Şuna bakın. Daldığınızda rahatlayıp
hayvanlarınızın davranışlarını izleyebilirsiniz.
İnsanlar bana "Balıkların kişilikleri yok, değil mi?" diye sorar.
Kesinlikle var. Hepsinin kişiliği var.
Bazen balık sürüsüne katılmayı denerim
ama beni aralarına alacaklarını sanmıyorum.
Yeterince havalı değilim.
DISNEY’S ANIMAL KINGDOM’IN SİHRİ
Genelde sabahın erken saatlerinde geliriz. Hava hâlâ karanlık.
Badru şimdi uyuyor.
BADRU SİYAH GERGEDAN
Dışarıdaki ekip 21 yaşındaki Badru için güne özel bir başlangıç hazırlıyor.
Favorilerinden biri taze topraktır.
Bu konuda çok heyecanlı.
Çok sevimli.
Bahçe ekibi bizim için kil ekledi
ama onu karıştırıp yulaf gevreği kıvamında yapacağız.
JEN HAYVAN BAKICISI
Küçük çamur banyolarında yuvarlanıp
eğlenebilecekler.
Kıvamı doğru olmalı
çünkü biraz batmasını istiyorum.
Badru için fazladan bir şeyler yapmayı seviyorum.
Alarmımın sabahın üçünde çalmasına değiyor.
Günaydın. Selam Badru. İyi uyudun mu?
Badru en iyi gergedan.
İnsanları ve kendini ifade etmeyi sever.
Güne hazır mısın?
Bakıcılar olarak, daha aktif olması için dünyasını zenginleştiririz.
Çamur banyosundan çıktığında Badru'yu izlerseniz harikadır.
Gergedan kaplıcası zamanı.
Gidişine bakın.
Çamur banyosunu gördü.
Doğruca oraya gidiyor.
Vahşi doğada da aynen böyle yapardı.
Badru çamurda oynuyormuş gibi görünebilir
ki öyle, ama bu bakımı ve genel sağlığı için
çok önemli.
Derilerini güneş yanığından ve parazitlerden korumak için
tüm gergedanlar çamur banyosu yapmalıdır.
Badru'nun eğlendiğini görmek beni çok mutlu ediyor.
Bakıcılar olarak yaşam alanlarını daha iyi kılmak için
hep yeni yöntemler ararız.
Perde arkasında
Disney bilim ekibi özel bir cihaz hazırlıyor.
Badru bugün aktivite takipçisine kavuşacak.
Aktivite takipçisi bir bileklik.
Yani cebinde sağlık takipçisi ve GPS bulunan
bir tür kemer.
Bu aktivite takipçisi egzersiz veya adımlarınızı ölçen...
ANDREW ARAŞTIRMA PROGRAMI UZMANI
...elektronik saatlerdekine benziyor.
Koşuyor mu, yürüyor mu, çamurda mı yuvarlanıyor
onu ölçüyor.
Badru'nun yaşam alanındaki tam yerini gösteren
bir GPS birimi de var.
Yani nasıl davrandığına, hangi alanları kullandığına bakıyoruz.
Bu bilgileri ona daha iyi bakmakta kullanacağız.
Vahşi doğadaki siyah gergedanların soyu tükenmek üzere.
Kaçak avlar yüzünden sayıları azalıyor.
Badru'yu ve siyah gergedanları anlarsak...
KORI HAYVAN BAKICISI
...sağ kalma şansları artar.
Bu sadece ilk adım aslında.
Ülkenin her yerindeki gergedanların
bu aktivite takipçilerinden takacağını
ve çeşitli kurumlar dâhilinde
gergedanların nasıl davrandığı ve ne kadar
aktif olduğuyla ilgili farkları göreceğimizi umuyoruz.
Ve ülke çapında gergedan bakımını geliştirebileceğiz.
Selam Badru. Buraya gel dostum.
Selam.
BRANDY HAYVAN BAKICISI
Leziz atıştırmalıklara hazır mısın?
Buna hazırlanıyorduk. Çok heyecanlıyım.
Haftaların emeği.
Yaptıklarımızdan rahatsız olmaması için onunla çalışıyoruz.
Onu bir odaya alıp biraz eğiteceğiz.
Rahat olduğundan emin olacağız.
Badru. Aferin oğlum.
İyi olduğundan emin olunca da
girip takipçiyi takacak ve onu bahçeye yollayacağız.
Gözüm bu hedefte.
Plastik kapağı olan bir çubuk bu.
Gözüne tutacağım.
Bu, gövdesini hangi yöne çevirmesini istediğimi gösterir.
Aferin Badru.
Şimdi kıpırdamadan durmasını isteyeceğim.
Ardından siz devreye girebilirsiniz.
Tamam Badru, bunu ayağına takacağım.
