KABANATA 2 MAY KURYENTE NA
MGA KANTANG BOSSA NOVA
Paumanhin.
Inaaalala kung gaano kaganda ang buhay matapos maisaayos ang kuryente.
Ano'ng tinatanong ninyo?
A, tama. Ano ang nakita namin sa bitag?
Sige, heto na.
Sa tatlo, dalawa, isa.
Binuo ko lamang iyon para matahimik si Tory.
At kinagabihan, nang makawala ang impiyerno.
Dumating sila para sa atin!
-Parating na sila. Sinong darating? -Hindi ko alam.
At ano ang nahuli mo?
Kung ganoon, Officer, tama si Tory.
Hindi kami nag-iisa sa isla.
At nakahuli kami ng halimaw.
Isang halimaw na...
Kumusta mga manonood, sa likod ko ay ang aking unang kulungan ng manok.
Kauna-unahan kong binuo.
Hindi kasing-dali ng itsura nito, subalit masaya ako,
at mag-hello kayo sa Halimaw.
Mahalagang araw ito para sa Halimaw dahil siya ay lilipat sa bagong bahay
na itinayo ko para sa kanya. Hindi ko kayang...
Pare. Maaari mo bang hawakan iyan habang inaayos ko ang pinto?
Hindi, itutok mo sa akin at sa manok.
Tingnan mo. Anong masasabi mo. Iyan ang bago mong...
Itutok mo nang maayos sa kanya...
Wala kang pakinabang sa ganito. Halika rito.
Itinayo ko ang...
Tumahimik ka.
Ano'ng natutunan namin mula nang dumating ang Halimaw sa aming buhay?
Una, may manok sa isla na ang pangalan ay Tory Belleci.
Ikalawa, mayroong manok sa isla.
Nakatatawa siya.
At nangingitlog siya! Makakukuha kami ng itlog mula sa manok.
-Mabuting balita. -Kakain kami ng tunay na almusal.
-Alam mo, ito, sa tingin ko... -Ano?
Kaya ko i-serialize kapag nakauwi ako.
May mga kumikita sa mga ganoon, hindi ba?
-Idodokumento mo ang karanasang ito? -Ako ay magiging influencer.
Isang influencer? Ano ang influencer?
Isang bata na inilalagay ang kanilang buong buhay sa Internet.
Hindi ko maintindihan. Paano mo makukuhanan lahat?
Ang telepono.
Napapangunahan ko ang aking sarili.
Hayaan mo akong bumalik sa mga unang araw namin sa isla.
Naghuhukay ako sa paligid ng barko at nakita ko ang aking telepono.
Tory! Sabi ko sa'yo magiging ayos lang tayo.
Ano?
-Ang telepono mo! -Oo!
Ayos ito!
Malamang, bahagyang basa ito.
At kinailangan naming maghintay nang matagal para hindi ito mag-short circuit.
Ngunit, dumating ang panahon.
Nakasasabik.
Parang nakasalalay ang hinaharap doon.
Di ako magsisinungaling, itinaya ko ang pag-asa ko dito.
Talagang patay siya.
Malaking pag-aaksaya ng lugar, mabuti pang itapon iyan.
Kung gumawa ng baterya?
Ang kailangan mo lang ay dalawang magkaibang metal at asido.
May asido rito.
Kakargahan ang telepono gamit ang tanghalian?
Kung mayroon tayong sapat nito at dalawang metal, oo.
Gaano karami ang sapat?
Hindi ko pa alam.
Marahil marami.
Hindi siya naniwala. Pero alam kong ang kailangan lang namin
ay makuha ang mga tansong barya mula sa bangka,
ilang mga alambre at pako mula sa barko. At ang huli ay ang yuca.
Maraming yuca.
Ayan. Maraming yuca.
-Oo. Kakailanganin natin iyan. -Ano'ng plano?
Ang paraan kung paano ito gagana ay,
maglalagay tayo ng isang pako sa isang dulo ng yuca.
Magkakaroon ng reaksyon ang zinc sa asido sa loob ng gulay, tama?
At iyon ang maglalabas ng mga elektron.
At pagkatapos, sa kabilang dulo, ilalagay natin ang isang tanso.
Gusto ng tanso ang mga elektron. Naaakit ang mga ito rito.
Kaya, ang dapat mo lang gawin,
ay ikabit ang lead mula sa pako papunta sa tanso.
Ngayon, mayroon ka ng daloy. Mayroon na tayong kuryente,
Kung ilalagay natin ang telepono sa circuit na ito,
makargahan ang baterya at baka makaalis tayo sa isla na ito.
Gaanong karaming kuryente ang kailangan natin?
Kailangan ng limang boltahe sa isang amp.
Mukhang hindi iyon ganoon karami. Sapat ba iyan?
Hindi. Imposible na iyan ay maging sapat.
Paano kung isang malaki? Siguro iyan ay... Mga 15 boltahe kung mayroon man...
Oo, iyan ay may 15 boltahe.
-Tingnan mo ang laki niyan. -Nangangarap ka na ngayon.
Ang kailangan ko ay kumuha ng napakaraming yuca.
