównie najstarszemu, który był wielkim fanem komiksów.
Miał kolekcję komiksów. Całe stosy komiksów.
Świat superbohaterów miał coś w sobie.
Był fantastyczny i dynamiczny
i było w nim coś, co mi odpowiadało.
W latach 90. odkryłam X-Menów,
co było dla mnie przebudzeniem.
Komiks opowiadał o młodych ludziach,
którzy cały czas próbowali odkryć, kim są,
ale mieli też problemy i znaleźli sposób,
by przeobrazić swoje lęki w niesamowite mocne strony.
I gdy byłam młoda, bardzo się z tym utożsamiałam.
Wtedy nie wiedziałam, że to jest coś, czym interesowali się tylko chłopcy.
Podobało mi się, że były tam fajne postacie
z niesamowitymi historiami.
Pod koniec lat 40. moje koleżanki i ja czytałyśmy komiksy.
Dzieciaki czytały komiksy.
Gdy tylko mogłam przejść przez ulicę...
Pisarka Meet Misty, Barbie, Mała Syrenka
Historyczka komiksów
...z kieszonkowym w dłoni szłam do sklepu na rogu ulicy.
Był tam stojak z napisem: „Hej, dzieciaki! Komiksy!”.
Kupowałam każdy komiks, który miał dziewczynę na okładce.
Ale nie taką, którą ratuje facet, tylko taką, która dowodzi.
Będącą bohaterką komiksu.
Było mnóstwo komiksów do wyboru.
Gdy moja mama szła do sklepu,
czytałam komiksy ze stojaków obrotowych.
Współtwórczyni Power Pack
Redaktorka – Uncanny X-Men, Nowi Mutanci, Gwiezdne wojny, Indiana Jones
Pisarka – Power Pack, X-Factor, Nowi Mutanci, Web of Spider-Man
Czytałam komiksy o kowbojach i Supermana.
Ale Lois Lane mnie irytowała, bo wciąż starała się udowodnić,
że Clark Kent jest Supermanem zamiast zająć się pracą dziennikarki.
Pod koniec lat 40. komiksy regularnie czytało 70 milionów osób.
Autorka Comic Books Incorporated
Ponad połowa ludności USA czytała komiksy
i to czytała mnóstwo komiksów.
I wtedy proporcja kobiet i mężczyzn wynosiła 50-50.
To dlatego, że dostępne były różne gatunki.
Kobiety odgrywały ważną rolę w sile roboczej w latach 40.,
szczególnie podczas II wojny światowej.
Ten kraj polegał na pracy kobiet, by gospodarka kraju się rozwijała.
I w komiksach też to widać.
Komiksy tworzyły niesamowite kobiety, ale nikt o nich nie wiedział...
Twórczyni komiksów
Ilustratorka komiksów
...bo gdy faceci piszą książki o komiksach,
chcą pisać tylko o Stanie Lee, Jacku Kirbym i Hulku.
Twórczyni komiksów
Ilustratorka komiksów
Timely Comics przekształciło się w Marvel Comics
i mieli całą grupę superbohaterek,
a każda miała swój komiks.
Tarpé Mills tworzyła kreskówki do gazet...
Twórczyni komiksów
...i narysowała pierwszą naprawdę ważną superbohaterkę,
zwaną Miss Fury.
Marla Drake była bywalczynią salonów,
która wkładała skórę pantery i stawała się Miss Fury.
Przypominało to film noir, a Marla Drake wyglądała tak samo jak Tarpé Mills.
Przeobraziła samą siebie w komiks.
To było jej własne wymyślone życie.
To oklepane powiedzieć, że otworzyło mi to nowy świat, ale tak było.
Otworzyło mi to świat.
Potem przemysł upadł dość gwałtownie w latach 1954-1955.
Komiksy oskarżono o narażanie młodych Amerykanów.
Jedynym sposobem na powstrzymanie czegoś takiego
jest wzburzenie opinii publicznej.
Jeśli ludzie zdecydują, że nie chcą,
by ich dzieci czytały komiksy, by były one sprzedawane,
jeśli będą nieugięci i stanowczy, to najlepsza gwarancja.
O komiksach mówiono w Kongresie.
Odbywały się przesłuchania.
Dobry wieczór z gmachu sądu przy Foley Square na Manhattanie.
WNYC będzie transmitować popołudniowe posiedzenie komisji senackiej
dotyczące przestępczości nieletnich i badania wpływu komiksów
na rosnącą przestępczość wśród młodzieży.
Później powstał kodeks ograniczający komiksy.
I wtedy wszystko się zmieniło.
W ciągu jednego roku liczba czytelników spadła o połowę.
A cała branża starała się wymyślić, co robić.
Wydawcy kombinowali, jak nie upaść.
A ponieważ Marvel miał własną firmę dystrybucyjną,
udało im się utrzymać działalność dłużej
niż wielu firmom, które szybko upadały.
Musieli zdecydować, które komiksy były najważniejsze
i mogą odnieść sukces.
Postanowili skupić się na grupie wiekowej, na którą mogli liczyć,
a tą grupą byli młodzi chłopcy i nastolatkowie.
A wśród nich ogromny sukces odnieśli superbohaterowie.
Gdy skupili się na superbohaterach srebrnego wieku,
inne gatunki powoli odchodziły w zapomnienie.
Lubię Spider-Mana i Avengersów,
Flasha, Iron Mana i Hulka.
To fajne komiksy.
W szkole zawsze byłam tym dzieciakiem, które rysowało.
Dla mnie było to powołaniem.
Moja matka ciągle zabierała nas do biblioteki,
a ja wyjmowałam sterty rysowanek.
Były one kluczowe w mojej nauce rysowania.
Gdy byłam młodsza i chciałam poświęcić się sztuce,
kłóciłam się z matką, bo tego nie rozumiała.
Nasza społeczność wywierała na nią dużą presję...
Artystka M.F.K.
Pisarka A Year of Marvels, Marvel Rising
...a także rodzina i przyjaciele, którzy nie rozumieli i mówili jej:
„Kiedy powiesz Nilah, żeby skończyła z tym swoim hobby?”.
Dużo się kłóciłyśmy, nim skończyłam liceum.
Moja mama chciała, bym skończyła księgowość albo programowanie,
ale po ukończeniu liceum nie poszłam na studia,
bo uparłam się, że dostanę się na program artystyczny.
Dostałam się do Ringling College na program animacji komputerowej.
Praca dyplomowa Nilah Magruder
To pozwoliło mi robić rzeczy,
których nigdy nie robiłam i to było super.
Ale nie czytałam komiksów, póki nie pojawiła się manga.
I choć ją uwielbiałam, zauważyłam tendencję,
że zwykle była jedna postać kobieca
i jeśli miała walczyć,
jeśli miała walczyć z facetem, zawsze przegrywała.
Od kobiet w komiksach oczekuje się tego,
żeby były energiczne, wesołe i sympatyczne,
by postać męska, gdy ma jakieś wątpliwości
i gdy przeżywa różne emocje,
miała kobietę, która go wspiera i pomaga mu ocalić świat.
