NETFLIX — SERIAL ORYGINALNY
JAPONIA, ROK 1583
Po zjednoczeniu większości Japonii
budzący grozę samuraj, Oda Nobunaga, nie żyje.
Jego lojalny zwolennik, Hideyoshi, dokonał zamachu stanu i przejął władzę.
Rozgniewany
potężny generał Katsuie ogłosił, że chce rządzić krajem.
Zniszczył trzy twierdze, które strzegły krainy jego wroga.
Dwie upadły.
Trzecia, Shizugatake, pozostała.
Aby ją przejąć, wysłał swojego bratanka, Morimasę.
Jeśli by mu się udało, to byłaby zagłada Hideyoshiego.
JAPONIA, ROK 1583
Sakuma Morimasa wiedział, jak ważne jest zdobycie fortecy Shizugatake.
Ale twierdza przetrwała.
Im dłużej się opierała,
tym większe było ryzyko, że Hideyoshi ruszył na ratunek.
Oblężenie polega na tym, że jeśli jesteś oblegającym,
jesteś bardzo podatny na atak wsparcia, które może nadejść.
Twoja uwaga skupiona jest na zamku.
To oznacza, że stoisz plecami do reszty świata.
Shibata Katsuie był bardzo zaniepokojony.
Wysłał posłańca do Sakumy:
„Porzuć oblężenie Shizugatake.
Zajmij jedną z dwóch fortec, które zdobyliście”.
Morimasa zignorował ten rozkaz.
Uważał, że ma dość czasu na oblężenie.
„Zdobędę Shizugatake przed zmierzchem”.
Taką wiadomość odesłał do swojego pana.
Shibata nie był przekonany.
Wiedział, że Sakuma Morimasa był bardzo podatny
na atak armii Hideyoshiego od tyłu.
Hideyoshi pochodził z najniższej klasy samurajów,
ale okazał się niezwykle strategicznym generałem.
Mistrzem taktyki.
To utalentowany dowódca,
a swoją reputację potwierdził na polu bitwy.
Gdy pojawiły się wiadomości o tym, co się dzieje w Shizugatake,
uznał, że warto skorzystać z okazji.
Już czas!
Hideyoshi powiedział posłannikowi, że natychmiast wyśle posiłki…
HISTORYK
…i żeby wytrwali do ich przybycia.
Za mną!
Hideyoshi zasłynął z tego, że szybkiego przemieszczał wojsk.
Uznał, że jeśli dotrze do Shizugatake,
będzie mógł kontratakować,
zniszczyć oblegającą armię i zdobyć dla siebie przewagę.
Sakuma Morimasa zorientował się, co się dzieje,
dopiero gdy spojrzał w dolinę.
Zobaczył tam setki samurajów Hideyoshiego
maszerujące po wydeptanych górskich ścieżkach.
To był wstrząs dla Morimasy.
Desperacko próbował przeorganizować armię,
by stworzyć linię obrony przed atakiem Hideyoshiego.
Niestety było już za późno.
Ludzie Morimasy byli zdezorganizowani.
A armia Hideyoshiego miała przewagę przez atak z zaskoczenia.
Bitwa pod Shizugatake była wyjątkowo zaciętą walką wręcz.
To była istna rzeź
na bardzo ciasnej przestrzeni.
Wygrałem.
Życie Katsuiego jest w moich rękach!
Wkrótce ludzie Sakumy zbiegli z góry,
by zabezpieczyć zamek Shibaty.
Armia Hideyoshiego ruszyła w pościg.
Po trzech dniach oblężenia
Shibata Katsuie wiedział, że jest w beznadziejnej sytuacji.
Ostatecznie Katsuie mógł już tylko odebrać sobie życie.
Popełnił seppuku.
Zwycięstwo Hideyoshiego pod Shizugatake było decydującą bitwą.
Hideyoshi był teraz rzeczywistym władcą Japonii
i spadkobiercą królestwa Ody Nobunagi.
Hideyoshi to rzadko spotykana w historii polityki postać,
o której można powiedzieć, że miała wizję.
Miał poczucie nowych możliwości, których nikt nie doświadczył.
