Eğlenceli kısmı neredeler, koşarak geliyorlar mı görmek.
Herkes nerede?
Haydi domuzlar!
Aferin domuzlar.
Gelirlerse ödül alacaklarını biliyorlar.
DISNEY’S ANIMAL KINGDOM’IN SİHRİ
Disney's Animal Kingdom Theme Park'ta yeni bir sabah.
Kilimanjaro Safaris'te hipopotamlar kahvaltıya hazırlanıyor.
Beklemelisin.
Tequila altı hipopotamlık bir sürüde yaşıyor.
TEQUILA NİL HİPOPOTAMI
İnsan bakımındaki en büyük sürülerden.
Her gün hipopotamlar çıktığında...
JEN HAYVAN BAKICISI
...geldikleri için ödül olarak yemek atarız.
Bugün yaza uygun olarak karpuz var.
Bize büyük ve sert bir şey yiyebiliyorlar mı
görme şansı verecek.
Bugün dikkatimiz Tequila'nın üstünde
çünkü diş sorunları yaşadı ve ağzı acıyor gibiydi.
Karpuz yiyebiliyor mu görmek istiyoruz.
Tequila artık orta yaşlı.
28 yaşında ve biraz da bu yüzden
dişlerine dikkat ediyoruz
çünkü yaşlanmaya başladı.
Çok arsız bir hipopotam.
Diğerlerinden daha kısa
ama bu, tavırlarını hiç etkilemiyor.
Tamam Tequila, hazır mısın?
Al bakalım.
İşte. Gel ve al kızım.
-Aldı mı? -Evet, aldı.
Yarım olduğundan kolayca aldı.
Tequila, tam bir tane?
Haydi Tequila.
Şuradaki karpuzu yakalamaya çalışan Tequila.
Galiba normalde yaptığı gibi tam bir karpuzu
çiğneyemiyor.
Evet, katılıyorum.
Ağzını sonuna dek açmıyor.
Diğerleri karpuzları güzel güzel yiyor gibi.
Ama o sadece parçaları yiyor.
Doğru görünmüyor bu.
Sanırım dişlerine bakmalıyız.
Normalde yaptığı gibi çiğnemiyor.
Evet, sanırım dişleri onu rahatsız ediyor.
İçeri geldiğinde kesinlikle bakacağız.
Tepede dün bir hareketlenme dikkatimizi çekti.
Animal Kingdom'ın sahne arkasına yeni bir misafir taşındı.
Bir bakmaya geldim
ve bir gecede belirmiş bir Gopher kaplumbağası
yuvasına benziyor.
Yerel türler Disney's Animal Kingdom'a taşındığında...
RACHEL DOĞAYI KORUMA PROGRAMLARI SORUMLUSU
...çok heyecanlanırız.
Gopher kaplumbağaları muhtemelen favori hayvanlarım
çünkü çok alçakgönüllüler.
İnsanlar Florida'da yer altında yaşayan,
diğer türlerin sağlığından ve ekosistemden sorumlu olan
bu hayvanlar hakkında pek bir şey bilmez.
GOPHER KAPLUMBAĞASI GEÇEBİLİR
Gopher kaplumbağası burada Florida'da
ve güneybatı ABD'de
soyu tehlikede olan türlerden.
Sebebi yaşam alanlarının yollar yüzünden kaybolması ve değişmesi.
Kaplumbağalar inşaatçılarla aynı yerleri sever.
Sanırım bu kamerayı
yuvanın girişine kuracağım.
Böylece bu yuvada kalan yeni dostumuzu
daha yakından tanıyabiliriz.
Dişi olduğunu biliyoruz ama bence Hank tam kaplumbağalık bir isim.
HANK GOPHER KAPLUMBAĞASI
Hank aslında çok sosyal bir kaplumbağa.
Dışarıda yiyecek arıyor.
Hank sağlıklı görünüyor. Sağlıklı bir kiloda.
Bir kaplumbağadan bekleyeceğimiz normal tavırları sergiliyor.
Bu kaplumbağa ile bir arada var olabilecek miyiz,
burada kalabilir mi göreceğiz.
Burada güvende ve mutlu olduklarından emin olmak sorumluluğumuz.
Yuvayı biraz daha keşfedeceğim, derine inip
ne bulacağımıza bakacağım için heyecanlıyım.
Epcot'taki The Seas With Nemo & Friends'de
pırıl pırıl suların derinliklerinde
bir metrelik sinsi bir karakter yaşar.
Sigsbee, yeşil müren balığımız.
SIGSBEE YEŞİL MÜREN BALIĞI
Kariyerimde bir sürü mürenle çalıştım ve inanın...
