Sanibonani, Lusaka!
Lena intatheli uGeoffrey
unithulela izindaba zase Lusaka!
Ngenkathi ilanga likhanya ngokukhazimula
Izolo ebusuku kube nesinye isimanga sesishingishane.
Esinomoya onamandla kwacima ugesi amahora.
-Iye, Geoffrey, Ngiyazi. -Yebo, iwe!
Elo, Phela bengiqendelela iphrojekthi yomncintiswane wesayensi, Ka.
Geoffrey, ngabe uyabona ukuthi Mnu. Magedzee uzobe ekhona?
Yeuw!
Lezi mpincancwane bezingenzeki eZambia,
-impela naseAfrica. -Manje kungani zenzeka, Geoffrey?
Ukucima ugesi ngenxa yonciphisa umthwalo kubi ngokwanele,
manje isishingishane?
Maye Likando, ngobani ngajoyina amamajorettes?
Kubi ngokwanele ukuthi ngimusha esikoleni.
Hayi, Monde.
Usokhohliwe yini ukuthi ubuwukapteni weqembu lamamajorette elidala?
Uyiphethe lento, sisi omncane.
Lezizishingishane ezinhlekelele ezihlukumeza iLusaka.
Ngokunyuka kwezinga lobugebengu nokucima kukagesi nsukuzonke,
abantu bathi iMeya Sikazwe asule esikhundleni
-Phansi ngobumnyama!! -Ngiyanicela!
-Phansi ngokucishelwa ugesi -Ngiyanicela.
Sisi, Makwenzeka uMeya Sikazwe exoshwa nawe uzophelelwa umsebenzi.
Musa ukukhathazeka ngami.
Angizimisele ngokuba umsizi weMeya isikhathi eside.
Ngibona izinto ezinhle ezinkulu ezizoba ezethu maduze.
Iwe Monde!
Woza lana manje!
Ngiyeza, Marjory.
NguChipo lona nomdlali ohamba phambile
weqembu lebhola laseKamiji Secondary.
Zikomo Phiri!
NguZee lona kanye Chipo Hamoonga wase Kamiji Secondary School,
ozithandela uKomana Mwiinga.
Mana, ekse!
Kunye vitumbuwa.
Kubili vitumbuwa.
Ngidlala nobani?
Ngiyabonga, BaSaasa!
Yeyi! Temwe Chiti!
Utshontsha ukudla?
Thishanhloko Nkwashi, ungithatha kanjani?
Ihlongandlebe?
Ngikubeke iso lami, Chiti.
Bese lenzani leli elinye?
Lusaka ayizange yabekezela lolu hlobo. lwesiphithiphithi eminyakeni ewu20.
Ubani ongagcina idolobha lethu liphephile
Mama K's Juice Ya Cheapa!
-T.O.M.I., ngena online ngyacela. -T.O.M.I. ngikhona, Mama K.
usongo luyakhula, T.O.M.I.
Sidinga iqembu elisha namhlanje sizokwazi ukugcina abantu bephephile!
kuyaqala ukuqoqwa kwezithombe zokugcina
ukuze kuqiniseke amakhandidethi ethu.
Mama K!
Konke kumi ngomuso?
Yebo, Mnz. Nkwashi, Ngiyabonga.
Uma ungenankinga,
kuzokwenzeka ngikhulume nawe kamuva.
mayelana namavolontiya azoba kwi yima yezithelo zami.
Amavolontiya?
Noma yini ukusiza ilunga lomphakathi wethu omcanyana.
Sanibona! Sanibonani nonke,
bantu banga.
Ngingu Lee Magedzee, umphathi we Magedzee Power Corporation.
Ngiyabonga ukungimema kumncintiswano wosayensi waseKamiji Secondary School.
E-MPC, sizimisele ngokubuyisela amandla kubantu!
Ngijabule kakhulu ukubona izinto eniziqambile
ngithole ukuthi ukhona yini kunina
ozoba omunye wabantu abazothola umfundaze weMPC.
Amandla okusindisa umhlaba wethu aqala ngani bafundi.
Yebo!
Mnz. Magedzee!
NginguKomana Mwiinga.
Ngingathanda ukufaka isicelo somfundase weMPC .
Ngeze ngajabula ukukwazi.
Cela ukutshengisa umshini wami we Carbon Capture.
Kuyathakazisa kakhulu. Ngilalele.
Kahle kahle, umqondo u…
Okunye ukuhlaselwa kwesiteshi sikagesi.
