Dear Mr. Killion.
Mariin akong naniniwala na dapat isama sa plake
ang mga tumulong para maipagbuntis si Louise Brown, ang unang IVF baby.
Ito ang palagay ko lalo na para kay Jean Purdy
na sumama sa ’kin sa Oldham nang buong sampung taon
at nag-ambag din tulad namin sa proyekto.
Ako ang biologist,
si Patrick ang obstetrician,
at si Jean...
Naging posible lang ang lahat ng ito nang dahil sa kanya.
HANGO SA TUNAY NA KUWENTO
Tingin sa likod!
Letse naman.
May interview ako kay Dr. Edwards.
May experiment pa siya. Kung gusto mo, upo ka muna do’n.
Ang bait mo naman. Gusto kong umupo.
Basta...
Ilipat ko ba ’to?
Puwedeng magpatuyo ng sapatos sa radiator?
Nire-research mo pala si Dr. Edwards.
-’Yong gawa niya sa mammalian development... - Pambihira, alam ko.
Kung ayaw mong makakita ng paa, wag kang titingin.
Naku, butas ang tights ko. Kita ang daliri ko sa paa.
Dalawang daliri.
Sasabihin kong nandito ka.
Gano’n pala. Sige.
Nandito na’ng sunod na candidate, Bob.
Punyeta. Punyeta naman, o. Tumigil kayong lahat.
Nakatakas si Sylvia at kakabuntis lang sa kanya.
Diyos ko, Bob.
Mag-ingat kayo. Mas mahal pa siya sa sapatos n’yo.
Sylvia!
- Sylvia! - Nando’n siya!
- Saan? Di ko makita. - Doon. Sa ilalim ng mesa!
Naku, Sylvia. Alam kong galit ka na nanganak si Patty.
- Halika. - Mangyayari din ’yon sa ’yo, Sylvia.
May mga kailangan lang akong ayusin.
Kapag may gulo, hindi ko kayang hindi mangialam.
Sino ka?
Jean Purdy. Nandito ako para sa posisyon ng lab manager.
Isa lang ang sapatos mo.
Pinapatuyo ko ’yong isa pa sa opisina mo.
Ano’ng sekreto mo sa paghuli ng daga?
Malinis na kamay at pasensya. Ikaw?
Inaalok na kita ng trabaho.
Di mo pa alam ang skills ko, ’yong trabaho ko sa nursing at research.
Maingat mamili ng aplikante ang mga PhD student ko. Nagda-drive ka ba?
Nagsanay akong maging nurse sa Addenbrooke’s Hospital.
Nagtrabaho ako sa Southampton Hospital.
Nag-aral ako nito lang ng tissue rejection sa Papworth.
Ayos. 8:00 a.m. Wag kang male-late. May hahabulin tayong obstetrician.
Arun, pakibalik sa kulungan si Sylvia. Salamat.
Kaka-publish lang ni Patrick Steptoe sa pinakamaaasahang gabay sa laparoscopy.
Ayaw sa kanya ng Medical Research Council pero dahil sa keyhole-surgery skills niya,
malaki ang maitutulong niya sa team.
’Yong team na di mo pa naipapaliwanag sa ’kin.
Lulunasan natin ang mga di magkaanak. Tutulong tayo sa paggawa ng mga sanggol.
Nabigla kita.
Alam kong interesado ka sa reproduction pero...
Magaling. Magaling ang kalalabasan nito!
Ngayon, kung masusuri muna ang ovaries...
Salamat.
...maaga tayong mababalaan tungkol sa endometriosis.
Makikita natin kung ilang eggs ang lumalaki.
Ang problema, wala tayong malinaw na method para magawa ’to.
Laparoscopy.
Kaya gusto kong isulong ngayon
ang pag-develop ng bagong laparotomy na may kakayahang...
Mas mainam ang laparoscopy.
Makikita lang ang ovaries at matutunton ang sanhi ng endometriosis
sa laparotomy.
Bubuksan ang tiyan nang may malaking hiwa dito o dito.
- Kalokohan. Mali ka. - Lecture ’to, hindi meeting.
Nagsasayang siya ng oras sa palpak na siyensya.
Ito ang Royal Society, sir.
Konting respeto naman sa palpak kong siyensya.
Sa laparoscopy, makikita ko ang ovaries, fallopian tubes, at reproductive tract
nang napakaliliit na hiwa lang sa balat ang kailangan.
Lubhang mapanganib na technique ang laparoscopy.
Sa tinatawag mong operasyon, nagkakalikot ka ng di mo alam
nang di iniisip ang pasyente o sakit.
At hindi mo lecture ’to.
Alam ko. Sorry. Pasensya na.
Pero puwede ko bang patunayan ang punto ko
gamit ang ilang slides na dala ko?
- Mr. Steptoe. Bob Edwards. - Ano ’yon?
Tinawagan kita ilang buwan na’ng nakalipas.
Di ko maaalala ang bawat tawag, Mr. Edwards.
Bale, sandali lang ’to.
Interesado ako do’n sa keyhole surgery.
Pasensya na, busy ako.
Sa pakikipag-usap sa mga nagpatapon sa ’yo sa Oldham? Ayaw nila sa ’yo.
Siya si Jean Purdy. Siya ang mamamahala sa lab.
Gano’n ba? Good luck.
Sa equipment mo, maaabot ang ovaries nang wala gaanong ginagalaw.
Magandang ospital ang Oldham at walang bakanteng posisyon sa London.
Ang galing na may bakante para sa mga kasabayan mong gusto nila.
- Pinag-aralan mo ba ’ko? - Hindi siya. Ako.
Inuulit niya ’yon sa ’yo para pakinggan mo ’ko.
Kakaibang strategy ’yon, Jean.
Pa’no mo naparaanan ’yong problema sa init?
Anong problema sa init?
Pabalik na ’ko ng Oldham at hinahabol ko ang 3:25 train. Sulatan mo ’ko.
3:25? May kalahating oras pa tayo. Sasabayan ka namin.
Sa laparoscopy, kailangang may ilaw ang camera.
Kung hindi, magkakalikot ka talaga sa dilim.
Pero umiinit ang bombilya. Di ba maluluto ’yong lamanloob nila?
May laparoscope ang West Germans. Mula sa mirror projection lamp ang ilaw.
- Walang bombilya, walang maluluto. - Ang galing niya, di ba?
’Yong West Germans.
Pareho tayo ng pakay. Gusto nating lunasan ang pagkabaog.
Pero may limitasyon ang siyensya mo. Sa amin din.
Ano nga ang limitasyon ko?
Nakabuo ka ng procedure para maipasok ang sperm sa fallopian tube.
- Saan mo nabasa ’yon? - Wala kang mapapala do’n.
Bakit? Kasi malikot ang sperm.
Pero isipin mo kung makakapaglagay tayo ng fertilized egg sa tubong ’yon.
Kukuha ka ng egg gamit ang equipment at kaalaman mo.
Ife-fertilize namin ang egg sa labas ng katawan
gamit ang equipment at kaalaman namin, tapos, ibabalik mo ’yon sa loob.
Tataas ang posibilidad na matuloy ang pagbubuntis.
Mag-fertilize ng egg sa labas ng katawan... Naniniwala kang kaya mo ’yon?
Wala akong slides pero malapit na ’ko.
Salamat.
...para sa 5:35 service...
Nagtuturo ka sa Cambridge, Dr. Edwards, ano?
- Oo. - Nasa Oldham ang clinical materials ko.
Nasa 200 milya ang layo ng Cambridge.
Sa ’yo muna tayo magse-set up. Apat na oras lang naman ang biyahe.
Hihingi tayo ng pondo sa Medical Research Council
para makalipat ka sa south kung payag kang lumipat sa south.
Makukumbinsi naman ako.
Kailangan ng mga babaeng handang mag-ambag ng ovarian tissue.
May mga hysterectomy patient ako
na baka tumulong kung papaliwanagan ko.
May skills na nga siya, may contacts pa.
Alam mong huhusgahan nila tayo? ’Yong simbahan, gobyerno, buong mundo.
Magkakaisa sila laban sa ’tin.
Pero kakampi natin ang mga ina. Susuportahan nila tayo.
Okay, hahabulin ko na ang 5:25 train o baka di na ’ko makauwi.
Bob. Jean.
Sasali ka na?
Sasali ka na, di ba?
Makapag-usap sana uli tayo agad.
Magaling, Jean. Magaling.
Ang laking tulong no’ng panlilibak tungkol sa Oldham.
Imposible ka talaga, ’no?
Gagawin nating posible ang imposible, Jean. Totoo. Makikita mo.