DR. JEN VETERİNER
...Sigsbee dâhil hepsinin farklı kişilikleri vardı.
Balık olsalar da onlara bağlanırız.
Çok karizmatiktirler.
Genelde Sigsbee hareketli bir mürendir.
Mercan kayalıklarında yüzmeye bayılır.
Özellikle de dalgıçlar daldığında. Çok meraklıdır.
Yanlarına yüzüp merhaba demeyi sever.
Ama son zamanlarda kendi başına takılıyor,
küçük mağarasında saklanıyor ve pek dışarı çıkmıyor.
Yorgun gibi, iştahı az.
Önceki muayenede kansızlığı olduğunu anladık.
Yani kanındaki alyuvar sayısı az.
Daha önce kan nakli gerekmişti.
Bugün tekrar muayene edip
kansızlık geçmiş mi, sağlıklı mı emin olacağız.
Sigsbee gibi yeşil müren balıkları...
BAHAMALAR
...Atlas Okyanusu'nun
mercan kayalıklarında ve kayalık kıyılarda saklanır.
Disney, Mercan Restorasyon Vakfı ile Florida Keys'in tehlikedeki...
SHELBY AKVARYUMCU
...mercan kayalıklarını ve canlılarını korumak için
iş birliği yapıyor.
Sigsbee aslında bize oradan geldi.
Onu yakalamak için akvaryumcu ve dalgıçları oraya göndermeliyiz.
Ama Sigsbee'yi yakalamak o kadar kolay değil.
Büyük bir torbam var.
Dani onu deliğinden çıkarıp torbaya girmeye
zorlayacak.
Onu yüzeye çıkarıp Scott'a teslim edeceğiz.
Borulardan birindeyse boruyu kaldırıp...
DANI AKVARYUMCU
...torbayı ucuna koyacağız
ve torbaya kaysın diye boruyu iyice kaldıracağız.
Ve yukarı gelip bir şey lazım mı haber vereceğiz.
Sigsbee cilveli bir müren.
Arkamıza saklanma huyu var.
Özellikle, geldiğimizi anladığında.
Tamam, onu anestetik suya koyduk.
Başladığımız saati not alacağız. Uyuklamaya başlayacak.
09.14.
Dişleri keskin olduğundan onu uyuttuk.
Herkesin güvende olduğundan emin olmalıyız.
Sigsbee muayenehaneye seyahat edecek.
Müren nakliyesi geliyor.
Anestezi altındayken güvende olması için
nabzı ve solunumu gibi şeylere
çok dikkat ediyoruz.
Yaratık filmini gördüyseniz
hani yaratığın ikinci çenesinin çıktığı sahne var ya?
Yeşil müren de bunu yapar.
Bunu yapıp balıkları...
SCOTT HAYVAN SORUMLUSU
...doğruca midelerine çekerler.
Anestezi altında
henüz uyumuyorsa nefes almakta zorlanabilir.
Çünkü nefes aldırmak için ikinci çeneyi geçmelisiniz
veya o, ağzını gevşemiş ve açık tutabilmeli.
Şimdi tamamen gevşedi.
Suyu geçirmem kolaylaştı.
Dr. Jen, Sigsbee'nin sorununu öğrenmek umuduyla ultrason çekiyor.
Yeniden ekrana alabilirsem...
...nabzını izleyebiliriz. Çok kaygan bir ufaklık. İşte.
Yeniden kalbe bakacağız
çünkü biraz hızlanmasını istiyorum.
Sigsbee'nin kalp atışlarının
azaldığı dikkatimi çekti.
Balık anestezi altındayken endişe verici bir durumdur.
Kalp atışındaki ani azalma Sigsbee'nin beynine giden oksijeni azaltabilir
ve nefes alışını zorlaştırabilir.
Kalbin kasılmaları yavaşlıyor.
Gerektiği kadar iyi pompalamıyor.
Şimdi doğrudan tatlı su alıyor.
Sigsbee için çok endişeliyim.
Kalp atışı çok yavaşladı,
anestezi altındaki normal bir müreninkinden çok daha yavaş.
Sanırım uyuşturucusuz su ekleyip
anesteziyi azaltacağız.
Böylece kalp atışlarının hızlanışını izleyebiliriz.
Evet, kalp atışları hızlanıyor. Anestezi ayarını değiştirdiğimizde
görmek istediğimiz buydu.
Çok kaygan.
Evet, bezlerin faydası olur.
Sarah, çok teşekkürler. Mükemmel.