Dlatego nie widzimy wielu postaci kobiecych, które są bezbronne,
niesympatyczne i mają głębię.
A właśnie to interesuje mnie w postaciach kobiecych.
I pomyślałam: „Chcę przeczytać historię taką, jak te,
ale o dziewczynie, bo jeśli będzie o dziewczynie, to ona nie przegra”.
Dwadzieścia pięć lat temu, 1961.
To ciekawy rok. John Kennedy został prezydentem.
Alan Shepard był pierwszym Amerykaninem w kosmosie.
Bikini stało się modne i zadebiutowało Marvel Comics.
Joan, żona Stana, powiedziała mu kiedyś:
„Może napisz coś dla siebie, co tobie się spodoba?”.
I wtedy Stan napisał Fantastyczną Czwórkę.
Renesans komiksów Marvela zaczął się na początku lat 60.,
gdy pojawili się nowi i niesamowici superbohaterowie.
Wcześniej nie było superbohaterów, którzy mają jakieś problemy.
Spider-Manowi podarł się kostium i musiał go zszywać ręcznie.
Uwielbiałam Ludzką Pochodnię, bo był nastolatkiem...
Pisarka – Power Man i Iron Fist, Gwiezdne wojny, Wolverine, Conan Barbarzyńca
...jeździł drogimi autami, był blondynem.
Jack Kirby sprawił, że był bardzo przystojny
i był kimś, z kim mogłam się utożsamić,
a do tego potrafił latać i władał ogniem.
Super.
Nie wiedziałam, że to były komiksy dla chłopców.
To był dla mnie szok.
Gdy byłam nastolatką, dziewczyny mówiły:
„Pogadaj z moim chłopakiem. On lubi komiksy”.
A ja: „A nie mogę z tobą?”.
„Ja nie czytam komiksów”. Rety.
I nie zdawałam sobie sprawy, nawet gdy zaczynałam w tym biznesie,
że jest to branża,
w której wśród twórców nie było dziewczyn.
Zdarzała się tam kobieta,
czyjaś dziewczyna albo żona,
ale kobiety się tym nie zajmowały.
Stan, masz kilka minut?
Zawsze. Przywitaj się z fanami, Flo Steinberg.
Cześć, fani. Miło was poznać.
Głos Flo Steinberg Sekretarki Marvela
Jako sekretarka zajmująca się korespondencją,
czuję się, jakbym znała was z listów.
Flo była tam od początku.
Wszyscy podziwiali Flo, a ona była niejako czymś stałym.
Osobiście odpowiadała na listy. Zajmowała się tym wszystkim.
Miała uroczo wyjątkowy głos i czarującą osobowość.
Wszyscy kochali Flo.
Ona żyje wiecznie w pamięci fanów Marvela.
Wszyscy znali Fantastyczną Flo.
Wtedy w świecie komiksów było tylko kilka kobiet.
Żadna z nich nie pisała ani nie rysowała żadnego komiksu o superbohaterach.
Paty Cockrum i Marie Severin, dwie z największych artystek,
zajmowały się produkcją w biurze,
zamiast rysować komiksy, co tak naprawdę powinny robić.
Nazywali ją... Nie wiem, jak ją nazywali,
Rozbawiona Marie, lub coś podobnego,
a ona zawsze robiła dobrą minę do złej gry i nie naciskała.
Nie rysowała dla nich komiksów.
Zajmowała się wymazywaniem i poprawieniem do 1966 roku,
gdy Esquire chciał napisać artykuł i potrzebowali kogoś do ilustrowania,
a wszyscy faceci rysowali Hulka.
Marie powiedziała: „Ja to zrobię”.
Gdy wyszedł artykuł, Martin Goodman powiedział:
„Ona potrafi rysować, Stan, daj jej pracę”. I tak zrobił.
Nigdy nie naciskała. Nie prosiła o pracę.
Marie była wszechstronna
i wykonała dużo projektów dla Marvela,
których jej nigdy nie przypisano.
Była zbyt zajęta wykonywaniem swojej pracy...
Współtwórczyni i artystka Power Pack
...by przejmować się polityką płci.
Nawet jeśli była taka polityka,
sądzę, że ona sobie myślała: „Gonią mnie terminy”.
Marie była niezwykle utalentowana.
To niewyobrażalne nad iloma postaciami pracowała.
Ilustratorka komiksów
Co to jest za kariera dla dorosłej kobiety?
Odlotowa. Dzięki temu czuję się młodo.
Łatwo jest wpaść na pomysł.
Trudno jest powiedzieć sobie: „Okej, mam pomysł na postać,
ale co mogę zrobić z tą postacią, żeby spodobała się czytelnikom?
Czego nie zrobiliśmy?”.
Wydawcy starali się zrobić wszystko, by zdobyć czytelników.
Robili dużo eksperymentów,
podejmowali próby, by dotrzeć do różnych odbiorców,
tworzyć różne gatunki.
W latach 70. były w stagnacji.
Firmy nie wspierały komiksów.
Nie było pieniędzy
i tworzyli je tylko ludzie, którzy naprawdę je kochali.
Na początku lat 70. Stan Lee podjął próbę przywrócenia superbohaterek.
Twórcami w większości były kobiety.
Wydał The Claws of the Cat.
Oraz, mój Boże, Night Nurse.
Wydał też Shanna the She-Devil
oraz, oczywiście, Miss Marvel.
Okej, Carol Danvers.
Carol Danvers pojawiła się po raz pierwszy w 1968 roku w Marvel Superheroes #13.
Pisarka Kapitan Marvel, Avengers Assemble
Jest postacią drugoplanową, która potem pojawia się w Kapitan Marvel.
Jest kobietą-ochroniarzem w siłach powietrznych
i to się nie zmienia przez kilka lat.
A potem w 1977 roku Gerry Conway i jego ówczesna żona, Carla,
wydali Miss Marvel #1, zwiększając popularność Carol Danvers.
W wyniku wybuchu maszyny Kree psycho-magnitronu,
moce Kapitana Marvela przeniosły się
do ciała Carol Danvers, a ona sama stała się Miss Marvel.
Ma wszystkie jego moce, ale także amnezję i „siódmy zmysł”,
który jest moim ulubionym.
Myślę, że to miała być kobieca intuicja.
Tylko o niej zapomnieliśmy.
Carol ukształtował jej tata,
który był kierownikiem budowy, miał dwóch starszych chłopców i ją,
stać go było na wysłanie tylko dwójki na studia,
więc stwierdził, że Carol i tak wyjdzie za mąż,
więc szkoda tracić pieniędzy.
Ona wstępuje do wojska, by mieć opłacone studia,
i tutaj odnajduje swoją decyzyjność.
Tutaj uczy się latać.
I to było dobre, bo dla Carol charakterystyczne jest...
„Wyżej, szybciej, dalej”.
Stawia sobie wyzwania.
Sięga dalej.
Chce robić więcej niż może i chce udowodnić tacie,
że jest tyle samo warta co chłopcy.
Gdy skończyłam studia i byłam gotowa szukać pierwszej pracy,
ludzie z Marvela wiedzieli, kim jestem.
bo byłam tą upierdliwą osobą, piszącą listy
i mówiącą, jak mają lepiej wykonywać swoją pracę.