Oo.
Sige. Isa na akong magsasaka ngayon.
Tuloy lang.
Tama.
Ito hindi.
Magandang simula ito.
Simula?
Maaari kong paandarin ang kotse sa pamamagitan nito.
Alam mo na ang baterya ay isang paraan ng siksik na pag-iimbak ng enerhiya.
Oo.
Pero, ang isang ito ay hindi.
Sige.
-Tory? -Oo, ginoo.
Maaaring magtapat?
Sana nga.
Ang lahat ng ito, minsan, ay lubhang nakababagot.
Oo.
Nasa iyo ang telepono?
Balik sa iyo, pare!
Sige. Heto na!
-Diyos ko. -Hintayin mo lang.
Alam ko. Sinisiguro ko lang na lahat ay nakakabit.
Lahat ng ito ay naka-serye. At ang bawat isa ay nakakabit...
Maigi sana kung makakikita tayo ng isang parihaba
na may pulang linya sa gilid, tulad ng isang bateryang nagkakarga!
-Nagkakarga nga! Gumagana! -Gumagana!
'Di ko inaasahan na gagana!
Pero hindi iyan ang home page. Kailangan ko pa ng mas maraming puwersa!
-Magtrabaho kayo! -Talagang gumagana!
Magtrabaho kayo!
Hindi aking mga gulay. Alam mo ibig kong sabihin.
Kailangan ng home screen.
Gaano kaya katagal ito...
Bilis. Ikaw. Hindi ka nagtatrabaho ng husto.
Ikaw! Huwag mong biguin ang mga kapatid mo.
Baka kailangan pa ng mas maraming yuca. Ayan na ang home screen!
-Tayo iyan! -Ayos!
-Hayaan muna natin na magkarga. -Ito na ito!
-Pagkakataon na nating maghanap ng signal. -Huwag mo munang kunin! Hindi pa iyan...
kargado.
Tory, masyado kang nagmamadali.
Ito na lang ang tanging pagkakataon.
-Ano... -Ito na lang ang ating pagkakataon.
-Patay na. -Wala na iyan, pare.
Magiging ayos din ang lahat. Halika na!
Maari kong tapusin ang sudoku kapag nakauwi tayo.
Nakakuha kayo ng signal?
Malamang hindi.
Hindi ako halos nakakakuha sa kabukiran,
lalo na sa malayong isla.
Sinabi ko kay Tory iyan.
Gumawa ako ng mas maraming baterya.
Nagawa kong kargahan ang telepono ng husto.
Tapos ay naglibot ako at naghanap ng signal.
Subalit wala akong makitang kahit ano. Nada. Wala. Zip.
Mayroon na kaming kargadong telepono, at anong ginawa ni Richard?
Gumawa ng kalokohang bidyo.
Itong panahong ito napagpasyahan ko na seryosong lumikha ng kuryente.
Kailangan ko iyon para makagawa ng mga influencer videos ko.
Kailangan ko kargahan ang sipilyo ko.
At noon ako nagkaroon ng tusong ideya.
Magugustuhan mo ito.
Ang alternator.
Ito ang piyesa ng kotse na lumilikha ng kuryente.
At ano pa ang may alternator?
Isang bangka.
Kaya gumawa kami ng mano-manong pihitan para mabuksan
at maikabit sa kontrol panel mula sa wheelhouse ng barko.
Kung ito'y gagana, baka maaari nating ilawan ang buong bahay.
Ang nag-iisang gumagalaw na bahagi sa loob ng alternator
ay ang pinakamahalagang bagay sa ating mundo.
Na magdadala sa amin palabas ng kadiliman, tungo sa kabihasnan.
Oo. Umasa tayo
na hindi lubusang nasira ng tubig dagat ang mga kable at magneto.
Sadyang bukal ka ng paghihirap.
Bakit natin kailangan ng baterya? Akala ko makakalikha na ito ng kuryente.
Kung dinamo ito, oo. Ito ay isang alternator.
Ito ay gumagawa ng AC. At kailangan mong simulan ito.
Ginagamit ko ang huli sa mga baterya,
na may kaunting puwersang natitira na hindi mo sinayang sa paghihinang.
Sapat ito para makagawa ng isang electromagnet sa gitna nito.
Kaya, 'pag ipinaikot iyon sa alternator makalilikha iyon ng daloy ng kuryente.
Handa ka na?
Bakit ako nagpipihit?
Sabi mo kailangan mo ng ehersisyo?
Simulan mo na.
Kailangang mas mabilis diyan.
-Hindi ito masama. -Panatilihin mo.
Mas madali ito kaysa sa paghihiwa ng mga gulay.
-Sige, handa ka na? -Oo, handa na ako.
Heto na sa tatlo, dalawa, isa.
Ito na ang sandali!
-Richard, tingnan mo. -Hindi ko kaya. Gumagana ba ito?
-Oo gumagana! -Oo!
-Mayroon na tayong boltahe! -Nakalilikha na ako ng puwersa!
Ako si Electroman!
Nabago nito ang laro. Kaya ko nang kargahan ang aking sipilyo.
