Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
अरे शेर सिंग!
स्वातंत्र्याचा विजय असो!
उठ!
नाही, देशाच्या नाही... [हासतात]
फक्त तुझ्या
माझ्या मागे ये.
[साखळीचा आवाज]
[संचलनाच्या सुचना]
[दरवाजा बंद होतो]
[बाजारातील आवाज]
[दरवाजा ठोठावतो]
कपडे...
इथे नंद सिंग आहे.
त्याला पाठवा.
एचएसआरएच्या सगळ्या कॉम्रेडला
एकतर अटक केली आहे
किंवा गोळ्या घालून ठार केलं आहे..
आपलं आंदोलन संपलं.
-पासपोर्ट? -लाहोर.
मला पिस्तूल पाहिजे!
तू सीमा ओलांडू शकणार नाही.
ते तुला अफगाणिस्थानात पोहोच होईल.
लंडनचा तपशील?
तुझा पाठलाग केला जातोय.
[बाजारातील आवाज]
-तो कधी गेला? -काल रात्री.
तू का स्थिरावत नाहीस?
तुम्हाला फाशीचा फंदा गळ्यात लटकवायचा आहे तर, हो ना?
पाणी.....
भाऊ, काळजी घे.
शुभ दुपार, सर!
- खरंच? -सर, शेर सिंग फरार आहे.
केव्हा पासून?
एक आठवड्यापासून.
चल.
आता तुम्हाला सांगतोय.
-नमस्कार. -एसपी पटियाला, सर.
आम्हाला नवीन पासपोर्टचा अर्ज मिळाला,
इंग्लंडसाठी, सर.
याचं वर्णन संशयिताशी जुळतय,
शेर सिंगशी.
पण पासपोर्ट उदे सिंग नावानं दिला गेलाय, सर.
नाव काय?
उदे सिंग, सर!
तुझ्याकडे असलेले सर्व जुने फोटो आणि बनावट नावं पाठव.
-आम्ही जी काही मदत करणं शक्य आहे ती करू. -ठीक आहे सर.
[रशियन भाषेत]
[माणूस प्रार्थना करतो]
-बऱ्याच काळापासून ब्रिटिशांनी आपल्याला मुर्खात काढलय. -हम्म.
आपला युवावर्ग संतुष्ट आहे.
- ते म्हणतात आपल्याला रेल्वे, वीज, सिनेमागृहात प्रवेश मिळतो.... -हं
ब्रिटिश खूप काही करताय.
त्यांना कळत नाहीये ब्रिटश हे स्वार्थासाठी करतायत...
ते आपल्यालाच लुटण्यासाठी आपली भुमी खणतायत....
.....आपल्या साधनसंपत्तीसाठी आपल्याला लुटतायत
आणि मग, ती लूट ते इंग्लंडला नेतील.
[शिट्टी वाजते]
[गवताची सळसळ]
[पाऊलखुणा]
भगत!
-बॉक्स घे. -किती रिव्हॉल्व्हर आहेत?
आठ.
-राऊन्ड? -३००.
-त्यानं कधीही गोळी झाडली नाही पण पण तो मिळवण्यात माहीर आहे -[हशा]
काम करतीये, बरोबर?
हे रावळपिंडीला पाठवा.
हो.
[रशियन भाषेत]
[कुत्र्याचं भुंकणं]
एक प्रणयरम्य लोककथा?
-तर, तू परिवर्तन केलं आहे समाजवादी म्हणून! -[स्मितहास्य]
मानवतेवर प्रेम, एवढच एकमेव कारण!
मला काही झालं तर,
तुला माहितीये ते मला सोडणार नाहीत.
माझ्यानंतर संघटनेचं कामकाज सुरळीत चालावं म्हणून
मला काहीतरी सांगायचं आहे.
अशा स्थितीत, आपल्याला तिसऱ्या व्यक्तीची गरज असेल.
का?
कारण ते मला कसेही सोडणार नाहीत.
माझ्या नशीबात तेच आहे.
अरे.... इथे आसपास कोणी आहे का?
जर बदल घडणार असेल.... तर तो आत्ताच घडेल
नाहीतर क्रांती विसरून जा! [हशा]
[रशियन भाषेत]
[जहाजाचा भोंगा ]
कायमच्या वास्तव्यासाठी परदेशी पासपोर्ट!
-तू इथे जा. -धन्यवाद
पासपोर्ट?
जा.
कृपया, पासपोर्ट.
तू जा.
ओह, ऑक्सफर्ड स्ट्रीट?
जरूर सर.
"शेवटी राष्ट्र आपल्या पुर्वपदावर येण्याची पहिली मोठी निशाणी दाखवत आहे,
बेरोजगारी कमी होतीये
आणि व्याजदरात कपात झाल्यानं दक्षिणेकडे वेगात होणाऱ्या आर्थिक विकासाला
चालना मिळाली आहे.
दोन हुकूमशहा, ॲडॉल्फ हिटलर आणि बेनिटो मुसोलिनी
यापूर्वी व्हेनिसमध्ये भेटले आहेत.
इल ड्यूस आज म्युनिकमध्ये दाखल झाले.
त्याच्या परराष्ट्र मंत्री काउंट सियानो सह,
फ्यूहरर यांच्याशी लगेच लागू करण्याच्या योजनांवर चर्चा करण्यासाठी.
हजारो लोकांनी फॅसिस्ट नेत्यांचा जयघोष केला
ज्यांनी हँड्स-ऑफ-ऑस्ट्रिया धोरणाला सहमती दर्शविली
ज्याला ऐतिहासिक कार्यक्रम म्हटलं जात आहे."
कोप्पीकर - पंजाब रेस्टॉरंट
तो इथे नाही, तुम्ही शीख मंदिरात तपासू शकता.
म्हणून तू कधीच अमेरिकेत परतला नाहीस ...
मग तू इथे ६ महिने आधी असायला हवं होतं?
एचएसआरए, मायभुमी, पूर्णपणे उध्वस्त झालं आहे.
आणि तुम्ही इथे पुन्हा एकत्र याल?
आपल्याकडे थोडाच पैसा आहे,
आपल्याला सांभाळून खर्च करायला हवा.
तुमची योजना काय आहे?
इथले भारतीय समाधानी आहेत.
तू त्यांचा विवेक कसा जागा करशील?
तू कोणत्या नावानं इथं आला आहे?
-शेर सिंग. -बदलून टाक!
आतापर्यंत एमएल ५ आणि स्कॉटलंड यार्ड यांनी अलर्ट जारी केले असतील
नोकरी मिळव.
आणि जसं ब्रिटिश म्हणतात, 'थोडे दिवस शांत रहा.'
मी तुमची ओळख करून देतो ...
हा अबीर मुखर्जी आहे.
एक बॅरिस्टर, आणि आपला समविचारी.
दत्ता, सुमेर सिंह, रिहाना सिद्दीकी, एक वकील.
महिला शाखेची प्रभारी.
समीर बंदोपाध्याय ...
आणि ते सूरत अली आहेत.
भारतीय कामगार संघटनेशी संबंधित आहेत.
तुझ्या मागे, आमच्या युवा शाखेचे कार्यकर्ते.
आणि जोहल याला तू शीख मंदिरात भेटशील.
तू भगत सिंगला शेवटी कधी भेटलास?
अटक होण्यापूर्वी.
मग, मला फक्त त्याचं पत्र मिळालं.
त्यानं शेवटी काय लिहिलं होतं?
आंतरराष्ट्रीय पाठिंबा मिळवण्याबाबत.
तुला इंग्रजी बोलता येतं?
मी वेळ निभावून नेऊ शकतो.
हे काही संपर्क आहेत.
मी गोड घेऊ शकतो का?
आई!
आई...
कोणी जिवंत आहे का?
[गोळीबार]
"हिटलरनं नाझी जगाच्या वर्चस्वाचा पाठपुरावा
करताना त्याच्यावर निर्बंध आणले आहेत
भिंतीवर लिहिलेलं स्पष्ट आहे.
जग युद्धाच्या दिशेनं वाटचाल करतय.
नेव्हिल चेंबरलेनच्या तुष्टीकरण धोरणाने राष्ट्राला
आणि पहिल्या आरमार प्रशासकीय अधिकाऱ्याला स्पष्टपणे अपयशी केलंआहे,
विन्स्टन चर्चिल यांनी त्यांच्या युद्धकाळातील प्रसारणात
मोठ्या संघर्षासाठी देशाला तयार राहण्याचा इशारा दिला आहे
३ वर्षे किंवा त्याहून जास्त काळ."
भगिनी आणि बंधुनो,
ईस्ट इंडिया असोसिएशन आणि रॉयल सेंट्रल एशियन सोसायटीच्यावतीने
तुमच्याशी बोलणं हे माझं भाग्य आहे.
आपल्या दाराशी येऊन ठेपलेल्या युद्धासाठी
साम्राज्याला सर्व वीरांची गरज आहे.
मागच्या युद्धात,
मी भारतीय सैनिकांसाठी
सर्व कोटा भरला.
माझ्या पंजाबमधील १००,००० शीख सैनिक
साम्राज्यासाठी लढले.
आणि
मी खात्री केलीये, भारतीयांनी उदारपणे योगदान दिलय ...
युद्ध कर्जासाठी.
साम्राज्य चांगल्यासाठी एक शक्ती.
होती
आणि आहे.
आणि म्हणूनच भगिनी आणि बंधुनो,
भारतावर राज्य करणं
हा फक्त आपला हक्क नाही तर आपलं कर्तव्य आहे.
आपल्याशिवाय, ते पुन्हा असभ्यतेकडे जातील,
एकमेकांना लुटणं आणि मारणं याकडे परततील.
हा केवळ आफ्रिकेतील स्त्रिया आणि पुरूषांचा नव्हे,
हा पांढऱ्या माणसाचा भार आहे.
माझ्या अनुभवाचा फायदा घेऊन, मी सांगू शकतो
की या सुधारणा प्रभावी झाल्या आहेत.
देश पुन्हा एकदा
एकत्र आला आहे. तो शांत आहे.
खूप खूप धन्यवाद.
धन्यवाद. धन्यवाद.
[जल्लोष चालू आहे]
तुला पाहून खूप छान वाटलं.
मिस्टर ड्वायर!
-[गोळ्या झडतात] -[आरडाओरड]
पोलीस!
हे सगळं संपलं आहे!
सगळं संपलं!
हे सगळं संपलं आहे!
मी त्याला गोळ्या घातल्या! मी त्याला ठार केलं!
कॅक्सटन हॉल!
स्ट्रेचर येतय.
हे सगळं संपलय, काही उपयोग नाही!
हे सगळं संपलं!
त्याची नाडी तपासा.
त्यानी हजारो लोकांना ठार मारलं.
त्याने हजारो लोकांना ठार मारलं.
हे सगळं संपलय.