Drogi Marvelu, powinniście się wstydzić.
HULK #177 to najgorszy komiks.
Wydaliście gorszy komiks
niż wasza konkurencja dwa lata temu.
Zatrudnili mnie w grudniu 1976, pół roku po skończeniu studiów.
Potrzebowali kogoś, kto będzie oddawał prace artystom,
na co ja: „Praca w Marvelu? Sprzedane”.
Gdy oddawałam prace, napisałam kilka krótkich historii,
które były dla mnie przesłuchaniem i dostałam szansę napisania czegoś.
Potem odszedł jeden z asystentów redaktora,
pojawił się wakat, a ja go zgarnęłam.
Umowa jest taka, że asystent ma szansę napisać komiks.
Ale to nigdy nie byłam ja.
Gdy stwierdziłam:
„Inni asystenci, których zatrudniliście po mnie,
piszą jeden albo dwa komiksy na miesiąc.
Kiedy dostanę swój?”.
I wtedy powiedzieli:
„Kto jest najbardziej przeciążony?
Chris Claremont”.
„On pisze Miss Marvel.
To może przejmiesz Miss Marvel?”.
A Chris powiedział:
„Nie zabierzesz mi Miss Marvel. Uwielbiam ją.
Dajcie jej Power Man i Iron Fist”.
A ja na to: „Mnie pasuje”.
„Miss Marvel jest mi obojętna.
Lubię jej kostium, ale nie utożsamiam się z nią.
Za to szaleję za Power Man i Iron Fist.
Uwielbiam Bruce’a Lee. Uwielbiam dużych, silnych gości.
Nigdy nie przegapiłam komiksu, gdy byłam fanką.
Dajcie mi Power Man i Iron Fist”.
Za mojej kadencji komiks odnosił sukces.
Z wydawania co dwa miesiące był wydawany co miesiąc.
I nagle okazało się, że lepiej, żeby komiksem zajął się ktoś inny.
I w rezultacie po Power Man i Iron Fist
nagle usłyszałam: „Gwiezdne wojny dogorywają.
Może tym się zajmiesz?”.
Ale radziłam sobie, nie zbliżając się do niczego,
co było kumplem jakiegoś chłopca, żeby mnie nie zabił za przepisanie tego.
- Cześć, Sano. - O mój Boże!
- Wprowadzamy się. - O mój...
- Jesteś gotowa? - Nie chcę tego.
Spójrz na te bagaże.
Dlaczego tyle wzięliście?
Mówiłam, że wszystko mam.
- Wiesz... Mądrość. - Mamy plany.
Okej.
A to są wszystkie twoje zdjęcia.
Taką mam nadzieję.
Abbu, chcesz herbaty albo coś innego?
Cokolwiek dasz.
- Gdzie to jest? - Brilliance of the Seas. To było...
- Morze Śródziemne. - Teraz masz szansę dużo mówić.
Pomyślałam, że powieszę je tu...
Tam postawiła nasze zdjęcie ze ślubu.
Dorastaliśmy w międzynarodowym środowisku w Indiach,
w Mumbaju.
To było wtedy, gdy skończyły się zamieszki po podziałach.
Było bardzo multikulturowo, bardzo w brytyjskim stylu.
Tak dorastaliśmy. Akceptując wszystkich.
Myślę, że jakoś, pośrednio, bezpośrednio,
przekazałam to dzieciom w formie historii,
znaj siebie, ale doceniaj innych.
Była taka chwila.
Pierwszy atak na World Trade Center w latach 90.
Podszedł do mnie dzieciak i powiedział:
„Możesz poprosić swoich ludzi, by przestali podkładać bomby?”.
Byłam bardzo zmieszana: „Kto? Moi co? O kim ty mówisz?”.
I wtedy zrozumiałam,
że jest problem z muzułmanami na Zachodzie
wśród młodych ludzi.
Miałam wtedy 11, może 12 lat.
To był moment, kiedy pomyślałam: „Jestem inna.
I nie tylko, że jestem inna, ale też, że ludzie mnie nie lubią.
Ludziom nie podoba się, że jestem, kim jestem”.
Poszłam na studia, myśląc, że zostanę dziennikarką
albo prawnikiem międzynarodowym.
Miałam zmienić świat. Uleczyć podział między Wschodem i Zachodem.
Miałam takie wewnętrzne pragnienie, by zmienić ludzkie postrzeganie.
Zmienić to, jak postrzegają muzułmanów.
Myślałam, że dam radę to zrobić, tylko będąc częścią mediów,
opowiadając historie, budując narrację.
Moi rodzice zawsze mnie wspierali w tym, co chciałam robić.
Mama zawsze mówiła: „Rób coś praktycznego”.
To ona mi powiedziała:
„Nie uzależnij się od mężczyzny. Znajdź pracę”.
Co jest odwrotnością tego, co mówią matki z Azji Południowej.
A mój tata miał przekonanie,
by robić coś dobrego, niezależnie od tego, nad czym pracujesz.
Dlatego pomyślałam:
„Będę prawnikiem międzynarodowym. Będę wpływać na politykę”.
Przygotowywałam się do egzaminu wstępnego
i myślałam, że robię coś, co muszę, by wprowadzać wielkie zmiany,
ale to nie jestem ja.
Dziękuję.
Dostałam pracę w małym, indyjskim wydawnictwie Virgin Comics.
Byłam asystentką redaktora.
To było trudne doświadczenie,
bo nie czułam, że jestem w tym dobra.
Powodowały to rady i opinie,
które dostawałam od ludzi z tej społeczności,
bo nie czytałam komiksów jak oni, gdy dorastałam,
albo nie miałam smykałki potrzebnej do tej pracy.
Może nie miałam tego, co trzeba, by być dobrym redaktorem.
To było trudne, bo dużo o tym myślałam,
bo nie wiedziałam, czy mam to coś.
Nie czytałam wszystkiego.
Nie wiedziałam, czy chcę się zajmować komiksami.
MacKenzie Cadenhead była moją mentorką w mojej pierwszej pracy...
Redaktorka
i chciała, bym została w branży.
Mówiła: „Masz wrodzony talent to opowiadania historii,
do wizualnego opowiadania historii,
którego wcześniej nie widziałam i to byłaby wielka strata,
gdybyś przerwała i o tym zapomniała”.
Prezes Marvel Entertainment
Jej mąż, Dan Buckley, był wtedy wydawcą w Marvelu,
zaoferował mi pracę, ale powiedziałam mu:
„Denerwuję się, bo nie sądzę, że potrafię robić to,
co potrafią robić redaktorzy, którzy tu są od dawna.
Nie wiem wszystkiego i nie wiem, czy dam radę
być dobrą redaktorką”.
A on na to: „Nam to nie przeszkadza,
bo dasz nam coś zupełnie innego
niż osoba, która tu jest od 20 lat
i redaguje komiksy od 15.
Zapewnisz inny głos redakcji Marvel Comics
i tego nam trzeba”.
Miałam wsparcie od początku i postanowiłam:
„Zrobię to i zobaczę, co będzie dalej”.
