NETFLIX-EN TELESAILA
Arnasa hartu.
Amatxo.
Jan behar duzu.
Zoaz izebarekin. Ipuin bat irakurriko dizu.
Ez!
- Idalia, mesedez. - Ez…
Aizu.
Emadazu minututxo bat amarekin, bale?
Orain ez, Zora.
Orain ez.
Ondo da.
Bueno…
Itzuliko naiz.
Astebete…
barru?
Hilabete barru, agian?
Edo Idaliak institutua amaitzen duenean?
Ostia, txantxetan ari zara?
Nire alabak aita galdu du.
Zure senarra ez da hil.
- Etxean dago, Zora. - Eta orain ez nago harekin, ezta?
Hemen nago.
Eta zertarako balio zait?
Ez gaude triste aldi berean.
Joan zaitezke.
Ez dakit zer bizitzen ari zaren, ez dut ideia putarik ere.
Baina badago dakidan zerbait: Lino ez da joan den bakarra.
Gure begien aurrean desagertzen ikusten ari zaitugu.
Amak eta Maxinek alaba galtzen ari dira, nik, ahizpa,
eta Idaliak, ama.
Ez da bidezkoa baretzeko eskatzea, baina neskato horrek behar zaitu.
Errautsak, Amy.
Ezin dut.
Ezin dut, Zora.
Ezin dira nire maletategian bi aste gehiago geratu.
Nik eramango ditut, ez duzu ezer egin beharko.
Linori agindutakoa bete behar dut eta ez naiz gai!
Ezin naiz ohetik atera.
Ezin dut! Ezin dut Siziliara eraman.
Ez iezadazu hori eskatu, ezin baitut!
Ezin dut!
Mesedez, Zora.
Ondo da.
Galdera bat egingo dizut.
Eta ez dut zu haserretzea nahi, bale?
Zer?
Mesedez, esadazu hileta ezkero bainatu zarela.
Zer?
Zure burua garbitu behar duzu.
Usain txarra dudala diozu?
Usain txarra dut.
Usain txarra duzu.
Baina, aizu, zeure kiratsa usaindu ahal baduzu…
bizirik jarraitzen duzu.
Badakit.
Lasai.
Ekarriko dut.
Bale.
Esadazu zer egin, amore.
SIZILIA
Ia ailegatu gara.
Babbo pozik legoke zuk bere familia ezagutzeagatik.
Idalia, ene neskatoa.
Izeba Biagia!
Kaixo, ene Idalia laztana.
Non dago Lino?
Eseri hemen. Nire alboan, neskatoarekin.
Ama, zer gertatzen da?
Ez dakit.
Biagia, Idalia nekatuta dago.
Amak gela prestatu dizue goian.
Orain hemen biziko gara?
Ez, laztana.
Ez.
Babbo ehortziko dugu
eta Kaliforniara itzuliko gara.
Ehortzi?
Bai, bihotza.
Hona ekarri dugu hilerrira eraman ahal izateko.
Gogoratzen?
Hemen utziko dugu?
Aita eta biok honi buruz mintzatu ginen.
Niri ez zidan esan.
Aizu.
Guztiek gogoratzen dute zure senarra dela, baina nire aita dela, inork ez.
Nik hamar urte nituen
aita hil zenean.
Triste nengoen,
berriro ikusiko ez bainuen.
Baina irudimena eta bihotza erabiltzen ikasi nuen.
Laztana.
Eta zure aita joan den arren,
nik ikusten dut,
nabaritzen dut. Hemen.
Eta prestatzen ohi zizun janari gozo guzti hori?
Orain elkarrekin presta dezakegu. Zuk eta biok.
Orduan, amona zaharra zarenean,
ni bezala, edo are zaharragoa,
zeure bilobari irakatsi ahalko diozu.
Eta hau bezalako sukalde batean dagoen bakoitzean,
zu ikusiko zaitu.
Eta ni.
Baita zure aita ere.
Gehiegizkoa da harentzat.
Nire lehengusina Santinak umeak zainduko ditu.
Non dago Idalia?
Barruan, zuen zain.
Zerbaitekin lagun dezaket?
Ez. Nire sukaldean bakarrik egiten dut lan. Eseri.