[अस्पष्ट बडबड]
[गर्दी शिवीगाळ करत]
-नमस्कार... -लेडी ओ'ड्वायर...
तो ओरडला "सर ड्वायर."
त्यानं ६ गोळ्या झाडल्या.
[रडत] आणि गोळ्या झाडल्या ...
त्यानं त्याच्या छातीत मारलं.
-[अचानक श्वास घेत] -मला माफ कर.
"१९१९ च्या अमृतसर प्रकरणातील पंजाबचे माजी लेफ्टनंट गव्हर्नर
सर मायकल ओ'ड्वायर यांची लंडनमध्ये आज
एका भारतीय व्यक्तीनं गोळ्या घालून हत्या केली होती.
सर मायकेल ईस्ट इंडिया असोसिएशनच्या एका सभेला संबोधित करत होते
सभेचं अध्यक्षपद भारताचे राज्य सचिव,लॉर्ड जेटलँड भुषवत होते,
ते गंभीर जखमी झाले.
पंजाब आणि मुंबईचे माजी राज्यपाल
लॉर्ड लॅमिंग्टन आणि सर लुईस डेन सुद्धा जखमी झाले असून
त्यांच्यावर रुग्णालयात तातडीने उपचार सुरू आहेत.
एकापाठोपाठ सहा गोळ्या झाडणाऱ्या
मारेकऱ्याला पोलीसांनी लगेच ताब्यात घेतलं."
त्यानं ब्रिटिश साम्राज्याची कर्तव्यनिष्ठेनं सेवा केली
पंजाबमधील अतिशय अशांत काळात
१९१२ आणि १९१९ दरम्यान.
"जर्मनी बोलवत आहे!"
"मी आहे लॉर्ड हॉ हॅव.
शेवटी ब्रिटिश साम्राज्याचा
सूर्य मावळताना दिसतोय.
त्यांच्या हत्तींसारखा,
भारतीय आपल्या शत्रूंना कधीच माफ करत नाही
अगदी २० वर्षांनंतर सुद्धा.
- ते त्यांचा खात्मा करतात." - निर्दयी भारतीयांनो!
या हत्येमागे कोण आहे?
साक्षीदारांनी दुजोरा दिलाय
की तो भारतीय वंशाचा माणूस आहे.
आम्ही त्याच्याकडून एक पिस्तूल जप्त केलय
आणि जिवंत काडतूस, नऊ राऊन्ड.
पुढचा तपास सुरू आहे.
पण आम्ही अशी हिंसा सहन करणार नाही.
दहशतवादाचं असं कृत्य.
आपल्या देशात असा भ्याडपणा.
आपण एकत्र येऊ
आणि क्रूर गुन्ह्यांना विरुद्ध करू
आणि आपण चिरडून टाकू
कोणतही आंदोलन
साम्राज्याच्या विरोधातली!
मला पूर्ण खात्री आहे ...
तो कोणाचंही नाव घेणार नाही.
पण...
त्यांनी ते केलं!
तो नेहमी जिद्दी होता.
त्याला सलाम.
मला म्हणायचय.....
अशी प्रसिद्धी जागतिक प्रेसनं दिलीये ...
कोणतीही घटना इतक्या व्यापकपणे प्रसिद्ध केली गेली नाही.
१२-१५ देशांमध्ये अहवाल दिलाय.
मला सांग तुझे इतर सहकारी कोण आहेत?
[डाफरत] [खोकत]
तू कोणत्या संस्थेसाठी काम करतो?
[खोकत]
[कण्हत]
तू हे का केलं?
तुझ्या सहकाऱ्यांची नावं सांगा?
[कण्हत] ओह ...
-तुझे सहकारी कोण आहेत? -[कण्हत]
सुरू ठेव.
शेवटी तो या जागेत राहात होता?
हो सर.
पलंगाच्या खाली तपासा.
सर.
बरेच संग्रह.
हे पहा सर.
निर्देशिका.
हम्म ...
कॅक्सटन हॉल.
ठीक.
तुला खात्री आहे की तो तोच माणूस आहे?
होय सर, आम्हाला याची खात्री आहे, सर!
पंजाब '३९...
पंजाब '३३ आपण जाऊया, हा एक आहे.
बरं जर तो आपला माणूस आहे आणि तो सहा वर्षांपूर्वी आला
तर तो तेव्हापासून काय करतोय?
त्याला खाली आणा.
तू आमच्याबरोबर येतोयस.
बस आणि तोंड बंद कर!
- भारतातून आलेले सर्वजण कोण आहेत? -सर, मी केलं.
-तू इंग्लंडमध्ये कधी आला? -जानेवारी मध्ये.
मला तुझा पासपोर्ट दाखव!
या शेर सिंग बद्दल तुला काय माहिती आहे?
तुझ्या पायांवर.
तू सुरत अली आहेस का?
श्री कोप्पीकर ...
-तुम्ही या माणसाला ओळखता का? -हो.
या हत्येशी माझा काहीही संबंध नव्हता. त्यानं ते एकट्यानं केलय.
तू कम्युनिस्टशी तुझे संबंध नाकारतो?
[श्वास सोडत] नाही.
तर, तो तुला बऱ्याच वेळा भेटला अं ...?
होय, शीख मंदिरात, कदाचित दोनदा.
फक्त दोन वेळा?
बहुतेक जास्तवेळा, मला आठवत नाही.
-त्याला बंदूक कशी मिळाली? -मला माहिती नाही.
तुला माहीत नाही?
एवढच का?
हो, एवढच.
तुला आमच्याबरोबर यावं लागेल, सर.
त्यानी नुकताच एक व्यापार सुरू केलाय...
त्याचं नाव बावा आहे.
त्याला 'लाडू'ची आवड आहे...
म्हणजे मिठाई.
भारताच्या स्वातंत्र्याबद्दल खूप भावूक आहे.
अजून काय?
मी सांगतो, सर. तो कधीकधी शीख मंदिरात जायचा.
हा मूर्खपणा बंद कर. अजून काय?
मला त्याच्याबद्दल जास्त माहिती नाहीये.
बर, मग आपल्याकडे काय माहिती आहे?
अच्छा, आपल्याला समजलय की त्यानं काम केलय
पंजाबमधील कॉटन मिलमध्ये ...
साधारण १९१९ मध्ये.
- कुटुंबाची माहिती? -तो अनाथ आहे.
तो सहा वर्षांचा असताना त्याची आई वारली. त्यानंतर वडील गेले.
तो आणि त्याचा भाऊ, उदे, एक अनाथाश्रम वाढले.
इतर कोणी नातेवाईक?
चुलत भाऊ आहे, पण आम्हाला अजून खात्री झालेली नाही.
इमिग्रेशन नोंदी दाखवतात की तो लंडनमध्ये आला
१९३३ पासून अनेक वेळा
वेगवेगळी नावं वापरून, शेर सिंग, उदे सिंग
उधम सिंग, आझाद सिंग आणि फ्रँक ब्राझील.
तो आधी एका छोट्या अपार्टमेंटमध्ये स्थायिक झाला पूर्व लंडनमध्ये,
आणि जवळजवळ दर ६ महिन्यांनी, सतत घर बदलत राहिला.
-पूर्वेकडून नैऋत्येकडे, इथे बॉर्नमाउथ. -होय.
इथे असताना ... त्यानं गदर पक्षासाठी बंडखोरांचं
एक आंतरराष्ट्रीय नेटवर्क संघटित करण्याचा प्रयत्न केला
जे युरोपातल्या सर्व स्त्रोतांशी संपर्क साधत होतं.
त्याच्याविरोधात पोलीसात तक्रार आहे
१९३७ साली दक्षिण लंडनमधील एका बारमध्ये झालेल्या भांडणात दुसऱ्या भारतीयाला सार्वजनिकरित्या मारहाण केल्याबद्दल.
त्यानं स्थानिक फिरता विक्रेता म्हणून लायसन्स मिळवलय, वेगवेगळे जॉब करून
जसं स्टेशनरी विक्रेता
शिवाय चित्रपटाच्या सेटवरचा अतिरिक्त कलाकार म्हणून.
मी एक विक्रेता आहे.
काही काळानंतर, तो जुन्या बाजारात आतले कपडे विकताना दिसला
आणि त्याच्याकडे आता स्वतःची फियाट कार आहे ...
आपल्या रेकॉर्डमध्ये शेवटची नोंद
पूर्व लंडनमधल्या लोखंडी कारखान्यात तो वेल्डर म्हणून काम करत असल्याची आहे.
हे काम सुमारे ६ महिने होतं
हत्येच्या आधी.
मी ऐकलय या माणसावर आपली पाळत होती!
तो कसा निसटला?
खरतर, पूर्वी त्याच्यावर नऊ वर्षे नजर ठेवण्यात आली होती. सर, जेव्हा तो भारतातल्या तुरुंगातून बाहेर पडला ...
आणि त्यावेळी तो शांत राहिला आणि आपण त्याचा मागोवा घेणं सोडून दिलं.
काही आठवड्यांपुर्वी पासपोर्ट कार्यालयातून आपल्याकडे एक सूचना आली होती,
पण आपण तिथे पोहोचेपर्यंत, तो आधीच पळून गेला होता.
कट रचणारे अन्य कोणी? कोणी साथीदार?
कदाचित बाकीचे उच्च स्तरावरील लक्ष्यांवर हल्ला करण्याची वाट पाहत असतील
जर्मनवर एक नजर टाका,
-आपण कोणताही धोका पत्करू शकत नाही. -सर.
-[कण्हत] -तू कोण आहेस?
तुझं नाव काय?
पुढचा हल्ला कधी होणार?
तुला वाटत की तुला ते सर्व मिळालं ...
नाही का?
तुला मिळालं नाहीये!
फक्त चार गोळ्या?
मी सर्व सहा झाडल्या होत्या.
जेटलँड सुद्धा मेला आहे, बरोबर?
त्यानं सांगितल की त्यानं सहा वेळा गोळ्या झाडल्या.
जेटलँड मेला नाही का?
फक्त ओ'ड्वायर
मी पुन्हा एकदा
तुला विचारतोय ...
तुझे सहकारी कोण आहेत?
[कण्हत]
[हसत]
मला वेदना जाणवत नाहीत ...
मला मृत्यू दिसतोय ...
वेदना जाणवत नाही.
पाणी...
[डाफरत]
तू नऊ वर्षांपासून आमच्या नजरेतून निसटलास
तू नक्कीच काही चांगले मित्र केले असशील.
चल, मला त्यांची नावं सांग!
मला तुझ्या सहकाऱ्यांबद्दल सगळं सांग.
सांग....
मला पुढच्या लक्ष्याबद्दल सांगा.
[वेदनेने ओरडत]
[हळूच रडत]
- कोण.... -[वेदनादायक हुंदके]
- पुढचा हल्ला कशासाठी आहे?
चल, तु मला सांगू शकतो.