Diyos ko! Kailangan ko bang patuloy na gawin ito?
Oo. Sige, tingnan natin kung makargahan natin ang telepono.
-Sumasakit ang braso ko. -Ipagpatuloy mo.
Malaki na ang katawan ko kapag nailigtas na tayo.
Heto na tayo. Ito na ang sandali ng katotohanan,
-Halos nakapasok na. -Bilis!
Richard!
Gumagana! Tingnan mo, makikita na ang baterya!
-Magandang balita ito! -HIndi ko na kaya!
-Napapagod ka na? -Oo.
-Gusto mong ikaw na? -Oo.
Pare.
Sige.
Ano'ng importante tungkol dito?
Bigyan mo iyo ng 20 minuto.
Sa tingin ko hindi sapat ang diyeta ng maliliit na isda at pagkain ng aso.
Gaano katagal bago mapuno?
Matagal.
Tala ng kapitan... Wala akong ideya kung anong araw na.
Sinusubukan naming lumikha ng kuryente para alternator
at kung gagana, makagagawa tayo ng kuryenteng di sapat.
Wala akong sapat para magawa ang captain's log.
Paano ko maididikta ang mga gunita ko ng walang kuryente.
Kailangan tayong makagawa ng paraan upang gawing mekaniko ang paggawa ng...
Teka.
Teka muna.
Tory.
Tory! Oras para sa magandang ideya. Ibig kong sabihin, kahanga-hanga!
Napakahangal.
Ilang buwan na kaming umiinom ng tubig mula sa ilog.
Ang kailangan lang naming gawin ay magtayo ng water wheel.
Kung nagawa ng mga Romano 2,000 taon na nakalilipas,
sigurado akong kaya namin gamit ang mga basura mula sa bangka.
Nakagawa ako ng axle gamit ang kahoy at metal.
Pagkatapos ay nagtahi ako ng mga tela upang makasalok ng tubig.
Ang susi ay ang braso.
Mas mahaba sila, mas mataas ang puwersa,
o torque, na maibibigay nila.
Iyon ang kailangan namin upang mapaikot ng may sapat na bilis ang alternator.
Mukhang maganda.
Ibigay mo sa akin.
Sana magkasya.
Oo.
Kailangang ikabit ang isang gearing system para mapaikot ang alternator.
Ayos. Nakakabit na ang water wheel sa ating alternator.
Iikot ang gulong. Mayroon itong direktang drive.
Paiikutin nito ang baras, na magpapaikot sa higanteng kalo.
Sa tuktok ng ating alternator, nakakonekta ang malaking kalo sa maliit na kalo.
Tandaan mo, nais ng alternator ang mataas na RPM.
Gusto nito iyon. Mas mabilis, mas maraming kuryente para sa atin.
-Kaya tayo mayroong malaking gear. -Tama. Malaki. Maliit. Mabilis.
-Gusto mo ang mabilis? -Oo.
Puwede ba kitang papurihan sa iyong tensioning device?
-Perpekto. -Gusto ko iyon. Gumagana.
Simple lamang, pero iyong tensioning belt. Ayos.
Ito ay isang simpleng solusyon.
Ang kailangan na lang ay paikutin ang water wheel.
'Di maliit na trabaho, pero gawin natin.
Kalahati lamang iyon ng trabaho.
Ang pagkokonekta nito sa sapat na dami ng tubig upang gumalaw,
ay isang panibagong laban.
Buti na lamang, mayroon kaming alulod mula sa kalikasan.
Akala ko ay magtatanong kayo sa bahaging iyon.
Kawayan. Kawayan ang tinutukoy ko. Ang alulod ng kalikasan.
Gayon pa man...
Natagpuan namin ang pinagmumulan ng ilog malapit sa ituktok.
Ang kailangan lang ay gamitin ito.
-Handa ka na ba, Richard? -Oo.
Buksan mo na. Ang sandali ng katotohanan.
Gumagana!
Tayo ay mga primitibong tubero!
Napakagaling nito! Mayroon na tayong tubig!
Habang mas nagtatagal tayo rito, nagiging sibilisado ang pakiramdam natin.
Hula ko ang pagbagsak mula rito pababa sa water wheel,
ang magbibigay ng kuryente.
Kung makakukuha tayo ng kaunti, puwede natin silang pagsamahin,
pagdugtungin, at ito, kapag dumating sa water wheel,
ay nagngangalit na agos.
Sigurado. Tatanggalin ko lamang ang mga linta.
Nakakain ba sila?
Iyon na iyon, talaga. Kalahating milya ng alulod na kawayan
pababa sa antas ng dagat at may kuryente na.
Kailangan na lang naming idugtong ang dulo ng alulod
direkta sa gulong.
Katangahan kong ipinaubaya kay Richard.
Tory! Tory! Ito ay...
Parating na!
Tory, Tory! Parating na ang tubig! Parating na ang tubig!
Walang biro. Sana inabisuhan mo muna ako na binuksan mo na ang tubig.
Tingnan mo, dinalhan ko ng tubig ang ating water wheel.