Musimy pamiętać,
że wojna domowa trwała w Japonii już od stulecia.
Każdy w Japonii zaznał wojny,
a Hideyoshi próbował stworzyć stabilny system polityczny,
w którym miało nie być wojen domowych.
Ale choć Hideyoshi stał się najpotężniejszym daimyo w Japonii,
nadal był w niebezpieczeństwie.
Byli inni wielcy daimyo, którzy chcieli przejąć władzę.
Był też Tokugawa Ieyasu,
z którym musiał zawrzeć trwały sojusz.
Nie był to więc koniec konfliktów.
Obaj walczyli ramię w ramię z Nobunagą w wielu jego bitwach,
ale Ieyasu nie był podwładnym Nobunagi,
a jego sojusznikiem.
Więc nie w smak mu było,
że jeden z podwładnych Nobunagi
nagle zachowuje się, jakby rządził całą Japonią.
Ieyasu miał własne ambicje.
Chciał zastąpić Hideyoshiego i stać się najpotężniejszym panem Japonii.
Był cierpliwym strategiem.
Wiedział, że powinien atakować i angażować swoje siły tylko wtedy,
gdy będzie mieć znaczną przewagę.
Musiał się upewnić, że sprzymierzy się z odpowiednim daimyo,
by pokonać Hideyoshiego.
Ieyasu uznał, że jego najlepszym posunięciem jest wsparcie
drugiego syna Ody Nobunagi, Ody Nobukatsu.
Oda Nobukatsu twierdził, że jest prawowitym dziedzicem Nobunagi,
a Hideyoshi dokonał nielegalnego zamachu stanu.
Tokugawa Ieyasu sprzymierzył się z Odą Nobukatsu.
To była szansa na obalenie Hideyoshiego, zanim stanie się zbyt potężny.
I pewnie sądził, że gdy nadejdzie pora,
po prostu pozbędzie się Nobukatsu i sam przejmie władzę.
Ieyasu bardzo ryzykował.
Uchodził za cierpliwego, rozważnego myśliciela,
ale czasem nawet tacy muszą podejmować ryzyko.
To mógł być najbardziej ryzykowny krok w całym jego życiu.
KIOTO
Przy wsparciu armii Nobukatsu
Ieyasu ruszył na przeważające siły Hideyoshiego.
Doszło do kilku krwawych starć,
ale walka zakończyła się impasem.
Plan Ieyasu się nie powiódł.
Mając nadzieję, że uda mu się uratować armię
i przeżyć kolejny dzień, podstępny Ieyasu znów zaryzykował.
Postanowił spotkać się z Hideyoshim, by zawrzeć pokój.
Ieyasu narażał życie.
Hideyoshi mógł go zdradzić.
Takie spotkanie dało Hideyoshiemu szansę pozbycia się Ieyasu.
Bez wątpienia żaden z nich nie ufał drugiemu.
Hideyoshiego dostrzegał, że oszczędzenie Ieyasu miało swoje zalety.
Miał on dużą armię i był sprawdzonym generałem.
Ieyasu jako lojalny sojusznik byłby dla niego korzystny.
Ostatecznie Ieyasu był skłonny się ugiąć
i uznać Hideyoshiego za swojego pana
w zamian za zakończenie działań wojennych
i pozycję prawej ręki Hideyoshiego.
Zrobili to tradycyjnie, czyli wymienili zakładników.
Ieyasu oddał swojego drugiego syna pod opiekę Hideyoshiemu.
A Hideyoshi oddał Ieyasu swoją ukochaną matkę.
Zasada wymiany zakładników była prosta.
Jeśli druga strona złamie pokój, zakładnicy zostaną straceni.
Hideyoshi zakładał, że utrzyma sojusz z Ieyasu
i że Ieyasu nie stanie się zbyt potężny,
by kiedyś rzucić mu wyzwanie.
Po wielu latach wojny domowej w Japonii żadni daimyo nie mogli sobie ufać.
Jeśli coś miało się zmienić,
musieli zaakceptować to, że mogą współistnieć,
a nie niszczyć się nawzajem.
I właśnie to miało miejsce.