Bilis, Ma. Ayaw ni Reverend Paulson sa di pumupunta nang maaga.
Aba, halika na.
Ang bagal mo.
- Tumayo ka nang tuwid. - Di ako nakahukot.
Nakahukot ka. Hindi mo ipinapakita ang ganda mo.
Sige. Gusto mo ba ng iced fancy o ng scone?
Ako ba? Magugustuhan ba niya ako? Masarap ako lalo na kapag may butter.
’Yang bunganga mo!
Parang bunganga mo lang kapag nakainom ka ng rum and black.
Alam mong totoo ’yon.
Teka. Nandito ang platito mo.
Alagang-alaga n’yo ’ko.
Kailangan, e. Ang payat-payat mo.
Fruit cake ko ’yan.
May mga extra glacé para lang sa ’yo.
Ang ganda no’ng service. Gusto ko ’yong sermon.
- Salamat, Jean. - Reverend.
Rum and black daw.
Ayos lang ako, Ma. Totoo.
Ito, ’tong simbahan, mahalaga ’to,
pero ramdam ko nang nagbabago ang buhay ko,
at gusto ko ’yon.
Pero di ka pa rin dapat humukot.
Una, sinubukan namin sa daga. Tapos, sa kuneho.
Tinest ko rin sa wild hare.
Malibog na hayop kapag malaya pero kapag nakakulong,
di malilibugan kahit idaan sa pag-ibig o pambobola.
Siguradong sinubukan mo pareho.
Nagbunga sa daga. Pati sa kuneho.
At nito lang, kay Barry Bavister, may...
Barry Bavister? Parang di totoong tao.
PhD student siya na nagtatrabaho sa lab ko.
Isang buong taon siyang nag-harvest ng eggs ng hamster.
Inilalagay niya ’yon sa petri dish na may lamang bagong fluid
na sobrang alkaline at puno ng bicarbonate.
Nagtagumpay na siya dahil do’n.
Binababad niya ’yong eggs sa alkaline at sperm ng hamster?
Saka niya ilalagay uli sa nanay at marami nang bagong baby na hamster.
Ang saya no’n.
Bale, umaasa tayong parang hamster ang mga babaeng tao
at gagana sa kanila ang serum ni Barry?
Mga hamster ang ating gabay.
May 52 milya na lang pa-Manchester at walong milya pa pa-Oldham.
Malapit na tayo.
Para ka namang estudyante sa unang araw ng pasukan.
Kasi unang araw ng pasukan ko.
Sa likod daw ang Kershaws.
Kailangan ng porter sa main entrance. Porter sa main entrance.
Basa ba do’n?
Walang basa. Katatapos lang ng ulan.
At sino kayo?
Siya si Dr. Edwards. Ako si Jean Purdy.
A, oo, nabanggit kayo sa ’kin ni Mr. Steptoe.
Ako ang matron. Kailangan n’yo raw ng laboratoryo.
Dito tayo.
Naisip kong baka puwede na ’to.
Perfect ’to.
Ayos ’to.
Sige, mauna na ’ko.
Papasok na ang karayom sa ovary.
Pakihigop na nang dahan-dahan.
Maayos na follicle na may maayos na egg din sana.
Naghihintay ba sila?
Nakatayo siya sa labas ng pinto, Mr. Steptoe.
- May isang follicle tayo. - Ayos.
Hanapin natin ’yong egg, ibabad ’yon sa serum ni Barry,
at isama ’yon sa sperm.
Saglit lang.
Ano? Bakit?
Ito ’yong una, ’yon lang.
Una sa marami.
Nakuha na ang egg.
Mabuti.
Di ko pa rin maintindihan kung ano’ng ipinagmamalaki mo.
Wala kaming maipagmamalaki.
E, ba’t ka nag-publish sa scientific journal na gaya ng Nature?
Kasi malapit na kaming may maipagmalaki.
Sandali na lang at magagawa na naming makipagtulungan sa mga babae.
-’Yong pagkakasabi niya ng “babae”. - Ano’ng mali do’n?
Sang-ayon ako sa kanya.
Gano’n mo sabihin ang “daga”.
- Gusto ko ang mga daga. - Higit pa sa mga babae.
Halos pareho sa mga babae.
Aba, at ilan ang anak mong babae?
Sigurado akong mas marami akong daga kesa anak na babae.
Ako na.
Salamat, anak.
Dalawa lang ang may pronucleus.
Dalawa sa 56. Wala pang 4%. Galing ’yon sa paper mo mismo.
May 18 na mukhang mafe-fertilize.
Galing pa lang ’yon sa donated na eggs ng mga hysterectomy patient.
Kapag nagsimula na talaga kami sa mga babae...
Gano’n din ang pagkakasabi niya sa “babae”.
Umaasa kaming maganda ang magiging resulta.
Huwag kang magalit, Jean.
Libangan ni Maggie na punahin ako.
Sinasabi ko lang na parang mas gusto mong magsulat
kesa magpaka-scientist.
May lalaki, tungkol daw sa bintana. Kakausapin ka daw niya, Pa.
Bintana?
Gusto ko rin!
Ano ka ba, Maggie? Alam mo na’ng kalakaran.
Magsusulat ka, mangangako ka, at kapag nakuha mo na’ng kiliti nila,
sa Medical Research Council na.
Gano’n sila makakakuha ng suporta para makaalis na sa Oldham.
Kung pangit sa Kershaws, sign na ’yon at dapat sumuko na sila.
Mga ungas.
- Ano’ng nangyari, Bob? - Sino ’yon?
Mirror ’yon.
Gusto nila ng quote kung ako ba si Dr. Frankenstein o hindi.
Sabi niya tungkol daw sa bintana.
Bob, bibigyan kita ng extra custard kung uupo ka.
Natatakot sa ’yo ang mga bata.
Sanay na siya sa panlilibak, na ayaw sa kanya ng institusyon.
- Medyo nag-e-enjoy nga siya. - Gusto niyang sinisiraan siya?
Parang itinuturing niyang parte ’yon ng tungkulin niya.
’Yong paglaban para sa reproductive medicine,
para sa mga ina at kababaihan, at iba pa.
Dito na ’ko.
Gusto mo bang umakyat ako?
Umakyat?
Ibig kong sabihin, gusto kita kung gusto mo ’ko.
Sana gusto mo rin ako. Di ko masabi.
Sorry.
Ayos lang.
Okay lang bang itinanong ko ’yon? Okay pa rin tayo?
Oo naman. Natuwa nga ako.
Mabuti kung gano’n. Mauna na ’ko.
Kung di ka maa-attach, puwede tayong mag-sex.
Oo. Oo naman.
- Makakasiguro ka. - Mabuti.
Wala naman ’tong matatamaan
pero dapat ko ring sabihin na baka di pa rin kayo magkaanak dito.
Ano ’ka n’yo?
Hindi malaki ang tsansang magtagumpay ’to.
Mahalagang alam n’yo ’yon.
Di ko maintindihan. Bakit pa natin ’to gagawin?
Kasi baka puwede pa ring magkaanak ang iba dito.
Puwede pa rin akong umasa, di ba? Maniwalang baka may tsansa ako?
Sa tingin ko malabo ’yon pero...
Gusto ko lang magkaanak.
Nurse ka dapat, di ba?
Nasa research ako, Ma. Medyo matagal na nga.
Pinapagaling mo dapat ang may sakit.
Sabi ni Bob, problema sa kalusugan ang pagkabaog.
Gumagawa kayo ng baby sa test tube?
Gumagawa kami ng baby para sa mga inang nangangailangan.
“Nanalangin si Isaac sa Panginoon
para sa asawa niya dahil baog ang asawa niya.
Dininig siya ng Panginoon, at nagbuntis si Rebecca.”
Genesis, chapter 25, verse 21.
Dasal ang sagot, gano’n ba?
Ibabad mo muna.
Jean, bata ka pa. Hindi mo naiintindihan. Hindi ka puwedeng magpaka-Diyos dito.
Ano’ng tingin mo sa salamin sa mata at pustiso?
Mas gusto mong di makakita ang mga tao o sabaw lang ang makakain nila?
’Yon ba ang gusto ng Diyos?
- Sabi ni Bob... - Sabi ni Bob na naman.
Sabi ni Bob na lang lahat!
- Mahusay siyang magpaliwanag. - At ’yong isa pa.
Abortionist siya.
’Yong surgeon mo. Si Steptoe. Sinabi ’yon sa diyaryo.
Hindi mo alam ’yon, ano?
Nagpapaka-Diyos habang nagpapakademonyo din pala.
- Legal na ’yon ngayon. - Pero di pa rin tama.
