Spróbuj na motorze mamy, ma lepsze zawieszenie.
Jeśli się przewróci albo coś pójdzie źle, ja będę winny.
Gdy moje dzieci wyprawiają takie wariactwa,
dzikie popisy, kiedy podejmują ryzyko i są całkowicie zanurzone
w tym doświadczeniu, przepełnia mnie duma i uznanie dla nich,
ale czuję też zazdrość. Głównie czuję zazdrość.
Im starszy jestem, tym trudniej mnie zaskoczyć
i brakuje mi tej radości
i zabawy znanych mi z dzieciństwa. Tęsknię za tym.
Chcę doświadczać świata jak moje dzieci.
Odkryłem też, że wiąże się to z istotnymi korzyściami dla zdrowia.
Chcę poznać sekrety ludzi,
którzy nie stracili dziecięcego podejścia do życia,
sportowców ekstremalnych,
ludzi wspinających się bez zabezpieczeń, kaskaderów, z którymi pracuję
i moich odważnych kumpli, takich jak Robbie Maddison.
Tak, Robbie!
Robbie to mój osobisty bohater i bohater moich dzieci.
Wykonał chyba najwięcej ekstremalnych i imponujących popisów.
Więcej niż ktokolwiek inny na świecie.
I wydaje się, że świetnie się przy tym bawi.
Jak to wypadło, drużyno?
- Było świetnie! - Tak. Genialne.
Brakuje mi tego poziomu odwagi.
Obserwuję podejście moich dzieci do życia i widzę, że one zupełnie ignorują
zasady bezpieczeństwa, ale jakoś sobie radzą.
W ten sposób buduje się odporność.
Jest w tym coś wyzwalającego. Im wygodniej się czujemy,
tym mniej chcemy stawiać się w niekomfortowych sytuacjach.
Wtedy zaczynasz się zamykać. Coraz bardziej ich unikasz.
Co zrobisz, żeby to odzyskać?
Szukam. Poluję na coś nowego,
- na nowe doświadczenia. - Jeśli chcesz doświadczyć tego,
czego teraz doświadczają dzieciaki,
musisz wyjść ze strefy komfortu przyzwyczajeń
i spróbować czegoś zupełnie nowego.
I potrzeba elementu ryzyka.
Zrobię coś wielkiego, coś nowego.
Coś, czego jeszcze nie próbowałem.
Dokładnie tak.
BEZ GRANIC: LEPSZE ŻYCIE
ROZDZIAŁ TRZECI: RYZYKO
W poszukiwaniu tej ekscytacji
którą dzieci odczuwają, przesuwając swoje granice,
muszę podjąć wyzwanie dla mojego umysłu i ciała.
Musi to być coś nowego i nieznanego.
I wiązać się z ryzykiem, które zmusi mnie
do wyjścia poza strefę komfortu.
Po kilkumiesięcznych poszukiwaniach znalazłem zaporę.
Ma 200 metrów wysokości.
Znajduje się w Szwajcarii i wygląda na ogromne wyzwanie,
a ja spróbuję samodzielnie się na nią wspiąć
w środku zimy.
Nie mam budowy wspinacza,
nie mam dużego doświadczenia we wspinaczce po skałkach.
I niespecjalnie lubię wysokości i możliwość porażki.
To zdecydowanie pachnie nową przygodą.
ZAPORA LUZZONE, SZWAJCARIA NAJWYŻSZA ŚCIANA WSPINACZKOWA NA ŚWIECIE
Nie chodzi tylko o wyzwanie.
Pojawiają się wyniki badań nad korzyściami
z wyzwań, których wolelibyśmy uniknąć.
Więc podjąłem współpracę z wybitną neurolożką,
profesor Abigail Marsh.
Co czujesz przed wspinaczką?
Jest sporo niewiadomych. Najwyższa ściana,
na którą się wspiąłem, miała jakieś 50 metrów
i myślałem, że to wysoko. To będzie coś innego.
Te warunki też są diametralnie różne.
Powiedz mi, dlaczego chcesz to zrobić?
Obserwuję swoje dzieci
i ich zdolność zupełnego zanurzenia się w tej aktywności.
Surfują, łowią ryby
albo się biją i zupełnie je to absorbuje.
Ta chwila jest jedynym, co istnieje.
Im starszy się robię, tym mniej sytuacji
przynosi mi takie uczucie.