Sigsbee'nin nabzı normale dönünce
Dr. Jen, kansızlık kontrolü için kamerayla yüzgeçlerine bakıyor.
Yüzgeçlerin şekli ve kavisi...
...iyi görünüyor. Rengi biraz solgun.
Bu biraz endişe verici
çünkü kansızlık geçmişi var.
Balık yüzgecinde koyu kırmızı renk görmeyi severiz.
Bu bana aylar önceki kansızlığın
geri gelmiş olabileceğini
gösteriyor.
Bu sorunla bir süredir ilgileniyorduk
ve kontrol altına aldığımızı,
olumlu bir yöne gittiğimizi hissetmiştik.
Belli ki hâlâ çözmemiz gereken bir şeyler oluyor.
-Ona iki iğne yapmak istiyorum. -Nereye?
Arkasına.
İlaçların Sigsbee'nin belirtilerine faydası olacaktır.
Evet, bu demir. Alyuvar hücrelerinin çoğalmasına
yardımcı olacak.
Ve...
...bu, Epogen.
Epogen kandaki alyuvar üretimini
canlandıran bir ilaç.
Yapmayı tartıştığımız bir sonraki adım...
...bir ihtimal tomografisini çekmek
çünkü ultrasonun bize söyleyebilecekleri
sınırlı ama tomografi...
...gerçek sorunu bulmanın anahtarı olabilir.
Sizce de uygunsa onun için bir sonraki
en iyi adım bu olabilir.
Bence de, evet.
Bu gelişmiş teşhis testini yapmak için
Sigsbee'yi Epcot'taki bizlerin birkaç kilometre uzağındaki
Disney's Animal Kingdom'a nakletmeliyiz.
Bunu bugün yapamayız çünkü onu daha fazla
anestezi altında tutmak istemiyoruz.
Şimdilik saklambaç oynamaya dönüş.
Bence tomografi bu mürenin sorunun köküne inmekte
gerçekten faydalı olacak
çünkü bir süredir çok hasta. Yani cevapları bulmalıyız.
Onunla beraber çok şey atlattık.
Umarım yakında iyileşir.
Tequila!
Gitmeye hazır.
Tamam, hazır mısınız?
Hipopotam Tequila'nın dişinde sorun olabilir.
Şimdiden yola çıktı.
Bakıcıların dişçilik yapma vakti.
Selam!
Tequila!
Aferin kızım.
Hipopotamlar tehlikeli hayvanlardır. Dişleriyle uğraşır...
ERIN HAYVAN BAKICISI
...veya diş bakımı yaparken dikkatli olmalıyız.
Hedef, aç. İşte böyle.
O fazlalıkları alalım.
-Bu daha iyi. -Bu iyiydi.
Aferin kızım. Cici kız.
Tequila küçük ama muhteşem diye özetlenebilir.
Belli bir tavrı var, ne düşündüğünü söyler
ve hiç çekinmez.
Bir şey istemezse onu da söyler.
Onları bu diş bakımı yapmamıza
gönüllü olacak şekilde eğitmeliyiz.
Nasıl görünüyor?
Dişlerini yakından izleriz.
Yani çok güvenli.
Çoktan bir iki dişi çekildi
ve gözümüzü ayırmamamız gereken,
fena dolan bir iki yer var.
Şimdi bütün samanları
dişlerinden çıkarabilir miyiz diye bakıyoruz.
Böylece dişine ne takılmış görebiliriz.
-Başını kaldırtabilir misin? -Evet. Tequila, aç.
-İşte böyle. -Aferin kızım.
Evet, sanırım büyük parçaları aldık.
Aferin kızım! Çok iyiydin.
Saman yapış yapış olabilir
ve uzun süre kalırsa enfeksiyona yol açabilir.
Bu, diş etlerine ulaşmış ve dişlerini başta düşündüğümüzden
daha çok çürütüyormuş gibi görünüyor.
Tequila, hedef. Hedef.
İş birliği yapmama sebebi
dişinin acıması olabilir
ve belki suyun soğuk olması
ağzını rahatsız ediyordur.
Teşekkürler.
Neyse ki bu çocuklar çok iyi eğitimli.
Tut.
-Hazır mısın? -Başla.
Ne yaptıklarını iyi biliyorlar ve iş birliği yapıyorlar.
Hipopotam kara memelileri içinde ısırığı en güçlü olandır.
Risk hep var ama ona güveniyoruz.
Aferin kızım!
Onu alayım.
Daha ister misin?
Tut.
Güzel, alta biraz var.
Tut.
Görünüşe göre arkada saman yığını var.
Tamam, Waterpik'i alacağım.
-Tamam. -Orasını temizleyelim.