Hindi ako naglalaglag ng bata, Ma, at ipinagmamalaki ko ang ginagawa ko.
Salamat naman sa Panginoon.
Sana sapat para sa ’ting dalawa ’yang pagmamalaki mo
dahil kawalan ng pag-asa lang ang meron ako ngayon.
Kung naririnig mo lang kung pa’no kita ipagmalaki.
Lahat ng qualification mo. Tapos ’yon ang gagawin mo?
Ang kasalanang ’yon?
Tumutulong ako sa mga tao.
Ipinayo ni Reverend Paulson na huwag kang magsimba.
Hindi siya ang magdedesisyon.
Nagsasalita siya na vicar natin
para sa maraming tao.
At, Jean...
ayoko nang pumunta ka dito.
Ma, seryoso ka ba?
Kung pipiliin mo ’yon kesa sa ’kin...
aba, oo, seryosong-seryoso ako.
Pero, Ma, di ’yon ang nagpapapili sa ’kin. Ikaw ang nagpapapili sa ’kin.
Batay sa pag-aaral sa mga daga, iginigiit ng ilang scientist
na mas malaki ang tsansang magkaro’n ng abnormalidad
kapag nangyari ang fertilization sa labas ng katawan.
Pero ayon kina Edwards at Steptoe,
walang tunay na ebidensya ng abnormalidad kahit sa pinakabagong pananaliksik.
Salamat.
’Tong sausage.
Mahigit 5,000 taon na ’to.
May mga labi nito na natagpuan sa mga libingan sa Egypt.
Isinisilid nila sa bituka ng baka ang mga tirang karne.
Alam mo namang di ako sanay na tahimik.
Masanay ka na.
Mukhang kumpleto na tayo.
Pupunta kayo araw-araw sa Kershaws para sa hormone injection n’yo.
Para i-stimulate ang paggawa n’yo ng egg.
Kapag na-stimulate na ’yon, kukuha kami ng eggs n’yo at sperm ng mister n’yo.
Kung may ma-fertilize, ilalagay namin ang embryo sa inyo.
Kung may inaalala kayo, sabihin n’yo.
Kathy Gibson.
Simulan natin sa ’yo.
Tuturukan ka sa puwit mo ngayon
kaya pakibaba ang palda at tights mo at dumapa ka sa kama.
Okay.
Katuwang ka namin o di ka namin katuwang.
Huwag ngayon, Muriel.
Kung problema sa lalaki, wag mong dalhin dito.
Kung problema sa pera, baka makatulong kami.
- Kung mas seryoso ’yan, nasa ospital tayo. - Ayaw ko ng sermon ngayon, Muriel.
Matron.
Ako ang matron.
Baka title lang ’to para sa ’yo pero mahalaga ’to para sa ’kin.
Hindi ko alam na naglalaglag kayo ng bata, Matron.
Kristiyano ako. ’Yong nanay ko...
Tumatanggi ang ibang consultant.
Kaya si Mr. Steptoe ang gumagawa.
Pero di niya kailangan.
Alam mo ba kung ilan ang lumalapit nang wasak ang matris
dahil kung kanino lang sila nagpalaglag?
Mukhang hindi.
Akala ko nandito tayo para gumawa ng baby.
Mali ka.
Nandito tayo para bigyan ang mga babae ng pagpipilian.
Lahat ng puwedeng pagpilian.
’Yon lang ang mahalaga sa ’kin, at ’yon lang dapat ang mahalaga sa ’yo.
Kaya umayos ka.
Kasama natin ang kontrobersyal na biologist na si Dr. Robert Edwards.
Dr. Edwards, ano’ng masasabi mo sa pahayag ni Professor Watson
na lubhang mapanganib ang ginagawa mo?
Na puwede raw maging daan ’yon para artipisyal na gumawa ng tao?
Parang sinasabi mo namang sausage ang ginagawa namin.
Isa siya sa mga nangungunang scientist na may napakahalagang natuklasan sa DNA,
habang ikaw, hindi sa minamaliit kita,
marami kang ipinangako at wala pa ring napapatunayan.
Di ko binabalewala si James Watson o ang mga nagawa niya.
Gusto mo lang bang gumawa ng ingay? Atensyon lang ba ang habol mo?
Hindi. Isipin mo ’yong salamin sa mata o pustiso. ’Yon ang...
Lintik na salamin sa mata.
Ma, ako ’to.
May dala akong pickle na gusto mo.
Iwan ko na lang sa pinto.
Sinasabi ko lang na may hangganan ang dapat mong tiisin.
Pero gano’n din si Bob.
Gawa sa matigas na bakal si Bob.
Hindi siya tinatablan ng...
Maraming bagay.
At may sumusuporta sa kanya. Di lang ikaw.
Magaling na scientist din si Ruth, tapos...
Sa dugo ang trabaho ko.
Kasama ko si Bob do’n. Baka magtagumpay na siya do’n.
Posibleng sumablay ’yong IVF. Ano’ng mararamdaman mo sa...
Sa mga nawala sa ’yo dahil do’n?
Seryoso ako do’n.
At maganda ’yan.
Pero anak ka rin, at...
At nandito ako.
Puwedeng maglaro na lang tayo at saka na ’to pag-usapan?
Sana may dagdag points ’yon.
Lagi kang may dagdag points, Arun.
Panalo yata ako.
Oo, kita ko nga.
Nahuli mo ’ko.
May gusto ka ba?
Wala.
Napapikit lang ako.
Patrick.
Hindi mo naman
pinapagod ang sarili mo do’n, ano?
Hindi ako pagod.
Loko ka!
Nangako kang maayos ang pagreretiro mo.
Puno ng masarap na alak at bakasyon.
Wag mong sairin ang sarili mo bago natin magawa ’yon, ha?
Tabihan mo ’ko.
Sige na.
Excited din ako do’n.
Pero ’yon...
’yong ginagawa namin...
mahalaga ’yon.
Loko.
Naisip mo bang taasan ang CO2 levels?
Habang kinu-culture ang oocytes?
Sulit ba... Nasa 5% ka. Sulit bang subukan sa 8%, sa tingin mo?
Gusto ko ’yan. Puwede.
Tiwala ka pa rin ba sa miracle solution ni Barry Bavister?
Tiwala ako sa lahat maliban sa sarili ko.
Okay lang ’yong ginawa mo.
Sausage pa talaga.
Mas ginalingan ko sana kesa sa lintik na sausage.
Ayos lang ’yong ginawa mo.
Ano lang... Ito...
Ano ’to...
Inaasahan nila ako bilang lider. Ano... Kailangan kong maging lider.
DITO NAKATIRA SI FRANKENSTEIN
Neil Robinson.
Hi. John Graham.
Peter Walker.
Salamat.
Punyeta.
Pakiramdam ko para akong hayop.
Ano ’yon?
Hindi kasalanan ni Mr. Steptoe.
Busy siyang tao. Mabait siya kapag kaharap mo siya.
Pero kapag pumupunta kami dito, wag kang magagalit,
parang hindi ka masayang makita kami.
Talaga?
At kadalasang nakatingin ka sa puwit ko
kapag mukhang di ka masaya.
Jean, nandito ka ba?
Jean?
Bob, banyo ’to ng mga babae.
Alam ko. Pasensya na. Kaya lang...
May kailangan kang makita.
Ang ganda.
- Ano ba’ng nangyayari sa ’yo... - Walang nangyayari sa ’kin.
Ilang cells ang nando’n?
Pitumpung cells ng tao na lumalaki sa labas ng matris sa isang embryo.
Tapos na ang unang yugto.
Ito na ’yon. Magkakapondo na tayo. Di na tayo magpapabalik-balik sa Oldham.
Di na ’ko malalayo kina Ruth at sa mga bata. Makakaluwag-luwag na din.
Lahat...
Magbabago na ang lahat mula rito.
Pagpapasyahan ng Medical Research Council kung posible ang ginagawa n’yo
at kung para ’yon sa pagsulong ng siyensya.
Halimbawa, naisip n’yo ba
kung magiging normal ang mga batang isisilang
sakaling magtagumpay kayo?
Maglapag kayo ng scientific advancement na walang naging problema sa usapin ng...
Tapos, may tanong na panlipunan din.
Malaki na ang ginastos ng Medical Research Council
para sa problema sa overpopulation.
Sigurado ’yan. Pero ibang usapan ’yan.
Sinasabi mo bang di problema ang overpopulation?
Hindi gano’n.
Para lang pinarurusahan ang di magkaanak sa kawalang-bahala ng mga kayang mag-anak.
Siyentipikong problema ang pagkabaog.