Ito ay kahanga-hanga!
Pero nawawala ang gulong.
Malayong malayo ang posisyon ng tubig. Nagsisimula pa lamang umikot ang gulong,
subalit malayo sa bilis na kailangan upang mapagana ang alternator.
Kailangan nitong mapunta sa timba at hayaang gumana ang gravity.
-Tama! -Ito ay nangyari.
Kaya kailangan bawasan ng isang talampakan
para ang bagsakan ay sa timba.
Kung mapalayo tayo, babagsak ito sa ibabaw ng gulong,
pupunuin ang mga timba at hindi kikilos ang bagay na ito.
-Kailangan nating bawasan. -Oo.
Kung maikikilos mo ang mga chute, lalagariin ko
-Maaari kang magpatuyo sa daan. -Nakakatawa.
Madaling isipin na sinasadya niya ang lahat ng ito.
Kailangan mong tandaan, hindi lang siya ganun katalino.
Tory, pakawalan mo ang tubig!
Parating na!
Oo!
-Oo! -Tingnan mo iyan!
-Mas mainam na iyan. -Tama, tinatamaan niya ang tamang lugar.
Mas mabuti.
Gumagana na iyan. May nalilikha bang kuryente?
Gumagana! Nakalilikha na kami ng kuryente!
Lumilikha na kami ng kuryente! Kuryente! Mayroon na tayong kuryente!
Sige. Aking mga sanggol, buhay na kayong lahat.
Tingnan mo siya.
At ngayon ang isang malaki.
Ayos!
Para malamigan.
Ito ay halos masyadong...
Ano?
Naman!
Ano ang nangyayari?
-Huminto. -Ano'ng ginawa mo?
Binuksan ko mga bentilador. Para doon iyan.
Gaano karami?
Mga mahahalagang bagay.
Kung anuman ang binuksan mo, sobra.
Gumawa ka ng isang electromagnetic field na nagpahinto sa ating alternator.
Ano ang nangyari?
Hindi ko maintindihan.
Gumagana ang mga alternators sa pamamagitan ng electromagnetism.
Kaya habang umiikot ang gulong, pinaiikot nito ang magneto.
Ang magnet ay nasa pulupot ng mga kawad.
Habang umiikot ang magnet sa loob, lumilikha ito ng kuryente.
Subalit ang "mahalagang bagay" ni Richard ay humigop ng masyadong maraming kuryente
na lumikha ito ng magnetic field sa loob.
At sapat ang lakas ng magnetic field
upang ipatigil ang magneto ng ating water wheel
kaya tumigil ang ating water wheel.
-Hindi ko alam na magagawa pala iyon. -Alam ko!
Ngunit di ito gumagana.
Ang kailangan natin upang maiwasan ito ay gumawa ng mas malaking gulong.
-Kailangan ng higit na torque. -Iyon ay solusyong Amerikano. Mas malaki.
-Gusto mo ng kuryente sa puno? -Oo!
Kailangan ng mas malaking gulong.
Diyos ko!
Mas malaki o umuwi, tama ba?
Gusto kong umuwi.
Si Richard ang namuno sa pagbuo ng mas malaking gulong.
Kaya, nagtagal ito.
Na nakaiinis dahil nais ko nang magsimula sa parola.
Isang parola? Mas lumulubha ang kalokohang ito!
Nag-aaksaya ka lang ng oras, Kapitan Ahab. Wala diyan si Moby Dick.
Pero dalawang beses ang layo ng nakikita mula rito sa taas
kaysa sa iyo diyan sa lebel ng dagat.
Nakakakita ka hanggang 3 milya o 5 kilometro para sa inyong mga Eurepeo,
o kung ano ka man sa mga araw na ito.
Nakakikita ako ng 8 milya, o 11 kilometro.
Maaari kang makakita ng 80 milya, wala kang makikita dahil walang parating.
Mas banatin mo ang iyong mga binti.
Nakakikita ako ng mga dolphin!
Paano kung gabi sila dumating?
Hindi natin makikita sa gabi.
Kailangan nating bumuo ng isang parola.
Tama. Isang parola. Gusto ko rin ng TV.
Mag-inat ka pa. Kailangang mas tuwid ang likod mo.
Sinisira mo ang aking yogic vibe.
Ibig kong sabihin, di ito masamang ideya.
Sa totoo lang, kung ginagawa niya iyon, hindi niya ako maaabala.
Kailangan lang natin ng ilaw. Kailangan ko ng ilaw.
Kailangan ko lang ay ilaw.
HIndi, hindi sapat ang liwanag niyan.
Hindi yan gagana.
Kung iipunin natin ang mga ito at pagsasama-samahin.
Alam mo ba kung nasaan ang spotlight ng bangka?
Kahit aling ilaw,
kailangan mo ng malaking lente para makita mula sa malayo.
Lente?
Wala tayong lente.
Teka.
Puwede tayong gumawa ng lente.
Kahit saa'y may buhangin. Kailangan lang tunawin. Magandang ideya!
Tama. Suko na ako.
Sinong nag-aakalang makatatagpo ako ng kapayapaan dito?