Onu ağzından çıkaracağız.
Alabiliyor muyum bakalım. Hazır mısın?
Tequila, aç.
Tut.
Tequila, aç.
Aç.
Başını çok hızlı indiriyor.
Tequila, aç.
-Temizliyorum. -Tut.
Hayır, hemen kapıyor. Acıyor, değil mi?
Bana arkada dokunmamızı istemediği
-bir şey varmış gibi geldi. -Evet. Bakmak ister misin?
Bir şey çıktı mı?
-Evet, bir bakayım. -Aç.
Sanırım bu çıktı.
Çok değil ama oraya sıkışmıştı
ve sivri ve keskin. İyi bir his olmadığına eminim.
Eminim değildir, evet.
Waterpik'i sevmen güzel.
Daha iyi mi? Daha iyi misin Tequila?
Sıkışmış başka parçalar var ama çok yukarıdalar.
Dışarı sarkan büyük parçayı aldım en azından.
-Şimdi ona diş ipini öğretmeliyiz. -Evet.
En kötü ihtimalle çatlak veya çürüyen
bir dişi olabilir.
O bölgenin çok hassas olduğu belli.
Veteriner bizim için orayı tedavi edebilir umarım.
Hank’i bulabilecek miyiz, görmek harika olurdu.
Sahne arkasında doğayı koruma programları sorumlusu Rachel,
Gopher kaplumbağası Hank'in yuvasına bakmaya hazırlanıyor.
Her Gopher kaplumbağası yuvası farklıdır. Ne bulacağımızı bilmiyoruz.
Rachel, Disney arazisinde ilk defa
Gopher kaplumbağası yuvasını keşfe çıkmıyor.
DISNEY'İN VAHŞİ DOĞA YÖNETİM VE KORUMA ALANI
Disney'de onları incelediğimiz yıllar içinde
yuvalarında birçok farklı tür bulduk.
Her tür yılana ve ufak memeliye rastladık.
Yuvalarında yaşayıp kullanabilecek
yüzlerce başka canlıya bu evleri sağladıkları için
onlara temel türler deriz.
Bugün ekip yuvanın boyut ve kapsamına ilk kez bakacak.
Belki Hank'i de görürler.
Kaplumbağalar vücut ısılarını ayarlamak ve yırtıcılardan
korunmak için bu derin oyukları kazar.
Kamerayı çok kirletmeden yuvanın dönüş ve kavislerinden
geçmeye çalışıyoruz.
Hank, nerede saklanıyorsun?
Hayır, sırf toprak var.
Anlaşılan bugün onu bulamayacağız.
Bazen bu yuvaların uzunluğu 9-10 metreyi bulur.
Derinlikleri de üç metreyi.
Yolun hemen yanında bir yeri seçtiğine göre
olabilecek her tür kazadan korunduğundan
emin olmalıyız.
Gelen tüm sürücülerin buradaki tek kuralımıza
uyduğundan emin olmak istiyorum.
Bu da Hank'i ve burada yaşayan
diğer canlıları korumak için dikkatli sürmek.
İşte Hank.
Bizim aşağı inip onu bulmamızdansa
görünüşe göre bizi ziyarete geldi.
Anlaşılan etrafından son derece memnun.
Burada, Animal Kingdom'da onunla bir arada var olabilmemiz
çok hoş.
Park açılmadan önce gelmenin güzel yanlarından biri de
parkın size kalması.
Baktığınız hayvanlardan bazılarıyla...
DR. GEOFF VETERİNER
...vakit geçirme şansınız var.
Sadece siz ve onlar.
Bu yürüyüşlerden birine çıkacağım
ve buradaki ilk durağım beyaz yanaklı şebekler.
Harper'ı göreceğim.
HARPER KUZEYLİ BEYAZ YANAKLI ŞEBEK
Disney's Animal Kingdom'daki favori hayvanım.
Annesi Melaka ve babası AJ ile
ne durumda bakmak için sabah ilk iş buraya gelirim.
Bu hayvanlara bakıp yardım ettiğimi hissetmek
beni mutlu ediyor sanırım.
DR. GEOFF ŞUBAT 2016
Harper'ın annesi Melaka muhtemelen 12 saat doğumdaydı.
Harper'ın ters geldiğini fark ettik.
O anda sezaryen yapma kararı aldım.
Üç dakika içinde Harper'ı çıkardık.
Tepkileri çok iyiydi.
Kısaca hayatını kurtardık.
Melaka bir gün sonra Harper ile parkın bu bölümündeydi,
etrafta sallanıyordu.
Artık altı yaşında olan Harper iyice büyüdü.