Gözü kocaman açıldı, gözünün akı görünüyor,
ki bu sık görülmez.
Durumdan biraz rahatsız.
-Uzaklaşacağım. -Tamam.
Badru'ya biraz zaman tanıyacağız.
Yaptığınız şey onu gerdi.
Gerildiklerinde gergedanların gözbebekleri büyür.
Badru endişelenmiş olabilir
ve o noktada onun da bizim de
güvende olmamız için biz bakıcılar devreye gireriz.
Badru'nun bu öncü araştırmayla diğer gergedanlara yardım etmesi için
bakıcıları o hazır olana kadar bekliyor.
Badru ile güvene dayanan bir ilişki kurmak için ağırdan alıyoruz
ve bu güveni korumak çok önemli.
Şimdi biraz ürktü, bir adım geri çekileceğiz.
Gorilla Falls Exploration Trail'de
çok özel bir park sakini yaşar.
COURTNEY HAYVAN BAKICISI
Bu goril ailemiz. Büyük bir grup.
Tüm yavrular burada doğdu.
Bu, Lilly. En büyükleri. 12 yaşında.
İşte orada.
LILLY BATI OVA GORİLİ
Lilly muhtemelen benim favorim.
Bakıcılarla iletişim kurmayı sever. Onunla iyi bir ilişkimiz var.
Çok akıllı, çok komik,
tüm oyuncakları kapıp kendine saklıyor.
Çok sevimli.
Bir de en küçüklerimiz var.
Grace ağaçlara tırmanmaya yeni başladı.
GRACE BATI OVA GORİLİ
Oradaki kaşınma tahtasına ulaşmak için ağaca tırmanıyor.
Grace adını Disney'in desteğiyle Kongo'da kurulan
Goril Rehabilitasyon ve Koruma Eğitimi
(GRACE) Merkezinden alıyor.
Ağaçların en tepelerine tırmanabilir.
Bir de Ada var, geçen yıl doğdu.
ADA BATI OVA GORİLİ
Lilly abla rolünü üstlendi,
daha koruyucu,
öğretmeye daha hevesli.
Annelere özgü bu davranışları geliştirmesini izlemek ilginç.
Ne tatlı goril.
GORİLLER
Orada yatacak mısın Lilly?
Bu sabah iyi hissetmiyor musun?
Ama devam eden bir sağlık sorunu endişe veriyor.
İyisin.
Onları çok iyi tanıdığımızdan bir bakışta
Lilly iyi mi değil mi anlarım.
Kambur duruyor, midesini tutuyor,
bir bakıma iki büklüm.
Küçüklüğünden beri mide sorunları var.
Ben... Pek çok kez onu neyin hasta ettiğini araştırdık.
Hasta hâlini görüp bir şey yapamamak çok üzücü.
Yine kusacak gibi.
Zavallıcık, iyisin.
Lilly'yi doğduğu günden beri tanıyorum.
Kızımla aynı yaşta.
Lilly'yi iyileştirmek için bir sürü araştırma yaptık.
DR. NATALIE VETERİNER
Bilgisayarlı tomografi yapıldı ve buna göre
bağırsak çeperinde ve mesanesinin dışında
gaz baloncukları var.
Dr. Natalie ve ekibi Lilly'den vazgeçmeyi reddediyor.
İnsanlarda bunu tedavi etmenin bir yolu ameliyattır
ama bu seçenekten uzaklaşıp
hiperbarik oksijene yönelindi.
Ama bu çok eşsiz bir tedavi olacak,
bir gorile bunu yapmayı deneyen kimseyi tanımıyoruz.
Daha riskliymiş gibi geliyor
ve bu da onu daha korkutucu kılıyor.
Buraya gel Lilly, yanımıza gelir misin?
Lilly saf oksijenle
hiperbarik oksijen odasında olacak.
Bu, kanına girip o baloncukları dışarı itecek.
Gerçekten bu tedavinin çözüm olmasını umuyoruz.
Bakıcılar olarak onu öyle görmek, yapabileceğimiz bir şey
olmadığını bilmek bizim için çok zor.
Bu tedavi Lilly'nin tek iyileşme şansı olabilir.
Açıkçası favorilerimden. Ona bayılıyorum.
Ona kendini iyi hissettirmenin bir yolunu bulacağımızı umuyorum.
Büyük bir olay, çok heyecanlıyız.
Discovery Island'ın sevilen sakinlerinden bazıları için büyük bir gün.
DOĞUM GÜNÜN KUTLU OLSUN
KELLY HAYVAN BAKICISI
Galapagos kaplumbağalarının doğum günü.
Bugün on yaşına basıyorlar.
Galapagos kaplumbağaları favorilerimdir.
Kedi balığı Bruce'a söylemeyin.