Kanti nesishingishane sizangapha.
T.O.M.I., gxila kwisishingishane.
Sidinga ukwazi ukuthi kwenzakalani.
Yebo, Mama K.
Umlayezo! Cashani ngaphansi kwama yima!
Ngilandeleni!
Ngisizeni! Ngivalelekile!
Ngisizeni!
Yeyi! Siza Mnz. Nkwashi.
Ngisizeni, ngiyanicela!
Kodwa Ba Saasa! kukhona ivitumbuwa!
Ngsizeni!
Ngiwatholile! Ngicela ukusebenzisa lokhu, gogo?
Ba Saasa, sebenzisa lokhu!
Ngisizeni!
-Mr. Nkwashi, zidonsele uye ekuphepheni. -Ungasho ukuthi ngenzeni, Chiti!
Kodwa ngizama ukukusiza!
Ngabe ngiphephise i vitumbuwa.
Ngisizeni!
-Asihambe, Marjory. -Asihambe bani?
Asihambe, kapteni.
Ngikubambile, Chipo!
Gijima!
Gogo, gijima!
Inhlekelele yesishingishane ifike kwi
dolobha, yashisa esinye isisteshi sogesi
yadala umonakalo eKamiji Secondary School.
Isimo sishubile eLusaka,
nokucima kukagesi kuyinsakavukela okumisa yonke into…
Komana.
Thatha, Ta. Sebenzisa lokhu.
Donsa umoya.
-Ukahle manje? -Yebo. Ngiyabonga.
Mnz. Nkwashi usanda ukufowuna.
Kumele uye emhlanganweni.
Ngabe usenkingeni?
Ini? Cha.
Mina, unini umhlangano?
Mnz. Magedzee unginike elinye ithuba lokuchaza ngeCarbon Capture machine yam'.
Emahhovisini akhe emahoreni azayo!
Mnz. Nkwashi uthe" Manje" Wanginika nekheli.
Akusikho esikoleni. ikuphi la?
Ngicabanga akumina ngedwa ozothola ukujeziswa.
Cha Cha! uyaphazama.
Mina nokujeza?Aweh. Asihlangani.
Nami futhi.
Ngisandakuthuthela lapha.
Sanibonani. NginguMonde.
Yeyi, Zee.
Uma ngabe singazanga ukuzojeziswa,
kungani uMnz. Nkwashi esibizeleni lana?
Yingoba ngimucelile.
IjusiYa Cheapa ntombi.
Sanibonani ,mantombazane.
Sawubona, gogo.
NginguMama K. Lona uChomps.
Nifike endaweni yokudayisa yami imifino nezithelo.
Nina nibane nithole
ithuba lokunikela emphakathini wangakini.
Ithuba lokusebenza mahalaka.
Ngokusebenza lana nizobe nisindisa umhlaba wonke.
Lana?
Gogo.
Ngino mhlangano obalulekile manje ntambama.
Sizoqala ngobani isikhathi siqede ngobani isikhathi ukusindisa umhlaba?
Manje kodwa hayi lana.
Wozani.
Kambe ithini indaba yogogo oheha izingane ngamaswidi?
Uwugogo omncane nje, akanabungozi.
Ugogo omncane nje?
Balahleka kanje abantu.
Ngicela ningilandele.
Mama weh.
Sizonyamalala.
Njengoba nazi mantombazane,
izishingishane ezingaziwa zenza umonakalo iLusaka yonke,
kodwa kukhona okungaphezu kokubona ngamehlo.
Ngiyacela, ungabanye babantu abakha uzungu
abanendlu yokulala ngaphansi komhlaba.
Ilana ke enizosindisa khona umhlaba.
Ini?
-Haibo! -Uqinisile?
Ati, ini?
Kuhle kakhulu.
Ini?
Mana ke, ingabe uMnz. Nkwashi uyazi ngalokhu?
Cha.
Ucabanga ukuthi nizosiza kwistandi engaphezulu
Lokhu kuyimfihlo yami encane.
Yini lendawo?
Eminyakeni edlule,
Ngagiyi ngxenye yenhlangano kahulumeni eyimfihlo, ngisebenza khona lana,
ngilwa nabenzibobubi edolobheni lethu.
Haibo! Logogouhlakaniphile.
Uthe abanzibobubi? Kanjani?
Njengoba bengisho,
izinto azinjengoba zibonakala.