Gdy dorośli obserwują dzieci,
które cieszą się życiem, czują zazdrość
z powodu ich podekscytowania, ciekawości i radości
wywołanych czymś nowym i fascynującym.
Myślę, że wielu z nas chciałoby przywołać znowu te uczucia.
Dlaczego z wiekiem staramy się unikać tego rodzaju aktywności?
- Nowe, trudne sytuacje... - Tak.
...mogą być postrzegane na dwa sposoby, jako zagrożenie,
możliwość porażki, i tę drogę wybieramy, gdy robimy się starsi,
a dzieci myślą inaczej.
Stawiają sobie nowe wyzwania
i obserwują efekty.
- Tak. - Jest to część
przejścia z dzieciństwa do dorosłości.
- Muszą rozszerzać zdolności. - Tak.
Stają się przez to niezależne.
- Umysł dziecka do tego je pcha. - Zdecydowanie.
Dzieci są zmotywowane do szukania ryzykownych aktywności
i wyzwań, bo ich mózgi
są bardziej wrażliwe na dopaminę, hormon, który motywuje nas do próbowania nowych,
ciekawych, ryzykownych rzeczy.
W dziecięcym mózgu
system regulujący przepływ dopaminy jest w natarciu,
budząc ciekawość i napędzając chęć odkrywania świata.
Z wiekiem wrażliwość na dopaminę spada o 10% w każdej dekadzie.
WIEK A WRAŻLIWOŚĆ NA DOPAMINĘ
Wyjątkiem są sportowcy uprawiający sporty ekstremalne,
którzy lubią wysokie ryzyko.
Badania wskazują, że mają bardziej aktywny układ dopaminy
niż inni dorośli.
Dobra wiadomość jest taka,
że mierzenie się z trudnymi wyzwaniami może aktywować układ dopaminy,
przywracając emocje, które czuliśmy jako dzieci,
co ma korzyści dla naszego zdrowia psychicznego i samopoczucia.
Lepsze samopoczucie oznacza mniejsze ryzyko chorób przewlekłych,
wzmocnienie odporności, a nawet dłuższe życie.
Jedno z badań sugeruje nawet, że lepsze samopoczucie
może wydłużyć życie o nawet 10 lat.
Może zatem jednym z sekretów lepszego życia jest zachowywanie się jak młodzież?
A kluczem do tego jest zdobycie się na odwagę do przesuwania własnych granic.
Chyba tego nie doceniłem.
Cieszę się, że to nie ja muszę tam wejść.
- Nie wiem, czy dałbym sobie radę. - Z pewnością.
Abi nie jest jedyną osobą, którą tu zatrudniłem.
Robbie jest dla mnie inspiracją,
więc jest moim przewodnikiem, a od spraw technicznych i bezpieczeństwa
mam Percy'ego Bishtona, jednego z najlepszych wspinaczy na świecie.
Ta ściana jest najwyższą sztuczną ścianą wspinaczkową na świecie.
- Dobrze. - Zatem
doświadczona para wspinaczy potrzebuje na to od dwóch do czterech godzin.
I to gdyby było lato. A mamy luty.
Jesteśmy w Szwajcarskich Alpach i jest zimno.
Mamy tu lód i śnieg.
Musisz dać sobie radę mimo tego.
- Tak. - Kolejną sprawą,
wyjątkową w twoim przypadku, jest brak partnera.
- Wspinasz się sam. - Jak się z tym czujesz?
Jestem świadomy wszystkich trudności,
wysokości i strachu, który może się pojawić w tej sytuacji.
Myślę, że przezwyciężenie strachu będzie tu wyzwaniem.
- Tak. - Pamiętajmy też,
że to onieśmielające środowisko.
- Spróbujemy? - Wow!
Sprawdźmy, jak długo poleci.
Robi mi się niedobrze.
Leci.
Wow.
- Mogę założyć spadochron? - Nie. Weź sobie jeden blok.
Leci bomba.
Dziwne uczucie.
Mam natłok myśli.
Czuję się bardzo niekomfortowo.
Chyba pierwszy raz naprawdę się boję.
Słyszeliście wybuch?
Wiem, że im dłużej będę tam stał i rozmyślał nad możliwymi scenariuszami
niepowodzenia, będę coraz bardziej odwodził siebie od tego pomysłu.
Za dużo o tym myślę. Zaczynajmy.