Nigdy nie przewidziałabym, dokąd mnie to zaprowadzi.
Kogo teraz rysujesz?
Abbie.
Zawsze ciekawiły mnie postacie drugoplanowe
i pewnego dnia zdałam sobie sprawę:
„Tyle czasu rysujesz te postacie.
Może przeobraź postać drugoplanową w pierwszoplanową?”.
Abbie była jednym z pierwszych przykładów.
Jest introwertyczna, sarkastyczna, czasem wredna.
Taką ma osobowość.
To było jedno z pierwszych doświadczeń posiadania postaci, którą lubię.
Mnie więcej w tym samym czasie rozmawiałam z rodzicami,
którzy patrzyli na moją sztukę i pytali:
„Dlaczego rysujesz tylu białych?”.
Wiele z moich postaci było bladych i było to coś,
o czym rozmawiałam z innymi kolorowymi artystami,
bo wszyscy doświadczyliśmy tego samego,
że gdy jako dzieci wymyślaliśmy nasze własne historie,
te postacie często były białe albo miały jasną skórę.
Zaczęłam szczerze rozmawiać sama ze sobą
i pytać: „Czemu ciemna skóra wywołuje u ciebie dyskomfort?”.
Gdy zaczęłam tworzyć M.F.K.,
zrozumiałam, że to szansa, by skonfrontować się z tym dyskomfortem.
Moim celem stało się stworzenie kobiecej postaci i czarnej postaci.
Zaczęłam wrzucać M.F.K. do sieci.
Fajne w internetowych komiksach jest to, że bardzo łatwo
możesz pokazać, co potrafisz.
Wystarczy dostęp do internetu i można je oglądać wszędzie,
na każdym urządzeniu, w dowolnym kraju.
Dla mnie był to sposób, by pokazać,
że nie tylko potrafię rysować, ale też pisać.
M.F.K. zawsze miało małą grupę fanów,
bo nigdy go nie reklamowałam.
Wieści rozchodziły się pocztą pantoflową.
Nie miałam zbyt wielu czytelników do momentu nagrody Dwayne’a McDuffiego.
Gdy zobaczyłam listę finalistów
i zobaczyłam, że konkuruję z Shaft Davida Walkera i Miss Marvel,
nie sądziłam, że mam szansę. To był tylko głupi komiks internetowy.
Gdy otrzymałam nagrodę i skończyła się ceremonia,
sprawdziłam telefon, a on się rozdzwonił.
Myślę, że to był punkt zwrotny.
Nagle zaczęły się mną interesować media
i był to poziom uwagi, którego chciałam dla komiksu...
Nilah Magruder „w szoku”, że wygrała nagrodę Dwayne’a McDuffiego
...i nagle go miałam. To było nieziemskie.
Cześć, jak się masz?
- To zabawne, bo... - Jakby...
To zabawne. Spójrz na te dziewczynki.
To kobiety, które pracowały w Marvelu.
Nie pamiętam historii,
- bo słowa zniknęły. - Ja też nie pamiętam.
Ale to jest z Fumetti, a to musiała być historia w stylu:
„Zbierzmy wszystkie kobiety w Marvelu w jednym biurze,
a potem wejdzie Stan?”.
- Nie... - Tu jesteś.
Tak, to ja.
Spójrz, co znalazłam.
- Proszę. - Wycieraczka.
Redakcja, a wszystkie tam pracowałyśmy,
ma historię bezlitosnego nabijania się ze wszystkich.
- Tak. - Pewnego dnia przychodzę,
a na drzwiach wisi idiota o pustych oczach.
Pomyślałam: „To chyba ja”.
A następnego dnia ktoś przerobił go na wycieraczkę.
Wiesz, o co chodziło?
Barry Windsor-Smith rysował X-Menów
i ludzie myśleli, że pozwalam mu robić, co chce.
I jakimś sposobem to przeobraziło się w moją twarz na wycieraczce
przy wejściu do mojego biura.
Po pierwsze, to niegrzeczne.
Po drugie, byłaś w stanie skłonić Barry’ego Smitha do pracy,
co samo w sobie jest cudem.
A prace Barry’ego zawsze są piękne.
Zawsze są dobre.
Gdy trafiłam do Marvela w latach 80.,
udało nam się dotrzeć do tego momentu...
Pisarka Daredevil, Spider-Woman, Spider-Man
Twórczyni Longshot, Tyfusowa Mary, Mojo
...gdy serdecznie przyjmowano kobiety w komiksach.
Wszyscy mówili:
„Rety, tu jest dziewczyna. Pomóżmy jej”.
Było zupełnie inaczej niż ludzie mówili o latach 70.
Wtedy, w latach 80.,
komiksy wciąż były zdominowane przez mężczyzn.
Ale zaczęło się to otwierać.
Na początku lat 80. zarówno Marvel, jak i DC,
przerzucili się z dużych dystrybutorów na sklepy specjalistyczne
i właśnie dzięki tym sklepom
udało im się stworzyć wierną grupę fanów
i rozkwitnąć pod koniec lat 80.
- Czytasz Erę Marvela? - Tak.
Troje ludzie umiera? W numerze #210...
Marvel jest bardziej realistyczny.
Gdy pierwszy raz weszłam do biura Marvel Comics,
nie do końca wiedziałam, czym jest superbohater,
ale magia tego, co zamierzał robić Marvel
szybko stała się dla mnie jasna.
Wchodzisz do redakcji Marvela, siedzi tam Marie Severin
i opowiada ci historie, rysuje
i pokazuje przykłady.
Był też Archie Goodwin, uważany za mistrza tworzenia fabuły.
Denny O’Neil, który był dziennikarzem.
Jeśli miałeś jakiś kłopot z fabułą, Denny zawsze pomagał.
Atmosfera w tym miejscu była wesoła i zabawna,
i cały czas się czuło, że ktoś ci pomaga.
Louise Simonson nauczyła mnie wszystkiego, co wiem o redakcji.
Byłam chyba jedyną redaktorką, która miała dziecko.
Miałam córkę, którą odwoziłam do szkoły.
Mój rozkład dnia nie spodobałby się menadżerom w korporacjach.
I powiedział mi to chyba rewident,
gdy jechaliśmy windą, „Wiesz co?
Rzadko kiedy przychodzisz na czas.
Ale tworzysz więcej stron niż inni
i dzięki temu zarabiasz więcej pieniędzy,
więc po prostu rób swoje”.
Pomyślałam, że to całkiem spoko.
Szczerze mówiąc, co do ilości zarabianych przez moje komiksy pieniędzy,
miałam X-Menów, więc no jasne.
Miałam po prostu szczęście.
Byłam asystentką Louise Simonson, a gdy ona postanowiła odejść,
X-Meni byli chyba najlepiej sprzedającym się komiksem.
Weezie pytała wszystkich:
„Chcesz X-Menów?”.
A oni odpowiadali: „Nie chcemy”,
bo kochali to, co robili.
Jesteś redaktorem Avengersów albo Spider-Mana.
Nikt nie chciał X-Menów,
a ja naprawdę dobrze znałam Chrisa
i siedziałam na wszystkich spotkaniach, więc to było płynne przejście.