Pati na ang overpopulation. Pero di solusyon sa isa’t isa ’yon.
Magaling kang magsalita, Dr. Edwards.
Nag-e-enjoy ako kapag sumasalang ka sa Radio 4.
Pag-usapan naman natin kung ilan ang totoong makikinabang.
Lubhang partikular na problema ’to at aminin na nating
iilang kababaihan lang ang apektado.
Iilan lang?
Baka hindi mo naiintindihan, Miss Purdy,
buong scientific community ang pinaglilingkuran namin.
Sabihin mo nga, Doctor, mas matutuwa ka ba kung para ’to sa mga lalaki?
Hindi ’to gano’n kasimpleng usapin.
Exciting para sa inyo ang inilalapag ninyo,
baka exciting ’yon para sa media,
pero exciting ba ’yon para sa siyensya?
Oo.
Sa MCR, ang palagi naming itinatanong,
may maiaambag ba ’to sa pag-unawa natin kung pa’no tayo nabubuhay sa mundo?
Oo, sabi nang meron. May maiaambag ’to.
Dr. Edwards naman.
Sobrang daming babae na naniniwalang kung di sila magkakaanak,
hindi sila mabuting asawa at kulang sila bilang tao.
Di nila naiintindihan kung paano mabuhay nang walang anak.
Sakit ang pagkabaog,
at brutal na sakit ’yon na nakakasira ng relasyon at buhay.
Kung di n’yo ’yon naiintindihan, mahiya kayo sa sarili n’yo.
“Mahiya kayo sa sarili n’yo.”
Mas inayos ko pa sana ’yon.
Tama ’yong sinabi mo, at talo naman na tayo no’n.
Kung nakumbinsi ko lang sila. Kailangan natin ’yong pera.
- Gusto natin ’yong pera. - Sa bodega ng ospital tayo nagtatrabaho.
Himala nga na may heating ’yon, o nagagamit nating laboratoryo ’yon.
Mas matagal pa ’ko sa biyahe kesa sa lab.
- Di ko na nakikita ang pamilya ko. - Bob...
Wag mo ’kong idaan sa “Bob”. Naiinis ka rin naman.
Pagod ka na. Miserable ka kadalasan.
Akala mo ba miserable ako dahil ayoko sa biyahe?
E, bakit nga ba?
Kasi di ko nakikita ang punto nito dati.
Naiintindihan ko ’yong siyensya pero ’yong trabaho...
Sobrang hirap no’n para sa ’kin.
Di mo nakikita ang pamilya mo. Itinakwil ako ng simbahan ko at ni Mama.
Tapos humarap tayo sa mga scientist daw na nanghusga lang sa ’tin,
at napagtanto ko na walang ibang gagawa nito.
Laban natin ’to. Kailangan natin ’tong gawin.
- Pinatunayan lang ’yon no’ng nangyari. - Ano ba, Bob?
Di naman masahol ang Kershaws, di ba?
Ang pangit ng dekorasyon.
Pero ayos naman minsan ang mga kasama.
Wag nga kayong magkampihan. Ako ang kaibigan ni Jean.
Trisha Johnson?
Di mo isinasama ang asawa mo.
- Ano ’yon? -’Yong asawa mo. Di siya pumupunta dito.
Tapos na raw siyang mangarap ng imposible.
Mabuting tao ba siya?
Gusto niya ng lalaking anak.
Sabi niya no’ng kasal, “Excited na ’kong sabihin kay Stu kung ga’no ka kaganda.”
Stuart?
- Ayos lang ba kung... - Pasensya na.
Mabait siya Lunes hanggang Huwebes.
Mahilig uminom kapag Biyernes.
Wag mong sabihing di mo pa nakikita ’yong mga pasa.
Napansin ko. Di lang ako sigurado kung gusto mong pag-usapan.
Hindi ako...
Hindi ’to para sa kanya. Gusto ko ng taong makakasama ko.
Pasensya na.
Sabi ko tratuhin mo kami nang maayos, tapos ginawa kitang iyakan.
Nakinig dapat ako. Pasensya na.
Alam ko ang pinagdaraanan n’yo at...
Tinawag namin ang sarili namin na “Ovum Club”.
Kaming mga babae.
Ovum Club?
Gusto ko ’yon.
Papapasukin ko si Rachel.
Hi.
Kumusta, Rachel?
- Okay naman. Ikaw? - Mabuti.
May resulta na?
Bigo ang case number 136.
Si Kathy.
Hindi gumagana.
Ginugulo ng HCG ’yong iba pang natural na ovarian hormones.
Gulong-gulo ang estrogen at progesterone.
Walang pagkakataon para makapag-implant.
Subukan nating artipisyal na palakasin ang estrogen at progesterone sa susunod.
Puwede.
Teka. Ihahanda na natin ’yong mga solution.
Kakausapin ko muna si Kathy. Malulungkot siya.
- Kathy. - Hi, Jean.
- Hi. Kumusta? - Ayos lang ako.
Nakita na namin ang resulta.
Sorry talaga.
Di tayo nagtagumpay.
May ire-report ka ba?
Kung tagumpay ang hanap mo, wala no’n dito.
Gusto mo bang magpatulong sa ’kin?
Ba’t naman?
Ayokong pangunahan o panghimasukan ka.
Alam kong mahalaga sa ’yo ang privacy pero...
Hindi rin natin napag-uusapan ang sitwasyon mo at ang pag-aanak.
Ipinagpalagay ko siguro
na meron o iniisip mong meron kang mga puwedeng maging problema.
Endometriosis.
At malala na.
- Pinatingin mo na ba? - Isang beses. Di gaanong nakatulong.
- Papayag ka bang magpatingin sa ’kin? - Hindi.
Okay naman ako dito. Baka makatulong ako.
Ikaw ang pinakamahusay na surgeon, Patrick. Walang duda.
Kahanga-hanga ang nagagawa ng siyensya.
Oo, kaya ipagpatuloy na natin ’yong siyensya.
Sorry talaga!
Ingat ka!
Natutuwa talaga ako kapag nandito ka.
Nakakabuti sa ’tin ang pahinga.
Oo. Anuman ang kailangan.
Pero may tanong ako sa ’yo.
Basa ang sahig kaya di ako luluhod.
Para saan?
Matagal na ’to sa bulsa ko.
Ayokong sirain ang sorpresa pero alam mo na’ng laman nito, ’no?
Oo.
Ayaw mong makita?
Ayaw mo ba no’n?
Dalawang anak, tahanang bubuuin natin, masasayang kuwentuhan sa gabi.
Kapag Huwebes lang ako nakakabagot. Pangako ’yon.
Matutuwa si Mama.
Lalaking nand’yan para sa pamilya niya at may magandang career.
Pero di ako ’yong babaeng magpapamilya, Arun. Ano...
Hindi ko kaya.
Ituloy natin kung ano tayo.
Magbabago rin ang isip mo.
Sorry.
MAKASALANAN
May dumating na telegram kagabi galing kay Landrum Shettles.
Nauuna na ba ang Amerika? Nagyayabang na naman?
Nalaman ng direktor ng mapera niyang ospital sa Manhattan
’yong ginagawa niya at pinahanginan no’n ’yong embryo.
- Pinatay no’n? - Nasisante si Shettles.
- Susmaryosep. - Napakabastos.
’Yong pahanginan ’yon. ’Yong patayin ang posibilidad no’n.
Pinapasalang uli ako sa TV para ipagtanggol ’to.
- Wala na tayong oras. - Kasama rin si James Watson.
Siyensya, di journalism, ang solusyon.
Makukumbinsi lang ang MRC kung may suporta ng tao.
Di tayo susuportahan ng tao kung wala tayong maipapakita.
Alam kong pumalpak ako dati pero...
Mahusay kang scientist...
Pero di ako magaling sa TV, at di ko matiis ang katangahan.
Alam ko ’yon pero gagalingan ko na ngayon. Makakaasa kayo.
Kapag nagdedesisyon tayo, may veto system dapat tayo.
- Wag kang tumuloy. - Jean, ikaw ba?
- Tutuloy ba ’ko? - Wag.
Isa sa pinakamaiinit na usapin ang tatalakayin natin ngayong gabi.
Sa panahon natin ngayon, posible na dahil sa siyensya...
Bob.
James.
Ang sahol, ’no?
Di ko masasabi ’yan.
A, TV ang tinutukoy ko. TV.
Di ko rin masasabi ’yan para sa TV.
...ginawaran ng Nobel Prize na si Professor James Watson, at...
- Pasok ka na. - ...si Dr. Robert Edwards.
Professor Watson, sisimulan ko sa ’yo.