Harper korkusuz.
Büyümesini izledik.
Başta annesine asılıyordu
ama kol ve bacaklarına alıştığında
korkusuzdu.
Olgunluğa eriştiğinden Harper, güzel bir altın renginde.
Küçükken kürkleri güzel bir altın rengidir.
Bu sayede annelerinin kürküne karışabilirler.
Bir yaşına doğru babalarının rengine dönerler.
Kürkleri siyah, yanakları beyazdır
ve olgunlaşana dek öyle kalırlar.
Sanırım Harper ile özel bir bağım var.
İkinci babası gibi hissediyorum.
DISNEY, ASYA'DA SEKİZ AYRI ŞEBEK TÜRÜNÜ VE YAŞAM ALANLARINI
KORUMA PROJELERİNİ DESTEKLEDİ.
Harper'ın büyümesini izlemek,
olgunlaştığı gerçeğinin tadını çıkarmak eğlenceliydi.
Yakında kendi ailesini kuracak.
Çok harika.
Hasta yeşil müren Sigsbee
tomografi için hayvan tedavi odasının yolunu tutuyor.
Selam dostum.
Dr. Jen kansızlığın daha büyük sorunlara
yol açmadığından emin olmak istiyor.
Sorununun ne olduğunu çözmeye çalışıyoruz.
Bizim için tam bir müren gizemi.
Anormal davranışlarını kansızlığın sonucu sayacağız.
Tomografi iç organlarına bakmanın
harika bir yolu. Bize ne göstereceğine...
...bakıp oradan devam edeceğiz.
Bu yeni hamağın dostum.
Hazır mısınız? Süzelim.
Olabildiğince süzün.
İlk kez yeşil müren tomografisi çekiyoruz. Çok heyecanlı.
Yeşil müren gibi eşsiz bir hayvanın hastalığını teşhisinde
bu inanılmaz teşhis cihazını kullanabilmek için
yaratıcılığımızı konuşturmamız gerekti.
Sigsbee'yi şeffaf akrilik kutuya koyduk, müren hamağında sabitledik.
Şuna bakın.
Çok uzun değil.
Çok yakışıklı.
Müren hamağından çok etkilendim.
Buna bayıldım. Harikalar.
İki buçuk yıldır Sigsbee ile çalışıyorum.
Sigsbee hep kendine özgü bir müren olmuştur.
Bütün gün yüzerdi.
İyiye gidiyor gibi ve bu heyecan verici.
İştahı da geri gelmeye başladı.
Ama bu aşamaya gelmek için bir sürü tedavi gördü.
Eski hâline dönmesini çok isteriz.
-İşe yaradı mı yaramadı mı göreceğiz. -Evet.
Şimdi müren Sigsbee'nin tomografisine bakıyoruz.
DR. NATALIE VETERİNER
Şu anda böbreklerine bakıyorum.
Kansızlık olduğunda
böbrekler normal çalışıyor mu bilmek isteriz.
Bir balıkta bunu söylemek zor.
Böbreğe bakınca...
...her şey şahane görünüyor.
Böbreğe giden damarlar görülüyor.
Normal ve sağlıklı görünüyor.
Bence sorun yok.
Anatomisi gördüğüm kadarıyla normal ve bu beni mutlu etti.
Bir ara verip kontrasttan önce
yüzgecine kamerayla bakalım.
Dr. Natalie, Sigsbee kansızlık tedavisine
cevap veriyor mu bilmek istiyor.
Yüzgeç ormanı.
Çok güzel.
Bana harika göründüler.
Son baktığımızda
biraz soluk renktiler. Soluk pembe.
Onu son gördüğümüzden bu yana, birkaç hafta içinde
iyi bir düzelme olmuş. Harika.
-Heyecanımızı affedin. -Tatmin oldum.
"Aman tanrım. Çok kırmızılar, harika." dedim.
Sabahın erken saatinde iyi habere bayılırım.
Tomografide endişe verici bir şey çıkmadı.
Bu harika haber.
Uyguladığımız tedaviler
ve gördüğümüz olumlu gelişmeler akabinde
tamamen iyileşmesini bekliyoruz.
Onun için çok uzun bir süreç oldu.
Kansızlığı uzun süredir devam ediyor,
iyiye gittiğini görmek harika.
Tamam dostum, gidelim.
Daha iyi hissetmene sevindim.
Evdesin.
Buraya döndüğü için içim rahatladı.
Böylece iyileşmeye devam edeceğini umuyoruz
ve onu eski hâline döndürmek heyecan verici.
Müren yaşıyla ergen sayılır.