[वेदनेने ओरडत]
प्रयत्न कर
प्रयत्न कर आणि आम्हाला एक नाव सांग
[वेदनेने ओरडत]
तुझा आदर्श असलेल्या इतर सर्व महत्त्वाच्या व्यक्तींबद्दल मला सांग.
[रशियन भाषेत]
तू रशियन आहेस?
हे तुमचे पेपर आहेत का?
तर ...
त्याच्याकडे कोणी पाहुणे येत होते?
भारतीय पुरुष ...
आणि एक महिला.
भारतीय महिला?
नाही.
ब्रिटिश?
हो.
-डिटेक्टिव्ह थॉमसन, सर. -हो त्याची कसून चौकशी करा.
सर, त्याला एक ब्रिटिश महिला वारंवार भेटायची,
कम्युनिस्ट पक्षाची सक्रिय सदस्य,
मला शंका वाटते, त्यानं तिच्या माध्यमातून इतर जहालमतवाद्यांबरोबर संपर्क साधला असेल.
[निषेध करणारी गर्दी]
साम्राज्यवाद संपवा!
जगाला शांततेत ठेवा!
तुकड्यांमध्ये नाही!
एलीन
एलीन पामर ...
एलीन?
मी....
मी ... सुरत अली ... मित्र.
सुरत आलीचा मित्र.
तुझी पक्षात नोंदणी झालेली नाही, हो ना?
पार्टी? ओह, हो, मी होतो ...तू?
अ ... भारतात ... एचएसआरए ...
मी होतो ... पार्टी.
एच.एस.आर.ए?
भगत सिंगची एचएसआरए?
तू त्याला ओळखते!
-तु भगत सिंगला ओळखते ...? -हो [स्मितहास्य करत]
तुला काय हवं आहे?
मला मदतीची गरज आहे.
मी माझ्या लोकांच्या स्वातंत्र्यासाठी लढतोय.
संपूर्ण जगाच्या स्वातंत्र्यासाठी लढ!
जग ... अं ...
नाही ...
तु समान आहेस, तु समानतेसाठी कूच कर ...
मी समान नाही.
मी मुक्त नाही.
जेव्हा माझा देश मुक्त होईल ...
मग मी एक समान म्हणून समानतेसाठी कूच करीन
हम्म!
मी डिटेक्टिव्ह इन्स्पेक्टर स्वैन आहे. मी तुझ्या केसचा प्रभारी आहे.
आम्हाला तुझं नाव सांगून तू सुरुवात करू शकतो.
तुझं खरं नाव काय आहे?
तुझं नाव सांगा.
नाही?
[वेदनेने ओरडत]
[कण्हत]
[खोकत]
हे स्कॉटलंड यार्ड आहे.
आम्ही सर्वकाही कोणत्या ना कोणत्या मार्गानं शोधून काढू.
तर....
तुझे सहकारी कोण होते आणि ...
नेहमीचे सहकारी?
तुझ्या सोबत अजून कोण आहे?
अशा नियोजीत पद्धतीनं हत्या करता येणं शक्य नाही
मोठ्या संस्थेच्या पाठिंब्याशिवाय.
या हत्येमागे कोणत्या संघटनेचा हात आहे?
नक्कीच एक संघटना आहे!
तू पहिल्यांदा १९३३ मध्ये इंग्लंडला आलास. बरोबर?
केव्हापासून तू शेफर्ड्स बुश शीख मंदिरात,
आणि पंजाब रेस्टॉरंटमध्ये नियमित जात होतास?
तुला आमच्या सर्व नेहमीच्या बंडखोरांचा पाठिंबा असेल....
जे वारंवार अशा ठिकाणी असतात?
तू शीख मंदिरात इतर जहालमतवाद्यांना भेटलास का?
कोप्पीकर ...
एस.एस. जोहल, सुरत अली.
ते सहभागी नव्हते यावर मी विश्वास ठेवावा अशी तुझी प्रामाणिकअपेक्षा आहे?
ऐलीन पामर बद्दल काय?
ऐलीन पामरशी संबंध कशा प्रकारचे होते?
तिच्याशी तुझा काय संबंध?
तू तिला कधी भेटलास?
तू इथे पहिल्यांदा कधी आलास?
इथून, मिस.
आत मध्ये जा.
तर तू कबूल करते की तू त्याला ओळखते?
तुला नक्कीच माहिती असेल इंग्लंडला येण्याआधीच तो आधी एक हवा असलेला माणूस होता
मी त्याला ओळखत होते पण ...
तो जास्त बोलत नव्हता.
त्याचा भूतकाळ माझ्यासाठीही एक गूढ आहे.
तर ...तू त्याला कधीपासून ओळखते?
चार वर्षे झाली!
आणि तू त्याला त्या काळात पाहिलं?
वारंवार ...
पण दरवेळी नाही.
तू त्याला ओळखत होतीस ...
खूप चांगलं..
तु म्हणालीस की तुम्ही ...
फक्त मित्र होता की ...
कदाचित त्यापेक्षा थोडे जास्त जवळ?
हम्म?
तू खाजगी प्रश्न विचारतोस, नाही का?
तो काय योजना आखतोय याची तुला माहिती होती का?
नाही!
मी तुला आधीच सांगितलय ... मला माहीत नव्हतं.
लुईस आणि कॉनरचा संपर्क
ते आयआरए बरोबर काम करतात
तू त्यांना भेटलास का?
नाही.
"संशयित आयरिश रिपब्लिकन आर्मीवर
पडलेल्या मोठ्या छाप्यात,
पोलिसांनी मोठ्या प्रमाणात प्रचार साहित्यासह
३ टन पेक्षा जास्त स्फोटके जप्त केले आहे.
असं दिसतय आयरिश बंडात सामील होण्यासाठी नवीन भरतीचा शोध सुरू आहे
सात जणांना अटक करण्यात आली आहे आणि एकाला गोळ्या घालण्यात आल्या आहे."
तू... थांब.... आत्ता!
[गोळीबार]
"गुप्तचर संस्था म्हणतात
ब्रिटिश भुमीत आयआरए मार्फत करण्यात येणाऱ्या
विध्वंसक कृत्यांना रोखण्यासाठी हा छापा महत्त्वपूर्ण होता.
आयरिश राष्ट्रवादी गनिमी गटावर बंदी घालण्याची मागणी
राजकीय वर्तुळात जोर धरत आहे. "
मग तू काय करायचं ठरवलं आहेस?
हम्म?
तू काही योजना आखतोय ...
मी तुला कसं थांबवू शकते?
मला बंदुका हव्या आहेत.
-तुझ्या आयआरए संपर्कातून किंवा ... -माझा त्यांच्याशी काहीही संबंध नाही!
मी माझ्याच देशात कैदी आहे ...
सतत नजरकैदेत
मी करू शकत नाही ... मी ... मी करू शकत नाही ...
मला पर्याय नाही... स्वातंत्र्य नाही, मी व्यक्त होऊ शकत नाही
कवितेवरही बंदी, इच्छाशक्ती नाही ...
मोकळा श्वास घेता येत नाही ...
मी इथे निर्वासित आहे, जबरदस्तीनं माझ्या देशातून बाहेर काढलेला....
जर तुला तुझ्या लोकांचं स्वातंत्र्य हवं असेल तर ...
तू तिथे असायला हवं, इथे नाही ...
परत जा ...
घरी जा ... आणि त्यांच्यासोबत खांद्याला खांदा लावून लढ.
खांद्याला खांदा लावून? हो मला आवडेल ...
मी करू शकत नाही ...
माझा पक्ष एचएसआरए, संपला ...
प्रत्येकावर गोळी झाडली ... फाशी दिली.
म्हणून मी वेगळ्या पद्धतीनं लढतोय.
एलीन!
कृपा कर!
-हे घर? - तिथून. डावीकडून.
-तिथे...? धन्यवाद. -हो. हरकत नाही.
हम्म!
भारतात उतरण्याची माझी इच्छा आहे.
शिल्लक राहिलेले ...
पोहच झाल्यानंतर.
मी तुझ्यावर का विश्वास ठेवू?
तुला रक्तरंजित रविवार माहितीये?
मी ते जगलोय, भारतात ...
मी मृत्यू पाहिला आहे.
वर्षानुवर्षे झोपलो नाहीये ...
तुझी आणि माझी क्रांती एकच आहे
आपला शत्रू, एकच आहे!
तू आणि मी दोघे कोकरू आहोत,
त्याच कसायाच्या हाती लागलेले.
हे बघ एलीन, मला यावर विश्वास ठेवणं दिवसेंदिवस कठीण होतय
की त्याच्या जहाल कारवायांबद्दल तुला माहिती नव्हती.
तो अजिबात नियमित नव्हता.
खरं तर तो चंचल होता,
काहीसा लहरी.
तो इथे असताना,
त्यानं आयआरए आणि भारतीय बंडखोरांबरोबर करार केला ...
शस्त्रांसाठी ...
सुदैवानं आम्ही ती शिपमेंट अडवली.
तुला याची जाणीव आहे का?
"उत्तर भारतातील कलकत्ता बंदरात
ग्रेनेड, रायफल आणि पिस्तूल असलेली एक मुख्य खेप
अडवल्यानंतर आयरिश आणि भारतीय ब्रिटिश
बंडखोरांमधील शस्त्रांचं कारस्थान
पोलिसांनी उधळून लावलं आहे ..."
ही चूक कशी झाली?
तुमचा संपर्क विश्वसनीय होते का?
फितुरी झाली...
आता?
आपल्यावरची पाळत वाढली आहे,
आयर्लंडमध्ये छापे पडले आहेत.
इथं राहणं धोकादायक आहे.
ताबडतोब रशियाला जा.
तू काळजी घे.
आणि धन्यवाद, मदतीसाठी.
तू परत नाही येणार?
मी माझा लढा सुरूच ठेवणार आहे.
इथे पुन्हा आल्याची नोंद आहे
उदे सिंह नावानी,
तो तू आहेस का?
आम्हाला आता खात्री पटलीये की तू रशियातून पुन्हा आला.
तू कोणाला भेटलास?
रेड आर्मी?
कम्युनिस्ट पॉलिट ब्युरो?
कदाचित दुसरा शस्त्र व्यवहार?
डिलिव्हरी कुठे केली होती ... हम्म?
इथे लंडनमध्ये की स्पेनमध्ये?
म्हणूनच तू रशियातून स्पेनला गेलास?
कम्युनिस्टांना त्यांच्या गृहयुद्धात पाठिंबा देण्यासाठी?
[रशियन भाषेत]
पण......
तुमच्यासारख्या वसाहत विरोधी देशाच्या पाठिंब्याशिवाय
आमचं कोण ऐकणार?
तुम्ही जागतिक शक्ती आहात ...
साम्राज्यवादी ब्रिटिशांच्या विरोधात तुम्ही हस्तक्षेप करणं अत्यावश्यक आहे.