Siguradong alam ninyong yari sa silica ang salamin
o silica dioxide kung buong pangalan.
Iyon ang pangunahing nilalaman ng buhangin.
At kung iinitin ang buhangin, makabubuo ako ng salamin.
Kung may salamin, makabubuo ng lente.
Ang kailangan ko lang ay isang hurno.
Kailangan ng luwad para makagawa noon.
At pagkatapos, nakagugulat na nagkaroon ng magandang ideya si Richard.
Bakit gumagamit ng luwad ang mga langgam sa kanilang pugad?
Dahil ito ay matibay,
gamit sa maliliit na istruktura para sa kanilang tahanan.
Tama naman. Hindi guguho sa kanila.
-Tama. -Paano mo nalaman iyon?
Marami akong nagawang palabas sa natural na kasaysayan.
Akala ko puro ka lang mga tungkol sa kotse.
Tanyag ako sa mundo ng natural na kasaysayan.
Halimbawa, tingnan mo ito, iyan ay, tulad ng, doon ay isang...
Trapdoor spider?
Oo. Marahil.
Hindi mo alam kung anong sinasabi mo.
Marahil iyan ay uhog.
Kapag nakahanap ng pugad ng langgam,
sila na ang magtatrabaho para sa atin.
-Tingnan mo, ayun. -Diyos ko! Napakalaki.
Ansaya ng mga langgam na iyon.
Ginawa na nila.
Natagpuan na nila ang luwad para sa atin. Binungkal pa nila ito.
Ilalagay natin sa balde at iyan ang iyong luwad.
-Makabubuo na tayo ng higanteng hurno. -Talaga?
Masasabi mo ba kung fire ants ang mga ito?
Wala silang pangalan.
Dalubhasa ka sa kalikasan.
Ang langgam ay langgam.
Diyos ko.
Buwisit!
Mga fire ants nga sila!
Parang isang milyong maliliiit na buwaya sa pantalon ko!
Hawak niya ang itlog ko! Hawak niya ang itlog ko!
Sa totoo lang, daan-daang maliliit na kagat ng langgam lamang iyon.
'Di ko alam bakit siya nagalit.
Ganito. Hindi siya nakagat sa...
Saan?
Hindi na bale.
Sa wakas ay nakakuha na kami ng luwad at nakabuo na ako ng hurno.
Natutuwa ako sa kinalabasan.
Gumagana ba iyan?
Mainit siya.
'Di ko alam kung sapat ang init para gumawa ng salamin.
Kailangan natin maitaas sa 3,000 degrees Fahrenheit.
Halos 1,700 degrees sa wastong salapi. Napakainit noon.
Sobrang init. Hayaan mong ipakita ko sa'yo ang ginagawa natin.
Mayroon nang mga parola mga ilang libong taon na.
Noong 1822, nalikha ng mga Pranses ang Fresnel lens at...
-Ito ba'y nagiging isang pag-aaral? -Oo.
Teka.
Ganito gumagana ang isang regular na lente.
Kung mayroon kang pagkukunan ng ilaw, ito ay kalat.
Ang gagawin ng lente ay babaguhin ang direksyon ng ilaw upang maging sinag,
upang maipadala natin ang ilaw sa pinakamalayo,
sa abot ng ating tingin, kung saan naroon ang mga barko.
Maaari tayong makagawa ng higanteng lente,
at wala tayong materyal,
at hindi natin iyon mapapanhik sa tore.
Kaya, ginawa ko ito.
Ito ay isang Fresnel lens. Ang paggana niya ay,
binubuo siya ng mga prisma. At ang lahat ng iyon ay iisa lang ang gagawin.
Babaguhin nito ang direksyon ng kalat na ilaw at gagawing isang higanteng sinag.
Ang kailangan lang ay makagawa ng 48 prisma.
At ilagay sila sa ganitong pagkaka-ayos.
Ang pinakamaganda ay magiging mas magaan ito,
kaya mas madaling buhatin ito papanhik sa tore.
-Nakikinig ka ba? -Oo.
Apatnapu't-walong bilanggo ang gumagawa ng flannel lens.
Ngayon, gagawa tayo ng mga prisma.
-May mga gagawin tayo. -Oo.
Tapos na ang klase.
Sige.
Gumawa ako ng pattern yari sa kahoy.
Takpan mo ito ng luwad at gumawa ka ng isang hulmahan.
Kukunin mo ito at pupunuin ng buhangin,
at gagawing prisma.
Ano ang tsansa na ito ay gagana?
Ito ang unang beses kaya wala akong ideya.
Saan natin kukuhanin ang buhangin?
-Ako ay nasasabik. -Alam ko. Ako rin.
Buhangin lang ito.
Mainit ito. Kailangan natin magsuot ng proteksyon.
Tama. Magandang punto. Teka.
-Para saan iyan? Para takpan ang ulo mo? -Kaligtasan.
Sige.
Ang init. Ang init niyan!
Mainit talaga?
Oo. Tunay na mainit.
Sige. Ngayon, sa tingin ko, kailangan lang...
natin matyagan hanggang sa matunaw.