Arkadaşlarının iki basamaklı yaşlara geçişine yardım etmek için
bakıcı Kelly kaplumbağa usulü
pasta hazırlıyor.
Hayvan besleme merkezimizden
koca bir blok ot jölesi aldık.
Burada, bu pastamsı şekilde
bütün vitamin ve mineralleri var.
Üstteki tatlı patates
ve çilekler de cabası.
Bence buna bayılacaklar.
Doğum günü çocukları geliyor.
Kaplumbağaların hiçbir şeyi hızlı değildir.
Haydi millet.
Altı genç Galapagos kaplumbağamız var.
Adları Phantom, Dracula, Frankenstein, Mummy,
Creature ve Wolfman.
Sürüngenler için canavar isimleri.
Hepsine Cadılar Bayramı teması hâkim. Haydi Mummy.
100 küsur yıl yaşayacaklar.
Bazı yaşlı kaplumbağalardan
daha hızlı oldukları kesin.
İlk gelen Creature oldu.
Haydi ama. Çileği kaçıracaksın.
Haydi ama, çok saçma.
Wolfman'i almayı denemek ister misin?
Bebek oldukları için birbirlerinin alanı
umurlarında değil.
Olmaları gereken yeni umursamıyorlar.
Wolfman'in Frankenstein'ın tepesinde yana yatık olması
beni hiç şaşırtmıyor.
Afiyet olsun Wolfman.
Pek çok kişi sürüngenlerin kişiliği olduğunu düşünmez
ama kesinlikle var.
Creature'ın her yanı patates oldu.
Size bir banyo lazım.
Kesinlikle.
Ne yapıyorsun Dracs?
Çilek ister misin?
Pek yiyemedin.
Galapagos adalarındaki bitkilere bakınca,
çok parlak olan her şey kaplumbağaları çeker.
Amber çiçekleri.
Burada onları taklit ederek çilekleri,
tatlı patatesleri hazırlıyoruz.
Hangi rengi görürlerse peşine düşerler.
Ama Phantom'ın gözü daha çekici bir şeyde.
Haydi Phantom, buraya.
Phantom, nereye gidiyorsun? Yanlış yöne gidiyorsun.
O yöne git.
Favori bakıcısı.
Tamam.
Kaşınmak istiyor.
Doğum günü kaşınması mı istiyorsun?
Dracula da payını istiyor.
Bak, seni nasıl da koruyor!
Ben de sevilmek istiyorum.
Galapagos kaplumbağaları ispinoz tepkisi diye bir şey yapar.
Dracula ayağa kalkıp kıpırdamadan duruyor.
Doğada belli bir kuş türü var.
GALAPAGOS ADALARI
Onun dansına bu tepkiyi verirler.
Anavatanı Galapagos'ta
ispinozlar canını sıkan böcekleri ve parazitleri yesin diye
Dracula boynunu uzatırdı.
Bunu vahşi doğada deneyimlemediler
ama doğuştan bilmeleri çok havalı.
Onuncu yaşlarını kutlayabiliriz ve yüz yıl sonra
çok küçük ve yaramaz oldukları günleri anabiliriz.
Galapagos kaplumbağalarıyla oynamak çok eğlenceli.
Unutmayın, sessiz, yavaş ve nazik olun.
Gorilla Falls'ın sahne arkasında...
Lilly kötü hissettiğinde kalbiniz parçalanır
çünkü ne kadar rahatsız olduğunu görebilirsiniz.
İdrar torbasının hemen yanında sıkışıp kalmış
büyük gaz baloncukları var.
Baloncuklar büyürse durumu kötüleşecek.
Sürekli acı çekecek.
Bu tedavinin çözüm olacağını umuyoruz.
Lilly dışarıda 90 dakikalık yolculuğa hazırlanıyor.
Bugünkü maceraları biraz farklı olacak.
Çığır açıcı tedavisi
bir atçılık merkezinde, gorilin sığacağı büyüklükte
odası olan bir tesiste gerçekleşecek.
Normalde gorillerle çalışırken tam anestezi yaparız.
Odada uyumasına izin veremeyeceğimizden
onu oraya uyanık götürmemiz,
sakinleştirmemiz ve tedavi sırasında hareketsiz tutmamız gerek.
Bakıcılar önce Lilly'yi sıkı fıkı olduğu ailesinden ayırmalı.
Doğru gitmesi gereken ilk şey
Gino'yu ayırma faslı.
Sarı hidroliğin yakınında.
Derken Azizi ve Cory ve Kashada.
Tamam, kilitler iyi.
Bu sosyal hayvanı çıkarmak zorundasınız. İşi zorlaştırıyor.
Kasaya sokmak ve günün kalanında
sakin ve mutlu tutmak için onu biraz uyuşturacağız.
Uyuşturucu çabucak etkisini gösteriyor.
Düzgün nefes alıyor.
