Ea, ea, ea.
Ama K!
Bai, bai, entzun ondo. Bat, bi, hiru, lau, aurrera.
Lusakatik gatoz, kontuz gurekin. Ahizpak, lagunak, denak emanda gabiltza.
Boteretsuak gara gero. Irrikatzen dugun guztia eskuratuko dugu.
Zer datorkigu? Zer dugu? Superrak ez gara geldirik geratzen.
Denak emanda gabiltza. Kontuz gurekin. Gure izena jakingo duzu.
Nondik atera dira neska hauek?
Kontrola berreskuratu behar dut.
Indar berriak beharko ditut haiei aurre egiteko.
Monde. Zer mugimendurekin amaitu genuen iazko desfilea?
Hanka bikoitzeko txiribueltarekin. Begira.
Kontzentratu ondo lehiaketaren aurretik, eta…
Bina!
Eya!
- Zure falta nabaritzen dugu. - Eta nik zuena.
Monde!
- Entsegua duzu? - Bai. Entsegua. Joan behar dut.
Agur!
- Nor zen? - Kuadrilla zaharra.
Lagun berriekin egoteko ordua da. Temwerekin eta… besteekin.
Kaixo! Entrenamendu-aretora gindoazen.
Ba ez joan inora.
Kamioia deskargatzea da gaurko entrenamendua.
Baratzean eginak ditut halako entrenamenduak.
Orduan, askoz hobeto egingo duzu.
Neskak, arazoak etorriko dira.
Egun berria, eraso berria.
Adi ibili, edonon zaudetela ere.
Eta, egoera orotan,
elkarrekin egon behar duzue.
Bai, elkar zaindu.
Beti erne egon behar duzue, batez ere, ekitaldi publikoetan.
- "Kanpora Zaborra" ekitaldian? - Hain zuzen!
Alkatearen emaztea erne-erne egon zen iaz.
Ahaztuta nuen.
Zer gertatu zen?
Sikazwe alkatearen hitzaldia luzatu zenez,
haren emaztea lo geratu zen, eta…
Ez al zitzaizun barregarria iruditu?
Tira, zu ez zinen bertan egon, yaba.
Baina orain hemen zaude.
Taldearen kidea zara eta, bihar,
animatzaileekin arituko zara, ezta?
Gaur entseatu behar dut. Oso atzeratuta nabil.
Ondo egingo duzu. Han egongo gara.
Benetan? Zoragarria…
Chop Chop hanburgesa-kamioia etorriko delako Chingolatik.
Zuek hanburgesen atzean
eta ni birziklatze-postuan boluntario.
Temwek jasaten badu hanburgesarik minena, lagunduko dizugu.
Lehenik hanburgesa; gero, postua.
Lau hankako aulkiak irmoak dira.
Baina, zamari eusteko, hanka guztiak behar dituzte.
Zerbait irakatsi nahi zigun?
Iwe! Jaso zure zaborra!
Harrapatzen bazaitut, zakarrontzira botako zaitut.
Milesker, neska.
Zuk behintzat ez diezu alergia zakarrontziei.
Ez horregatik, Sibanda.
"Ez al zitzaizun barregarria iruditu? Zu ez zinen egon".
Tira, hau bada barregarria.
Zer da, ahizpa?
Gogoratzen dut.
- Shombo ya muzauli egingo duzu? - Argia joaten ez bada, bai.
Etxeko zaporea.
Nire platerik gogokoena entseguen ondoren.
Mangondoaren azpian jan ohi genuen.
Ilunabarrari begira.
Ndateren istorioak entzuten.
Jaso zure zaborra edo…
Eta, orain, Sibandaren oihuak ditugu.
Ez da gauza bera.
Etxemina duzu, ezta?
Gurasoen falta igartzen dut, eta lagunena, txisteena…
Hemen, andre horren zurrungak entzun ez dituen neska baino ez naiz.
Eskola hobe bat nahi zuten zuretzat.
Badakit.
Baina ez dut gogoko berria izatea,
kuadrillarik ez izatea.
Lagun berriak egiten ari zara.
Memoria berriak.
Denbora behar duzu. Laster, etxean bezala sentituko zara Lusakan.
Afaria egingo dut ilunaldia hasi aurretik.
- Jarrai dezaket entseatzen? - Are gehiago?
Aste osoa daramazu entseatzen.
Super Laurekin. Animatzaileen Super Laurekin.
Praktika behar dut. Bihar solo bat egingo dut.
Ez kezkatu hainbeste.
Bina eh bina, amak erakutsi zizun bezala.
-Eya! -Eya!