Nawawalan ako ng pasensya sa ganito.
May tutunog bang "ping" kapag luto na?
Wala.
Sige, tingnan natin.
Napakainit nito.
-Oo. -Siya'y kumikinang. Magandang tanda.
Nararamdaman ko ang init na lumalabas diyan.
Hindi siya mukhang natunaw.
Mukhang buhangin.
Siguro sa ibaba?
Tory! Nakagawa ka ng mainit na buhangin!
-Hindi sapat ang init, hindi ba? -Hindi sapat.
Nakagawa lamang ako ng mainit na buhangin.
Anong temperatura natutunaw ang salamin
mula sa pagiging buhangin?
Sa tingin ko mga 2,200 degrees Fahrenheit.
-Mga 1,200 Celsius. -Oo.
-Mas malamig iyon, hindi ba? -Oo.
Hindi ako isang dalubhasa, tama?
Pero paano kung kunin natin ang mga salamin na bote,
napakarami noon diyan.
Tulad ng lagi nating nakikita na natatangay sa dalampasigan?
Kung babasagin natin ang mga iyon. Mas mababang init.
-Nakukuha ko na ang gusto mong sabihin. -Mayroong milyong bote.
-Iyon ay talagang magandang ideya. -Oo.
Gusto ko sanang maging purist at lumikha ng salamin mula sa natunaw na buhangin.
Hinahangaan ko ang iyong ambisyon.
Pero basura iyon.
Diyos ko. Kinamumuhian ko kapag tama siya.
Kahit na mula sa durog na bote,
kinailangan ko pa rin ng ilang pag-uulit bago ako nakakuha ng puwedeng magamit.
Sa wakas, matapos ng mahabang panahon,
mayroon na akong maipakikita kay Richard.
Ito ang unang buong prisma
Natunaw siya.
Marami akong natututuhan sa pagtunaw ng salamin
Kailangan mo itong iwanan,
at hayaan mong lumamig ang humo habang nasa loob ito.
Kung hindi, masyado siyang mabilis lalamig at mababasag.
Paano mo ito tatanggalin sa hulma? Dahil malinaw na maaari itong mabasag.
Oo. Kaya, babasagin ko na lang ang hulma paalis mula sa salamin.
Ayos naman siguro iyon.
Walang presyon.
Tutulong sana ako, kaso baka makagulo lang ako
at pagkatapos magagalit ka.
-Hayan na. -Tingnan mo iyan!
Isa iyang salamin.
Hindi maganda, subalit isang piraso siya.
-Maaari ko bang hawakan? -Oo. Mag-ingat ka.
Paano mo matatanggal ang mga bukol at kumpol na piraso?
Sa tingin ko ang gagawin ko ay babasagin ko ang salamin sa mas pinong piraso
at lutuin siya ng mas mabagal para matanggal iyong mga bula.
Dapat maghanap ako ng mas marami pang bote.
-Heto na. -Hindi. Hindi iyan.
Hindi ko masabi kung gaano katagal.
Sinubukan ko yata ng mga 100 beses. Siguro 1,000.
Hinuhubog ko ang aking pamamaraan.
Buwisit.
Pinipino at nililiha ang salamin.
Hanggang sa wakas ay mayroon na akong 48 klaro na mga prisma.
-Handa ka na bang ikabit ito? -Kararating ko lang.
Heto na.
Oo!
Ituturnilyo natin dito ang gilid na ito.
Ingat, nakaririnig ako ng pagbitak.
Nakikita ko na ngayon.
Bawat mukha at ang hitsura nito,
ay ginagaya ang hugis ng mukha ng lente,
ngunit walang mga bagay sa likod.
-Esakto. -Nakikita mo?
-Tunay akong humahanga. -Talaga?
Mabuti na lang at nakabalik ka na. Bahagya kang naging nakababagot.
-Minsan nakatuon lang ako. -Hinahanap-hanap kita.
-Nahumaling. -Magandang makita ka.
Masarap ang pakiramdam ng nakatapos.
-Ang tagal ng inabot nito. -Medyo.
Teka.
-Ano? -May naisip lang ako, Richard.
Ano? Ano?
Mas makaaakit ang isang kumikilos na sinag kaysa sa isang nakapirmi lamang.
Kailangan natin itong paikutin upang mas lumaki ang pag-asang makita ito.
Kailangan itong umikot.
-Gusto mo itong umikot? -Oo
Tinapos mo 'to, ngayon gusto mong umikot?
Kailangan gumawa ng tunay na parola.
Gagawin ko iyan.
Ikaw?
Masigasig akong magawa ang sistema ng pagpapaikot sa parola.
Talaga?
Bakit?
Dahil mabait ako. At dahil ayokong
gagamitin niya ang aking kuryente na kailangan ko para sa aking mga bentilador.
Kaya nakalikha ako
ng isang maka-kalikasan at malikhaing solusyon.
Ano'ng ginawa mo sa mga duyan?
-Tory, kaibigan ko. -Bakit?
-Halika rito. -Sige.
-At namnamin anng aking katalinuhan. -Sige.