आमच्या कॉम्रेडकडे शस्त्र नाहीत, ते कसे लढतील?
आम्हाला शस्त्रांची गरज आहे.
आम्ही पॉलिट ब्युरोशी चर्चा करू,
आणि मी तुला खात्री देते की सोव्हिएत युनियन तुमच्याबरोबर आहे
पण आम्ही युद्धाच्या तयारीत व्यस्त आहोत
आणि आता ही वेळ आमच्यासाठी चांगली नाही.
तर, मग तू आणखी काय योजना आखत होता?
कदाचित थोडे बॉम्बस्फोट?
तू रशिया आणि जर्मनीला गेलास का? तू तिथे कोणाला भेटलास?
तुला खरोखर असं वाटतं की नाझी आणि रशियन....
मदतीचा हात देऊ शकता आणि आम्ही फक्त बघत राहू?
[गालात हसत]
तू फक्त ओ'ड्वायर साठी परत आला यावर आम्ही विश्वास ठेवावा असं तुला वाटतं?
हम्म?
हो?
तो केन्सिंग्टन गार्डनजवळ राहतो.
सोमवारी चर्चला भेट देतो.
शुक्रवारी सिनेमागृह.
आणि शनिवारी क्लब.
-खात्रीनं तोच आहे? -मी त्याला पाहिलं आहे.
तर मायकेल, मी तुला १२ वाजता भेटेन.
[हशा]
आणि म्हणून भगिनी आणि बंधूनो, आम्ही अमृतसरला आलो.
आणि आवडो न आवडो जर आपण अमृतसरला आलो
तर जनरल डायरबद्दल बोलतो.
आता एखाद्याला जनरल डायरबद्दल अधिकाऱ्यांचं मत माहीत असेल
आणि म्हणून त्यानेही तसं केलं.
तो एक बेभरवशी माणूस मरण पावला,
पण पश्चाताप झालेला नाही.
आणि मला बोलताना कोणताच संकोच वाटत नाही
त्या दिवशीची जनरल डायरची कृती
बंड चिरडून टाकण्यातला
निर्णायक घटक होता.
[लोक टाळ्या वाजवतात]
गांभीर्य, गांभीर्य
ज्याची आता साधारणपणे जाणीव झाली आहे.
पण हंटर कमिशन
पुराव्याबद्दल मुळीच ऐकणार नाही
त्याचं म्हणणं आहे की पंजाब बंड हरप्रकारे
अफगाण आक्रमणाशी जोडलेलं आहे.
भारतीय काँग्रेसनं
एक अहवाल दिला ज्याला पंजाबवरील भारतीय काँग्रेस अहवाल म्हणतात.
ते बरचसं गांधींनी लिहिलंय. आणि त्यात ते म्हणता....
चिरडण्याचा माझा हेतू होता ....
भारतातील राजकीय चेतना.
नाही मि. गांधी......
माझा हेतू.....
अराजकता आणि बंडखोरी चिरडण्याचा होता.
[लोक टाळ्या वाजवतात]
[गोळीबार]
[जोरात श्वास घेत]
[गोळीबार]
उत्तम!
बॉक्ससाठी किती?
मोफत, सर.
-मोफत? -तुझ्यासाठी.
-माझ्यासाठी? -हो. अ ...
मी ...
मी तुम्हाला ओळखतो, सर. मी तुमच्या हाताखाली सेवा केलीये.
तुम्ही राज्यपाल होता, मी ...
मी कारखान्यात कामगार होतो ...
रेल्वे ... भारत!
भारत ... आह ... धन्यवाद, एम्मा!
भारत ... हम्म ...
भारतीयांमध्ये हा एक गुण आहे ज्याचं मी नेहमीच कौतुक केलं आहे.
संतुष्ट करण्याची इच्छा.
भारत हं! भयानक हवामान,
भयानक अन्न.
भाषा शिकण्याची तसदी कधीच घेतली नाही.
पण मी भारतात साम्राज्याची चांगली सेवा केली.
आता, सामान्य लोक ...
सामान्य लोक, शेतकरी, त्यांना आम्ही आवडलो.
आमच्याबरोबर कधीही त्रास झाला नाही!
-पण सुशिक्षित ... -सर ...
माझे काही मित्र ... मी नाही, मित्र, विद्यार्थी...
त्यांनी सामान्य लोकांबरोबर विरोध केला.
विद्यार्थी...
कम्युनिस्ट ...
त्यांनी सामान्य लोकांना भडकवलं ...
त्यांनी बंड पुकारलं.
मी पण सुशिक्षित आहे सर.
पण तू तर्कसंगत वाटतोस.
तू इथे आहेस, ब्रिटिश साम्राज्याच्या हृदयात....
आमच्यासारखं चांगलं, प्रामाणिक, कायदेशीर जीवन जगणारा.
तू एक चांगला विक्रेता बनशील.
धन्यवाद साहेब.
एच.एस.आर.ए.
हिंदुस्थान सोशलिस्ट रिपब्लिकन असोशिएशन
ही संस्था अजूनही सक्रिय आहे का?
एच.एस.आर.ए ... तू सदस्य असायचा!
कोप्पीकर की ...
एस एस जोहल सदस्य आहे? हम्म?
तू भगत सिंग बरोबर सुद्धा जोडलेला होतास, नाही का?
भगत सिंग बद्दल बोलू नको!
तो म्हणतो की त्याच्याबद्दल बोलू नका.
माझ्याकडे तुझा सगळा इतिहास आहे ...
तू मला पण सांगू शकतो.
मित्रांनो, आता जागे व्हा!
यावेळी ते तुम्हाला यापासून दूर जाऊ देणार नाहीत!
भगतसिंगांसारखं ते तुम्हाला फाशी देणार आहे.
ते आम्हाला 'बंडखोर' म्हणतात ...
जर तुमचा हक्क मागणं बंडखोरी असेल तर
हो, आम्ही बंडखोर आहोत!
ते पूर्वी होतं,
आता आपल्याला त्यांनी ठरवलय 'दहशतवादी!'
दहशतवादी आणि क्रांतिकारक ...मध्ये फरक आहे
लक्षणीय फरक!
क्रांतिकारकाची कृती निषेध नोंदवण्यासाठी
प्रतीकात्मक असते
त्यांचा हेतू भीती निर्माण करणं नाही.
उलट ते हक्कांसाठी
लढण्याची प्रेरणा देतात!
लोकांचे स्वतःचे हक्क!
क्रांतिकारकाचा हेतू
स्वातंत्र्यासाठी लढणं आहे.
आणि सर्वांसाठी स्वातंत्र्य!
खऱ्या क्रांतिकारकाला विशिष्ट सिद्धांतांचं पालन करावं लागतं,
पूर्वग्रहदूषित होऊन चालत नाही,
सांप्रदायिक नाही,
ना जातीयवादी.
आर्थिक किंवा सामाजिक वर्गात फरक नाही.
एकमेव सत्य ...
समानता आहे.
समानता!
मानवतेवर दृढ विश्वास ठेवून
सर्व मानवांना समान मानणं!
एक महत्त्वपूर्ण फरक आहे, भावा!
-हो, समजलं. -ठीक आहे, भगत ...
स्वातंत्र्यानंतर, आधी काय?
अरे! स्वातंत्र्यानंतर ...
मी चॅप्लिनचा चित्रपट बघेन
महागडी ब्रिटिश वाइन खरेदी करेन ...
आणि...
-बाई -मी?
माझ्या शेजारी एका इंग्लिश बाईसोबत ...
मी बॉल डान्स करेन. [हशा]
... मग फक्त खा आणि झोपा.
[हशा]
मग सकाळी उठा
अंघोळ करा
- रोजची कामं करा... [हशा]
त्याला विचार.....
तो २३ वर्षांचा असताना काय करत होता?
तू २३ वर्षांचा होतास तू काय करत होता? असं तो विचारतोय
मी २३ वर्षांचा असताना काय करत होतो ...
मला सांग.
माझं नुकतच लग्न झालं होतं.
आम्ही आमच्या पहिल्या बाळाची वाट पहात होतो.
मी...
दलातला सर्वात तरुण डिटेक्टिव्ह कॉन्स्टेबल होतो.
आनंदी दिवस!
हम्म....
म्हणून भगत सिंग बद्दल बोलू नको!
तुला त्याच्याबद्दल काहीच माहिती नाही.
"दिल्लीतील सेंट्रल असेंब्ली हॉलमध्ये बॉम्ब फेकण्यासाठी
जबाबदार असलेल्या दोघांची ओळख पटली आहे
भगतसिंग आणि बटुकेश्वर दत्त, '
दोघेही हिंदुस्थान सोशलिस्ट रिपब्लिकन असोसिएशनशी संबंधित आहे.
ते घोषणा देतात 'क्रांती जिवंत रहो, 'साम्राज्यवाद नष्ट होवो'
आणि 'जगातील कामगार एकत्र येवो,
या कृत्यानंतर दोघंही पळून गेले नाहीत मात्र स्वेच्छेने अटक स्वीकारली.
बॉम्बस्फोटाचं कारण स्पष्ट करणारी पत्रकं त्यांनी फेकली
"बहिऱ्यांना एकायला यावं म्हणून."
लेबर पार्टी जवळून पाहत असताना.
सत्ताधारी संरक्षकांनी क्रांतिकारी संघटनेच्या सदस्यांवर
कठोर कारवाई करण्याचे आदेश देण्याचं ठरवलं आहे,
एच.एस.आर.ए.
देशव्यापी संपामध्ये,
पोलिसांनी लाहोर आणि सहारनपूर मधील
संशयास्पद अड्ड्यांवर यशस्वी छापा टाकला आहे,
अनेक सदस्यांची हत्या
आणि काही प्रमुख लोकांना अटक
सॉन्डर्स हत्या प्रकरणात
मुख्य सुत्रधार म्हणून सुखदेव आणि राजगुरु हवे होतो
भगत सिंग सह"
"ते कदाचित...
मला मारून टाकतील...
पण माझ्या कल्पनांना मारू शकत नाही.
एक विचारधारा... ज्याची वेळ आली आहे
न थांबणारं आहे.
जोपर्यंत आपले हक्क मिळवणार नाही
तोपर्यंत विरोधात रहा
किंवा जुलूम करणाऱ्यांशी लढा.
खऱ्या विचारधारेशिवाय ..
स्वातंत्र्य ......
गुलामीपेक्षा वाईट असू शकतं.
स्वातंत्र्य हा आपला जन्मसिद्ध हक्क आहे ...
आणि म्हणून
आम्ही हे जाचक शासन नाकारतो.
आणि हिंसाचाराचा अवलंब केल्याच्या टीकेला नाकारतो.
आम्हाला रक्ताची तहान नाही,
आम्ही कोणत्याही व्यक्तीचा किंवा देशाचा द्वेष करत नाही.