Han izango nauzu, animatzen.
Magedzee ere han egongo da, ezta?
Ma? Shombo ya muzaulik ez.
Monde, ondo zaude?
Urduri nago. Normala al da behatzetan kilima sumatzea?
Monde, ondo egingo duzu. Gogoratzen? Eya.
Magedzeeri zure dantza gustatu zaiola uste dut.
Mila esker, Sibanda.
Monde! Ez naiz zure iratzargailua, ados?
Denok kontzentratu behar dugu ni ondo gera nadin.
Zure unea da, hasiberri.
Ez ezazu hondatu.
Orduan, hitzaldia ematen hasi eta…
Hitzaldirik ez. Magedzeeri eskertuko diozu
energia-sorgailuak ekartzea.
Eta nork eskertuko dit niri?
Ni ikasleak zaintzen ibiliko naiz.
Nik egingo dut. Zergatik eman behar dizkizut eskerrak?
Nik… tira… berdin dio.
Zuri eskertu behar dizut.
Argi dago nork kudeatu duen guztia.
Dei nazazu Likando.
Nire lana baino ez da.
Eta oso ondo egindakoa, Likando.
Alkate!
Sibanda jauna. Zenbat aldiz esan behar dizut?
Ez zaigu interesatzen saneamendu-plana!
Zaborra dugu nonahi! Entzun, mesedez!
Jauna, ez molestatu. Hitzaldia eman behar dut.
Hitzaldirik ez, alkate.
Miresten ditut ingurunea sutsu babesten duten hiritarrak.
Alkate ustelak zaborra botatzen du. Zaborrez beteta dago Lusaka.
Sortu duen arazoaz jabetu behar da!
Non dago ongietorriko abestia?
Milesker denoi Lusaka garbitzera etortzeagatik.
Eta, bereziki, Magedzee jaunari, ekitaldirako argindarra hornitzeagatik.
Non ditut betaurrekoak?
Hementxe.
Hirurehun gramo shombo, oilasko bat eta hiru tomate.
Milesker, alkate, etortzeagatik
eta… tomaterik ez duzula adierazteagatik.
Milesker, Nkwashi jauna,
aurtengo "Kanpora Zaborra" ekitaldia
Kamijin antolatzeagatik.
Ene herri maitea.
Bihotz-bihotzez eskerrak eman nahi dizkizuet,
guzti-guztiei.
Atera gaitezen kaleetara, txoko guztietara, gure teilatuetara…
eta esan dezagun ozen:
"Lusakak ez du zaborrik gura!".
Lusakak ez du zaborrik gura!
Sikazwe alkatea da gure zaborra!
- Zabor guztia ez da erabilgaitza. - Milesker.
Badugu birziklatzeko aukera.
Gure alkatea ez. Zakarrontzira!
- Zakarrontzira! - Zakarrontzira!
Ados.
Zakarrontzira!
Has dezagun ekitaldia.
Txalo bero bat Kamiji institutuko animatzaile taldeari!
Hona hemen Harri Preziatuak!
Ayi.
Zaborra nonahi.
Jendeari ez zaio ama lurra inporta.
Lusaka zerriz beteta dago eta inork ez du ezer egiten.
Ez herritarrek, ez alkateak.
Alkateak? Inoiz ez du entzuten.
Norbaitek beharko du entzutera bultzatu.
Zenbateraino maite duzu Lusaka?
Zer egingo zenuke zure hiria salbatzeko?
Edozer gauza.
Nor zara?
Lagun bat.
Egizu Monderen erronka, Monderen erronka…
Ahizpa, atzo gertatu zena iragana da.
Likando, gaur igo dituzte bideoak!
Etxean ez zatekeen gertatuko.
Ez da zuk uste bezain larria.
Saiatu egun ona izaten, ados?
Hor dago. Egizu Monderen erronka.
Begira, Monde!
Egizu Monderen erronka! Erronka!
Ondo zaude? Atzo ez zenidan deia itzuli.
Ezta mezuak ere.
Ezta memea ere.
Zu izan zara? Lotsa-lotsa eginda nago.
Ez zaitez estresatu.
Ez da milioi bat bistaratzera heldu.
Baina iritsiko da! Bikaina da.
Zure memeak Sikazwe andre loti berriak dira.
Monde Wamunyima!
Etorri nirekin.
Atzoko txantxak ez du graziarik.
Jauna, hitzematen dizut nik…
Prentsa, komunitatea, eskola.
Denak distraitu ditu zuk sortutako "Monderen erronkak".
- Sentitzen dut, jauna. - Ziur baietz.