Geleceğin ne getireceğini görmek için sabırsızlanıyoruz.
Hipopotam ahırında...
Yerini almasını sağlayarak başlayacağız.
Çok uzun sürerse...
DR. RYAN VETERİNER
...onu entübe etmemiz ve harekete geçmeden önce
güvenliği sağlamamız gerekebilir.
...küçük ama muhteşem Tequila'nın dişlerine bakılacak.
Tequila'nın bakıcıları bir dişiyle sorunu olduğundan
ve bunun rahatsızlık verdiğinden şüpheleniyor. Yakından bakmak,
neler olduğunu, yardım edip edemeyeceğimizi görmek istiyoruz.
Tequila çok iri, güçlü bir hayvan.
Ağırlığı küçük bir arabanınki kadar.
Ağzına girmek tehlikeli bir iş olabilir.
Güven içinde bunu yapıp neler olduğunu görmek için
ona düzgün bir anestezi yapmalıyız.
-İşte böyle. -İşte gidiyor.
Tequila yerde, süreyi başlatalım.
İplere geçelim.
Hipopotamı üç saatten uzun süre anestezi altında tutmak
istemiyorum.
Onu güvende tutmak için o süre içinde halletmeliyiz.
Tequila yere yığılır yığılmaz
süre başlıyor ve hemen harekete geçip
işe koyulmalıyız.
Tamamen sıkıştı.
Tequila uzun süre anestezi altında uzuvları üstünde yatarsa
bu, travmaya yol açabilir.
İplerle uzuvlarının duruşunu değiştiriyoruz
ve bu olmasın diye onları farklı pozisyonlara sokuyoruz.
Nefesini veriyorum.
Çoğu zaman iyi nefes alamazlar
ve başınız belaya girebilir.
Bu yüzden ona nefes alma desteği sağlıyoruz.
-Güzel. Aferin çocuklar. -Aferin.
Tamam, iyi görünüyor.
Dişinin çürüdüğünden şüphelendiğimiz...
DR. MIKE VETERİNER
...Tequila'ya bakmaya geldim.
Hipopotamların iyi yanı ağızlarının büyük olması
ve bir metreye kadar açabiliyorsunuz.
Tüm dişleri harika bir şekilde ortada.
En büyük sorun, bu çatlak diş.
Sol alt tarafta çatlak bir dişinin olduğu
gayet açıktı.
Evet, bunu ilerletebilirsek
-harika olur. -Tamam çocuklar.
Dişinin bu tarafının çatladığı görülüyor.
Tam ortada çatlak vardı
ve iki büyük parçanın arasına yiyecekler sıkışmıştı.
İçerisi ne kadar sıkışık göreceğiz.
Tek seçenek dişi çekmek.
Normalde bu büyük hayvanlarda dişi çekmek istiyorsanız
ve büyük bir dişse,
onunki beş santim boyunda
ve altı santim eninde,
oturup dişi oynatmanız gerekir.
Sabır işi.
Herkes zorlayıp dişi çekebilir
ama diş yuvasına veya çeneye zarar vermek istemezsiniz.
Yani acele etmeyip yavaşça çıkarmak gerekir.
Şimdilik her şey yolunda.
Gözlemlediğimiz kadarıyla anestezi altında
iyi idare ediyor.
Dayanıyor ve her şey yolunda.
Hâlâ uyuyor. Şimdilik mutlu.
Betondan cam çekmek gibi.
O dişini tutmak istiyor, ben çekmek istiyorum.
Üç saattir yerdeyiz.
Tequila'nın uyanmaya başlamasına dakikalar kaldı.
-Bizim artık... -Tamam, 15 dakika ver.
Evet, açıklar.
Ön dişlerine çarpmamasını umuyorum.
Bu lazım mı?
Tek parça.
-Evet. -Yaşasın!
Güzel.
Çekmek uzun zaman aldı ve orada hâlâ iyi olan
bir parça var.
Bir parçası hâlâ orada.
-İşte diğeri. -Evet.
Aldım, tamam.
Evet, işte.
İşte orada.
Bu parçaları çıkardık, böylece temizleyip
yiyecekleri de diş boşluğundan çıkarabildik.
Oraya yemek sıkışmadıkça iyi olacaktır.
-Hazır mısın Charles? -Hazırım.
-Hazır mısınız? -Evet, hazırım.
Başarılı bir diş çekişten ve üç saatlik anesteziden sonra
Tequila'nın uyanma vakti.
-İşe yaraması uzun sürmez. -Tamam, peki.
Tamam, bir, iki, üç, çekin.
Bırakın ipler işlerini yapsın.