Eta neskatoa?
Lotan.
Ulertzen zaitut, Amy.
Giacomo hil zenean…
neka-neka eginda nengoen,
hezurretan pisua nabaritzen nuen. Amak gauza bera nabaritu zuen
aita hil zenean.
Min hau ezagutzen dut, jasan baitut.
Eta badakit zuk bikoiztuta jasaten duzula, zeurea eta alabarena.
Baina jan behar duzu.
Hara, begira nor esnatu den azkenik. Kaixo.
Lehengusinekin jolas naiteke gaur?
Bai. Baina jantzi behar zara.
Eta amona behar bezala agurtu behar duzu.
Zatoz. Jan.
Eta guztia jan behar duzu handi-handia izateko.
Herrian diote ez zarela beltzez janzten, eta egia da.
Santina!
Zer duzu buruan? Ez erantzun.
Baina, noski, esan nuen, Linuzzo hil zenean, beltzez jantzi zela.
Hala da, ezta?
Behintzat egun batez, ezta?
Noiz itzuliko zarete?
Santa Anaren jaiak behintzat hemen emango dituzue, ezta?
Oraindik ez dakigu…
Egia esan, neskatoa hemen pozik dago aire freskoarekin eta familiarekin.
Eta Linok Santa Anaren prozesioa maite zuen.
Paseatzera noa.
Beti berdin zabiltza.
- Oraintxe nator, bale? - Bale.
Zora, erantzun edo deitu, mesedez. Hau uste nuen baino gogorragoa da.
TABERNA NAGUSIA
- Arratsalde on, lagunok. - Kaixo.
Nire doluminak, signora.
Neure burua aurkeztuko dut. Nunzio naiz. Castelleoneko alkatea.
Zure senarra ezagutzen nuen.
Goian bego.
Estatubatuarra?
Agian ez dakizu,
baina gure herrixkan heliportua eta tenis-pistak jartzeko asmoa dut.
Berrikuntza eta olgeta behar dugu.
AEBetan bezala.
Ez al zarete 300 bakarrik?
513. Iaz bi jaio ziren. Aurten, bat.
Eta 15 bakarrik hil dira.
Plazera izan da zu ezagutzea.
Mario! Begira!
Iluna da, baina ederra.
Tabernatik atera da eta senarra hilerrira heldu berria da.
Filomena gaixoa.
Zure urtebetetzean? Zer da prozesioa?
Herriko jaialdia dela uste dut.
Amona Emilyrekin joaten ginen inurrien jaialdiak bezalakoa?
Baina santu batekin eta inurririk gabe.
Hura gabe hemen nire lehen urtebetetzea ematea, Z…
Ez dakit Filomenak hemen nahi nauen ala…
biloba baino ez.
Zer nahi duzu zuk?
Lino itzultzea.
Pentsamendu magikoa.
Utzi bihozminaren kontua.
Ezin diot berriro huts egin.
Huts egingo diozu.
Bide berria duzu aurretik eta bakarrik zaude, Amy.
Oztopoak egongo dira.
Hain txarra litzateke han geratzea?
- Non ibili zara? - Zer?
Dutxa hartu. Azkar.
Hemen zauden artean, pertsona hauek bisitatu behar dituzu.
Hemen dituzu izenak…
etxeak jarraituko beharreko ordena.
Ez, Filomena, ezin dut. Ez dakit hau irakurtzen.
Zergatik ez?
Ez. Ez dut ulertzen. Siziliarrez dago. Zer jartzen du?
"Franco, iturritik gertu, ate gorria".
"Tuccio, taberna ondoan, furgoneta guztiak ditu aurrean".
"Pina zaharra, hilerritik gertu".
Eta helbideak?
Helbideak, zertarako? Neuk azaldu dizut.
Gaur joan behar duzu.
Giacomok esan zidan AEBetan ogia ikaragarria dela.
Eta zuhaitzetan hainbeste fruta dagoela, non erortzen den
eta jendeak zapaltzen duen.
- Jan. - Ez, milesker.
Zer duzu?
Esan dizut gozoki gehiegi zirela.
Ondoezik dago. Zatoz hona.
Ez du itxura onik.