Gehiago espero nuen aurreko eskolako txostena jaso eta gero.
Aurreko eskola.
Gauza bat gehiago. Aholku bat, Wamunyima:
urrun zaitez lagun horiengandik.
Bereziki txikiarengandik. Ez da ona.
Begira, Monde.
Egizu Monderen erronka…
Egizu Monderen erronka.
Pikutara memoria berriak.
Itxaron, Monde. Temwez barrezka ari ginen, ez zutaz.
Monde?
Hemen al zaude?
Okertxo! Ikusi duzu Monde?
Irakurtzen ari nintzen. Zer da zalaparta hau?
Monde etxera joan da oso haserre.
Baina joan gara eta ez dago etxean.
Hanka sartu dugu. Ez dugu laguna zaindu.
Zer esan nizuen hankei buruz?
Elkar zaindu behar duzue.
Joan haren bila. Konpondu gauzak.
Bai, Ama K.
Ama K-ren atsotitzen hiztegi bat behar dugu.
Egizu Monderen erronka.
Mwanangu, bidaia bati ekingo diozu?
Ki Na?
Jatorrira itzultzen ari naiz.
Zergatik?
Etorkizuna hobetzeko etorri,
baina zabor pila aurkitu dut.
Ez eman amore hain bizkor.
Denak du balioa.
Baita botatzen ditugun gauzek ere.
Ezagutzen dudan andre bat dirudizu.
Milesker, oilo. Litumezi. Jakintsua zara.
Bitxia.
Joan behar dut. Zaindu, oilo.
Deitu behar…
Ez, ez diet neskei deituko. Nire kabuz egingo dut.
Neskak, erasoa Lusakako mugan.
Monde han dago.
Gurasoen etxera zihoan. Lusaka utziko du!
Bakarrik dago. Lagundu behar diogu!
Aulkia hautsi da.
Hiru hankarekin ez dago Super Laurik.
Hatz guztiak elkartuta egiten da ukabila.
Izan zaitezte ukabila.
Zer gara? Ukabila edo aulkia?
Zer?
Zarama eramateko unea heldu da, alkate.
Geldi!
Ez ikusiarena egin duzu Lusakako zaborrarekin.
Orain, denek ikusiko dute.
Sartu, alkate. Nire kontu.
Hiria zikintzen ari zara.
Prest zaude zaborra jasotzeko?
Zaborra jasaten ez baduzu, alde egin zabortegitik.
Ezta pentsatu ere! Guk bidaliko zaitugu zabortegira!
Hanka sartu dut, M-Kozo.
Erronkarena lelokeria izan da.
Etxemina zenuela ikusi behar genuen. Eta zu zaindu. Sentitzen dugu.
Zure alboan egongo gara beti. Gaurtik hasita, hementxe.
Zure kuadrilla gara. Super Laurak!
Izan zaitez altzari bat gurekin.
Hori da behar genuen elkarlana.
Milesker, neskak. Litumezi.
Mendera dezagun zabor puska hori.
K-Bongo!
Modua bilatzen ari naiz!
- Topatu duzu ezer? - Metala mugitzeko indarra dauka.
Imanak!
Zaborra mugitzeko erabiltzen ditu!
Metala ez den zerbait behar dugu eremu magnetikoan sartzeko.
Zaborra!
Bai! Plastikoa edo goma, haren energia-iturria desgaitzeko.
Non aurkituko dugu material nahikoa?
Denak du balioa. Baita botatzen ditugun gauzek ere.
Bai! Bil dezagun zarama, Za-Mpezi!
Ikuskizun ederra eskainiko diot!
Sibanda jauna?
Zabor-biltzailea da Zabor-hiltzailea?
Nola ez naiz ohartu horretaz?
Zer gertatu da?
Non nago?
Zaborra barreiatzen ari zinen. Gogoratzen?
Ni? Zaborra barreiatzen?
Ez!
Ekitaldian garbitzen ari nintzela da nire azken oroitzapena.
Norbaitek burua nahasi dio.
Dena joango da ondo, Sibanda.
Bai, baina hau birziklatzen lagundu beharko diguzu, gizon.
Ongi etorri "Kanpora Zaborra" ekitaldiaren itxierara!
Aste arrakastatsua izan dugu gure herritar grinatsuei esker.
Guk bakarrik salba dezakegu lurra! Iwe.
Bai. Sibanda bezalako herritar grinatsuak.
Eta, orain, has dadila festa!
Ez, Ez. Berriro ez!
Hori da, Monde!
Nire ahizpa da.
Egurra, Monde!
Horra nire kuadrilla.
Azpitituluak: BeLarra