Na pewnym poziomie, oczywiście,
wspinaczka z zabezpieczeniami i w poszanowaniu procedur
nie jest niebezpieczna,
ale sądzę, że nie jest możliwe,
by ktokolwiek nie czuł przerażenia w sytuacji,
gdy znajduje się na tak stromej ścianie.
Ale jeśli chcemy czerpać korzyści zdrowotne z próbowania nowych wyzwań,
nie pozwólmy, by strach nam w tym przeszkodził.
Więc poprosiłem o pomoc mojego dublera i dobrego przyjaciela, Bobby'ego Hantona.
SYDNEY, PIĘĆ MIESIĘCY WCZEŚNIEJ
Popisy.
Bobby był akrobatą i nurkiem,
a teraz jest czołowym kaskaderem.
Nauczył mnie niesamowitych popisów na planie filmowym,
ale te najbardziej szalone rzeczy...
zostawiam Bobby'emu.
Gdy Bobby ma wykonać jakiś szalony wyczyn,
jest jak duży dzieciak.
Nieźle, Bobby!
Co robimy? Wziąłem maskę i rurkę,
płetwy i rękawki.
- Nie będą ci potrzebne. - Nie?
Dzisiaj będziemy trenować wspinaczkę
i tolerancję na duże wysokości.
Na początek Bobby zabrał mnie na szczyt na wysokości 10 metrów,
lub 30 stóp, by sprawdzić moją reakcję.
Nie powiedziałbym, że mam lęk wysokości, ale nie przepadam za nimi.
Ale, co ciekawe, kiedy byłem mały,
robiłbym salta z samego szczytu.
W mózgu dorosłych
znajduje się w pełni rozwinięty obszar zwany korą przedczołową.
To ta część mózgu,
która odpowiada za martwienie się konsekwencjami.
Mózgi dzieci są zbudowane inaczej niż mózgi dorosłych.
Nastolatki częściej poszukują emocji
niż dorośli, bo ich kora przedczołowa
nie jest w pełni rozwinięta.
Dalej, stary. Dobrze.
Jednak nawet dorośli mogą nauczyć się
regulować aktywność obszarów przedczołowych,
by znów poczuć emocje, które towarzyszą dzieciom.
- Wszystko w porządku? - Tak, Bobby.
Mocno się zwiń.
Dobrze wszedł, nie widziałem rozprysku.
Muszę powoli wchodzić coraz wyżej.
Daleko temu do szalonych wyczynów kaskaderskich.
Skakałeś z każdej platformy.
Powtarzałeś skok wiele razy. Wiesz dokładnie, co masz zrobić.
Musisz się zwinąć. Ręce i nogi blisko ciała.
Dziwnie się czuję.
Za dużo myślę.
Rozważam różne złe scenariusze,
a to nawet nie jest niebezpieczne środowisko.
Jedynym sposobem ograniczenia reakcji jest postawienie się w takiej sytuacji
i doświadczenie, że dasz sobie z tym radę,
że wszystko będzie dobrze
i to oduczenie się przeniesie się
na następną sytuację związaną z ryzykiem.
Kiedy już to zrobiłem, było fajnie.
To było bardzo ekscytujące.
Ale jest ogromna różnica między nurkowaniem z podestu...
a prawie dwustumetrową ścianą.
Stąd nie wygląda tak źle.
Wygląda.
Gdy rozbijemy to na części,
- widać pięć wyciągów. - Tak.
- Jest większa, niż wygląda. - To widać.
Zaczynam rozważać ten problem i próbuję
obliczyć, czy to w ogóle jest w jakikolwiek sposób wykonalne.
Proszę, tu je widać.
Tu zobaczysz metalową kratę.
Tak wygląda szczyt każdego wyciągu.
- Tak. - Kiedy dotrzesz na szczyt wyciągu,
będziesz miał dobre oparcie, możesz stanąć na występie.
- To da ci chwilę wytchnienia. - Tak.
Możesz się skupić przed kolejnym wyciągiem.
Postaraj się pozwolić rękom odpocząć,
bo będą ci potrzebne na szczycie.
Dobrze.
Pierwsze dwa wyciągi to wejście w rytm wspinaczki.
Zobaczysz, że kiedy słońce oprze się o ścianę...
WYCIĄG 1, WYCIĄG 2
...zrobi się cieplej.