Gusto mo ng parola.
Ito ay umiikot.
-Tingnan mo nga naman. -Oo.
-Tama. -Magaling.
Iduduyan natin ito, pabalik-balik sa abot ng ating paningin?
Teka, teka. Nagbuhos ka ng mahabang panahon
sa paglikha ng mga magagandang lenteng ito.
Tama ka.
Kaya't ang lagayan para sa iyong hiyas
ay kinakailangan ng kaparehong dami ng trabaho. At dahil doon
-Dapat bang mag-alala? -Napakatalino!
Ang kalkulasyon ko ay base sa paligid ng lente.
Ibig sabihin kung mayroong barko diyan, makikita mo lamang ay maikling kislap
ng makinang na liwanag sa tatlong-ikapu ng segundo,
na siyang kinikilalang agwat ng liwanag mula sa isang parola.
Kaya ko itong makuhanan ng sertipiko bilang isang opisyal na parola.
Kung mayroon lamang sanang opisyal na taga-sertipiko ng parola.
Pero saglit, kung ginawa mo ito,
sa detalye ng isang akwal na parola,
hindi ba tayo iiwasan ng mga tao?
Hindi. Dahil lahat ng mga parola ay nasa mga tsart.
Makikita ng isang barko, "Parola," hanapin natin,
hindi iyan dapat nandiyan, siyasatin natin,
at marahil ilgtas tayo.
-Sa tingin mo mangyayari iyon? -Oo.
-Sige. Sabi mo. -Oo.
Huwag kang masyadong matuon sa detalye. Gusto mo bang makita ang sistema?
-Maaari ba itong palitan mamaya? -Hindi! Nagtrabaho na ako...
Wala bang S.O.S.?
Ito'y parola. Tingnan mo kung paano ito gumagana.
De kalidad ito. Hahanga ka.
Ang paggana niya ay may kinalaman dito?
Isa itong buong sistema. Ituturo ko sa iyo.
Ang pangunang titulo, ito ay isang maka-kalikasang sistema
nakabase sa pinakanababagong enerhiya sa planeta, gravity.
Ano ang gagawin natin? Lagyan natin nang panimbang,
mahahatak ang lubid, iikot ang mga piyesa, magpapaikot sa parola?
Pero, pare.
-Ano? -Ipaliliwanag ko pa lang iyan.
Paumanhin. Sige.
-Naisip mo na kung paano. -Paumanhin.
Mukhang naiintindihan mo na agad.
Hindi ko na alam kung ano pang pag-uusapan natin.
Isa sana iyong magandang paksa na mapag-uusapan.
Gusto mong sabihin sa akin kung paano ito gumagana.
-May mga bagay akong hindi nahulaan. -Tulad ng ano?
Ang bigat ay dapat sapat lang. Kailangan natin ang tiyak na pagpulso ng ilaw.
Tatlong-ikasampu ng isang segundo.
Kung may sapat na hatak sa gearing na may tamang timbang,
tatagal ng 20 minuto para sa buong paglapag.
Ang isa pang duyan ay tataas at iikot ang parola.
Gaanong kabigat na timbang ang kailangan natin?
Iyon ang nakatatawang bagay. Iyon ay kung gaano ka kabigat.
Ikaw.
Gusto mong ako ang maging timbang para sa mekanismong ito?
Gaano ka-espesyal?
Ang sistemang ito ay nakabase sa iyo. Ikaw ang sentro.
Ang paggamit sa ego ko ay 'di uubra.
Tingin ko ay kailangan ng demonstrasyon.
Hindi sapat ang timbang ni Clarkson, iyong sa iyo lang. Pero malapit na.
Ilalagay ko sa loob, at ipakikita paano ito gumagana.
-Natanggal ang braso. -Magaling.
Clarkson!
Nakakakalma iyan.
Iyan ang dahilan kung bakit hindi ako sasakay sa duyan na iyan.
Hindi iyan dapat na mangyari.
Si Clarkson lamang ang nagkamali. Mas mahusay ka kaysa sa kanya.
Hindi. Isa iyang teribleng ideya.
Hindi mo ba iyan magagawang mas delikado pa.
Marahil lagyan mo ng buwaya sa ibaba.
Hindi naman mapanganib. Iyon ay aksidente lamang.
Magkunwari kang 'di mo nakita.
Dagdagan natin ng mga tulos sa ibaba.
Hayan ka. At lumarga na siya.
Iyan ay astig.
Oo. Gumagana siya! Mahusay!
Humahanga ako. Magaling.
Naiiikot niya ang mga gulong.
-Oo, at ang parola. -At ang ilaw ay umiikot.
Kung ganoon, tatanungin kita. Kapag nangyari na ito...
pagkatapos ano?
Ikaw ay nasa ibaba.
Aakyat ang duyan habang pababa ang isa.
-Papanhik ako doon? -Takbo, punta ka sa kabilang duyan,
pagkatapos ng 20 minuto, papanhik ka at... Walang katapusan.
Paano ang aking pagtulog?
Mayroon lang akong 20 minutos. Hindi man lang ba maaaring 8 oras?