Zaczęłam dostawać krótkie historie,
a potem dostałam zadanie zabicia Spider-Woman.
To było moje pierwsze duże zlecenie.
Cieszyłam się na możliwość zabicia Spider-Woman.
Może byłam zbyt naiwna i głupia, by rozumieć,
że zabicie postaci nie jest tym, co powinnam chcieć robić
i że Mark pewnie prosił wszystkich innych autorów,
by zabili Spider-Woman, a oni odmówili.
Spójrzcie na to. To pierwszy rysunek Longshot.
W ten sposób określił, co powinno się znaleźć w Longshot,
- jaki powinien być motyw przewodni. - Super.
- Urocze, prawda? - Tak.
„Dla Louise i Anne”.
Uwielbiam Arthura. Zupełnie o tym zapomniałam.
Gdy Annie zaczęła pisać Longshota
i zobaczyłam, jaki silny ma punkt widzenia
i jak dobrze to wyrażała, pomyślałam: „Jest wyjątkowa”.
Miała odmienny sposób myślenia
i uważam, że to była jej duża zaleta.
Czytanie prac ludzi, którzy mają swój punkt widzenia jest ważne,
bo to poszerza moją perspektywę jako osoby, która widzi rzeczy inaczej,
a Annie wszystko widziała inaczej.
Jej prace były genialne.
Pamiętam, jak siedziałam w metrze w drodze do pracy
i zastanawiałam się, co myślą inni i podejmowałam kolejny krok:
„A jeśli pociąg pojechałby do piekła,
Daredevil by się tam dostał i poznał Mefisto?”.
Tu jest super. Jak w operze.
Choreografowanie walki to dobra zabawa.
Gdy pisałam Daredevila, zaczęłam chodzić na karate.
Chciałam się nauczyć walczyć.
Zaczęłam chodzić na boks.
Zainteresowało mnie to i lubiłam choreografować walki,
ale w pewnym momencie trzeba powiedzieć:
„Co mówię o świecie, w którym wszystko sprowadza się do walki?”.
Ludzie mówią o tym, czemu w komiksach nie ma więcej kobiet.
Zawsze myślałam, że ma to coś wspólnego z samymi historiami.
Kobiety utożsamiają się z poczuciem siły, emancypacji, decyzyjności,
ale czy utożsamiają się z tym, że ludzie się naparzają?
Nie sądzę.
Ale wtedy nie myślałam,
jak mam zainteresować kobiety tymi historiami.
- Dobrze cię widzieć. - Wiem.
Unikałam postaci kobiecych jak plagi przez lata.
Dlaczego?
Bo nie chciałam zostać zaszufladkowana jako kobieta tworząca postaci kobiece,
- bo one nigdy nie istniały długo. - Tak.
A potem traciło się pracę.
Starałam się pisać jak mężczyzna.
- Tak. - Myślałam:
„Pozwólcie mi być jednym z chłopców.
Będę pisać Punishera, Wolverine’a, Daredevila”.
A potem pomyślałam, że ty i Trina Robbins
byłyście pierwszymi, które stwierdziły:
„Chwila, Stwórzmy komiks, który nie jest dla mężczyzn”.
Chciałam coś napisać
i wpadłam na pomysł opowieści o czwórce dzieci, które są bohaterami.
Weezie powiedziała: „Mam pomysł na komiks pod tytułem Power Pack”.
Historie, które pisała przypominały klasyczne opowieści dla młodych dorosłych.
Nie było wtedy innych takich komiksów.
Spodobał się innego rodzaju czytelnikom,
chłopcom w wieku 13, 14 lat.
Lubię historie, które mają moc, gdy piszę o superbohaterach,
ale Power Pack był inny i nie chodziło w nim o moc.
Opowiadał o rodzinie, o interakcjach.
Spojrzała na moje portfolio i powiedziała:
„Umiesz rysować dzieci?”.
A ja na to: „Tak, umiem”. I umiałam.
Co robiłaś przed Power Pack?
- Nic. - Nic?
- To było tyle. - Naprawdę nic.
To niesamowite, że ten komiks pojawił się akurat wtedy,
bo nie byłam dobra w rysowaniu superbohaterów.
Trudno było mi przerysowywać
ludzkie ciało i anatomię w sposób, w jaki trzeba było to robić,
ale umiałam rysować dzieci.
Była genialna.
Postacie stawały się sobą, gdy je rysowała.
Miałam szczęście, że pracowałam z pisarką, która wiedziała, co robi,
bo dopiero zaczynałam i sama nie wiedziałam, co robię.
Byliśmy na konwencie i podeszła młoda kobieta,
skończyła studia na SCAD w Savannah
i powiedziała: „Chciałam cię poznać, bo uczyliśmy się o tobie na zajęciach”.
Zapytałam: „Jakich zajęciach?”, odpowiedziała: „Historia komiksu”.
O Boże.
Większość kobiet, które znam, a które rysują komiksy,
nie rysuje superbohaterek, ja byłam tego najbliżej.
Rysuję silne kobiety, ale one nie mają supermocy.
Odnoszą zwycięstwa i są silne,
bo lubię takie kobiety i chcę taka być.
Kobieta, którą właśnie rysuję ma buty do ud.
Ale postanowiłam, że nie będą na obcasach,
bo trudno jest zwalczać przestępczość w szpilkach.
Przedstawiłam mój pomysł na komiks Jimowi Shooterowi,
a polegał on na tym, by to połączyć z Marvelem i ich przeszłością,
bo moja bohaterka Misty miałaby być siostrzenicą Modelki Millie.
Powiedział: „Zróbmy sześcioczęściowy komiks”.
I tak zrobiłam. Meet Misty.
I niestety akurat w tamtym czasie
komiksy można było kupować tylko w sklepach z komiksami.
A w sklepach byli sami superbohaterowie,
więc nie chcieli sprzedawać naszych komiksów i zamawiali dwie sztuki.
A gdy się sprzedały, mówili: „Na szczęście się ich pozbyliśmy”.
I nie zamawiali znowu.
To zabiło te komiksy.
Moja redaktorka, Ann Nocenti, co tydzień przysyłała mi
kopertę wypełnioną listami i projektami od dziewczynek,
ale one nie pisały do mnie, tylko do Misty.
Czytałam i podobało mi się! Wreszcie komiks dla dziewczyn.
Jeden z najlepszych komiksów.
„Droga Misty, podoba mi się twój komiks, ale nigdzie go nie ma”.
Mówi Karyn Bryant, jestem w Marvel Comics.
Ile komiksów jest w bibliotece Marvela?
Obecnie wydawanych?
- Tak. - Około 200.
Pod koniec lat 80. i na początku 90. pojawiły się powieści graficzne.
A powieść graficzna wprowadziła do księgarni komiksy,
a nigdy wcześniej ich tam nie było.
Pewnie pamiętasz, gdzie kupowaliśmy komiksy w latach 80.?
Gdy komiksy pojawiły się w księgarniach, znów były dostępne dla kobiet.
I nagle powiększył się rynek dla kobiet,
którego wcześniej nie zauważano.
I to przyciągnęło uwagę wydawców komiksów.