Uzun süre yatmak onlar için zorlayıcı olabilir.
-Biraz daha. -Bu iyi.
-Tam orası. -Güzel, tam orası.
Uyurken kolumuzun yanlış bir pozisyonda olması gibi.
Uyanırsınız ve uyuşmuştur veya bir süre acır ya,
aynısı onlara da olabilir.
Yatış şeklini değiştirmek için çaba harcıyoruz,
bununla savaşmak için
onu oynatıp esnetiyoruz ama uyandığında ağrısı olacak
ve muhtemelen uzuvları karıncalanacak.
On iki, on beş santim, kafası geçemez.
Haydi dilini oynat, Mama.
-İşte böyle. -İşte böyle, tamam.
Tamam.
-Derin nefes. -İşte gidiyoruz.
İşte böyle. Bırak. Aferin kızım.
Vay canına.
Tequila geri döndü.
Bence Tequila anestezi altında iyi idare etti.
İşlemin sonucundan memnunum
ve çok iyi uyandı.
Bu sabah yuva kontrolüne hazır mısın?
-Evet dostum. -Mükemmel.
Epcot'ta en küçük ve en gürültücü
misafirlerden bazılarıyla tanışın.
Yuva yapmış 60 çiftten fazla mor kırlangıç.
Dr. Jason ile buradaki tüm yuvalara
bakacağız.
SHANNON DOĞAYI KORUMA ARAŞTIRMA DERNEĞİ
Mor kırlangıç, Kuzey Amerika'daki
en büyük kırlangıç türüdür.
Mor kırlangıçlar yılın sadece yarısını burada geçirir.
DR. JASON DOĞAYI KORUMA PROGRAM SORUMLUSU
Yılın kalanında Güney Amerika'dadırlar.
Brezilya'dadırlar.
Dünyanın en ücra yerlerinden
en sihirli yerlerinden birine uçarlar.
1998'de
Çiçek ve Bahçe Festivali'nde mor kırlangıçlar için
bir yuva hazırladık. Kuşları içinde bulmayı beklemiyorduk.
Kuşların buraya geldiğini öğrenince buna bayıldık.
Bugün, yani 20 yıl sonra, 200 yuvamız var.
Brezilya'ya gitmeden önce bir üreme noktası olarak
tüm bu harika kuşlara
bakma kapasitemiz var.
4.000'DEN FAZLA MOR KIRLANGIÇ WALT DISNEY WORLD RESORT'TA ETİKETLENDİ
VE BİLİM İNSANLARI HANGİ KUŞLARIN HER YIL GERİ GELDİĞİNİ
VE TÜRÜ KORUMA YOLLARINI ÖĞRENDİ
Yumurtadan yeni çıkmış yavrular görmeyi umuyorum.
Minik yavrular.
Ne bulduğunu haber ver.
A'da bir şey yok. Geçen sefer ne vardı?
Geçen sefer üç yavru vardı. Belki uçmuşlardır.
Evet, kullanıldığı belli.
Evet, güzel.
Mor kırlangıçlar tuhaf kuşlar
çünkü yuva kurmayı sevdikleri yerlerden biri de
insanların yaptığı kuş evleri.
Eskiden Kızılderililer bunları asarmış.
Kızılderililer su kabaklarını kuruması için asarmış,
kuşlar da "O bir ev, orada takılacağım." dermiş.
İnsan bakımına ve bu evlere
neredeyse tamamen bağımlılar.
Tamam, B'ye geçelim.
Bakalım, tamam, bunda biraz daha var.
Bunda kuşlar var.
-Yavrular var, şuna bak. -Evet.
Bu kuş yavrularının
sağ kalıp kalmaması neden önemli?
Mor kırlangıçları sayıları azalan bir tür.
Bu kuşların her biri önemli.
Son 20-30 yılda kırlangıçların sayısı yüzde 50 azaldı.
Doğayı korumada herkes fark yaratabilir.
Uygun bahçesi olan herkes mor kırlangıç yuvası asabilir.
Her yıl bin kadar yumurta yumurtlarlar.
Burası mor kırlangıç fabrikası gibi.
Tamam, E.
-Bak, yumurta zamanı. -Yumurta zamanı. Kaç tane var?
Üç yumurta.
-M'de geçen sefer kaç tane vardı? -Beş tane.
-Artık beş tane yok. -Kaç tane var?
-Yepyeni yavrular var. -Şu ufaklıklara bak.
Tamam. Uzanıp en büyük yavruyu alacağım.
Bu yavrulara tek bir kez dokunabiliyoruz.