Bir, iki, üç.
Onu tuttun mu?
Yerleştiğinizde onu uyandıracağım.
Bu bölüm beni çok endişelendiriyordu.
Uyarıcıyı veriyorum.
Tamam.
Uyanıp oturduğunda yola çıkabiliriz.
Oturuyor.
-Dr. Natalie, oturuyor. -Oturuyor.
İnanılmaz. Tatlı kız.
Gidelim.
-Ayaklarına dikkat et. -Tamam.
Sağ salim kamyona bindirilen Lilly 150 kilometre uzaktaki
Ocala'daki Atçılık Performansı Geliştirme Merkezine götürülüyor.
-Harika gidiyor. -İşte kızımız.
Bu sıra dışı bir adım.
Bir gorile bu tedaviyi uygulamış kimseyi bilmiyorum.
Olabileceklerden endişelenmenize sebep oluyor.
Bunu deneyen ilk kişiler olabiliriz.
Lilly'yi odasına koyup
hava basıncını artırıyorsunuz.
Ona dalgıç kıyafeti giydirip
okyanusa yollamak gibi.
18 metreye dalıyor.
Yavaşça Lilly'nin çevresindeki hava basıncı artacak,
umarız ki vücudunu sıkıştıracak
ve karnındaki gaz baloncuklarını çıkaracak.
Gaz baloncuklarının kan dolaşımına girecek
ve dışarı soluyabileceği ölçüde
küçüleceğini umuyoruz.
O zaman tüm rahatsızlığı geçecektir.
Ama kapadığımızda ona erişimimiz olmayacak.
En büyük korkumuz kızıp sallanmaya başlaması.
O yüzden bu şilteleri getirdik.
Böylece bunu yaparsa devrilmeyecek.
Tamam, bir , iki, üç.
Haydi bakalım.
Durumuna göre 30 ila 45 dakika arası yapacağız.
-Tamam. -Teşekkürler.
Lilly'nin havası normal basıncın üç katına çıkıyor.
Şu anda yaptığı şey okyanusa dalmak gibi.
DR. ALBERTO VETERİNER
O basıncı hissediyor.
Bu tedirginliği beklemiyordum.
İşe yarayacağından umutluyum.
Ailesine yeniden kavuşacak ve her şey harika olacak.
Tüm sabah, her adım tam bir sinir harbiydi.
Heyecan verici.
Bu pek görülmeyen bir hastalık.
Ameliyatsız çözebilirsek
bizim için devrim niteliğinde olacak.
Okyanusun dibinde gibiydi ve şimdi yavaşça yukarı çıkıyor.
Lilly'nin basıncını normale döndürme vakti.
Açıyorum, hazır mıyım?
-Selam Lilly. -Bakıyor. Selam tatlım!
Nasılsın?
"Ne yaptığınızı bilmiyorum." der gibi.
Çılgıncaydı, değil mi?
Çılgıncaydı. O çok sakin.
-Aman tanrım. Çok inanılmaz. -Çok iyi bir kızsın.
-Çok iyi iş çıkardın. -Cici oğlan.
-Basınç azalıyor. -Benim de basıncım azalıyor.
Aman tanrım.
Eve dönmeye hazır mısın?
Dönmeye hazır mısın?
Evet, artık dönebiliriz.
Umarız işe yaramıştır.
Tatlım. Gitmeye hazır mısın?
Bence eve dönüp ailesine bir sürü hikâye anlatacak.
İyisin tatlım.
Sorun yok.
Lilly eve doğru uzun yolculuğuna...
...başlarken ailesi dönmesini bekliyor.
Birbirine öyle bağlı bir aileler ki
birini diğerlerinden ayırmak hep zordur.
Bir iki saatliğine bile olsa.
O hayvanın eksik olduğunu bilirler.
Bir, iki, üç.
-Aferin kızım. -Aferin.
İşte cici bir kız. Bugün çok iyiydin Lilly.
Eve geldiğine sevindin mi?
Altı saatlik ayrılıktan sonra Lilly ailesiyle buluşmaya hazırlanıyor.
Senin için hazırlar. Seni özlediler.
Her şeyi açacağız. Şimdi onunkini açalım.
Aferin kızım.
Evet, hazır mısın? Hazır mısın? Geliyorlar.
Geliyor.
Harika görünüyor.
Bugün hiç yavaşlamadı.
İşte Lilly.
Tedaviden sonra aileyle buluşmak hep eğlencelidir.
Selam Gino. Ne var ne yok?
Lilly, gördüklerini onlara anlattın mı?
Onlara hepsini anlatıyor.
Hepimiz bunun ona
yardım edecek şey olmasını umuyoruz.
Bakıcılar Lilly'nin ne durumda olduğunu bilecek.