Tutol ka sa mga development na ’to, tama?
Hindi ako tutol sa mga development sa siyensya
pero nag-aalala ako.
Pinakamahalagang usapin dito ’yong abnormalidad.
Isipin n’yo ang buhay ng abnormal na bata na isisilang nang dahil dito,
na mabubuhay dahil sa... na posible lang dahil sa medisina.
Ang magiging tanong, ano’ng gagawin sa batang ’yon?
Hahayaan ba siyang mabuhay nang nagdurusa dahil sa kapansanan,
o isasaalang-alang ba ang pagpatay sa sanggol?
Di ’to tungkol sa pagpatay ng bata. Tungkol ’to sa paggawa ng bata.
Dr. Edwards, patapusin mo muna si Professor Watson.
Mula ako sa henerasyon ng mga scientist
na isinilang matapos maghasik ng lagim ni Mengele.
Nag-aalala akong sa sitwasyong ito,
baka maging kasingkasuklam-suklam ang ginagawa natin.
Nazi doctor na ba ako ngayon?
Hindi. Scientist ka na mukhang walang pakialam sa kahihinatnan ng ginagawa mo.
Tama siya!
Dr. Edwards, sagutin mo.
Pakikipagsapalaran ang siyensya.
May malaking sugal sa pagkatuklas niya sa DNA.
-’Yong genetic engineering... - Di ’to tungkol sa DNA.
Naging posible ang genetic engineering dahil sa pagkatuklas sa DNA.
Ginawaran siya gaya ng nararapat ng Nobel Prize dahil do’n.
May mga panganib. Siyempre, meron.
Pero mahalaga sa larangan natin ang pagtimbang sa panganib. Alam mo ’yon.
Lubos ang pagpapahalaga namin sa mga pasyente namin, at...
Nakakahiya ka!
- Mali ’yon! - Nakakadiri ’yon!
Pagsalitain natin si Dr. Edwards.
Di puno’t dulo ng buhay ang pag-aanak. Alam ko ’yon.
May mga taong masaya kahit walang anak.
Pero mapipili dapat ’yon ng tao.
Kalikasan ang magdedesisyon!
Siguradong may kakilala ang karamihan ng nandito
na desperadong magkaanak pero di nagkakaanak.
- Kapatid, pinsan, tiyahin, kaibigan. - Hindi!
Kung alam n’yo ang pinagdaraanan nila dahil sa pagkabaog nila,
maiintindihan n’yo na ’yong ratio ng pagtaya sa pag-aaral ng IVF,
talagang hindi...
Hanggang dito na lang muna tayo.
- Live si Philip Hayton... - Naniniwala akong...
Naniniwala akong lahat ng gustong magkaanak,
dapat bigyan ng pagkakataong magkaanak.
Ikaw na, Philip.
- Heto. - Uy, salamat.
Dito kami dinala no’ng inilikas kami ng nakababata kong kapatid.
Takot na takot kami no’n
pero pagdating namin dito...
Namulat ako sa kagandahan no’n.
Kapayapaan.
Tupa.
Maraming tupa.
Ang ganda ng mga tupa, ’no?
Alam ko na ang sasabihin ni Watson
pero di ko akalaing kakampihan siya ng lahat.
Ba’t ko ginagawa ’to?
Kasi alam mong may kailangang lunasan.
Sina Watson, Crick, silang mga taga-Cambridge,
nabago nila lahat dahil sa DNA
kasi nakumbinsi nila ang mga tao na kailangan ’yon.
Tapos tayo...
Hindi ko...
Hindi ko maipaunawa sa mga tao.
Ayaw nilang...
Ayaw nilang unawain ’yon.
Dr. Edwards. May mensahe para sa ’yo.
“Positive ang pregnancy test. Patrick.”
- Puwedeng makitawag? - Oo naman.
- Ano ’yon? - Pakausap kay Patrick?
Sige. Si Dr. Edwards.
- Napanood kita. - Patrick, saka na ’yan...
Hindi nakatulong ’yong kurbata at suit mo.
’Yong pagbubuntis, baka dahil sa extra hormones ’yon.
Nakakapit pa rin, kung ’yon ang tanong mo.
Pupunta kami d’yan bukas.
Congratulations sa inyong dalawa.
Hindi siya ang buntis. May iba kaming nabuntis.
- Siya si... - Rachel.
Rachel, tama, at sobrang saya nito!
Wag kayong tumakbo sa corridor. Baka may maaksidente.
Kumusta si Rachel?
Blooming ang nanay natin. Si Sally ang inaalala ko.
Jean, halika na.
- Sally... - Ayaw kong itigil ang gamot.
Naiintindihan ko pero namamaga ang tiyan mo.
- Wag mong sabihin kay Mr. Steptoe. - Kailangan, e.
Baka pagpahingahin ka nang ilang buwan pero ibabalik kita sa programa.
Pasensya na.
Ano nga ’yon?
Pag-asa ang papatay sa ’yo.
May tanong ako.
Okay kayang mag-outing ang Ovum Club?
Outing?
Nag-a-outing ang mga club, di ba?
Saanman kami magpunta
Lagi kaming tinatanong
Kung sino kami
Kung saan kami galing
Galing kami sa Oldham
At mga baog kami
Ganap na baog
May pakialam ba kami?
Oo, may pakialam kami!
Mukhang di ako dapat sumali.
Huwag na nga, sa totoo lang.
Sa ganitong panahon.
Kung ako ang una...
Bale, kung matuloy...
Nakita ko ’yong mga pinagdaraanan n’yo. Ayokong pagdaanan ’yon ng baby ko...
Hindi. Si Bob ang haharap sa press.
Gampanan mo lang ang pagiging ina.
Kung matuloy ’to.
Di ko mapapanatag ang loob mo. Di natin alam kung ano’ng mangyayari.
Pero makakasiguro kang ’yong pag-aalaga sa ’yo sa mga susunod na linggo,
talagang pambihira ’yon.
Okay?
Okay.
- Sige. Good luck sa ’kin. - A, susunod ka sa kanila!
- Susugod na. - Sige na!
Sige na!
Halika na, Jean!
Lahat kayo.
Tara!
Lumapit kayong lahat.
One, two, three...
Oldham!
- Gusto ko ’to. - Lakas ng hangin!
Mabuti’t ginawa natin ’to.
Sabi niya, huli ko na raw ’to.
Sino? Si Harry?
Hindi. Si Mr. Steptoe.
Malapit na ’kong mag-36. Lagpas na sa edad para sa pag-aaral n’yo.
Ayos lang.
Ayos lang talaga ’yon.
Ang galing n’yan.
Naiinggit din ako sa kanya.
NABIGO
Si Jean ’to.
Patrick. May isa na namang nag-positive.
Buntis si Lauren.
- Anuman ’to, gumagana ’to. - Patrick.
George.
Taga-Kershaws.
Ako si Jean Purdy.
Ewan ko kung pa’no n’yo natitiis ’yong bulok...
Nagsasakripisyo tayo para sa pagsulong ng medisina.
’Yon ba ang ginagawa mo? Pagsulong ng medisina?
Habang sinisira ang reputasyon ng ospital.
Umalis ka na, George.
Kaya pala bano ka sa golf.
Sa orthopedics ’yon. Wag kang magtitiwala sa doktor ng orthopedics.
Di sila lumalaban para sa iba.
Pauwi na ’ko ng Cambridge no’ng tumawag sila.
Patrick, may nangyayari na. Sina Lauren at Rachel...
May problema kay Rachel.
- Ano’ng ibig mong sabihin? - Bumalik na ang scan.
Hindi ko gusto ’yong posisyon ng embryo.
- Hindi tama ang posisyon? - Mataas.
At may di malinaw na pamamaga sa gilid ng matris.
Iniisip mong baka ectopic ’yon.
Sisilipin ko pa gamit ang laparoscope pero mukhang gano’n na nga.
Ikinalulungkot ko.
Ano ’yon?
Lumalaki ’yong sanggol sa maling lugar, sa fallopian tube.
Alam ko kung ano’ng ectopic.
Binasa ko ang lahat ng puwedeng mabasa.
Akala ko malinaw na sa ’yo.
Lily.
Marumi ang ginagawa mo.
Nakakadiri, nakakahiya, at walang lugar ’yon dito.
Wala ’yon dito. Ako ang nandito.
’Yan ba ang sinasabi mo sa sarili mo? Na di sa ’yo ang kasalanan?
Jean.
Good morning, Reverend. Inaayos ko lang ang mga bulaklak para sa service.
Sorry, di na ’ko dapat pumunta. Nilinaw ’yon sa ’kin ni Mama.