Matutulog tayo mula takipsilim hanggang bukang-liwayway. Iyan ay 12 oras.
Kaya iyan ay 12... Iyan ay 36 na 20 minutong power nap.
Ikaw na si Iron Man pagdating ng umaga. Siguradong lumilipad ka na.
-Pakiramdam ko gusto mo kong patayin. -No.
Nabubuo ng maayos ang plano tungkol sa parola.
Ang kailangan lang namin ay kuryente.
Tinulungan ko si Richard, at natapos namin ang malaking water wheel,
at ayos na kami.
Sa wakas, handa na kami upang lumukso pasulong.
Isang sandali ng modernidad, kaliwanagan,
kabihasnan, inspirasyon, dahilan.
Parating na!
Maaari ko nang kargahan ang aking sipilyo.
-Richard! -Oo.
-Parating na ang tubig? -Oo.
-Gagana ba ito? -Hindi ko alam. Sana.
Tingnan mo ang laki ng gulong na ito.
Sana gumana. Nagsagawa ako ng maraming pagkakable.
Heto na. Hindi siya gumagalaw.
-Gumagalaw na! -Oo!
Tingnan mo!
Nakikita mo ang kuryente diyan.
Sa pagdodoble ng haba ng braso
nadoble namin ang puwersa ng gulong.
Kailangan niyang maging mas malakas.
Nalagyan ko na ng kable ang lahat ng ilaw na nakuha ko sa bangka.
Kung mapaiikot lang natin ang alternator ng husto, mayroon tayong 45 amps.
Madali na nating mailawan ang lugar na ito kung gagana.
-Handa ka ng buksan? -Gusto kong pumunta doon.
Gusto kong makita mula sa malayo.
Gusto kong makita ang lahat.
-Handa ka na ba? -Oo.
Heto na, tatlo, dalawa, isa!
Tignan mo!
-Parang isang kastilyong pantasya. -Gumagana!
-Ibang klase! -Nagawa natin!
-Para siyang isang oil rig. -Diyos ko. Ang ganda.
Sibilisadong mga tao na tayong muli!
Nabubuhay na tayo!
Ang sibilisadong pag-uugali.
Maaari ba kitang maalok ng musika? May karga na ito.
-Siyempre. -Musika.
Pakinggan mo iyan!
Nakalimutan kong kaya itong gawin ng tao.
Parang may nagbubuhos ng pulot sa aking tainga.
Nagawa natin! Nagawa natin!
-Pinakamagandang araw! -Oo!
Higit pa sa pananatiling buhay.
-Gusto mo bang mag skinny dip? -Huwag kang maging marumi.
Tama. Isa itong magandang gabi.
At iyong ilaw ay bago sinubukan ni Tory ang kanyang parola nang totohanan.
Ito ang pinaka-kalokohan
-Ngayon pa lang ako hihiga, pare. -Gusto ko talagang mailigtas.
Pero gusto ko rin naman buhay kapag naligtas.
Matulog ka nang mahimbing. Gaganda ang pakiramdam mo.
Maaari mo bang ginawang mas marupok ito.
Masasanay ka rin diyan. Mas gagaling ka rin.
Mayroon kang kaibigan. Para sa kaunting ginhawa.
Isang ginoo.
Magandang gabi, pare. Matulog ka nang mahimbing.
Wala kang kuwenta.
Matulog ka na.
Oo.
Isang maliit na patak.
Kaligayahan.
Tory?
Gising ka ba?
Tory?
Mas mabuti.
Alam mo ang buhay dito sa isla ay medyo maganda.
Hanggang sa nagsimulang maging wirdo si Tory.
May problema ka?
Magulo ang isip ko. Hindi ako nakatutulog sa gabi.
Ang duyang parola ay pinupuyat ako.
Sige, baka umidlip muna ako.
Palarin ka sana sa pamimingwit.
Anong kalokohan?
Sabi ko na! Sabi ko na, sabi ko na!
Richard! Ito ang layag!
Richard! Richard!
Tignan mo!
Halika rito! Heto ang layag!
Ano? Ano?
Tahimik. Bumulong ka!
Bakit tayo bumubulong?
Dahil maaaring nasa loob sila. Maaring nasa kung saan man sila.
-Maaaring pinagmamasdan nila tayo ngayon! -Sino?
Sinuman ang kumuha ng layag.
Sabi ko sa iyo. Mayroong narito sa isla kasama natin!
Iyan ay isang layag.
Iyan ang ating layag.
Isang layag.
At inanod iyan dito mula sa dagat.
Ito ay laging nangyayari. Tingnan mo ang flotsam at jetsam.
Nababaliw ka na ba? Ito ang layag na nawawala.
Kailangan mong kumalma.
Tayo lang ang narito. Iyan lang ang nandiyan simula pa lang.
Ano iyon?
Hindi kita narinig dahil sa nakakikilabot na sigaw.
Ano'ng sabi mo?
Ngayon natatakot na talaga ako. Bumalik na tayo sa bahay.
Huwag mo ako iwan.
Mapanlikhang Superbisor Maribeth Pierce