Że potencjalnie są czytelniczki komiksów,
które zawsze były,
ale je przeoczano.
Redaktor z Marvela wysłał do mnie maila:
„Pracujemy nad pewną antologią
i mamy taką historię
o szopie Rockecie i wiewiórce Tippy-Toe.
Byłabyś zainteresowana?”.
Odeszłam od komputera i przez chwilę krzyczałam,
bo to było...
Jestem tylko twórczynią komiksu internetowego.
E-mail od Marvela nie był czymś, czego mogłabym się spodziewać.
Gdy się wreszcie uspokoiłam,
odpowiedziałam: „Oczywiście, chętnie to zrobię”.
To moja historia.
To prześmieszne, że zaoferowali mi Rocketa i Tippy-Toe.
Redaktorką była Kathleen Wisneski i ciekawe, czy spojrzała na moje portfolio
i powiedziała: „Ona lubi zwierzęta”.
Doceniam to, bo uwielbiam gadające zwierzęta.
To zdecydowanie jest moja bajka.
Marvel dał mi dużo swobody.
Więcej niż się spodziewałam.
Powiedzieli po prostu:
„To teraz robią Rocket i Tippy, rób swoje”.
Gdy zaczęto mówić o tym, że pierwsze czarne kobiety tworzą dla Marvela,
Roxane Gay, Yona Harvey, ja,
było to takie nierealne uczucie: „Nie ma mowy.
To niemożliwe.
Marvel istnieje od ponad 70 lat.
I to my jesteśmy pierwsze?”.
Przyszli do mnie ludzie z działu Spider-Mana
i opowiedzieli o swoim wydarzeniu Spider-Geddon,
i poprosili, bym przedstawiła swoje pomysły.
Powiedzieli: „Stwórz postać, która tobie się podoba”.
Pokazałam im Spider-Byte,
czyli cyfrową Spider-Woman.
Pomyślałam, że to fajna koncepcja,
bo mamy różne postaci pająków w prawdziwym świecie,
a nie mieliśmy superbohatera w świecie wirtualnym.
To była też szansa, by czarna kobieta stała się pająkiem.
Wydanie jakiejkolwiek historii jest zawsze skokiem w nieznane.
Ogromne ryzyko.
Szczególnie w kwestii postaci, której uniwersum Marvela nie widziało.
Czułam się, jakbym...
położyła na szalę moją wyobraźnię przed tysiącami ludzi.
Praca w Marvelu jest tak naprawdę...
Pod wieloma względami przypomina zwykłą pracę w biurze,
poza tym, że można do niej przychodzić w sneakersach i koszulkach
i wszędzie dookoła można podziwiać niesamowite prace.
Potrzebujesz mnie?
Praca redaktora jest bardzo podobna do pracy producenta.
Przypomina związek z twórcami,
którzy tworzą daną serię
i wyciąganie tego co najlepsze z każdego osobno,
by stworzyć jedną, wspólną historię.
Kapitan Marvel była pierwszym tytułem z postacią kobiecą, który redagowałam.
Nie mieliśmy innego komiksu z kobietą w roli głównej.
Kobiety występowały w komiksach zespołowych,
ale nie mieliśmy żadnej serii, w której kobieta występowałaby solo.
Gdy zaangażowałam się w pracę przy Miss Marvel, był to wybór strategiczny.
Nie myślałam, czy chcę tworzyć tę postać,
tylko że potrzebuję regularnej pracy.
Carol Danvers jest Miss Marvel przez wiele lat,
ale w tym czasie nie miała zbyt wiele mocy sprawczej.
Wtedy niewiele postaci kobiecych w komiksach miało moc sprawczą,
więc przedstawiłam Carol Danvers jako Chucka Yeagera.
Kogoś, kto przekracza granice, ryzykuje,
odchodzi od płonącego samolotu.
Zadzwoniłam do Steve’a Wackera: „Chcę ci przedstawić serię Miss Marvel”.
A on się zgodził.
Steve’owi się spodobało, awansował komiks w hierarchii...
Redaktor, wiceprezes ds. rozwoju treści
...i powiedział: „Nie będziesz pisać Miss Marvel”.
„Okej, spoko. No wiesz...
Zajmiemy się czymś innym”.
A on na to: „Bo będziesz pisać Kapitan Marvel”.
A ja: „Serio?”.
Na co on:
„Jeśli mamy to robić, powinna chodzić w spodniach”.
To było w mailu,
a ja odpisałam na tego maila:
„Nie wiem, czy żartujesz, czy nie”.
Kelly Sue DeConnick, która pisze Kapitan Marvel,
wykonała kawał świetnej roboty, tworząc tę niesamowitą postać kobiecą,
z którą można się utożsamić.
Nie była już stworzona w sposób, który był mizoginiczny.
Nie była zerotyzowana.
Była przedstawiona przede wszystkim jako silna pilotka myśliwca,
co było ściśle połączone z jej tożsamością.
To nie była uwaga Sany.
Pochodziła od kogoś innego, ale ona ją dostarczyła.
Napisałam monolog dla Carol, w którym są słowa:
„Widzieliście dziewczynkę, która biegnie tak szybko, że się przewraca?
Jest taki moment, nim uderzy o ziemię,
nim wszystkie jej wątpliwości i obawy do niej dotrą,
i w tym momencie ona lata. Wtedy każda dziewczynka lata”.
Uwaga brzmiała:
„Możemy to zmienić na każde dziecko? Nie chcemy wykluczać chłopców”.
Wtedy straciłam panowanie.
Zapytałam: „Możesz do mnie zadzwonić?”.
Sana zadzwoniła, a ja powiedziałam: „Nie zmienię tego”.
A ona: „Okej”.
Wiele rzeczy się zmienia,
gdy redaktorem i pisarzem są kobiety.
Wtedy można bezkarnie się wykręcić, mówiąc:
„Rozumiem, że nie możemy nikogo wykluczać,
ale teraz skupiamy się na kobietach,
bo bardzo długo nie skupialiśmy się na nich
albo nie robiliśmy tego jak należy.
Z Kelly Sue zastanawiałyśmy się, co musimy zrobić,
by mieć pewność, że opowiadamy historię,
która oczywiście będzie się świetnie sprzedawać,
ale jednocześnie pchniemy historię Carol do przodu
i rozwiniemy jej postać.
Bo musiałyśmy zacząć pokazywać te ludzkie elementy w Carol,
bo dzięki temu jest udaną postacią.
Chciałam, by miała przyjaciół starszych od siebie,
młodszych od siebie i w jej wieku.
Chciałam też, by Carol mogła konkurować z innymi kobietami
w taki sposób, który nie zniszczy ich relacji.
Zwykle widzimy, jak kobiety konkurują w taki sposób,
że udają, że wcale ze sobą nie konkurują.
To jest takie: „Ty”, „Nie, ty”.
Zwykle konkurują ze sobą o uwagę mężczyzn
i zawsze jest to dwuznaczne i przebiegłe,
i szczerze mówiąc, nie takie mam doświadczenia.
Nie takie mam doświadczenia z kobietami w moim życiu
i nigdy nie widziałam odzwierciedlenia tego w mojej kulturze.