Onları olumsuz etkilemeyecek şekilde bunu yapabilirsiniz.
Yaş çizelgelerine bakıp tam yaşlarını öğrenebiliyoruz.
Bana beş günlük göründü.
Göçmen kuş türleri göç ederken
güvende oldukları, yemek olan
uygun mola yerleri bulmakta zorlanıyor.
Disney yolculuklarının sonraki adımına gelmeden önce
tüm bunları bulacakları bir yer sağlayarak
büyük bir fark yaratıyor.
Her yıl dönecekler mi görmek için
bazı yetişkinleri ve yavruları etiketliyoruz.
Steve the Martin dediğimiz bir kuş bile var.
Sekiz yıldır geri geliyor.
Aşağı uçtuğunu görüyoruz,
yavrusu oluyor ve Brezilya'nın yolunu tutuyor.
Steve bir hafta önce buradaydı, yavrularına bakıyordu.
Ama şimdi ondan eser yok.
Steve the Martin,
koloninin büyük babalarından.
Dün geldim.
Ama Steve'in su kabağını ziyarete geldiğini görmedim.
Beni endişelendiren
bu yıl karga saldırılarının artması.
Steve ve eşi Sharon kargalara
kurban gitmiş olabilir.
Steve ve eşine bir şey olmuşsa...
...yavrulara kim bakacak?
Steve sekiz yıldır geri geliyor.
Peki nerede? Neden gelmedi?
Steve, Walt Disney World'e geri gelirse
geleceği yer bu ev, bu su kabağı olacak.
Bu yavrular için endişeleniyorum.
Saat ilerliyor. Yavrular beslenmeli.
Steve ve eşi Sharon geri gelmeli.
Steve the Martin'e bir iz sürücü takıldı.
Eğer geri gelirse
onu yakalayabilirim, o cihazı geri alabilirim
ve ne tür maceralara atıldığını öğrenebiliriz.
Hedef bölümümüze ufak bir
tuzak kapağı yerleştireceğiz.
Misinaya bağlı bir demir onu açık tutacak.
Bu demiri alıp
bu kapağın ortasındaki
deliğe takıyor ve tuzak kapısını üstüne yerleştiriyorum.
Hedef kuş içeri girdiğinde
misinayı çekip iğneyi çıkaracak ve kapağı düşüreceğim.
Kuşumuzu geri alacağız. Plan bu.
Umarız Steve geri gelecek.
İp bağlandı.
Hazırım.
Buradaki iskemleye oturacağım.
Buna kırlangıç tutmak deriz çünkü balık tutmaya benzer
ve beş dakikada mı beş saatte mi...
...bir şey yakalayacağınızı bilemezsiniz.
Bu kesinlikle Steve'in eşi.
Şimdi yuvanın üstüne tünedi.
Aman tanrım. Steve geldi. Steve kondu.
Steve yuvaya girdi.
Onu yakaladık!
Çok heyecanlı.
O, yavruları beslemeye dönebilir,
ben de günlerdir nerelere gittiğine bakabilirim.
Bu harika.
Steve the Martin'in Walt Disney World Resort'taki
günlük hayatını izlemek istiyoruz.
Çünkü bu bilgi sayesinde
sadece Steve ve buradaki kırlangıçların değil,
tüm mor kırlangıçların ihtiyaçlarını anlayacağız.
Daha iyi bir sabah olamazdı.
Selam dostum.
Seni gördüğüme çok sevindim Steve.
Harika görünüyorsun.
İşte iz sürücü.
İz sürücüyü geri alabileceğim ki bu çok heyecan verici.
Geçen hafta olan bitenleri
kaydetmiş olmalıyız.
Neredeyse özgürsün dostum.
İşte.
Tamam dostum.
Özgürce uç. Geri gelmene çok sevindim.
Tamam, yavrularını beslemeye dön.
Harikaydı.
Buraya gel Tequila.
Tequila'nın dişi çekildikten sonra
Erin ve Jen düzgün ısırabiliyor mu görmeye gitti.
Bakalım sorunu var mı.
Aldın mı?
-İşte gidiyor. -İşte.
-İşte böyle. İyi göründü. -Evet. Yine normal besleniyor.
-Karpuzu yiyor. -Evet, çok daha iyi görünüyor.
Tüm yapılanlar yüzünden ağrısı olabileceğini
düşündük ama harika görünüyor.
Diş sorunlarının hep farkındasınızdır
çünkü çok dişleri var ve bir sürü farklı şey yerler.
Karpuzunu rahatça yediği için çok mutlu.
Bir lokmada yutuyor.
Alt yazı çevirmeni: Zeynep Simpson