Ten ważny sojusz zakładał,
że Ieyasu obroni wschodnią flankę Hideyoshiego,
co pozwoliło Hideyoshiemu skupić się na zjednoczeniu środkowej części kraju.
Ale aby zjednoczyć kraj, Hideyoshi potrzebował prawowitości.
Bez wątpienia Hideyoshi zasłużył na władzę.
Jednak w społeczeństwie, które było bardzo świadome
tytułu, prestiżu, rodów,
Hideyoshi miał coś, co mogło wydawać się nie do pokonania.
W Japonii tylko cesarz uważany był za prawowitego władcę.
W rzeczywistości było to symboliczne stanowisko,
które nie dawało władzy.
W Japonii częściej władzę sprawowali premierzy.
Hideyoshi wiedział, że by uprawomocnić swoją władzę,
musi zostać premierem.
Jednak by zostać premierem, wymagano odpowiedniego pochodzenia.
Trzeba było pochodzić ze szlacheckiej rodziny Fujiwara,
a Hideyoshi, jako syn chłopa, nie pochodził z niej.
Rodzina Fujiwara rządziła na dworze przez co najmniej 400 lat.
Strategia Hideyoshiego zakładała ścisłą współpracę z dworem.
Prosił, by dwór przedstawił mu możliwe pochodzenie rodzinne,
co pomogłyby uprawomocnić jego władzę.
W zamian obiecał pomoc dworowi.
Chciał odbudować zniszczone pałace
i odtworzyć prestiż dworu.
W tajemniczy sposób dwór znalazł dokumenty, które dowiodły,
że Hideyoshi był potomkiem arystokratycznej rodziny Fujiwara.
Sfabrykował sobie cały rodowód.
Po dołączeniu do rodziny Fujiwara
Hideyoshi mógł zostać premierem.
Szybka kariera Hideyoshiego
uczyniła z niego najpotężniejszego człowieka w Japonii.
W ciągu zaledwie pięciu lat udało mu się rozszerzyć terytorium
z jednej trzeciej kraju do blisko połowy.
Teraz chciał zagarnąć resztę.
Ale potężni wrogowie wciąż sprzeciwiali się jego pełnej kontroli.
Na wschodzie ród Hōjō uważał się za pełnoprawnych władców Japonii,
a na północy spośród rodziny Date
zrodził się nowy rywal –
młody, ambitny i nieustraszony przywódca,
który chciał stanąć na drodze Hideyoshiemu:
Date Masamune.
Jako najstarszy syn swojego klanu
Masamune rościł sobie prawo do władzy.
Miał jednak kompleksy z powodu tego,
że w dzieciństwie przeszedł ospę.
Była ona postrzegana jako choroba pospólstwa.
Nie tylko wpłynęło to na całe jego ciało,
ale też spowodowało infekcję w jednym z kanalików łzowych w oku,
przez co oko wystawało z głowy.
Niemal natychmiast po tym,
jak mianowano go następcą, własna matka próbowała go zabić
i zastąpić go jego bratem.
Jego uszkodzone prawe oko sprawiło,
że w jej oczach nie był w pełni mężczyzną.
Wówczas Masamune postanowił
wydłubać sobie oko, by usunąć tę słabość.
Przez to znany był jako Dokuganryu, Jednooki Smok z Oshu.
Żądał uległości. Chciał władzy i, co najważniejsze, szacunku.
To stało się siłą napędową Masamunego.
Ufał tym, którzy byli wobec niego lojalni, mimo jego blizn i śladów po ospie.
Każdy inny miał zostać ścięty.
Masamune musiał zdeptać tych ludzi.
Bardzo wcześnie w swojej karierze Masamune stanął przed pierwszym poważnym wyzwaniem.
Jeden z najbliższych sprzymierzeńców jego ojca, Ouchi Sadatsuna,
sprzymierzył się z dawnymi wrogami Masamunego.
Ród Ashina przeciągnął go na swoją stronę.
Sądzę, że Sadatsuna widział w młodym panu niestabilną osobowość,
która nie potrafiła przewodzić klanem.
Bunt Sadatsuny musiał zostać natychmiast stłumiony.