Davranışlarını çok iyi biliyorlar. Tedavi işe yaramışsa
harika hissedecek.
Ama sonunda tomografisini çekip baloncuklar gitmiş mi göreceğiz.
11 hafta sonra Dr. Natalie Lilly'nin tomografisini çekecek.
O zamana dek ekibi gorilin sağlığını yakından izliyor.
Bu tür sorumluluklar inanılmaz yetenekli ve kendini adamış
uzman bir ekip gerektirir.
Burada, Disney's Animal Kingdom'da olmak böyle şeyleri mümkün kılıyor.
Badru'ya aktivite takipçisi takmayı denedik
ama henüz buna hazır değildi.
Gergedan ahırının sahne arkasında...
Buraya gel Badru.
Badru'ya bir nefes alma şansı verdik. Şimdi daha rahat
ve ruh hâli daha iyi görünüyor.
Badru, değil mi?
-Aferin oğlum! Güzel! -Ekip Badru'nun
takipçiyi takıp gergedanlara yardım etmeye hazır olduğunu umuyor.
Aferin. Tekrar deneyelim.
-Hazırsan başlıyorum. -Hazırım.
Geliyor Badru.
Aşağı doğru ineceğim.
Buradayım Badru, bunu ayağına takacağım.
-Uzanıyorum. -Tamam.
Hazır mısın?
-Arkasına uzanıyorum. -Tamam.
Bağlamak üzereyim.
-Tamam, iyi oldu. -Aferin oğlum.
Açık mı?
-Evet, mükemmel. -Güzel.
Aferin Badru.
Onunla hava atıyor.
Modanın zirvesi.
Bu harika, tam görmek istediğimiz şey.
Badru koridordan geçiyor,
sonra aktivite takipçisiyle kendi bölgesine dönecek
ve buna ne tepki verdiğini göreceğiz.
Bileklik ona tam uydu.
24 saat ne yaptığını iyice anlamayı
umuyoruz.
Burada bir bakıma yeni bir şey deniyoruz.
Bu araştırmayı büyük ölçüde mümkün kılan
Badru ile hayvan bakıcıları arasındaki
ilişki ve güven.
Badru için hedef aktivite takipçisini beş gün takması.
Bugün bir test. Badru takipçiyi takmaya devam edecek mi göreceğiz.
Buradaki güneş panelleri inanılmaz.
DR. ZAK KORUMA ALANI SORUMLUSU
Dört parktan ikisine enerji sağlıyor.
Çok büyük bir alan.
1000 küsur dönümlük güneş panelleri aktif ya da yapım veya plan aşamasında
ve Walt Disney World Resort'un
yıllık enerjisinin yüzde 40'ını karşılayacak.
Disney çevre konularını çok ciddiye alır,
olabildiğince yeşil olmak,
yenilenebilir enerji üretmekten fazlasını yapmak istiyoruz.
Mülkümüzün çevresindeki vahşi hayvanlara yaşam alanı sunmak istiyoruz.
Bunun en iyi yollarından biri de
polen taşıyan böcekleri destekleyecek bitkiler ekmek.
Doğayı korumayı düşünürken genelde aklımıza
uzaktaki büyük, karizmatik hayvanlar gelir.
Ama gezegendeki hayvanların büyük çoğunluğu böcekler.
Onlar biyolojik çeşitliliğin omurgası.
Polenleri taşıyanlar da
bitkilerin üremesinden sorumlu.
Bu böcekleri görüyor ve peşlerine düşmek,
sırlarını öğrenmek istiyorum.
Yakala...
-Aman tanrım, bir tane daha var. -Aman tanrım, haydi. Yakaladım!
Ne zaman bir tane bulsanız
yeni bir keşif, yeni bir macera.
Kanadın önündeki damar çok güçlü.
Bayrak direği gibi.
Hafifçe tutarsanız canları yanmaz
ve kolayca nakledebilirsiniz.
Onu buraya koyalım. Bakalım beslenecek mi
yoksa uçup gidecek mi?
Kral kelebekleri ayaklarıyla tadar,
böylece bir şeye konduklarında
onu yemek isteyip istemediklerini bilirler.
-Çok güzel renkler! -Muhteşem.
Haydi.
-Yakaladın mı? -Hayır.
Disney Conservation olarak gerçek bir etki yarattığımızı
ve bunun verilerle ispatlanabileceğini bilmek isteriz.
Nereye gitti?
Bu alanı kullanan 70'ten fazla
kelebek türü belgeledik.
Yakala onu!
Ne tuttun?
-Benekli kelebek, evet. -Güzel!
Körfez beneklilerinin en sevdiğim yanı
altına baktığınızda
aşırı yansıtıcı, bir dizi güneş paneli gibi.
Böylece iletişim için birbirlerine sinyal gönderebilirler.
Özgür ol.
Güzel.