T.O.M.I., donsa isithome sedrone sayizolo.
Ngidonsa isthombe.
Ukuhlakanipha okwenziwe.
Isoka elenziwe.
Technological Operations Management Interface.
T.O.M.I.
T.O.M.I., cela usondele.
Esondela.
Ingabe kunendoda ebanjwe isishingishane?
Akabanjiwe. Basa, uyasilawula!
Yebo! Lezi zishingishane akuyona nje inhlekelele yendalo.
Ukwenza kwe supervillain.
I-supervillain?
Mana! Kanjani? Ngobani?
Anginaso isiqiniiseko.
Kumele simthole bese siyamvimba.
Thina? Uthe "thina"? Nangu ethi "thina"
Ilokho ngempela akushilo. Thina.
Sekuphele amasonto nginibhekile.
Usibhekile? Usho ukusicupha?
Kubizwa ngokuqokelela ubufakazi,
futhi okusekela ubufakazi,
kucacile ukuthi nina niyiqembu elikhethiweyo engilidingayo
ukusindisa iLusaka.
Usho, amaqhawe!
Yebo. Kulungile. Amaqhawe.
Futhi ngokuqaphela kwami okukhaliphile,
nginenzele amasudi ahlukile umuntu nomuntu.
-Ini? -Ngempela…
Akhelwe ukusiza amatalente enu endalo.
Azonigcina niphephile aphinde avikele ukuthi ningobani.
Konke lokhu ukukhuluma ngasudi.
Pho kuthiwani ngewashi?
Ngingathola u "whoa"?
Whoa.
Phephisa, Chomps!
Kuyenzeka.
Manje, mantombazene kubalulekile kakhulu
ukuthi nigcine imininingwane yenu iyimfihlo.
Akekho okumele azi.
Haiyi usisi wakho, haiyi ubaba wakho,
haiyi umngani wakho.
Haiyi nomdayise we vitumbuwa.
Uyazi ngo Ba Saasa?
Kungukuvikela bona kanye nani.
Yebo. Kulungile.
Sekuyiminyaka engu-20 selokhu iLusaka yadinga iqembu lamaqhawekazi.
Uma ngabe sidinga abantu bethu bephila,
badinga iqembu abangathembela kulona.
Ngobani thina, Mama K?
Akuzona zonke izinsuku
oneminyaka engu-60 ebona abesifazene abasebasha abane begijimela ubungozini!
Ngaphandle kokuzicabangela.
Kodwa ukuba iqhawe kuthatha ngaphezu kwamasudi anamandla
nobucwepheshe obuphezulu.
Kudinga isibindi.
Ndawonye, ninezimfanelo ezidingwa ileli qembu.
Komana, K-Bongo, umthandi wolwazi.
Zee, Za-Mpezi, ushesha njengombane.
Monde, M-Kozo, umlethi wokuthula.
And Temwe, T-Mlilo, ugcwele umlilo.
Bengifuna ukuba u T-Licious.
Kodwa-Mlilo uyamangalisa. Fiyah!
Umzimba ,nengqondo, umphefumulo, nenhliziyo yeqembu lethu .
Ninonke, niyi Team 4 yami.
-Kulungile! -UTeam 4 ukulungele kusindisa iLusaka?
-Yebo! -Yebo, Mama K.
-Yebo. -Yebo!
Kukhona u T-Mlilo byu byu!
Byu byu? Usho ngaphakathi?
Eya boom! Uyayithola Mama K.
kukhona uZa-Mpezi byu byu.
Nami! Kukhona u M-Kozo byu byu!
Ngizofila emvakwesikhathi kumhlangano wami.
K-Bongo, mana!
Uyangena…
Kwi byu byu?
-Cha! -ini?
Ngindinga ukuthola umfundaze kuMnz. Magedzee.
Mama K, Ngiyaxolisa.
Mana, ba jobee,
ushiya zonke lezi zinto ezinhle ngenxa yomfundaze?
Ikusasa lami lonke lilele kuwona.
Kanye nobaba.
Akaphilile.
Lokhu akayona indlela engizowusindisa ngawo umhlaba.
Angeke… Angeke ngikwazi ukwenza konke.
-Kodwa… -Myeke ahambe.
Noma ngabe amanzi ayabila ezinko,
kodwa akekho ungakwenza uthele impuphu.
Kumele ulambe.
U T-Mlilo's uzoba i qembu lesithathu! Nizizwa kanjani ngalokho?