Masamune postanowił działać zdecydowanie i ruszył na wojnę z Ouchim Sadatsuną.
Masamune rozkazał wojskom zaatakować zamek Odemori.
Absolutnie konieczne było udowodnienie swojej siły.
Zrobił to atakując Ouchiego.
Siła uderzenia miała pokazać, kim jest.
Po okrążeniu zamku
Masamune rozkazał swoim siłom zabić wszystkich, którzy byli w środku.
Masamune napisał:
„Nie oszczędziliśmy nikogo, żadnych kobiet ani dzieci.
Wybiliśmy wszystkich w pień”.
To, że Masamune byłby skłonny zabić wszystkich,
musiało mieć jakiś sens.
Sądzę, że chodziło o wzbudzenie strachu.
Jednooki potwór atakujący zbuntowanych wasali,
by dać im nauczkę.
Hideyoshi usłyszał o Masamunem.
Zdał sobie sprawę, że to wschodząca siła na północy.
Był świadomy tego,
że jeśli to pójdzie dalej,
będą musieli się dogadać albo stoczyć wojnę.
JAPONIA, ROK 1588
Obawy Hideyoshiego względem Masamunego potwierdziły się,
gdy Jednooki Smok przypuścił nową falę ataków na rywali.
Cała północ pogrążyła się w wojnie domowej.
Działania Masamunego dały Hideyoshiemu podstawy do nowych, śmiałych działań.
Miał nadzieję, że zakończą one rozlew krwi ostatniego stulecia
i zjednoczą całą Japonię pod jego rządami.
Żeby to było możliwe, tym razem planował użyć czegoś innego niż miecz.
Odkąd Hideyoshi umocnił swoją władzę,
zaczął tworzyć prawo,
które miało na celu
zmianę całego japońskiego społeczeństwa.
Jedną z pierwszych zaskakujących reform, które przeprowadził Hideyoshi,
było zlecenie tak zwanego „polowania na miecze”.
Innymi słowy wysłał swoich ludzi na wieś,
by rekwirowali broń od zwykłych ludzi.
Pod koniec średniowiecza broń była bardzo popularna.
Był to jeden z powodów niestabilności
i oporu politycznego.
O wiele trudniej oprzeć się politycznym rządom watażków,
jeśli nie ma się broni.
To, co robił, w pewien sposób
miało ustabilizować strukturę społeczną kraju,
tworząc przepaść między
nieliczną uzbrojoną kastą wojowników
i dużą populacją pospólstwa,
któremu odebrano możliwość stawiania oporu.
Jest w tym nieco ironii.
Mężczyzna, Hideyoshi, który wychował się jako zwykły wieśniak,
gdy dotarł do szczytu władzy, pozbawił jej niegdyś równych sobie.
Odciął się od nich.
Nie chodziło tylko o rozdzielenie klas
i podporządkowanie ludzi samurajom.
Hideyoshi wydał kolejny dekret, który miał poważne konsekwencje.
Tak zwany „dekret pokojowy”.
Zakazywał on każdemu daimyo wszczęcie wojny.
Hideyoshi był jedynym człowiekiem w Japonii,
który mógł decydować, kiedy wybuchnie wojna.
Dekret Hideyoshiego obejmujący cały kraj
utrzymał się na północy dość krótko.
Pod koniec lat 80. XVI wieku Date Masamune
gwałtownie rozszerzył wpływy swojego rodu.
Zwolennicy Hideyoshiego przekazali Datemu Masamunemu,
że jeśli Masamune będzie kontynuować wojny z sąsiadami,
Hideyoshi będzie musiał działać przeciw niemu.
Hideyoshi zakładał, że Masamune się mu podporządkuje.
Ale tak się nie stało.
Nie ugiął się.
Masamune chciał zbroić północ przeciwko zachodowi,
by obronić swoje królestwo i sojuszników,
i wysłać jasną wiadomość każdemu, nie tylko Hideyoshiemu,
że nie należy zadzierać z północą.
Priorytetem Masamunego było pokonanie klanu Ashina.
Ród Ashina istniał na północy od bardzo dawna.