आम्ही फक्त वारंवार होणाऱ्या शोषणाच्या विरोधात आहोत.
सर्वात महत्वाचे म्हणजे ...
आम्हाला आमचे हक्क तुकड्यांमध्ये नको आहेत.
ना अर्ध-स्वातंत्र्याचा भ्रम.
आम्हाला संपूर्ण जगाचं कल्याण हवं आहे ...
शेतकरी, कामगार आणि विद्यार्थी ...
आणि म्हणून आम्ही मागणी करतो ...
पूर्ण स्वातंत्र्याची ...
आणि संपूर्ण क्रांतीची!"
ती बऱ्याच काळापासूनची आहे, सर.
आणि?
मला खात्री वाटते, तो एक निष्ठावान
मार्क्सवादी आहे.
वैचारिकदृष्ट्या खूप प्रेरित, सर.
अजून कोणाचही नाव सांगितलेलं नाही.
आपण त्याच्याकडून कबूल करून घ्यायला हवं. प्रेसमधले आरोप.
त्याला बोलतं करा.
जे हवं ते करा.
सर.
मग त्यानंतर...
तुझ्या माझ्यात...
तुझं खर नाव काय आहे? हम्म?
अरे, बरेच पासपोर्ट आहेत! आणि खोटी नावं
फ्रँक ब्राझील?
हा तू आहेस?
हम्म?
-हो! - [गालात हसत]
मग यानुसार.....
[घसा खाकरत]
१९३३ मध्ये बोर्नेमाउथमध्ये ...पेडलर लायसन्स जारी केलं होत.....
तू उधम सिंह आहेस.
हो.
तुझ्याकडे फार वेळ नाही.
तुझ्या फायद्यासाठी हे महत्वाचं आहे ...
तुझं खरं नाव आम्हाला माहीत आहे.
हम्म?
राम मोहम्मद सिंग आझाद.
शरीरावर नाव गोंदवण्याचा त्याचा निर्णय
विशेषतः हे नाव, राम मोहम्मद सिंग आझाद,
त्याला नक्कीच वाटत होतं की याचा तपास व्हावा आणि बातमी पसरावी.
याचा अर्थ काय?
हं.....
सर हे [घसा खाकरत]
प्रतिक आहे
भारतीय धार्मिक ऐक्याचं.
आपल्याला प्रसार माध्यमावर नियंत्रण ठेवण्याची गरज आहे.
आपण काय करतो हे महत्त्वाचं नाही ...
असे बरेच लोक असतील जे ...
त्याची कृती ...
क्रांती म्हणून पहात असतील, सर!
मी त्यावेळी सांगितलं होतं ...
ड्वायर जबाबदार होता ...
एका भयंकर घटनेसाठी.
पण आपण त्याला मान्यता देऊ शकत नाही
आपल्या निर्णयावर परिणाम करण्यासाठी.
होय, पंतप्रधान.
त्याचे बचाव वकील प्रयत्न करून थांबतील.
-पण आपण गोष्टींना वेग दिला पाहिजे. -सर.
हा उद्योग इथेच संपवायचा आहे.
-मी सहमत आहे... -भारत रोज निषेध करतो.
आपण ते कृतज्ञतेनं पाहू शकत नाही.
पण लंडनने आता विरोध करू नये ...
आणि ही सुनावणी लांबणीवर टाकली तरच त्याची खात्री होईल.
सुप्रभात सर!
सरकार...
या युद्धात .....
आपल्यासाठी लढणारे...
बरेच भारतीय सैनिक आहेत.
तिथे पंतप्रधान नाहीत का?
होय आहेत.
नम्र आत्मसमर्पण ...
या वेड्या माणसाला ...
भारतीय सैनिकांमध्ये विद्रोहाचा आवाज
बुलंद केला पाहिजे.
आपण याकडे सहजतेनं पाहणं परवडणारं नाही.
आलं लक्षात.
सरकार!
युद्धानंतर ...
ब्रिटिश साम्राज्य ...
भारत सोडणार का?
आपण फक्त म्हणूया ...
खंडप्राय देशात
आपल्याला आपली सामरिक उपस्थिती
कायम ठेवण्यासाठी पुन्हा एक मार्ग शोधणं गरज आहे.
आपल्याकडे एक दहशतवादी आणि एक वेडा आहे ...
... ज्याचं कोणतही विशेष ध्येय किंवा उद्देश नव्हता.
हा एक वेडेपणाचा हिंसक हल्ला होता ...
दुसरं काहीच नाही.
सर, ही घटना ब्रिटिश साम्राज्यासाठी धोक्याची आहे का?
नाही ...
ही भरकटलेली घटना आहे ...
वेड्यानं केलेली...
ज्याला पुढचे काहीही संदर्भ नाहीत.
[वेदनेने ओरडत]
[उसासा]
कोणी जीवंत आहे का?
[कारखान्याचा भोंगा वाजतो]
उद्या भेटू.
तू इथे काय करतोस?
तू मला अडचणीत आणशील.
इकडे ये.
तू इथे कसा आलास?
तुला ते चालवायचं आहे का?
हे ...
चल.
खेच.
पट्टा धरून वर खेच.
नाही, नाही ... वर.
इकडे ये...
अरे, मी गंमत करत होतो ... तुझा हात दे.
धन्यवाद.
उधम सिंगला पाठिंबा द्या.
उधम दिर्घायुषी हो.
श्री निहाल सिंह?
हो.
तर, त्यानं तुमच्या पर्यवेक्षकाला मारण्याचा प्रयत्न केला?
नाही, फक्त ...
आवाज उठवला.
त्याला धमकी दिली.
अच्छा, हे अजूनही स्पष्ट गुन्हेगारी हेतू दाखवतं.
नाही...
गुन्हेगार नाही.
तू आत्ताच म्हणालास त्यानं त्याला धमकी दिली.
हम्म?
तो ...
काहीसा गूढ होता ...
तो एका युटोपियन जगाबद्दल बोलतो, पण कधीच नाही ...
लोकांना धमकावण्याची सवय असलेला
हा सरईत गुन्हेगार नाही.
त्याचा जबाब घ्या.
मी हे सर्व स्वतः केलय!
बरं, तू खरोखरच ब्रिटिशांचा तिरस्कार करायला हवा!
-तू ब्रिटिशांचा तिरस्कार करतोस? -नाही.
माझे बरेच ब्रिटिश मित्र आहेत.
मी त्यांचा तिरस्कार करत नाही.
मग ओ'ड्वायरचा?
तर तो फक्त सूड होता का?
नाही.
मायकेल ओ'ड्वायरनं...
ब्रिटीश साम्राज्यवादाच्या दुष्टतेचं दर्शन घडवलं.
मी त्या दुष्टतेच्या विरोधात आहे!
ओ'ड्वायरनी माझ्या देशात ब्रिटिश साम्राज्यवादाला मूर्त रूप दिलं.
तू सुद्धा ...
तुमच्या सरकारसाठी काम करतोय,
पण तुमच्याच देशात.
मी तुझा तिरस्कार करत नाही.
तू तुझं काम करतोय.
[हळूच रडत]
[अचानक श्वास घेत]
[खोकत]
[धाप लागून श्वास घेत]
तुझ्या कबुलीजबाबावर सही कर.
लिही, तू त्याला बंदुका खरेदी करण्यासाठी दोनदा मदत केली.
तू त्याला बंदुका खरेदी करण्यासाठी मदत केली ... त्यावर सही कर!
तो गुन्हेगार आहे. त्याच्याकडे बंदुका होत्या.
मी तुला शेवटचं विचारतो ...
[गोळीबार]
उभे रहा!
उभे रहा...
सुप्रभात.
माझं नाव जॉन हचिसन आहे.
ही माझी ओळखपत्रे.
रॉबर्ट क्लेटन ॲण्ड सन्स.
व्ही.के. मेननही न्यायालयात माझ्याबरोबर असतील.
हम्म!
माझा जन्म ...
कानपूरात झाला.
मी इथे आल्यानंतर कायद्याचा अभ्यास केला.
कायदा?
हं...
कायदा...
जेव्हा एखादा देश एखाद्या व्यक्तीला शिक्षा करतो, तेव्हा तुम्ही कायद्याकडे बोट दाखवता ...
पण जेव्हा एखादा देश दुसऱ्या देशाविरुद्ध गुन्हा करतो
तेव्हा तुमचा कायदा त्याला गुन्हा म्हणेल का?
ब्रिटिशांनी गुन्हा केला आहे!
आणि असं करणं सुरू ठेवलय.
मिस्टर सिंग, मला माहित आहे की तुला वकिलाची गरज नाही.
तुला सहकार्य करावे लागेल.
जर मी तुझा बचाव मांडा अशी तुझी इच्छा असेल तर.
तर सुरूवातीपासून बोलूया.
तू हत्येची योजना कधी आखली?
पुढच्या आठवड्यात त्यांनी तो उपदेश परत वाचणं महत्वाचं आहे ...
पण तरीही रिचर्ड, तुला भेटून बरं वाटलं, मी रविवारी भेटेन.
-शुभेच्छा! -पुढच्या आठवड्यात भेटू, सर मायकल.
विक्रेता,
तुझा बॉक्स कुठे आहे? तुझे पेन कुठे आहेत?
ओह..
तुमच्यासारखी चव प्रत्येकाकडे नसते, सर.
ओह! तू रायफल्स विकल्या पाहिजेत.
एक युद्ध होणार आहे, पैसे कमवायचे आहेत.
ओह ... मला नोकरी हवी आहे सर.
तू काय करतो?
मी एक चांगला सुतार आहे ...
एक चांगला इलेक्ट्रीशियन आहे, मी कपडे धुवू शकतो ...
-मी ... -ठीक आहे, ठीक आहे.
घरी ये.
आम्ही तुझ्यासाठी काय करू शकतो ते पाहू.
ठीक आहे?
आभार, सर. धन्यवाद.
तुला माहितीये आज संध्याकाळी क्लबमध्ये मी टोनी आणि स्लँडर्सला भेटेन
- तू आठवण काढल्याचं मी त्यांना सांगेन. - हो नक्की.
आता ती सुंदर फुलं नाहीत का?
ती बागेतून ताजी तोडलीत.
सोमवारी शिकार मिळाली.
अहो, नक्कीच.
तुला मंगळवारी रात्री ससे आवडतात, हं?
-सोमवारची रात्र असेल. -ते सुंदर असेल.
सर.
धन्यवाद.
आता...
त्याला समजलं! त्याला समजलं!
धन्यवाद.
आता मग ...
मला सांग, विक्रेत्या ...
एप्रिल १९१९ मध्ये तू कुठे होता?
मी ...
-मी होतो... -मला आठवतं.
तू मला सांगितलं.
-कारखान्यात, रेल्वेवर काम करत होतास. -होय सर.
तुम्हाला काही हवय का, सर?
ते पात्र होते.