Kwenzakalani T.O.M.I.?
-Haibo! -Mantombazane, isikhathi sokuhamba!
Ngiyabonga ngokungivumela ngethule iphrojekthi yami kuwe.
Kulungile, Komana.
Asikwazi ukuvumela isishingishane sime endleleni yesayenci, uyabona?
Cha, Mnumzane.
Lona umshini wami o solar-powered weCarbon Capture.
Umshini wami awubambi nje i-carbon kuphela.
Usebenzisa ugesi ovela kumasolar panels.
Uhlukanisa i-CO2 - carbon dioxideto
ukuze ibe-carbon monoxide kanye oxygen.
Uma carbon monoxide isiphumile,
ihlanganiswa ne hydrogen
ukuze ikhipe amafutha ano carbonaphephile.
Manje singakwazi ukuhlanza i-CO2 emkhathini
sibe senza amafutha kanye ne oxygen kwelinye icala.
Kuhle kakhulu.
Ukhethe kanjani ukusebenzisa i-solar njenga mandla akho?
Kahle kahle, ngibheke izinsiza zamandla zaningana.
i-Geothermal, umoya,
ngisho namaminerali eyivelakancane kakhulu okuthiwa i-Zambianite.
Yebo, ngike ngezwa ngaleyo minerali.
Kodwa ekugcineni, eLusaka,
ilanga ilona elithembekile.
Uqinisile.
Manje kungani inguqulo ephathekayo yo mshini we Carbon Capture?
Ubaba wami wabankinga yokuphemfumula ngenxa yokuncola,
ngase ngacabanga ukuthi nabanye banenkinga efanayo.
Ilokho ke engikuthandayo.
Ubuchwepheshe obenza izimpilo zabantu zibengcono.
Kuyamangalisa, Komana! Ngichazekile!
Ngenkathi kusasele abambalwa esizoxoxa nabo,
ngakutshela ukuthi uhamba phambili.
Sizoba nemiphumela yokugcina maduze.
Ubaba! Mnz. Magedzee, Kumele ngihambe. Ngiyabonga, mnumzane.
Ngiyabonga… ukuza, Komana.
Ta? Ninzi?
Komana.
Ta, ukahle? Sengikhona.
Ngisizeni!
Niyakuzwa lokho?
Bheka, lapha!
Imwe, tiyeni!
-Komana! -Ngindinga usizo!
Whati?
Kahle kahle. Kusha lokhu.
Ta!
Komana. Uyawazi lamantombazane?
Mufakeni emontweni. Zomuhambisa esibhedlela.
Komana.
Ngiyabonga, ndodakazi.
Ta.
Nisindise impilo kababa wami.
Ungakhathazeki, Komana. Uzophila.
Mama K, Ngingasindisa umhlaba ngendlela eziningi.
Ngiyabona manje.
Ingabe sekwephuze kakhulu…
Gqoka isudi yakho!
Yebo!
Gijima!
Bantu banga, sidinga ukufinyelela kunoma ngubani ongaphakathi olawula lokhu!
T-Mlilo! Masisebenzise iribhoni yakho njengoba wenza kuMnz. Nkwashi.
Icebo elihle.
Ulimele?
Ukuziqhenya kwami kanye nesinqe sami.
Simutholile!
Senzenjani?!
Yini leyo?
Iyoyo!
Zibheke, K-Bongo!
Uhlukanise umoya obandayo wesishingishane ngomlilo .
Ubuhlakani, ekse. Ubuhlakani.
Zonke lezi zinkinga zidalwa indoda endala.
Endala?! Ngingu Storm Drain.
Umdali wesiphithiphithi!
Inkosi yezulu!
Ngeke ngihlulwe!
Ngathi uhluliwe, mkhulu.
Angikholwa sikwazile.
Umsebenzi omuhle!
Siyanibongela, Team 4!
Team 4 ngaphakathi byu byu!
Umphakathi wamangala ngokujabula
uma ngabe iqembu lamaqhawe elizibiza ngokuthi iTeam 4.
Ekugcineni yaqeda inhlekelele yemvelo
obengeyona imvelo.
Obani lamaqhawe,
futhi ngabe baqhamuka kuphi?
Mhlampe ukucela usizo.
Ekugcineni ziphenduliwe.
Qaphela, Lusaka.
Lezo zicelo maduze zincwiliswa amandla ami.
Umbhalo ongezansi oka: Siphesihle Nkosi