Byli jedną z najbardziej szanowanych
i wysoko postawionych rodzin wśród wojowników w tamtym regionie.
Masamune zawsze uważał klan Ashina
za jednego z największych rywali i poważne zagrożenie.
Jeśli udałoby mu się podbić ród Ashina i przejąć ich terytorium,
Masamune stałby się
jednym z najpotężniejszych posiadaczy ziemi w kraju,
który kontrolowałby całą północno-wschodnią część Japonii.
Pod koniec lat 80. XVI wieku
Masamune natknął się na ciekawą okazję.
Pan z rodu Ashina o imieniu Morikuni
przeszedł na stronę rodu Date,
ujawniając, że ród Ashina
w wyniku wewnętrznych sporów
był znacznie osłabiony.
Mimo zakazu wojny między prowincjami
wydanego przez Hideyoshiego,
Masamune uznał to za szansę
zbyt kuszącą, by odpuścić.
Masamune wiedział, że zwycięstwo nad rodem Ashina
uczyniłoby go najpotężniejszym panem na północy.
To jednak nie było pewne.
Ród Ashina był okrutny,
więc w razie porażki czekałaby go pewna śmierć.
Ale mimo tego ryzyka zaatakował z armią ponad 20 000 ludzi.
Niewiele mniej liczebna armia rodu Ashina została wysłana, by go zatrzymać.
Zapoczątkowało to jedną z najbardziej niesławnych bitew epoki.
Gdy siły rodu Date zaatakowały prowincję Izu,
spotykały się z obrońcami w miejscu zwanym Suriagehara.
Masamune wycofał się ze strażą na tyły
i obie strony okopały się w obozowiskach na noc.
Masamune był pewien, że to będzie masakra,
jakiej ród Ashina jeszcze nigdy nie widział.
Gdy nastał świt, siły rodu Ashina zmierzyły się z siłami rodu Date.
Starli się w dzikiej walce wręcz.
Ale zaraz o poranku zerwała się burza piaskowa.
Piasek oślepiał żołnierzy.
Było bardzo źle.
Po kilku godzinach szeregi rodu Date zaczęły się załamywać.
Masamune zrozumiał, że los jego klanu był zagrożony.
Sam zaatakował lewą flanką osłaniany przez kawalerię.
Uderzyli w boczną flankę rodu Ashina z siłą młota.
Musieli tylko otoczyć przeciwnika
i zabić ich na miejscu.
To nie była bitwa, tylko masakra.
Zwycięstwo!
Zgodnie z zapisami dotyczącymi bitwy
ponad 2500 głów ścięto
i oficjalnie pokazano Masamunemu.
Oto człowiek, który chciał ryzykować i zdobyć to, co jego.
Po wygranej bitwie z rodem Ashina,
który był wielką potęgą na północy,
Masamune zajął jego miejsce
i stał się najpotężniejszym przywódcą północy.
To uczyniło go potężną siłą.
Był kimś, kogo trzeba podziwiać i poważać.
Hideyoshi nie mógł dłużej ignorować obecności Masamunego.
JAPONIA, ROK 1590
Niecały rok po bitwie pod Suriageharą
Hideyoshi i jego ogromna armia udali się na północ, do Masamunego.
Celem Hideyoshiego był klan Hōjō,
jeden z ostatnich rodów, który sprzeciwiał się jego rządom.
Siły Hideyoshiego oblegały twierdzę rodziny Hōjō, zamek Odawara.
Jako test lojalności
Hideyoshi rozkazał pozostałym północnym daimyo przysiąc wierność
i dołączyć do niego w walce z rodem Hōjō.
Prawie wszyscy się zgodzili.
Jeden odważył się opóźnić odpowiedź.
Po zignorowaniu wcześniejszych rozkazów Hideyoshiego do stawienia się na dworze
pan z rodziny Date otrzymał wiadomość od Hideyoshiego.
Rozkaz dołączenia do oblężenia zamku rodu Hōjō w Odawarze.
Jego obecność przy oblężeniu była tylko formalnością.
Chodziło o posłuszeństwo wobec Hideyoshiego.
To była ostateczna rozgrywka.