Dlatego chciałam, żeby Carol konkurowała z koleżankami,
tak samo jak ja to robię,
ale my się wspieramy i cieszymy, gdy któraś odniesie sukces.
Gdy tylko wyszła Kapitan Marvel
i Kelly Sue zaczęła przezywać fanów „Korpusem Carol”
w bardzo kochany sposób,
byłam świadkiem przemiany, jaka dokonała się w fanach Marvela.
Naprawdę zaczęło chodzić o wspieranie się.
My je wspierałyśmy, bo tworzyłyśmy wersję Carol Danvers,
którą kobiety, dziewczyny naprawdę chciały zobaczyć.
A one wspierały nas, kupując nasze komiksy,
bo ludzie uważali, że kobiety nie czytają komiksów,
nie lubią ich.
I jako firma zdaliśmy sobie sprawę, że jest grupa czytelników,
która czekała i w końcu pojawiła się postać odpowiednia dla nich.
Zaobserwowaliśmy nagły wzrost zainteresowania,
miłości i pasji dla Kapitan Marvel.
I to nas zainspirowało, by zrobić coś więcej,
bo wiedzieliśmy, że aktywowała się cała społeczność fanów.
Możemy tworzyć dla nich więcej treści.
Kapitan Marvel była drogowskazem zmiany.
Rozmawiałam z moim były szefem, Stephenem Wackerem.
Rozmawialiśmy dużo o moim dzieciństwie i moich doświadczeniach,
o tym, jak poszłam na bal maturalny owinięta kawałkiem materiału,
bo nie mogłam znaleźć stosownego stroju,
który mogła włożyć młoda muzułmanka.
Na bal poszłam sama, bo nie mogłam chodzić na randki.
Bieganie, gdy odbywałam post...
interesowało go to, że żyłam zupełnie innym życiem,
o którym mówiło niewielu ludzi.
Wszedł i powiedział:
„Dużo myślałem o twoich historiach
i byłoby super, gdybyśmy mieli postać, stworzoną w oparciu o ciebie.
W oparciu o młode Sany świata”.
Na co ja: „Wolno nam?”.
Nie sądziłam, że kogoś to zainteresuje.
A on na to: „Zróbmy to”.
Przeszliśmy do prezentacji pomysłu,
a pierwszą osobą, o której pomyślałam była G. Willow Wilson,
która tworzyła komiksy, była pisarką i muzułmanką.
Zadzwoniła do mnie niespodziewanie i powiedziała:
„Chcemy stworzyć młodą superbohaterkę pochodzenia amerykańsko-muzułmańskiego...
Pisarka Miss Marvel
...i wydawać komiks regularnie.
Chcesz go pisać i pomóc rozwinąć postać?”.
Byłam przekonana, że żartują.
Powiedziałam, że nie ma mowy, że przedstawią to Marvel Comics,
a oni się zgodzą. Jak często coś takiego się zdarza?
Nie zgodziłam się od razu.
Zadzwoniło do mnie dwóch redaktorów z Marvela:
„Chcemy, by muzułmańska redaktorka i muzułmańska pisarka
pracowały nad muzułmańską postacią”.
Stwierdziłam, że potrzebny będzie stażysta do otwierania hejterskich listów.
Wydawało mi się, że to płachta na byka
dla ludzi, którzy myśleli, że osoby takie jak ja i Sana
w ogóle nie powinny zajmować się komiksami.
Ale Sana była zdeterminowana stworzyć tę serię.
Była przygotowana, że będzie wszystko nadzorować, by było zrobione dobrze,
że będzie pilnować szczegółów, pomagać i asystować,
że pociągnęła mnie za sobą i stwierdziłam: „Dobra.
Skoro ty się temu poświęcasz, to ja też. Zróbmy to”.
Powiedziała: „Spróbujmy”.
Razem przyglądałyśmy się różnym wersjom Kamali,
która stała się Kamalą Khan.
Zdałyśmy sobie sprawę, że opowiadanie historii
o byciu młodym, czuciu się innym, czuciu się jak wyrzutem,
a potem nagle aktywowanie się
i odkrycie, że posiada się moce,
jest świetną historią o dorastaniu
i jest ważną historią do opowiedzenia o byciu jednocześnie w mniejszości.
Starałyśmy się odkryć sposoby, by powiązać tę postać
z uniwersum Marvela, by zwiększyć jej szanse na sukces.
Wtedy przyjmowało się,
że nowe postacie nie radzą sobie zbyt dobrze.
I jeśli się doda jakiś czynnik modyfikujący,
jeśli postać jest kobietą, ma nietypowe pochodzenie,
było coraz gorzej i to wszystko trzeba wziąć pod uwagę.
Postanowiłyśmy zrobić z niej postać odziedziczoną,
powiązać ją z dziedzictwem Carol Danvers.
Kamala Khan jest młodą Azjatką, muzułmanką z New Jersey,
która codziennie patrzy na drugi brzeg rzeki
i widzi pięknych, silnych bohaterów, którzy codziennie ratują świat.
Jednym z tych bohaterów jest Kapitan Marvel.
Kapitan Marvel to wysoka, piękna blondynka,
dzięki której ratowanie świata wydaje się łatwe,
skopanie komuś tyłka wydaje się imponujące.
Dla niej to ideał.
A gdy jesteś młodą, brązową kobietą...
w świecie widzisz tylko ten ideał,
który nie wygląda jak ty.
Gdy Kamala Khan pierwszy raz otrzymała moce,
chciała być taka sama jak Carol Danvers.
Do tego stopnia, że przemieniła się w wersję Carol Danvers,
tę wersję, która była tak długo popularna. I to było zamierzone.
Najtrudniejsze jest bycie sobą,
bo uważasz, że nie jesteś dość imponująca
albo piękna czy silna,
bo tak ci zawsze powtarzano,
dlatego jej wyzwaniem i drogą jest odnalezienie siebie na nowo.
Gdy przyglądaliśmy się różnym wersjom historii,
Sana wciąż zadawała mi jedno pytanie:
„Jaki będzie moment »Z wielką mocą wiąże się wielka odpowiedzialność«
dla tej postaci? I czym się będzie różnił ze względu na to, kim ona jest?”.
„Jaka jest jego muzułmańska wersja?”
Doprowadzało mnie to do szału.
Kilka miesięcy zajęło mi zrozumienie, o co ona w ogóle pyta.
Zastanawiałam się nad tym,
próbowałam wymyślić, jak to będzie wyglądało i brzmiało.
I w końcu do tego doszłam.
I to jest ten moment w pierwszej części, kiedy Zoe tonie.
A Kamala dopiero dostała moce.
I nie potrafi ich kontrolować.
Nie wie, co ma z nimi zrobić.
Nie wie, kim jest.
I musi podjąć natychmiastową decyzję.
I myśli o słowach, które są ważne dla muzułmanów...
„Zabić jedną osobę, to zabić całą ludzkość,
a ocalić jedną osobę, to ocalić całą ludzkość”.
I to jest jej motywacja.
Ma obowiązek uratować tę osobę.