तुम्ही बंड पुकारून पदकाची अपेक्षा करू शकत नाही ...
जे येत होतं ते तुला समजलं ...
कृतघ्न!
- तुम्हाला कोणत्या गोष्टीचा त्रास होतोय का, सर? -नाही.
मला कधीही काहीही त्रास देत नाही.
दहा जणांना वाचवण्यासाठी तुम्ही एका माणसाला मारणार का?
जर मी...
ते खरं आहे यावर विश्वास ठेवला तर.
शंभर वाचवायला दहा माणसं?
एक हजार, लाखांसाठी ...
परिस्थितीवर अवलंबून आहे, सर.
तर, तू सहमत आहेस.
नाही.
तू आत्ता म्हणालास की ते अवलंबून आहे
परिस्थितीवर.....
हो...
कोणत्या परिस्थितीतून जातोय
... मला त्याबद्दल माहिती आहे.
तुला काहीच माहीत नाही.
भीती लगाम लावते.
विद्रोह सुरू होता.
पंजाबमध्ये दुसरी नदी वाहिली असती.
सहावी नदी ...
रक्ताची नदी.
पुन्हा १८५७.
भीती ही मुख्य गोष्ट होती ...
आणि भीतीनं काम केलं.
मी गांधींची आत्मशक्ती क्रूरतेनं संपवली!
हं ...
महिला होत्या...
मुलं ...
-... जखमी. -जखमी?
त्यांचे नातेवाईक त्यांना घेऊन गेले.
कसे घेऊन गेले, सर?
कर्फ्यू होता.
मार्शल लॉ...
दिसता क्षणी गोळी घालण्याचा आदेश.
लोकांना रुग्णालयात घेऊन जायला लोक घाबरत होते...
मूर्खपणा
मूर्खपणा!
जेव्हा त्यानं गोळीबार थांबवला ...
हे त्यांच्या जाण्यासाठी चांगलं लक्षण होतं.
तर, तुला असं वाटत नाही की ते क्रूर होतं, सर?
ते पुरेसं होतं.
त्याला देशद्रोही जमावाचा सामना करावा लागला.
त्यानं भीती निर्माण केली ...
आणि ते पुरेसं होते.
हम्म ...
कोणी इतका राक्षसी कसा असू शकतो?
त्यानं जे काही केलं त्या गोष्टीबद्दल त्याला मुळीच पश्चाताप वाटला नाही!
म्हणून तू नोकरी सोडली?
अन्यथा मी त्याला मारलं असतं.
पण ते निषेध म्हणून नोंदवलं नसतं.
हे मालकाविरूद्ध गुन्हा म्हणून समजलं जाईल
आणि यामुळे सर्व कामगारांची विश्वासार्हता डागाळली असती.
आणि मग?
"जर तुम्ही आत्ताच रेडिओ चालू केला असेल
तर युरोपमधील बातम्यांविषयी तुम्हाला अपडेट करण्यासाठी
ग्रेट ब्रिटन आता जर्मनीशी युद्ध करत आहे.
पंतप्रधान नेव्हिल चेंबरलेन यांनी ही वस्तुस्थिती जाहीर केली
न्यूयॉर्कच्या वेळेनुसार संध्याकाळी ६. १५ वाजता,
पूर्व प्रमाण वेळेनुसार ६. १५ वाजता.
सीबीएस नेटवर्कवर चाललेल्या
सुमारे पाच मिनिटांच्या संक्षिप्त प्रसारणात
पंतप्रधान म्हणाले की, मला तुम्हाला सांगायचे आहे ...
आम्ही आता जर्मनीशी युद्ध करत आहोत."
"हवाई हल्ल्यादरम्यान सर्व दिवे विझवण्यासह
देशव्यापी ब्लॅकआउट जाहीर करण्यात आला आहे.
सरकारने २ दशलक्ष तरुणांसाठी आवाहन जारी केला आहे ... "
तू तुझं काम का पूर्ण करत नाहीस, मूर्खा!
मी तुझा पगार कापेन!
अरे! काम थांबवा ...
-काम थांबवा! -उधम.
ते थांबवा. ही गुलामगिरी आहे. ते थांबवा...
उधम!
मॅनेजर आपल्याला रागावतो.
तू त्याला घाबरतोस.
मी नाही.
तो मॅनेजरला घाबरतो ...
मॅनेजर मालकाचा...
आणि मालक राजवटीचा.
आणि डोक्यावर बसलेला जुलमी शेवटी भीती दाखवत प्रत्येकावर राज्य करतो!
आणि भारतातही ते तेच करत आहेत!
आपण सुद्धा माणसं आहोत!
आपण समान वागणूकीला पात्र नाही का?
आपल्याला गुलाम म्हणून वागवलं जातं! आदर देत नाही, जीवाला किंमत नाही!
तू काय करतोय?
- तू सर्वांना त्रास देतोय! -काय रे ...
तू काय करतोस!
मी तुला ठार करीन, रक्तरंजित साम्राज्यवादी! - तू काय करतोय? चालता हो!
तू माझ्या देशाबाहेर जा!
हा अविवेक थांबव!
आपण आधी प्रयत्न केला, अपयशी ठरलो नाही का?
आपण केला... पण आपल्याला आता कृती करावी लागेल!
नाहीतर आम्ही आणखी १०० वर्षे ब्रिटीश राज्य करतील.
कृपया निघून जा...
जगात युद्ध सुरू आहे ...
आपल्यावर पाळत आहे, युद्धानंतर आपण पुन्हा सुरूवात करू
खूप उशीर होईल!
ब्रिटिश युद्धामध्ये व्यस्त आहेत, ते हिटलरला घाबरले आहेत ...
... संप करण्याची ही योग्य वेळ आहे.
पण इथे का?
आपण त्यांना जबरदस्तीनं भारताबाहेर काढलं पाहिजे!
एकदम बरोबर,
पण त्यांना वाटतय आपली चळवळ भगतसिंगांसह मरण पावली.
आपण लंडनच्या अगदी मध्यभागी तडाखा दिला पाहिजे ...
-आपला संदेश जगभर जाईल -आणि आपण काय करायचं?
आपण बॉम्ब टाकायचा का?
आपण ते मायदेशी करू.
तुझ्याकडे बंदूक आहे का?
जावूदे, उधम!
मुक्त भाषण...
पण मी मुक्त नाही ...
अरे, सर!
सर!
जागा हो!
मुक्त भाषण!
मी काय म्हणू?
हो ... बॉम्ब टाक!
उपयोग नाही...
लोकांचं स्वातंत्र्य लुटणं व्यर्थ आहे.
आज तुम्ही एका माणसाचं स्वातंत्र्य हिरावून घेत आहात ...
उद्या दुसरा तुमची लूट करेल!
व्यर्थ!
आई ...
ती याबद्दल बोलणार होती ...
नाही, स्वातंत्र्याबद्दल नाही ...
खेळण्यांबद्दल ...
फक्त ... [हसत]
युद्ध खूप अमानुष आहे!
कोणीही जिंकत नाही!
कोणीही नाही.
फक्त ... द्वेष जिंकतो!
हम्म!
अरे भगत ...
भगत सिंग.
अरे, माझ्या भावा!
मुक्त भाषण ... नेहमी!
हिसकावू नका.
एकमेकांना वाटा.
तुम्ही आणि मी एकत्र.
म्हाताऱ्या, मी चुकीचं बोलतोय का?
नाही?
शपथ घ्या ... हो!
तुम्ही काय शपथ घ्याल ... हं!
"प्रत्येक पान, प्रत्येक झुडूपाला माझी स्थिती माहीत आहे
फक्त फूल दुर्लक्षित राहतं ...
... संपूर्ण बागेला माहीत आहे! "
बस एवढेच.
मुक्त भाषण
धन्यावाद.
वाटा!
कृपा करून तिथे पाच मिनिटं थांबा.
[टेलिफोन वाजतो]
त्यावर "ब्रिटिश भारतीय" असं म्हटलं आहे
होय. बरोबर.
[धापा टाकत]
"जर्मनीने जाहीर केलं आहे की सर्व ब्रिटिश व्यापारी जहाजं
आता युद्ध जहाजं म्हणून वर्गीकृत केले जातील.
सरकारनं ४००,००० मुलांना मोठ्या शहरांमधून
ग्रामीण भागात हलवण्याची योजना आखली आहे.
दरम्यान पंतप्रधान नेव्हिल चेंबरलेन, अधिक मागण्यांसाठी
फ्रेंच पंतप्रधानांना भेटण्यासाठी सज्ज आहेत ... "
ठीक आहे, सर.
आपल्या दाराशी येऊन ठेपलेल्या युद्धासाठी
साम्राज्याला सर्व वीरांची गरज आहे.
मागच्या युद्धात,
मी भारतीय सैनिकांसाठी
सर्व कोटा भरला.
माझ्या पंजाबमधील १००,००० शीख सैनिक साम्राज्यासाठी लढले.
आणि ...
मी खात्री केलीये, भारतीयांनी उदारपणे योगदान दिलय ...
युद्ध कर्जासाठी.
साम्राज्य चांगल्यासाठी एक शक्ती.
होती
आणि आहे.
आणि म्हणूनच भगिनी आणि बंधुनो,
भारतावर राज्य करणं
हा फक्त आपला हक्क नाही तर आपलं कर्तव्य आहे.
आपल्याशिवाय, ते पुन्हा रानटीपणाकडे वळतील,
एकमेकांना लुटणं आणि मारणं याकडे परततील.
हा केवळ आफ्रिकेतील स्त्रिया आणि पुरूषांचा नव्हे,
हा पांढऱ्या माणसाचा भार आहे.
- धन्यवाद. -[लोक टाळ्या वाजवतात व जल्लोष चालू आहे]
-धन्यवाद... धन्यवाद. -[लोक प्रशंसा करत]
धन्यवाद!
मिस्टर ड्वायर!
[गोळ्या झडतात]
मी २१ वर्षे वाट पाहिली!
ही हत्या निषेध मानली जाईल का?
की हा निषेध तुमच्या ब्रिटिश कायद्याने खून समजला जाईल?
धन्यवाद.
"सर मायकेल ओ'ड्वायरच्या हत्येचा आरोप असलेल्या
भारतीय राष्ट्रीय खटल्याची सुनावणी
आज ओल्ड बेली इथे सुरू होणार आहे.
श्री सेंट जॉन हचिसन केसी आणि श्री व्ही के कृष्णा मेनन
यांचं प्रतिनिधित्व करणाऱ्या आरोपींवर
राष्ट्राची शांती भंग करण्याच्या हेतूने
हिंसक कृत्ये केल्याचा आरोप आहे.
साम्राज्य विरूद्ध सिंग
अशा या खटल्याच्या सुनावणीचे, अध्यक्ष श्री जस्टिस ॲटकिन्सन असतील.