Masamune wiedział, że jeśli Hideyoshi pokona ród Hōjō,
stanie się następnym celem.
Masamune wiedział też, że tej bitwy nie mógłby wygrać.
Masamune był skłonny ruszyć na oblężenie Odawary,
ale na swoich warunkach.
Zebrał armię i wyruszył w powolny marsz przez cały kraj.
Miał mnóstwo wymówek.
Skarżył się na kiepski stan dróg i różne opóźnienia.
Możliwe, że uznał, że zwycięstwo Hideyoshiego nie jest pewne.
Zanim opowiedział się po jednej stronie, chciał zobaczyć, kto miał przewagę.
Ostatecznie Hideyoshi zmobilizował tak wielkie siły,
że pokonał ród Hōjō i przejął Odawarę.
Masamune i jego żołnierze wreszcie przybyli do obozu Hideyoshiego.
Odziany był w białe, długie kimono i miał ze sobą tylko krótki miecz.
Kolor biały symbolizuje czystość
i, w tym kontekście, także śmierć.
Wizję dopełniał miecz,
którego użyłby do rytualnego samobójstwa, gdyby Hideyoshi tak rozkazał.
Być może w ten sposób przyznał, że liczył się z karą śmierci
za niechęć do dołączenia do sił Hideyoshiego.
Może to był podstęp, by wkupić się w łaski Hideyoshiego.
Ale na pewno nie było to oznaką tchórzostwa.
Hideyoshi postawił Masamunego przed trybunałem swoich najlepszych generałów,
w tym Tokugawą Ieyasu.
Pytali go, dlaczego wcześniej nie uznał pozycji Hideyoshiego
ani nie odpowiadał na listy.
Masamune próbował to zbyć, mówiąc:
„Jestem tylko zwykłym człowiekiem.
Nie przywykłem do tak wspaniałych przywódców jak wy”.
Nawet w obliczu śmierci Masamune się nie ugiął.
Stawił się
i podał swoje powody,
a jeśli były niewystarczające, był gotów umrzeć.
Ale nie ugnie się przed nikim.
Gdybyś był trochę później, straciłbyś głowę.
Tak jest.
Hideyoshi go oszczędził.
Lubię cię.
Hideyoshi chyba wyczuł,
że żywy Masamune może być dla niego o wiele cenniejszy.
Dziękuję.
Przynieście sake.
Hideyoshi wymyślił sposób, by zneutralizować Masamunego
i zrobił to bez ostatecznej, apokaliptycznej krwawej jatki,
której wielu się spodziewało.
Zmuszał wrogów do rozmów.
Zmuszał wrogów, by zgodzili się na jego polityczną równowagę.
W gruncie rzeczy zmusił wielkiego daimyo do zgody
na zakończenie wojny domowej.
Po wymuszeniu posłuszeństwa Masamunego i pokonaniu rodu Hōjō
Hideyoshi w końcu osiągnął to, czego Nobunaga nie mógł.
JAPONIA, ROK 1590
Po raz pierwszy od ponad 120 lat
całą Japonią rządził jeden wódz.
Dzięki odważnemu użyciu przemocy, polityce i dyplomacji
człowiek urodzony jako wieśniak wspiął się na szczyt władzy.
Hideyoshi około 1590 roku mierzył się z pewnym osobliwym problemem.
Bardzo szybko odniósł sukces
i wielu daimyo było jego zwolennikami.
Wolał, by ci nie siedzieli bezczynnie.
To byli zdobywcy.
Dorastali w społeczeństwie, w którym, jeśli sam nie podbijałeś, ginąłeś,
ginęła twoja rodzina, a ziemie były ci odbierane.
Co robić, gdy w Japonii nie ma już ziemi do podbicia?
To było problemem Hideyoshiego,
który od lat chciał zakończenia wojny. Co zrobić z samurajem?
Wpadł więc na fantastyczny i całkowicie irracjonalny pomysł.
Wojownik, który nigdy nie popełnił błędu w bitwie,
miał popełnić jeden z największych strategicznych błędów w życiu
i sprowadzić na Japonię jedną z największych katastrof.
Napisy: Liliana Reguła