Nie musisz uratować całego świata. Nie da się tego zrobić.
Ale jesteś odpowiedzialna za ludzi, którzy są przed tobą.
Gdy rozwijałyśmy Miss Marvel i jej moce,
Willow upierała się, by nie miała ona typowych damskich mocy.
Mówiła: „Zwykle nasze postacie kobiece
mają jakieś błyszczące moce albo kontrolują umysły”.
Przełamanie tej tendencji było dla niej bardzo ważne.
A decyzja Kamali, by zrozumieć, jak ma używać mocy,
jak je pojąć i odnaleźć swoją tożsamość,
była bardzo ważną częścią jej podróży.
Przyjęcie Miss Marvel było niesamowite.
Gdy tylko ogłosiliśmy wydanie komiksu
i gdy tylko pokazaliśmy postać Kamali Khan światu,
ludzie zaczęli pisać do nas listy.
Stała się popularna, nim wyszedł pierwszy zeszyt.
Moi rodzice pochodzą z Pakistanu. Kocham Kamalę Khan.
Wszystkie jej problemy
są takie jak moje, których doświadczam każdego dnia.
Wyczekuję tej postaci,
bo nigdy nie przeszło mi przez myśl,
że ktoś taki jak ja może być superbohaterem.
Dziękuję za Miss Marvel.
Ludzie nie wiedzieli, kim jest Kamala Khan.
Nie było jeszcze koncepcji historii, postaci drugoplanowych.
A ludzie pokochali sam pomysł
i zrozumiałam, jaka ważna jest ta postać,
ze względu na to, co oznaczała.
To był niespodziewany sukces, nie tylko z powodu oczekiwań branży,
ale oczekiwań moich i Sany,
gdy pierwszy zeszyt miał dodruk.
A potem drukowano go trzeci raz, czwarty, pięty i szósty.
The New York Times przeprowadził z nami wywiad,
a tydzień po ukazaniu się komiksu ludzie chodzili w przebraniach.
Szok to za delikatne określenie. Jakbym się jeszcze nie obudziła.
Jestem przekonana, że to sen.
W najśmielszych snach nie sądziłam, że młoda, muzułmańska superbohaterka
będzie jedną z naszych najpopularniejszych, nowych postaci.
Miałam szczęście otrzymać zaproszenie do Białego Domu,
gdy prezydentem był Barack Obama na Miesiąc Historii Kobiet,
by uczcić różne kobiety z różnych zawodów w całym kraju.
Zapytano mnie: „Czy chciałabyś
zapowiedzieć Prezydenta Stanów Zjednoczonych?”.
A ja na to: „Co?”. I oczywiście się zgodziłam.
Dziękuję, Sano, za twoją niesamowitą pracę.
Miss Marvel może być twoim komiksem,
ale myślę, że dla wielu chłopców i dziewczynek,
to Sana jest prawdziwą superbohaterką.
Zobaczyłam, jak możemy wpływać na świat
różnymi historiami, które opowiadamy.
A Kamala Khan była bardzo naturalnym przejściem
i nawet nie zauważyłam, że dążyłam do niej całe moje życie.
Jest wszystkim, co zawsze chciałam zrobić.
I uważam, że gdy się pojawiła na świecie, zapewniła mnóstwo możliwości.
A to pozwoliło nam
połączyć siły z różnymi twórcami, czego nie zrobilibyśmy wcześniej.
Pisarka
Artystka
Pisarka
Marvel Rising to nowy komiks.
To nowe pokolenie superbohaterów w uniwersum Marvela.
Teraz mamy bardzo inteligentne postacie kobiece.
Praca nad tymi postaciami jest wielką szansą,
jakiej się nigdy nie spodziewałam.
Gdy zaczęłam zajmować się komiksami,
wciąż było tam wiele białych i mężczyzn, więc ta zmiana,
że pojawiły się postacie kolorowe...
Pisarka
Artystka
...szczególnie kobiety, jest nowa.
Kolorystka
Ma zaledwie pięć lat.
Artystka
Artystki
Artystka
Cieszę się, że jestem jej częścią. Na to czekałam.
To jak teraz wygląda branża komiksów przerosło moje oczekiwania.
Nigdy nie śniłam...
Kolorystka
...że tyle kobiet będzie tworzyć komiksy...
Pisarka
...i to komiksy dla dziewczyn.
Pisarka
Kreatywność i innowacje...
Pisarka
...i dostęp do nowych twórców, różnorodnych twórców,
często pochodzi z mniejszości.
Kobiety tu były. One zawsze tu były.
Kobiety pomogły stworzyć dziedzictwo Marvela.
Oszałamia mnie, gdy patrzę, jak daleko zaszło społeczeństwo
i ta branża.
Myślę, że obecnie tak samo dużo młodych kobiet
interesuje się karierą w komiksach co mężczyzn.
Były kobiety, które przecierały szlaki, żebym ja nie musiała
i mam nadzieję, że ja zrobiłam to samo dla tych, które będą po mnie.
Myślę, że fajne dla kobiet, które się teraz pojawiają, jest to,
że są pionierkami, bo piszą opowieści dla kobiet.
Jak możesz utożsamić się z opowieścią, jeśli nie możesz się w niej zobaczyć?
Dużo czasu zajęło mi odnalezienie siły w mojej tożsamości.
I poczucie się pewnie z tym, kim jestem i gdzie jest moje miejsce.
Fajnie jest widzieć kobiety, które świetnie opisują superbohaterki.
Myślę, że teraz rozmowa o tym, jak to jest zobaczyć siebie,
zobaczyć siebie w opowieści,
zrobiła coś wspaniałego dla komiksów i czytelniczek.
Ale wciąż możemy zrobić więcej, by dostrzec niepełnosprawność,
by zobaczyć odmienność w komiksach,
więcej postaci i pisarzy pochodzenia azjatyckiego i latynoskiego.
Czemu mamy godzić się na niewiele, gdy możemy osiągnąć więcej?
Moja mama bardzo mnie wspiera.
Pozwala mi robić to, co chcę robić.
I zawsze mogę do niej zadzwonić po wsparcie, gdy tego potrzebuję.
Teraz, gdy widzi tych przyjaciół, którzy mnie krytykowali, mówi:
„Moja córka pracuje dla Disneya”
albo „Pracuje dla Marvela. Świetnie sobie radzi”.
Wcześniej nie rozumieli, co robiłam,
ale na pewno znają te marki.
Więc to my śmiałyśmy się ostatnie.
Gdy byłam młodsza, tata powtarzał mi:
„Cokolwiek robisz, zawsze staraj się pomagać ludziom”.
Największą satysfakcję w wydaniu Miss Marvel sprawia mi to,
że to bezpośrednio wpłynęło na moją rodzinę.
Moje bratanice i bratankowie
mają teraz postać, która przypomina im ich samych.
Nie tylko moje bratanice i bratankowie.
Cieszę się, że inne dzieci zobaczą postać,
która nie jest częścią ich codziennego życia.
WSZYSTKIM KOBIETOM Z UNIWERSUM MARVELA: PRZESZŁYM, OBECNYM I PRZYSZŁYM
Napisy: Agnieszka Otawska