स्थानिक भारतीय समुदायाच्या प्रमुख सदस्यांनी
या दुष्ट कृत्याचा निषेध केला असताना,
न्यायालयाने आरोपींच्या बाजूने
मूळ भारतीयांनी पाठिंबा दर्शविला. "
[शिवीगाळ करणारी गर्दी]
कृपया परत या.
शांतता!
भूमिका घेण्याचा आरोप.
कृपया शपथ घे.
न्यायाधीश साहेब, त्यानं त्यांच्या पसंतीच्या पुस्तकावर शपथ घेण्याची विनंती केली आहे.
ते कोणत्या प्रकारचं पुस्तक आहे? ते देशद्रोही आहे का?
नाही, ही भारतीय लोककथा आहे, न्यायाधीश साहेब.
एक प्रणय कथा, हीर रांझा.
त्याला त्याच्या पसंतीच्या पुस्तकावर शपथ घेण्याचा अधिकार आहे.
कारवाई सुरू करा.
न्यायाधीश साहेब, मी आरोपी श्री.उधम सिंह याच्या विरोधात
राज्याच्या खटल्याची मागणी करू इच्छितो.
राज्याचा असा दावा आहे की
आरोपी खुनाच्या गुन्हेगारी कृत्यासाठी जबाबदार आहे.
कारवाई सुरू करा.
रेकॉर्डसाठी तुझं नाव सांगा.
मार मला.
तुझं नाव सांगा.
ही कारवाई म्हणजे वेळेचा अपव्यय आहे. मला फक्त गोळ्या घाला.
-तुझं नाव सांगा. -राम मोहम्मद सिंग आझाद!
तुमचं खरं नाव सांगा.
हे माझं खरं नाव आहे.
आरोपी उधम सिंह, तू दोषी आहे की नाही?
मी दोषी नसल्याचं कबूल करतो ...
दोषी नाही... ड्वायर दोषी होता.
तुम्ही आणि तुमची धोरणं दोषी आहेत.
मी तुला पुन्हा एकदा विचारतो.
-तू दोषी आहेस का? -मी निषेध केला!
तुमचं संपूर्ण ब्रिटिश साम्राज्य एक व्यापारी कंपनी आहे ......
जी साम्राज्यवादी शक्ती बनली आहे
आमच्यावर बेकायदेशीरपणे आणि जबरदस्तीने राज्य करत आहे!
न्यायाधीश साहेब, हा स्पष्टपणे अपराध मान्य करतोय.
मी सुचवितो की आपण शिक्षेची सुनावणी करावी.
- न्यायाधीश साहेब, बचावपक्ष बोलला नाही, खुनीच पुरेसं बोलला आहे!
आम्ही देशाच्या कायद्यानुसार न्याय्य सुनावणीची मागणी करतो.
त्यानं तीन माजी लोकसेवकांना शेकडो लोकांसमोर गोळ्या घातल्या आहेत.
आमच्याकडे साक्षीदार आहेत.
- पण न्यायाधीश साहेब, - त्यांची बाजू योग्य
-तुला यापूर्वी अटक झाली आहे का? -आक्षेप, न्यायाधीश साहेब!
-अप्रासंगिक. - त्यांची बाजू योग्य
-तुला यापूर्वी अटक झाली आहे का?
-हो. -फौजदारी खटल्यात शिक्षा झाली?
-हो. -तू किती वर्षे तुरुंगात होता?
मी चार वर्षे तुरुंगात होतो ...
-पण गुन्ह्यासाठी नाही. -जर कोणी गुन्हा केला नसेल तर
पृथ्वीवर तुरुंगात का असेल?
नाही, नाही, गुन्हा नव्हता.
मी फक्त लढत होतो, लढत होतो स्वातंत्र्यासाठी!
स्वातंत्र्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे आणि स्वातंत्र्यासाठी लढणं हा गुन्हा नाही.
तुझ्याविरोधात एका भारतीय गृहस्थानं तक्रार केलीये
ज्यांचे नाक तू बारमध्ये फोडलं आणि तरीही तू म्हणतो की तू स्वातंत्र्यसैनिक आहेस.
हो!
हो मला राग आला होता.
अशा उदासीन भारतीयांचा, जे गुलामगिरीत समाधानानं राहतात!
हा माणूस स्पष्टपणे हिंसाचाराला बळी पडतो.
आणि जर संधी मिळाली तर मी ते पुन्हा करेन.
सर मायकेल ओ'ड्वायर मारण्यासाठी तु मिळवलेल्या शस्त्राआधी
तुझ्याकडे शस्त्र होतं का?
माझ्या समोर एक लेखी निवेदन आहे ...
त्या माणसाचं ज्यानं तुला बेकायदेशीर बंदुक विकली...
-....दोनदा. -मी तुला सांगितलय हा एक निषेध होता ...
तुझ्या विरोधातला ...
तुम्ही, तुम्ही, ब्रिटिशांनी आम्हाला लुटलं आहे ...
आमच्यात फूट पाडलीय ...
आम्हाला लुटलं, आमचा सन्मान लुटला ...
-... आपली अर्थव्यवस्था संपवली! -ते पुरेसे आहे!
होय, ते पुरेसे आहे!
तुम्ही माझा देश सोडण्याची वेळ आली आहे!
खूप बोललास!
तू हे राजकीय टोमणे थांबवशील का! न्यायाधीश साहेब....
शस्त्र जप्त करण्यात आलं आहे
आणि त्यानं गुन्हा कबूल केला आहे.
-मी जे केलं त्यामागे कारण होतं ... -या न्यायालयात बोलू नकोस ...
-... जोपर्यंत तुला विचारलं जात नाही तोपर्यंत! - पण न्यायाधीश साहेब,
-त्याला ऐकण्याचा पूर्ण अधिकार आहे. - त्यांची बाजू योग्य
या माणसानं केलेल्या गुन्ह्यासाठी
शिक्षेचं प्रमाण ठरवण्यासाठी
आम्ही इथे आहोत.
न्यायालयाच्या आदेशानुसार ...
आरोपींनी केलेल्या कोणत्याही वक्तव्यावर ....
पत्रकारांना अहवाल देता येणार नाही.
तुम्ही प्रेसचे सदस्य आहात, हे लक्षात आलं का?
होय.
मी माझ्या निर्णयापर्यंत पोहोचलो आहे.
आरोप केल्याप्रमाणे आरोपी दोषी आढळतो.
आरोपीला मरेपर्यंत फाशी दिली जाईल.
[निषेध करणारी गर्दी]
ब्रिटिश साम्राज्यवादाचा पराभव होवो!
ब्रिटीश जुलूमशाही नष्ट होवो!
क्रांतीचा विजय असो!
सर....
माफ करा सर, तो सगळं अन्न नाकारतोय.
अरे देवासाठी!
त्याला शहीद बनवू नका!
-आपल्याला आवश्यक असलेली ही शेवटची गोष्ट आहे. -सर.
आपल्याला हे उपोषण थांबवण्याची गरज आहे.
सर.
[डाफरत]
[कष्टाने श्वास घेत ]
[अचानक श्वास घेत]
तू लग्न करणार नाहीस का?
मग?
मित्र कायमचे?
ठीक आहे ...
मी पण स्थिरावणार नाही.
ओह! [स्मितहास्य]
मी तुला सगळं सांगितलं आहे!
तुला सांगण्यासारखं आणखी काही नाही, मिस्टर स्वैन.
मला माहितीये तू खूनी नाहीस.
तू तुझ्या आयुष्यात याआधी कोणालाही मारलं नाहीस.
त्या दिवशी काय झालं?
कशामुळे तुझ्यात बदल झाला?
- रौलट कायदा रद्द करा! - रद्द करा, रद्द करा!
-काळा कायदा रद्द करा! - रद्द करा, रद्द करा!
- रौलट कायदा रद्द करा! - रद्द करा, रद्द करा!
त्यांना माघारी पाठवा! हल्ला!
[गर्दीचा गोंधळ]
प्रवेश द्वारावर बॅरिकेड.
इथे सुद्धा
सैन्याची आणखी तुकडी बोलावा.
गांधी दिल्लीहून अमृतसरला रवाना झाले आहेत.
गांधींना अटक करा.
होय सर.
पुढील आदेश येईपर्यंत कोणालाही पंजाबमध्ये प्रवेश देऊ नका.
सर्व महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांना अटक करा. त्यांना एका डिटेन्शन सेंटरमध्ये ठेवा.
पुढील सूचना येईपर्यंत सर्व नागरी टेलिफोन लाईन कट करा.
काँग्रेसचे नेते, सत्यपाल आणि किचलू,
त्यांना नजरकैदेत ठेवतात.
वर्तमानपत्रे, उद्याच्या आवृत्त्या नष्ट करा.
पुढील आदेश येईपर्यंत प्रकाशन बंद.
जालियनवाला बाग इथे आंदोलन पुकारण्यात आलं आहे पण ते शांततेत होण्याची शक्यता आहे!
शक्यतो!
पण ते राजकीय असेल, हो ना?
होय सर!
तर, हा बेकायदेशीर मेळावा आहे, नाही का?
-होय साहेब! -कामासाठी तुमच्या मनात कोण आहे?
आम्ही कर्नल मोनागोला माहिती दिली आहे.
हम्म ...
मला वाटतं तो साशंक आहे.
-जनरल रेजिनाल्ड डायरला बोलवा. -होय सर.
[सैन्य सज्ज व्हा]
हा इथे, गोलबाजार, जेपी रस्ता जळून खाक झाला आहे.
शहराचा संपूर्ण जुना भाग या कृत्यांचा साक्षीदार आहे
-बंडखोरी आणि दंगली. -किती मेले?
पाच इंग्रजांच्या मृत्यूची पुष्टी झाली आहे
आणि उद्या सुवर्ण मंदिराजवळ
राजकीय मेळाव्याची आणखी एक बातमी आहे.
सर, सर मायकल ओ'ड्वायर फोनवर आहेत.
धन्यवाद.
-आपल्या माणसांना तयार करा. -होय सर.
शुभ संध्या, सर.
शुभ संध्या, जनरल.
अमृतसर बंडखोरांच्या हातात आहे.
ते परत मिळवणं तुमचं काम आहे.
मार्शल लॉ घोषित करण्यासाठी मला तुमच्या परवानगीची आवश्यकता आहे, सर.
तू साधा माणूस आहेस, जनरल.
तुला आवश्यक वाटेल तसं तू वागलं पाहिजे.
धन्यवाद सर.
क्रांती हा एक धोकादायक खेळ आहे!
आपल्याला दुसरं बंड परवडणार नाही.
-सर! -मला एक उदाहरण घालून द्यायचं आहे.
शिक्षा स्वतः प्रतिबंधक असणं गरजेचं नाही
पण जर शिक्षा अशी असेल
जी शिक्षेचीच भीती निर्माण करेल
हे उत्तम व्यावहारिक परिणाम असेल.
- आपण एक उदाहरण निर्माण केलं पाहिजे.