Ez, hobe genuke…
Hobe genuke medikuarengana eraman.
Ez, ez da beharrezkoa.
- Ez, zatoz. Tira. - Santina…
Tira.
Neskatoa ondoezik dago. Medikuarengana goaz.
- Ez, ondo dago. - Ez.
Ez da beharrezkoa, Santina.
Medikua herriko aberatsena da eta inork ez du inoiz haren etxea ikusi.
Ikusten duzun guztia kontatu.
Neska ondo dagoela ziurtatu nahi dut. Eskuak garbitzea baino, ez zikintzea hobe.
Barruan piano ederra dagoela entzun dut.
Eta medikuak kafea urrezko katilu batean hartzen duela.
Kafe bat hartzera gonbidatu beharko zaitu.
Linoren emaztea da eta estatubatuarra da.
Eta ezin zaitu kanpoan utzi.
Gure aukera da.
Gero guztia kontatu.
Tira. Hemen itxarongo zaitut.
Alarguntza-pentsioa jokatuko nuke
hark eta estatubatuarrak inoiz ez dituztela bakeak egingo.
Semea ezkondu zen eta ama ez zen ezkontzara joan?
Hori ahaz daiteke?
Emazteak kamamila prestatu dio neskari, hobeto sentituko da.
Nire aitaren argazkia duzu.
Bai, hori zure aita da.
Behin Florentziara joan nintzen
eta lan egiten zuen jatetxean afaldu nuen.
Inoiz ez dut hain pozik ikusi.
Eta haren gaixotasunaren berri izanez gero…
sarri egiten ohi nuen otoi beragatik.
Gutako bat zen.
Lino pertsona berezia zen.
Adeitsua eta…
maitekorra zen.
RONALDO MUSCARELLA DOKTOREA
Zer duzu?
Etxearen edertasunak liluratu egin du.
Tira, zenbat argimutil zegoen? Esan.
Hiru baino ez ditut ikusi.
Ba nik zortzi ikusi ditut, eta guztiak urrezkoak ziren.
Idalia, laztana, utziozu marmarrean aritzeari. Goazen.
Beti berdin.
Zer gustatzen zaizu ardotik? Nik ez dut inoiz edan.
Tori.
Proba ezazu.
Inork ikus ez dezan.
Gaur ondo egin duzu.
Medikuaren etxeko atean Santinarekin itxaroten ari zen emakumea…
Zein? Anna "behatz okerrak"? Edo Pina, betaurrekoduna?
"Behatz okerrak"? Hori esan duzu?
Horrela deitzen diogu haren oinez beti arranguratzen delako,
baina emakume gazte baten oinetakoak daramatzalako.
Behin Palermora joan zen pedikura egitera.
Azkazalak margotzeak dena konponduko balu bezala.
Beraz… zu ere marmarrean aritzen zara?
Zerbait egin dizut.
Jantzi behar zara.
Gaur Biagiarekin goaz paper batzuk sinatzera.
- Hainbat aldiz deitu dizut. - Zer?
Etxeari buruz da.
Notarioa ikusi behar duzu.
Hitzordua duzu gaur goizean.
Hemen, hemen eta hemen sinatu behar duzu.
Signora, lehensemearen emazte gisa,
zu zara oinordekoa. Zu eta alaba.
Ez.
Ezin dut sinatu.
Arraio! Zergatik jarri nauzu egoera horretan?
Filomena, nola ez zenidan horrelako zerbait esan?
Gaur goizean esan dizut.
Ez didazu esan zuen etxea eta lursailak emango zenizkidatela.
Hau ez da nire lekua.
Nire bilobarentzat ere dira.
Amy!
Nunzio-k zure laguntza behar du!
Aizu, sinatu behar duzu zure errua izan dela esanez. Zure errua da. Sinatu.
Alkateak ez daki ingelesez.
Zuk egin duzu talka.
Azkenik hemen nola gidatzen dugun azal diezaiokeen norbait.
Ez zegoen begiratzen eta talka egin du.
- Ulertarazi iezaiozu. Mesedez. - Bai. Sina ezazu.
- Nik hitz egingo dut. - Bai, tira.
- Kaixo, Amy naiz. - Kaixo.