Hindi ka natiwalag, Jean.
- Para sa lahat ang simbahan. - Talaga?
Oo naman.
Na-miss ko ’to.
Jean, kung aaminin mo ang pagkakamali mo, babalik ang Diyos sa puso mo.
Hindi. Hindi ’yan ang...
Hindi ’yan ang dahilan kaya ako nandito. Sorry.
Kumusta na ang mama mo?
Hindi niya sinabi sa ’yo.
Ma, alam kong nand’yan ka. Kita ko ang tsinelas mo.
Wala kang nakikita.
Sabi ni Reverend, may sakit ka. Totoo ba?
Paano mo siya nakausap?
Papapasukin mo na ’ko?
Papasok ba ’ko, o gagawin mo ’to nang mag-isa?
Do’n ka pa rin ba nagtatrabaho?
Matandang matigas ang ulo.
Ma, mahal kita. Sana gumaling ka na.
Salamat sa pagsabi, Muriel.
Dinudugo si Lauren.
- Ano’ng ginagawa mo? - Sperm-survival test.
Tingnan natin lahat ng culture fluid, lahat ng gamot, lahat ng lalagyan.
Kung nasa atin ang problema, matutukoy natin dito.
I-test natin lahat ng ginagamit natin.
Walang problema sa liquid paraffin.
Ninety-five percent.
Walang problema dito.
Pahinga muna ako.
Bob, kailangan mong makita ’yon. Bob.
Tingnan mo ’yon.
Alin dito?
Toxic ’tong liquid paraffin.
Pa’no natin...
Pa’nong di natin ’to nakita?
- Di ko alam. - Natuloy sana ’yong pagbubuntis.
Saka ’yong iba sana kung di natin nilalason ’yong mga babae.
- Sinisisi mo ba ’ko? - Hindi! Sinisisi ko ang sarili ko.
Wag kang magsimula. Pagkakamali ’yon. May mga susunod pa.
Wala sanang nabuntis. Hindi tayo handa.
Ano’ng ginagawa mo? Tigilan mo ’yan!
Masyadong mahalaga ’to para...
- Ikaw naman ang nababaliw ngayon. - Baka pareho tayo.
Hindi ba, Bob?
Agaw-buhay ang nanay ko,
at nandito ako, nagpupuyat
kasama ng baliw at mga lintik niyang likido!
Magandang pangarap ’to,
at talagang naniwala ako dito.
Pero nawala sa ’kin lahat dahil dito, at di ko kayang...
Ma!
Ma! Umalis na ’ko sa trabaho. Aalis na rin ako sa apartment ko.
Kung di mo ’ko papapasukin, matutulog ako sa may pinto mo!
Tumahimik ka!
Gumagawa ako ng eggy bread.
- Ano’ng ginawa mo sa buhok mo? - Wala.
May Vitapointe ako na makakatulong d’yan.
Hindi. Hindi ganyan.
Pinapakain mo lang lahat d’yan sa carp.
May maseselang goldfish din d’yan.
Panoorin mo ’to.
- Buwisit. - Jeanie.
Jeanie?
Jean!
- Huwag. Sino siya? - Jean.
Arun. Ano...
Paalis na kami.
Mama ko, si Gladys May. At, Ma, siya naman si Arun.
Magkatrabaho kami dati sa lab.
- Aling lab? - Hindi ko siya kasama do’n, Ma.
Nice to meet you. Nakukuwento niya kayo dati.
- Sino siya? - Si Tabitha.
Tabitha.
Ang gandang pangalan.
Tabby Cat ang tawag namin sa kanya.
Wag mo kaming husgahan.
Sana di siya mabalbon.
Kumusta si Bob?
Mabuti. May ibang pinagkakaabalahan.
Sobrang busy. Pero mabuti’t full-time na uli siya sa Cambridge.
Di na siya pumupunta sa Oldham?
Di mo alam? Sinara nila ’yon siguro tatlong buwan pagkaalis mo.
Sabi ni Patrick, mas mabuti na ’yon.
Akala ko sinulatan ka niya pero gano’n talaga si Bob, ’no?
Salamat sa pagkain at sa pamilyang ’to.
Nasa isip namin ang mga walang makain ngayon,
at ang mga may makakain pero walang kasalo. Amen.
Hello. Hinahanap ko si Bob.
A, nasa kusina siya.
Jean! Hello.
Ruth!
- Nasaan si Bob? - Nando’n siya.
Itutupi ko na parang diyamante para magmukhang bulaklak.
- Meg, di ganyan... - Alam ko kung pa’no.
Usap tayo?
Sige. Magtupi lang kayo gaya ng sinabi ko.
Pantayin ’yong mga gilid saka isilid sa sobre.
Mahalagang maayos ang mga polyeto.
- Opo, Papa. - Opo, Papa.
Tatakbo ka ba sa Parliament?
Ganito kasi.
Umasa akong nakarating na ang balita sa inyo.
Kahit sa polyeto lang na isinilid sa pinto n’yo.
Iba ang iniisip ko.
Oo. Siyempre.
Wala akong pag-asang manalo.
May maliit na tsansa.
Kailangan ng Cambridge ng Labor MP at nagbabago ang ihip ng hangin.
Wag mong palabasing kasalanan ko.
Alin?
’Yong Kershaws. Tumigil kayo dahil sa ’kin.
Hindi ’yon umuubra.
Kaya naman...
Nagpasya akong tumigil na.
Nagpasya akong gumawa ng iba.
Mahalaga sa ’kin ang politika. Alam mo ’yon.
-’Yong maging kinatawan sa Parliament... - Sumuko ka.
Hindi. Ipinaubaya namin ’yon sa iba. Gano’n ang siyensya, Jean.
May sakit ang nanay ko, at mahal ko siya.
Hindi ko ’yon ginusto.
Wag ka ngang ganyan.
’Yon lang ang pinili mo.
Ang lapit na natin no’n.
Di ko akalaing susuko ka.
Oo, bale... Ikaw ang unang sumuko, Jeanie.
Ikaw.
Ano ’yan?
Iniisip mo bang bumalik do’n pagkatapos natin dito?
Wala na ’kong babalikan.
Binabasa ko lang ’yong notes ko, may sinusubukang intindihin.
Mangako kang di ka na babalik do’n, Jean.
Mag-asawa ka na.
Mag-anak ka.
Hindi ko magagawa ’yon, Ma.
Hindi ako mabubuntis.
Kalokohan. Di mo pa nasusubukan.
No’ng 1964 pa ako nakikipag-sex nang walang proteksyon.
May makasalanan sa bahay mo.
At nakikipagtalik ka sa mga lalaking ’yon
dahil gusto mong magkaanak?
At dahil nag-e-enjoy ako.
Gano’n ba?
May iba pang tulad ko, Ma. Kahit saan.
Gusto ko silang tulungan.
Puno ng pagmamahal ang puso mo.
Huminga ka.
- Gagawa ng paraan ang Diyos. - Tama na. Huminga ka na muna, Ma.
- May dugo sa bibig mo. - Meron ba?
Dalhin na kita sa kama?
Kakaiba lang
na kapag binalikan mo ang buhay mo,
halos kabiguan lang ang makikita mo.
Hindi ka kabiguan.
Lahat ng ginawa mo dapat
at di mo ginawa.
Ma.
Pero ang isang bagay
na di mo makikitaan ng kabiguan...
Mga anak mo ’yon.
Dahil lagi silang maganda.
Mahal kita, Jeanie.
Mahal din kita, Ma. Totoo.
Magandang umaga.
Maraming salamat sa pagpunta. Matutuwa siyang nandito ka.
Nakikiramay ako.
- Patrick. - Sana ayos lang sa ’yo.
- Sinabihan ako ni Bob at gusto ko ring... - Nandito rin si Bob?
Wala. Baka raw ayaw mong pumunta siya pero baka ayos lang na pumunta ako.
Di ako sigurado pero kinumbinsi ako ni Matron Muriel.
Salamat sa pagpunta ninyo.
- Salamat. - Magandang umaga.
Heto na.
Kakaibang burol ’to. Parang demonyo ang tingin sa ’kin ng karamihan sa kanila.
Galit pa rin sila sa ’kin. Lahat sila.
Nakakabagot din ang paraan nila.
Maraming katangian si Mama.
At di siya nakakabagot pero marami siyang kaibigang nakakabagot.
Masuwerte siya’t interesting ang anak niya.
Di ko kayang pag-usapan siya.
Ibang bagay na lang ang pag-usapan natin, o sa iba ka na lang makipag-usap.
- Nagkamali tayo. - Babalik na kami.
’Yong stimulation.