-सर! -शुभरात्री!
तू परत आलास....
त्याच्या जवळपास...
कलम १४४ लागू आहे.
२ पेक्षा जास्त लोकांच्या असेंब्लीवर
गोळ्या घातल्या जातील.
कलम १४४ लागू आहे.
मार्शल लॉ लागू आहे.
-जर २ पेक्षा जास्त लोक ... -कर्फ्यू चालू आहे, मी निघतो.
... एकत्र जमले असतील, तर त्यांना इथे गोळ्या घातल्या जातील.....
नाही, माझ्यासाठी मेळावा नाही.
मी दिवसाची सुट्टी घेत आहे.
अपील नाही, वाद नाही, वकील नाही ...
हा काळा कायदा आम्ही मान्य करणार नाही.
आम्ही रौलट कायदा नाकारतो!
डॉ. सत्यपाल आणि किचलू यांची अटक वाया जाणार नाही.
हा निषेध कायम राहील!
जोपर्यंत दोन्ही नेत्यांची सुटका होत नाही ...
आणि रौलट कायदा मागे घेतला जात नाही.
सैनिकांनो, सज्ज व्हा!
आम्ही घाबरून जाणारे नाही!
-घाबरू नका, बसा! -सर, आपण चेतावणी द्यायची का?
श्री गुरु गोविंद सिंह यांच स्मरण करा.
त्यांना त्यांचा इशारा मिळाला आहे.
बैठका नाहीत!
-सैनिकहो.... -ऐका, बसा, बसा!
सज्ज व्हा.
सैनिकांनो, गोळीबारासाठी सज्ज.
घाबरू नका, बसा!
मारा करा!
[किंचाळणे]
-[किंचाळत] -सैनिकहो
मार करा!
ही घटना तुमच्या नजरेआड गेली असती.
तुमच्या इतिहासात ती फक्त एक तळटीप आहे.
काही पुस्तकात बारीक अक्षरात छापलेली.
पण गोळीबार सुरू झाला तेव्हा तू तिथेनव्हता.
मग का ... काय ...?
-तुला काय दिसलं? -मला उशीर झाला.
-खूप उशीर झाला.
[अचानक श्वास घेत]
बल्ली, बल्ली ...
बल्ली ...? काय झालं?
-[वेदनेनं रडत] आह! -काय...
काय झालं?
त्यांनी मेळाव्यात आमच्यावर गोळीबार केला.
-आह! -पराग! कमल, पराग!
[वेदनेनं रडत] आह!
बल्ली, बल्ली ...
-त्याला गोळ्या घातल्या.... - काय?
काय झालं बल्ली?
-त्यांनी आमच्यावर गोळीबार केला. -लवकर, रुग्णालयात मागच्या गल्लीतून.
-माझ्या वडिलांना गोळी लागली. -ये ये.
माझे वडील मेले! [रडत]
-बल्ली कुठे आहे? -आत.
जेव्हा तुम्ही तहानाने व्याकूळ असाल
तुमचे शेवटचे काही श्वास रोखून,
पाण्याचा एक थेंब घश्याखाली कसा उतरेल?
[विव्हळत]
ताई
पा....
-अह! -अरे देवा!
पा...
पा.....
ताई?
पाणी
पाणी, पाणी?
तुम्ही तुमच्या आत्म्याचा
शेवटचा श्वास कसा रोखाल?
देवा.
[तडफडत]
-पाणी... -अह!
-पाणी, पाणी ...
ताई, पाणी.
पाणी, ताई, पाणी ...
रेश्मा ...
रेश्मा!
रेश ...
रेश्मा ...
[कण्हत]
दादा, दादा.
[वेदनेनं रडत]
हा, ते जवळजवळ पूर्ण झालय.
जरासं...
तुझे डोळे उघडे ठेव.
पूर्ण झालं.
झोपू नको.
ताई, ताई!
[अचानक श्वास घेत]
त्याला खाली ठेवा.
त्याला खाली ठेवा ...!
[रडत]
एवढं लहान मूल!
अजून शेकडो आहेत, बागेत इकडेतिकडे पडलेले ...
-मी परत जातोय ... -इथे पाणी आहे!
कोणी जिवंत आहे का?
भाऊ.
भाऊ, तू बरा आहेस ना?
तुला गार वाटतय का?
-[कष्टाने श्वास घेत] -आरामात.
भाऊ ...
भाऊ, तू ठीक आहेस ना?
-अह! - भाऊ ...
थांब थांब...
-मला तुमच्या सोबत न्या. -होय.
-अहो, इथे थोडं पाणी! -अह!
- इथे थोडं पाणी प्या! -अह!
- देवावर भरवसा ठेवा [कष्टाने श्वास घेत]
सगळं काही ठीक आहे.
मी परत येतो.
[अचानक श्वास घेत]
वाहेगुरु!
तू ठीक आहेस ना?
तेच, तेच ...
श्वास घेत रहा, मी परत येईन.
पाणी ... पाणी ...
५-६ तास झाले
त्यांनी पाणीपुरवठा बंद केला आहे.
खूप रक्त वाहून गेलय.
ते जगणार नाहीत.
आपल्याला डॉक्टरची गरज आहे.
वाहेगुरु!
[गर्दी विव्हळत आहे]
तू इथे ...
मी परत येतो.
काळजी करू नका.
तु ठीक आहेस.
-अजून किती? -शेकडो.
पण त्यांनी कर्फ्यू हटवला नाहीये.
मॉर्फिन.
काका ...
माझी नातवंडं तिथे आहेत ...
- नाती? -होय, मागच्या बाजूला.
काका ...
ते ... श्वास घेत आहेत ...
त्यांचे हातपायही हलताय ...
काका, का ...
[विलाप]
[वेदनेनं रडत]
बाहेर कोणी जिवंत आहे का?
ताई ...
ताई, तू ठीक आहेस ना?
माझ्या मुला...
-नाही! -नाही नाही नाही
-तुम्ही पतंग उडवता का? -अरे ...
-हं? -अरे ...
-तुम्ही पतंग उडवलेत ना? -हं....
तू माझ्याबरोबर पतंग उडवशील का?
हं? तू उडवशील, बरोबर?
आपण एकत्र पतंग उडवू ...
-[ओरडत] -ठीक आहे ...
तु ठीक आहेस.
हे झाले, चांगले झाले!
ब्राव्हो!
मी लवकरच परत येईन.
आई!
दादा!.
आई...
आई?
[हळूच रडत]
परमेश्वर दया करो.
देवा दया कर.
सर, अमृतसर मध्ये जमावावर गोळीबार झाला आहे!
बरं घाबरू नकोस.
हम्म.
जीवितहानी?
माहीत नाही सर.
-जखमी? -बरेच ...
शेकडो!
कलम १४४ आणि मार्शल लॉ लागू आहे.
ऐका!
सैनिक परत येत आहेत,
ते परत आले, धाव!
माझा नवरा...
माझा नवरा? [रडत]
-माझा नवरा? -ताई, पडून रहा ...
-माझा नवरा. -ताई, बसा, शांत व्हा, श्शू...!
[सैन्य सज्ज]
ते गेले.
मला माझा नवरा सापडत नाही.
तू कुठे आहेस?
-तू कुठे आहेस? -कोणी जिवंत आहे का?
कोणी जिवंत आहे का?
सर मायकेल ओ'ड्वायर यांचा संदेश आलाय, सर.
मी रात्रभर जागा आहे.
झोप काही लागली नाही.
मी माझं कर्तव्य केलं.
माझ्या देशाची सेवा केली.
तुझी कृती मंजूर झाली आहे, सर.
कर्फ्यू ... चालू ठेवायचा का?
- किती वाजले? - सकाळचे ६, सर!
सुरु ठेव.
सकाळी ८ वाजता विश्रांतीची घोषणा कर.
त्यांनी त्यांच्या मृत व्यक्तींना पुरणं आणि जाळणं आवश्यक आहे.
होय सर.
कॅप्टन!
बाहेर शांतता आहे का?
होय सर.
त्या रात्री मी काय अनुभवलं ...
फक्त मला आणि वरच्या परमेश्वराला माहितीये.
मी १८ वर्षांचा झालो तेव्हा ...
माझे शिक्षक मला म्हणाले ...
"बेटा ...
तारूण्य ...
देवाची देणगी आहे.
ते वाया जाऊ द्यायचं का
की त्याला अर्थ द्यायचा,
हे तुझ्यावर अवलंबून आहे."
जेव्हा मी त्याला तिथे पाहीन, तेव्हा मी विचारेल
मी माझ्या तारुण्याला अर्थ दिला का?
की मी ते वाया जाऊ दिले?
मी तुझ्यासाठी काही करू शकतो का?
हो.
जगाला कळू दे, मी क्रांतिकारक होतो!
[विव्हळत आणि रडत]
स्ट्रेचर ...
सलाईन ...
क्लोरोफॉर्म ...
उपकरणे स्वच्छ करा.
पोरा ...
तो ...
तो जीवंत नाही!
[विलाप]
मला आणखी टिंचरची आवश्यकता आहे.
तू कसा आहेस?
आता काही महिने गेले ...
परत ये.
तू मागायला हवी. तू वाचशील.
ही वेळ ....
माझ्या मित्राला भेटण्याची आहे.
कृपा कर उधम.
ती वेळ, चुकली!
वेळ.
-सर ... -होय.
त्यांनी कलम १४४ चं उल्लंघन केलं होतं.
मार्शल लॉ आणि कर्फ्यू आधीपासून लागू होता.
जे लोक जालियनवाला बागमध्ये जमले होते, त्यांना माहित होतं
की त्यांनी कायद्याचं उल्लंघन केलं आहे.
आणि तू ठरवलं की तू जमावावर गोळीबार करशील?
हो!
मी गोळीबार करण्याच्या हेतूनं गेलो होतो
जर मला तिथे जमाव जमलेला दिसला.
समजा सशस्त्र वाहनं आत जाण्यासाठी रस्ता पुरेसा असता ...
तर तू मशीन गनने गोळीबार केला असता का?
मला वाटतं बहुधा, होय!
आणि त्या प्रकरणात जीवितहानी किती जास्त झाली असती?
हो!
जर जनरल डायरने त्या जमावाला बळानं पांगवलं नसते ...
तर आपल्यासमोरची बंडखोरीची अवस्था आणखी वाईट झाली असती.
गोळीबार बराच वेळ चालला असं तुला वाटत नाही का?
माझी जबाबदारी....
अशी होती की जर मी गोळीबार केला
तर त्याचा चांगला परिणाम साधला पाहिजे.
थोड्या प्रमाणात गोळीबार करणं हे गुन्हेगारी कृत्य आहे!
मी त्यांना शिक्षा देणार होतो.
माझी कल्पना व्यापक प्रभाव पाडण्याची होती.
मी त्यांना धडा शिकवणार होतो.