Esaiozu autoa mugitzen ez badu, Carabinieri-ak deituko ditudala.
Bai. Irla hau ederra da, baina jasanezina.
Nire kontra talka egin du.
Hemengo alkatea da.
Ez du sekula ere
jende honen aurrean bere errua onartuko.
Autoan igo eta Carabinieri-ak deitzen dituen baino lehen joan.
Lehengusua izango du zerbitzuan.
Bale, eta nola dakizu guzti hau?
Hobe duzu joatea.
Eskerrik asko.
Agurtu Kornualles nire partez!
Dilistak.
Nire lursailekoak dira.
Nire semea Nunzio laguntzeagatik.
Arrazoi nuen?
Zuen alkaterik gogokoena naiz?
Ama!
Don Matteo da, amatxo!
Nork eman dizkizu?
Nunzioren amak.
Ezin nizkion ukatu.
Zein ondo! Nunzioren alde jarri zara.
Aizu, barkatu lehen geratutakoarengatik. Notarioaren eta etxearen kontuarengatik…
Amy, hemen esaten dugu:
"Etxea luzarorako, eta ahalik eta lursail gehien".
Dilistak garbitu behar ditut.
Elkarrizketa amai dezakegu, mesedez?
Ezin naiz Dilista Zikin Alarguna bezalakoa izan.
Haren senarrak hortza galdu zuen ez zituelako ondo garbitu.
Ez al didazu erantzungo?
Amy…
Jendea harat-honat dabil. Gu geratzen gara eta geureak babesten ditugu.
Zuk gaur egin duzun bezala. Gutako bat zara.
Beharbada ez dakizu, baina hala da.
Filomena elizara joan da. Zure zain dago.
Idalia zainduko dugu.
Tira, zure zain dago.
Maronuzza santa, hartu hau sorbaldak estaltzeko.
Otoi egin nion Lino eta zu ezkondu zinetenean.
Baita semea hiltzen ari zenean ere.
Gaur berriro egiten diot otoi.
Gertatu den guztia eta gero…
badakit agian joan nahi izango duzula…
eta inoiz bueltatuko ez zarela.
Baina otoi egiten dut, espero dut,
zuk nirekin zerbait sortu nahi izatea.
Itzul zaitezen nahi dut.
Eta Castelleonen etxean senti zaitezen.
Jakina…
zuk nahi izanez gero.
Filomena, ez nago ziur…
Esan behar nizun.
Beraz…
pentsa ezazu.
Ez da bidezkoa. Nik baino hanka luzeagoak dituzu.
Ez dut gehiago ibili nahi.
Bale. Igo. Eramango zaitut.
Bai horixe!
Heldu gara.
Begira. Zuhaitzetan zehar.
Mediterraneo itsasoa ikus daiteke.
Leku ona da triste zaudenean etortzeko.
Horregatik ekarri zaitut.
Aizu.
Nik ere dut haren mira.
Min ematen du, ama.
Badakit.
Babbo-k gugan zuen maitasun handia ez da desagertzen.
Gurekin jarraitzen du.
Nola dakizu?
Ba haren gauzarik onenak dituzulako.
Hemen nago.
Ama?
Babbo-ren antzik ez badut ere, italiarra naiz?
Oso italiarra zara, ez baita itxuraren kontua,
familiaren kontua da, eta familia maitatzea erabakitzen duzun jendea da.
Zer gertatuko zait hiltzen bazara?
Gizakiak garenez, guztiok hilko gara.
Baita ni ere?
Baita zu ere.
Baina hemendik oso luzera.
Eta ama osasuntsu dago. Gogorra naiz.
Bestela nola igo zintudakeen goraino?
Baina hori aldatzen bada ere, maite zaituen jendea duzu
eta ondo zainduko zaituzte.
Goazen.
Kaixo.
Antonio naiz.
Ortolanotarren lursaila aurkitu duzue?
Linoren aitonak zuhaitz horiek landatu zituen.
Zer?
Txikiak ginenean,
Linok bere izena idatzi zuen mertxikondo alboko putzuan.
Nire aita ezagutzen zenuen?
Futbolean jokatzen ginen, hark oinetako zuzenak ez zituenean ere.
- Tonino! - Tonino!