Pinepeke natin ’yong cycle no’ng mga babae,
at kontra ’yon sa natural rhythm nila.
Kung aalisin ’yon at sisiguruhin ang mga kemikal, baka...
Sa ibang araw na lang ’to.
Interesting na ideya ’yan.
- Magandang subukan ’yan. - Patrick.
Susubukan ko sa huling pagkakataon, gano’n din si Jean,
at di ka napapagod, Muriel.
Ang tanong lang...
Kung magagamit ang cycle nila, sisiguraduhin nating di pabago-bago ’yon.
Ano pa’ng gagawin mo? Di ka nagtagumpay no’ng eleksyon.
Ibinoto mo ba ’ko?
Maganda ’yong mga ginawa mong solusyon.
Walang katulad ang mga proseso mo.
Sobrang galing sa surgery ni Patrick.
- Wag ka masyadong mambola. - Pero masyado tayong nangingialam.
Hangga’t kaya, hayaan nating kusang lumaki ang eggs sa mga babae.
Kung aalisin ang hormones na sumisira sa fertility
at ibabalik sa normal ang menstrual cycle,
liliit ang posibilidad na mabigo tayo.
At siyempre, ibinoto kita.
Kailangan kong kumuha ng eggs
24 hanggang 26 na oras pagkasimula ng LH surge.
’Yong gano’n kapartikular nang walang gamot...
Kailangang suriin ang ihi kada tatlong oras.
- Kada tatlong oras? - Para makita ang LH surge.
At kung tumama man tayo, isang embryo lang ’yon kada babae.
Bababa ang tsansa natin.
Pero mas okay ang isang magandang embryo kesa sa 15 di magandang embryo.
Babantayan natin ’yong egg hanggang ma-fertilize, ii-implant, at...
Tiyak at maingat dapat tayo sa bawat hakbang.
Walang matutulog sa ’tin.
Patrick, kailan ka nila pipiliting mag-retire?
July 1978.
Tatlong taong puyatan. Kakayanin mo ba, Muriel?
Magandang ideya ’to.
Nagbabago lahat.
Sige. Mukhang kumpleto na tayo.
Kailangan kayong i-monitor araw-araw.
Kaya kailangan n’yong lumipat sa Oldham.
Babantayan n’yo ang kinakain at iniinom n’yo.
At kapag nasa tamang stage na kayo ng cycle n’yo,
kukuha kami ng eggs, at gagawin ang makakaya namin.
Pa’no malalaman kung aling stage na? Hindi ako laging regular.
Imo-monitor namin ang ihi n’yo.
Nasa mesang ’to ang lahat ng kailangan n’yo.
Gamitin n’yo ang mga lagayan tuwing iihi kayo,
at kokolektahin at susuriin namin ’yon.
- Salamat, Sandra. - Salamat.
Hindi madali ’to.
Puwedeng malaman ng mga journalist kung sino kayo
at ilalagay nila ang mga mukha n’yo sa mga diyaryo.
Alam namin, nakikita namin, at nagpapasalamat kami.
’Yong mga dumaan na dito,
tinawag nila ang sarili nila na Ovum Club.
Gusto ko ang tawag na ’yon.
- May mga nauna na sa inyo. - Salamat.
- At may mga susunod pa sa inyo. - Linda Nutshall.
- Namamag-asa lahat. - Salamat.
Pero alam nila na habang umaasa sila, kahit hindi ito umubra sa kanila,
para sa mga sumunod,
kung wala kayo,
hindi mangyayari ’to.
Kinabahan yata ako at naparami ako ng tsaa.
Halos umabot ka na sa tuktok.
Si Dr. Ruth Hinton ang nag-ayos ng appointment?
Opo.
At barado ang fallopian tubes mo?
Opo.
At inoperahan na nila pero di nila naayos.
Mrs. Brown, 29 ka na.
Opo, sir. Sampung taon ko nang sinusubukang magkaanak.
Pareho kayong magandang candidate
pero kailangan kitang suriin, Mrs. Brown, gamit ang laparoscope nang may anesthetic.
Sisilipin ang ovaries at pelvis mo para malaman kung may pinsala.
Mr. Brown, hihingi ako ng sample ng semilya mo
na maingat at malinis na nakuha sa masturbation
matapos ang ilang araw na walang sex.
Mas madali ang gagawin ko kesa sa kanya.
Ano’ng tsansa namin?
Marami pa tayong pagdaraanan bago ko masagot ’yan.
At pa’no naman
’yong mga abnormalidad?
Sorry sa tanong ko. ’Yon kasi ang mababasa sa diyaryo...
Naiintindihan ko. Pareho ang mga diyaryong binabasa natin.
Gaya lang sa natural na pagbubuntis ang posibilidad ng abnormalidad.
Imo-monitor ka sa buong proseso,
at kung may problema, malalaman n’yo ’yon.
Salamat, sir.
Salamat.
Nakahanda na siya, Mr. Steptoe.
May paulit-ulit na dumidikit malapit sa ovaries.
Oo, Mr. Webster.
Lintik ’yan.
Tatlong maliit na follicle lang.
Walang pre-ovulatory follicle.
Sa kaliwang ovary...
Maganda ang isang ’to. Intercom.
Naka-on na.
Bob, may isang magandang follicle sa kaliwang ovary.
Hinog. Dalawang sentimetro ang diameter. Hindi madaling maabot.
- Handa na ’ko. - Mabuti.
Okay, suction.
At i-on na.
Dahan-dahan.
Tama na.
Salamat, Matron.
Sige na.
Intercom.
Nakuha ko na.
Patrick, napakaganda ng egg.
6748/1.
Pasok.
Mag-isa ka ba?
Oo. Naghahanda lang.
Mabuti. Tinanggal ko na ang panty ko.
Wag mo ’kong pagsuotin ng gown, at wag mong papuntahin si Muriel dito.
Gusto ko na siya ngayon pero... kahit na.
Puwede ba ’kong...
Posible ba ’kong magkaro’n...
Hindi.
Pa’no kung... Pa’no...
Pa’no kung magtagumpay ’to?
Sa palagay ko, malala na talaga ang endometriosis.
Puwede kong subukang bawasan ’yon pero...
Hindi pa ganap na handa ang siyensya para sa sitwasyon mo.
Puwede kong subukang ibsan ang sakit. Siguradong masakit ’yan.
Hindi na. Salamat.
Gusto mong uminom?
Ni hindi pa oras ng almusal.
Orange juice ang iinumin ko pero mas matapang dapat ang iyo.
Gusto kong uminom.
- Nabanggit ba ’ko sa ’yo ni Bob? - Hindi.
Pero alam niya. Alam mo.
Baka pati ni Muriel.
Walong taon na tayong magkakatrabaho. Konti lang ang di natin alam sa isa’t isa.
Siguradong may alam ka sa ’kin na iniisip kong pribado dapat.
Naglingkod ako sa navy no’ng giyera.
Doktor ng barko.
Bata pa ’ko no’n, siyempre, pero marunong-runong na
at malas sa nangyari.
Na-torpedo ang barko namin.
Nakalangoy ako papunta sa lifeboat,
at inahon namin sa dagat lahat ng kaya namin.
Di madaling maging doktor sa barko.
Pero ang maging chief medical officer sa lifeboat na puno ng mga naghihingalo...
Kinailangan kong magpasya kung sino ang gagamutin at di gagamutin.
Limitado ang supply ng morphine. Limitado ang supply ng lahat.
Tiningnan ko ang mga tao sa mata...
at nagdesisyon ako batay sa kakarampot na ebidensya
kung kaya nilang malampasan ’yon o hindi.
Sigurado akong may mga di ako ginamot
na kaya sanang malampasan ’yon.
Grabe ’yon.
Pasensya na. Di mo kailangang...
malaman ang lahat ng ’yon pero ang punto ko,
pinakaayaw ko sa trabahong ’to
’yong kailangan kong magpasya kung sino’ng tutulungan at di tutulungan.
Daan-daang sulat. Alam kong nakakatanggap ka rin.
Mga babaeng nagmamakaawang makasama sa programa.
At babasahin mo ang mga sulat nila, at mararamdaman mo ’yon.
Parang nasa likod mo sila at nakatitig sila sa ’yo.
At iniisip nating nagbibigay tayo ng pagkakataon.
Kaya nating bigyan ng anak ang baog.
Pero napakaraming babae pa rin ang di natin...
ang di natin matutulungan.
At di ko maiwasang isiping para sa kanila,
wala tayong ibang dala sa kanila kundi panibagong kabiguan.
Inaakala naming mga babae na magkakaanak kami.