Dünya bu canlılarla dolu ve çoğu zaman biz öyle meşgulüz ki
orada olduklarını fark etmiyoruz.
Tek yapmamız gereken zaman ayırıp gözümüzün önündekini görmek.
Sunset Savannah'dayız.
MARY ANN HAYVAN BAKICISI
Burası Disney's Animal Kingdom'daki en iyi savan bence.
Otlayan hayvanlar,
nadir kuşlar ve sayısız küçük böcek
bu çayırı ev sayıyor.
Birlikte zenginleşen bir ekosistem yaratıyorlar.
Bunu seviyorum çünkü dışarı çıkıp
hayvanlarla takılabiliyorum.
Görünüşe göre oğlumuz dağınık ufak bir grupta,
kır antiloplarımız, yanlarından geçeceğiz.
Kır antilopları çok havalı çünkü saygısızlığa tahammül etmezler.
Dövüşen hayvanlardır, genelde arkadaş canlısı değildirler.
CHARLIE KIR ANTİLOBU
Bu Charlie.
Kalbimde özel bir yeri var
çünkü Dedem Rook'un adı da Charlie idi.
Sevgili dedem.
Charlie harika. Yaklaşmayı sever ve meraklıdır.
Bizimle etkileşime geçmek istemesi harika.
Charlie'nin bakım ekibi son zamanlarda kendinde olmadığını fark etti.
Onu her hafta tartmaya başladık ve sürekli
diğer iki erkeğin altında kalıyor.
En büyükleri 200 kilo civarı. Charlie ise 158 kilo.
Bizi çok endişelendiriyor.
Kaburgaları görünmeye başladı
ve kalça kemikleri çıktı.
O bölgelerde sağlıklı bir yağ ve kas tabakası olmasını istiyoruz.
Onlara açık büfe yemek sunuyorsanız
ve hayvan kilo veriyorsa bir sorun vardır.
Doğru görünmüyor.
Kürkü de solgun.
Tüm içtenliğim ve çaresizliğimle iyileşeceğini umuyorum
çünkü sağlıkları bizim için en önemli şey.
Bu sadece bir iş değil,
o yüzden bakıcı olarak
bunu çözemezseniz bu bir başarısızlıktır.
Kendileri konuşamazlar, onlar adına biz konuşmalıyız.
Charlie, oğlum, nasılsın?
Bana kızma. Özür dilerim.
DR. DEIDRE VETERİNER
Tamam.
Bugün kilo kaybının sebebini öğrenmek için onu muayene edeceğiz.
İştahının açıkken kilosunu koruyamamasına
ne sebep olabilir?
Şeyi koyabilirim...
Anesteziyi hafife almayız, risksiz değildir.
Olabildiğince verimli olup işlemi çabucak
yapmak isteriz.
Gözlerine, kulaklarına bakıyoruz.
Gözleri açık.
Endişe verici bir şey yok.
İyi görünüyor.
DR. BETSY VETERİNER
Dişlerini yokluyorum
ve düzgün kapanıyorlar mı,
geviş getirirken yiyeceği çiğnemesine engel olabilecek
kırık veya çıkıntı var mı bakıyorum.
Diş yüzeyi niye kilosunu koruyamadığının işareti olabilir.
Kötü bir şey yok, normal.
Charlie'nin dişleri iyi görünüyor
ama ağzının kalanı kontrol edilmeli.
DIANNA VETERİNER TEKNİKERİ
Diş etlerinin rengi önemli.
Uçlarda dolaşımın ne kadar iyi olduğunu gösterir.
Bana biraz soluk geldi.
Kansızlığı olabilir, bu mantıklı olurdu.
Bu bacağı çekebilir miyiz?
Tamam.
Haydi, kan örneği al. Oksijen durumuna bakalım.
Düşük alyuvar sayısı anlamına gelen anemi
bugün gördüğümüz tıbbi endişelere
katkıda bulunuyor olabilir.
Kateter takıp kan örneği aldık.
Görmek istediğimden çok daha ince, su gibi.
Test yapmadan bile bu örneğe bakarak
anemisi olduğunu söyleyebilirim.
Anemisinin kaynağı muhtemelen parazitlerdir.
Ciddi parazit enfeksiyonu kilo ve kas kaybına,
çok ciddi hastalıklara yol açabilir.
Yaşadığı çayırlarda parazit olduğunu biliyoruz.
Florida'nın subtropikal iklimi
parazitleri hayatın gerçeklerinden kılıyor.
Yemyeşil savanlarımız var.
Parazitlerin büyümesi için ideal yerler bunlar.
Charlie gibi türleri etkileyen parazit türü
haemonchus denen bir kurttur.
Bakıcılar çayırdaki otları yemesinler diye hayvanlara
bolca böceksiz yem verir.