Aitak esango zizun horrela deitzen zidala. Bai, Tonino naiz.
Zure familia datorren astean etor dadila Castelleonera.
Zure urtebetetzerako.
- Hona? - Bai, hona.
Prozesiora gonbidatu.
Esaiezu ongi etorriak direla nire etxean.
Ai ama…
Baina nor da Santa Ana?
Mariaren ama.
Ama guztien ama da.
Haren eguna zure urtebetetze-egunean ospatzen da.
Alargunen eta bidaiarien santua da.
Txantxa izango da.
Ez da bisita askorik etortzen. Espero dut zure familiarentzat ondo egotea.
Aita 300 biztanleko herrian hazi zen.
Texasko ekialdea eta Castelleone
oso antzekoak dira, benetan.
Ez zidaten hain adi begiratzen
Alabamako zerbitzugune batean komunera joateko gelditu nintzenetik.
Ongi etorri Castelleonera.
Ongi etorri!
Maletekin lagundu.
Kaixo!
- Kaixo. - Kaixo!
Izeba Zora!
Lortu duzu, neska.
Janari tradizionala eta ahaztezina
prestatu nahi dizuet.
Itzul ezazu.
Inoiz hartu duzuen janaririk onena prestatuko dizue.
Ondo. Ez badut laster jaten, ume hau gaizki jokatzen hasiko da.
Ni prest nago.
Egin dezagun caponata.
Linoren errezeta.
Ama deitu diozu.
Zortea du, hiru ama ditu.
Zuretzat amarik onena izaten irakasteko.
Bale. Nola lagun dezaket?
Nik barazkiak ondo ezagutzen ditut.
Hauek ederrak dira.
Ni jaten hasiko naiz bitartean.
Nondik hasiko gara?
Hasteko, sua piztu.
Tipulek zapore sendoa dute. Nahitaezkoak dira.
Baina bigundu behar dira zerbait berri aurkitzeko.
Perrexila.
Zurtoinek zapore gehiago dute lurretik gertuago daudelako.
Siziliako oliba-olioa ezin da haren jatorritik kanpo ulertu.
Sukaldean oreka lortzeko,
mingotsa eta gozoa orekatzen jakin behar da.
Eta bukatzeko…
beti maitasuna gehitu.
Ondo da.
Paperak sinatuko ditudala erabaki dut.
Itzuli nahi dugu.
Etxean dudan zerbait erakutsi behar dizut.
Ondo da.
Ireki tiradera hori.
Ospitalera banoa, hau da nire arropa.
Hiru egun eta hiru gauerako nahikoa da, Biagiak garbitu behar ez izateko.
Ireki ezazu behekoa.
Hau da hiltzen naizenerako arropa.
Zergatik azaltzen didazu hau?
Nire bi alabek non bilatu behar duten jakin dezaten.
Nire adinera heltzen zarenean…
guztiok bizitzan iragaitzaz gaudela ulertuko duzu.
Hemen, adinekoek esan ohi zuten:
"Castelleone Jainkoak alkandora ahaztu zuen lekua da".
Batzuek diote
ahaztea merezi duen lekua dela esan nahi duela.
Behin etorri eta inoiz ez itzultzeko lekua.
Baina niri Jainkoak geldituko litzatekeen lekua dela
pentsatzea gustatzen zait.
- Ulertzen? - Bai.
Orain arte, hemen Idaliarengatik bakarrik gelditzen ari nintzela uste nuen.
Eta begira…
hau aurkitu dut, ordea.
Ziur honek Lino pozten duela.
Lino hona etortzen ohi zen irakurtzera…
lanean egon behar zenean.
Nahi baduzu, zure ikasgela bihur dezakegu hona zatozenean.
Zure gauzentzat, zure artearentzat. Los Angelesen bezala.
Badakit zuretzat garrantzitsua dela.
Zuk gauzak eder bihurtzen dituzu. Ikusi dut.
Baita zure semeak ere.
Bai.
Plater beratik jaten zuten bi sardexka bezalakoak zineten.
GORA SANTA ANA
Eskerrik asko ni hona ekartzeagatik.
Etxean zaude.
Azpitituluak: Yara Prieto Ortiz