’Yon ang sabi sa ’min.
Inaasahan ’yon ng lipunan dahil lang babae kami.
Wala nang magpapalala pa sa sakit na dahil sa kawalang ’yon.
Pero may pagkakataon tayo para mapagaan ’yon.
At, oo,
sinasabi ko ’to bilang tao na di na matutulungan sa lifeboat.
Patrick. Puwede mo bang ilagay ’yong embryo mamayang gabi?
Four-cell.
Anong klaseng birthday dinner?
Pangalan ng misis mo ’yan, tama?
Alam mo ba ang pangalan ng misis ko?
Nakinig pala ako dapat nang mas mabuti.
Pakisabi na di tayo nakapag-dessert.
Sasabihin ko na di tayo nakapag-dessert at nakatikim sa inaabangang cheese plate.
Nakakapagtrabaho ka sa ganitong lugar?
Nalinis na namin ’to. Kung nakita mo lang ’to no’n.
Malala ’yon. Buti ngayon, may salamin na ang mga bintana.
May nahanap akong biskuwit.
Magandang gabi, Matron. Sana di kami nakaistorbo.
Masaya akong maparito.
Chocolate biscuits ba ’yan?
Ang sarap.
Walong malusog na cell.
- Ihahanda namin ni Matron si Mrs. Brown. - Sa operating room ako.
Cannula, 2.2 mm.
Puwesto ka na sa mesa
at ilagay mo ang mga binti mo sa stirrup.
6748/1.
6748/1. Lesley Brown.
Oo. Gawin na natin.
Tapos na.
Ayos ka lang ba?
Pakiramdam ko buntis na ’ko.
Nababaliw na ba ’ko?
Hindi naman baliw.
Magaling.
Lumalala na ang press. Alam nilang malapit na tayo.
Kailangan nating protektahan si Lesley.
Pinrotektahan natin silang lahat.
Alam mo ba’ng pinagdaanan no’ng mga babae?
Handang magbayad ng £5,000 ang mga diyaryo
para sa pangalan at address nila.
Panibagong 5,000 kapag naging balita sila.
Puwede tayong yumaman. Nasa ’kin ’yong mga pangalan at address.
Alam kong mga specimen lang sila para sa ’yo pero buhay ang usapan dito.
Rachel, Kathy, Gail, Trisha.
Harriet, Jan, Gracie, Nicola, Julie, Viv.
Polly, Marie, Violet, Sally, Lauren, Liz.
Jo, Christina.
- Mel. - Alam mo ang mga pangalan nila.
Ng Ovum Club?
Oo naman.
Scientist ako, Jean.
Nabibigo ako araw-araw sa pag-asang magtatagumpay ako minsan kada 20 taon.
Numero lang ang mga ’yon dahil kung hindi, pati ako mabibigo.
Kakaiba kang tao.
Ang pinakakakaibang nakilala ko.
Magandang umaga.
Magandang balita. May diameter na 9.6 cm ang ulo ng bata.
May ratio na 3.9 sa 1 ang lecithin at sphingomyelin.
Dito sinusukat ang kapasidad ng sanggol na huminga pagkasilang.
Karaniwang 2 sa 1 ’yon kaya magandang numero ang 3.9 sa 1.
Iniisip mong handa na siyang lumabas?
Oo.
Ipinagtataka ko pa ang nararanasan mong preeclampsia,
at mukhang kailangang ilabas ang bata nang mas maaga.
Ibig sabihin, pagdedesisyunan
kung bibigyan ka ng pampaanak o magsasagawa ng cesarean section.
Mr. Steptoe, kalahati lang ng sinabi mo ang naintindihan namin
pero nagtitiwala kami anuman ang iniisip mong dapat gawin.
Pareho siguro tayo ng palagay
na mas madali natin ’tong magagawa kung walang press.
Oo naman.
Papuntahin n’yo ang mga bisita n’yo. Wag n’yo silang babalitaan.
Bandang 9:00 p.m., umuwi ka, John. Ibabalik ka namin nang palihim.
Bandang 11:00 p.m., gagawin ang operasyon.
At pagdating ng hatinggabi, nakalabas na ang anak mo.
Ano sa tingin n’yo?
Ang galing n’yan.
Makukumpirma n’yo bang si Lesley Brown ’yon?
Picture, Mr. at Mrs. Frankenstein?
Dr. Frankenstein dapat!
- Dito, Miss Purdy. - Dito, Dr. Edwards! Dito!
Doctor! Dr. Edwards!
- Handa na ’ko, Mr. Steptoe. - Salamat, Muriel.
Gagawa ako ng patayong hiwa.
Bitawan mo ’ko!
- Journalist. - Wala akong ginagawa.
- Nagpapanggap na tubero. - Bitawan mo ’ko!
Sandali na lang.
Hihiwain ko na ang ibabang bahagi ng matris.
Okay, suction.
Naririnig mo ba ’yon?
Uy? Naririnig mo ba ’yon?
Jean, halika.
Siya ba ang anak ko?
Siya nga.
Salamat.
Nandito na siya.
Oo.
Madali lang.
Ngayong nandito na si Jean, mag-speech dapat tayo.
- Oo nga! Patrick, speech? - Patrick.
- Ayoko. - Maikli lang.
Sige na.
- Sige na. Jean, speech naman d’yan. - Ayoko nga.
Sige. Ako na nga lang.
Siyempre naman.
- Sige. Una, gusto kong magpasalamat... - Huwag na. Huwag na ’yan.
Tumigil ka nga, Patrick. Kung di dahil sa inyo...
- Taga-Parliament ka na. - Tama!
Patawa ka. Ang galing mo do’n.
Matron!
Sa loob ng tatlong araw,
lumaki ang batang ’yon sa culture natin.
Ibinalik siya sa sinapupunan ng nanay niya gamit ang nakakabilib na skill.
Lumusot siya sa membrane niya at lumaki nang maganda.
Nakagawa tayo ng isang bagay na talagang pambihira.
Ginawa natin ’to dahil kailangan.
Isang pribilehiyo na makatrabaho kayo,
magsakripisyo kasama n’yo,
lumikha kasama n’yo.
Tandaan n’yo ang sandaling ’to.
Alam kong ngayon lang ako magiging parte ng ganito kapambihirang bagay.
Tandaan n’yo ’to, at...
at pahalagahan n’yo ’to.
Para sa inyong lahat.
- Para sa ating lahat. - Para sa ating lahat.
Ano na ngayon?
Gawin uli natin.
Ano raw pala ang gusto nating maging pangalawang pangalan no’ng bata?
-“Joy” ang naisip ko. - Ang ganda n’yan!
Ayos ba ’yon?
Maganda ’yon.
Dear Mr. Killion.
Mariin akong naniniwala na dapat isama sa plake
ang mga tumulong para maipagbuntis si Louise Brown.
Ito ang palagay ko lalo na para kay Jean Purdy
na sumama sa ’kin sa Oldham nang buong sampung taon
at nag-ambag din tulad namin sa proyekto.
Ako ang biologist, si Patrick ang obstetrician,
at si Jean...
Puwede mong ilarawan si Jean bilang...
Naging posible lang ang lahat ng ito nang dahil sa kanya.
Napadali niya ang mahirap.
Kaya simple lang talaga ’to.
Dapat ilagay sa plake ang pangalan niya.
HINDI TUMIGIL SI BOB SA PAGSUSULONG NA ISAMA ANG PANGALAN NI JEAN
SA PLAKE SA LABAS NG KERSHAWS HOSPITAL.
NAGLAGAY SA WAKAS NG BAGONG PLAKE NOONG 2015,
30 TAON MULA NANG MAMATAY SI JEAN
SA EDAD NA 39 NANG DAHIL SA CANCER.
BILANG HULING NATITIRANG BUHAY NA MIYEMBRO NG TEAM,
GINAWARAN SI BOB EDWARDS NG NOBEL PRIZE NOONG 2010.
MULA 1969 HANGGANG 1978,
282 KABABAIHAN ANG GINAMOT NINA BOB, PATRICK, MURIEL, AT JEAN.
NAGRESULTA IYON SA LIMANG PAGBUBUNTIS AT DALAWANG SANGGOL.
SINA LOUISE AT ALASTAIR.
MULA NOONG IPINANGANAK SI LOUISE JOY BROWN,
MAHIGIT 12 MILYONG IVF BABY NA ANG ISINILANG SA BUONG MUNDO.
ALAY ANG PELIKULANG ITO SA LAHAT NG TUMULONG
PARA MAGING POSIBLE ANG KALIGAYAHANG IYON.
Nagsalin ng Subtitle: Maui Felix at Juneden Grande