Doğal haşereyle mücadele yöntemleriyle dışkılardaki parazitler öldürülür.
Aralarından biri hastalanırsa tedavi hedeflenir.
Bu parazitleri test edip hangi ilaçlara tepki veriyorlar
görmemizi sağlayan teknoloji mevcut.
Böylece kullanacağımız ilaç konusunda seçici davranabiliriz.
Kurt dökücü ilacı verdiğimizde onu uyandırmaya hazır olacağız.
Tamam, onu dürteceğim.
Bir tepki verdi mi?
İşlem sırasında onu parazit ilacıyla tedavi ettim.
Parazit sayısında bir düşüş görmeliyiz.
Tamam, Levamisole ve demir verildi.
Miktar yüksek olduğundan bir iki farklı yerden
ilacı vereceğim.
Charlie'ye bugün demir iğnesi yapıyorum.
Demir, alyuvar üretme becerisini
güçlendirecektir.
Tamam, demir verildi.
-İlaçlar verildi. -Teşekkürler.
Bugün parazitler için onu tedavi ettik,
parazit yükü nasıl, görmek için onu kontrol edeceğiz
ve o zamana dek nasıl bir tedavi izleyeceğimizi belirlemiş oluruz.
Uyandırıcı verildi.
Charlie iyileşme yolunda ilk adımı atıyor.
Artık evi Sunset Savannah'a dönebilir.
-Harika bir uyanıştı. -Evet.
İğnenin üstünden yarım saat geçti. Şimdilik her şey yolunda.
Goril Lilly işlemden 11 hafta sonra iyileşmiş mi görmek adına
tomografi çekmek için hayvan tedavi odasına alınıyor.
Tamam, bir , iki, üç.
Nasıl oldu da kendimi burada buldum?
Olamaz.
Bunu bir daha yapmamayı umuyoruz.
Gözün üstünde olsun.
Tomografi karnında baloncuk kalmış mı göstereceği için
çok önemli.
Hem gergin hem heyecan verici...
RACHEL HAYVAN SORUMLUSU
...çünkü hiçbiri daha önce bir gorile yapılmadı.
Bu, endişelendiğim bölüm.
Lilly'nin çığır açıcı tedavisinin sonuçlarını öğrenme vakti.
İkisini yan yana koydum.
Sağda eskisi, solda yenisi var.
-Görebilirsin... -Bu eskisi mi?
Evet, bu eskisi. Bağırsağın parçası olmadığı...
-Evet. -...yer görülüyor.
Bir süredir gördüğümüz şu iki baloncuk vardı.
Bu da bugünkü.
Aşağı inersek...
Hiç.
-Hiç derken... -Hiç baloncuk yok, evet.
Bana göre bu muhteşem.
-Çok iyi. -Gerçekten iyi.
Bir zafere kavuşmak hoş. Teşhis, tedavi ve iyileş.
Bunun için yaşamıyor muyuz?
Tamamen sağlığına kavuşan Lilly ailesinin yanına dönüyor.
Burada kilo aldığını gördük,
kürkü çok daha sağlıklı ve çok daha iyi hissediyor.
Bence bu harika.
Hiperbarik oksijen tedavisinin mümkün olduğunu biliyoruz.
Bu araç pek çok hastalıkta kullanılabilir.
Bu bir sürü farklı gorilde de.
Etrafta koşturuyor, kardeşleriyle daha çok oynuyor.
Daha önce üzerinde olmayan bir havası var.
Çok arsızlaştı.
Sevgi dolu bakıcısı Mary Ann,
parazit tedavisinden sonra Charlie'yi ziyaret ediyor.
Charlie çok daha iyi görünüyor. Biraz kilo almaya başladı
ve çok sevdiği yiyecekler bulduk.
Vücudu kalınlaştı,
yani kilo alıyor ve diğer erkekleri sınayacak kadar
güçlü hissediyor.
Kavga ediyorlar, böyle öğrenirler.
Vücudunun durumuna gelirsek onu geçen gün tarttık,
198 kiloydu. Çok isabetli.
Ama iş Charlie'nin nasıl göründüğüne bakmakla bitmiyor.
Dışkı görüyorum, Charlie'ninki mi?
Sanırım bir dışkı var!
Kakamız var!
Parazit var mı bakmak için dışkısını toplayacağız.
Şimdi, burada bir sürü dışkı yığını olabilir.
Ama dokunduğunuzda sıcaksa yenidir.
Övünmek istemem ama...
...bunu herkes yapamaz.
Bu iyi görünüyor.
Charlie, bugün çok pis kokulusun. Burnumu tıkamam gerekebilir.
Sanırım bunu parçalayıp bir şeyler aramak veteriner teknikeri Pia'yı
çok mutlu edecek.
Teşekkürler Charlie!
LABORATUVAR
Çok heyecanlı...
Üzerinde Charlie bile yazıyor.
PIA VETERİNER TEKNİSYENİ
Bugün antilop Charlie'nin dışkısına bakacağım.
Parazit var mı göreceğim.
McMasters denen özel bir test yapıyoruz.
Bize bir gram dışkıda kaç yumurta olduğunu
kesin olarak söyleyecek.
Gram başına kabul edilebilir bulduğumuz sayılar var.
Şimdi mikroskoba koyuyorum.
Bir saat önce bu, hayvanın içindeydi ve şimdi bakıyoruz.
Neler olduğunu neredeyse gerçek zamanlı görüyoruz.
Bakalım parazit yumurtası var mı.
İşte.
Bir tane var, küçük parazitimiz tam burada.
Şurada bir yumurta var.
Şu anda sadece bir tane gördüm. Bu iyi.
Bu parazitlerden düşük oranda görüyoruz.
Yani ilaç işe yaramış. Charlie'nin parazit seviyesi
artık güvenli ve ona sorun çıkarmıyor.
Daha iyi hissetmesine çok sevindim.
Keyfim yerine geldi.
Parazit yükü eskiden çok daha düşüktü,
veterinerlerin kabul edilebilir bulduğu ölçüdeydi.
Vücudunun durumunda kesinlikle iyileşme görülüyor.
Grupla takılıyor,
buradan harika görünüyor.
İşi işte bırakmayız, bizimle evimize gelir.
O benimle eve geliyor. Hayvan bakıcılığı öyledir.
Herkesin hayvanların iyiliği için iş birliği yaptığını
görmek çok harika.
Badru'nun günde kaç adım attığını merak ediyorum.
Evet.
Ülke çapında gergedan bakımını iyiye götürecek
ilk adımları atmış mı görmek için Disney bilim ekibi
Badru'yu ziyaret ediyor.
Çamura gidersek bizi izler mi?
Muhtemelen izler, evet.
Çamur banyosuna mı gidiyor?
-Hayır. -Henüz değil.
Daha fazla yiyecek arıyor.
İlk defa beş gündür aktivite takipçisini takıyor.
Bu onun için büyük bir olay.
Badru takipçiyi sorunsuz taktı.
Rahatsızlık belirtisi göstermedi, çok rahat.
Çok mutluyuz, beklediğimiz tam olarak buydu
ve verileri görmeyi sabırsızlıkla bekliyoruz.
Bu bölüm kesinlikle başarılı oldu.
Şimdi çıkarıp yakından bakma vakti.
Bu koca yemek kâsesini hak ediyor.
-Tamam, hazır mısın Brandy? -Hazırım.
-Badru da hazır. -Bakalım durum ne.
Tamam, çıkarıyorum.
-İşte böyle Badru. -Başardın dostum.
-Başardın! -Derinin altı iyi görünüyor.
-Mükemmel. -Arkası da.
Teşekkürler Kori.
Biraz ıslanmış ve çamurlu ama cihaz sağlam görünüyor.
Bilgisayara bağlayıp ne var, göreceğiz.
Badru yapmasını istediğimiz her şeyi yaptığı için
çok mutluyuz.
Ondan topladığımız verilere bakmayı sabırsızlıkla bekliyoruz.
Bu büyük bir an, çok heyecanlı.
Bakalım cihazlar neler toplamış.
İvmeölçerden verileri aldık.
Badru'nun hareketlerinin genel bir resmini görebiliyoruz.
Burada çok aktifmiş, büyük sıçramalar var,
hızlı yürüyor veya koşuyor olabilir.
Burada rahatlamış, muhtemelen duruyordu
ve uzandığı zamanı görebiliyoruz.
Bu bilgileri alabilmemiz harika.
Kaydettiğimiz tüm bu veriler,
daha fazla iyi bilgiye sahip olmak için. Böylece her gün bu gergedanlara
daha iyi bakabileceğiz.
Bak, Badru'nun dosyası. Bunu açabiliyoruz
ve bak, bir sürü veri görülüyor.
Bu bize yaşam alanını nasıl kullandığı,
bu alanda neyi sevdiği hakkında bir fikir veriyor
ve bir ihtimal bu bilgileri kullanıp orayı vaktini geçireceği
en iyi yere dönüştürmek için değişiklikler yapabiliriz.
Bu araştırma her şeyi birleştiriyor
ve siyah gergedanların nasıl olduğunu, doğal yaşam alanlarını
ve ne yapmayı sevdiklerini anlamamıza yardım ediyor.
Böylece iyiye gideceklerinden ve gelecek kuşaklar için bizimle olacaklarından
emin olabiliriz.
Türünün bir elçisisin.
En iyi gergedan sensin.
Evet, sensin.
Alt yazı çevirmeni: Zeynep Simpson