Na dole osiada zimne powietrze
i uchwyty są bardzo zimne.
Jest bardzo zimno. Patrzę
na zaporę i cały się trzęsę, myśląc,
jak wytrzymam godzinę lub dwie na tej ścianie?
Dolna część to będzie twoja rozgrzewka.
Środkowa część wymaga walki umysłowej.
- Będziesz tam dość samotny. - Tak.
Jesteś pośrodku ściany, na wysokości 80 metrów.
- Tak. - Wokół ciebie pusto.
To specyficzne otoczenie, onieśmiela.
Myślę, jak poradzę sobie z zawrotami głowy, adrenaliną i lękiem wysokości.
WYCIĄG 3 LĘK
Czuję przeciążenie sensoryczne.
Pozostanie ci jeszcze 80 metrów.
- Ruchy. - Tam mamy przewieszkę.
To jest kluczowy wyciąg, najtrudniejsza część ściany.
To ostatnia prosta przed szczytem. Będziesz już widział niebo.
Tam wszyscy czekają.
To będzie trudne, prawda?
Chodzi o kształt zapory i przewieszkę na szczycie.
Nie zwalniaj wtedy.
Zrobisz to jednym podejściem.
- Tak. - A w ten sposób
nikt tego nie robi.
Martwię się o fizyczne zmęczenie.
ZMĘCZENIE WYCIĄG 4
Wiem ze swojego doświadczenia, jak męczące to jest dla palców i rąk.
Po przekroczeniu połowy trasy
ściana zupełnie zmienia nachylenie.
Nikt tego w ten sposób nie robi
i nikt nie robi tego o tej porze roku, więc będzie trudno.
Szacunek, stary.
Takie wyzwania nie mają nam udowodnić,
że zrobimy coś trudnego.
Chcemy w nich odnaleźć coś, co zgubiliśmy z wiekiem,
dziecięcą wiarę, że wszystko jest możliwe.
MAJORKA, HISZPANIA DZIESIĘĆ TYGODNI WCZEŚNIEJ
Żeby zbliżyć się do tego nastawienia,
trenuję z jedną z największych zawodniczek sportów ekstremalnych.
Steph Davis jest legendą we wspinaczce, skokach ze spadochronem i wingsuicie.
Nie tylko stawia czoła niemożliwemu,
ale sama go poszukuje.
To Cala Sa Nau.
To najlepsze miejsce na wspinaczkę nad wodą bez asekuracji.
Co to jest?
- Wspinasz się bez liny. - Tak.
Ale jeśli spadniesz, nie spadniesz na ziemię.
- Wpadasz do wody. - Dokładnie.
Będzie strasznie i intensywnie. Jest to też pewne ryzyko,
ale możesz się na to przygotować i dobrze się bawić.
Kiedy zaczęłam się wspinać, wszystko się zmieniło.
Byłam na studiach.
Zdobyłam tytuł magistra i to był dla mnie przełom.
Wtedy podjęłam decyzję, że przerywam swoją karierę akademicką.
Odeszłam, zamieszkałam w samochodzie i zaczęłam wspinać się na pełen etat.
Pociągała mnie ciekawość i emocje z tym związane.
Dla mnie cały świat to plac zabaw, a ja nigdy nie przestałam się bawić.
Mój światopogląd
różni się od tego, którym kieruje się większość ludzi.
Zawodnicy sportów ekstremalnych,
podobnie jak nastolatki,
mają bardzo aktywny układ dopaminy, więc są ukierunkowani
na czerpanie przyjemności
z ryzykownych wyzwań i są zmotywowani, by je podejmować
pomimo ryzyka,
nie dlatego, że nie są go świadomi.
Dobra wiadomość jest taka, że tego rodzaju nastawienie
to coś, co wszyscy możemy przejąć.
Plan pracy z Chrisem zakłada nauczenie go trasy
z linami.
Będzie miał okazję,
by zapoznać się z trasą, którą będzie się wspinał.
Później zdejmiemy zabezpieczenia.
Chcemy pomóc mu wspinać się
z tym samym uczuciem wolności i elastyczności, które mają dzieci.
Ponieważ tym, co przeszkadza większości ludzi, nie jest ich technika,
ale burza wewnątrz ich umysłów.
- Przyszliśmy tu po to... - Tak.
...żebyś sprawdził początek trasy.
- Tak. - Będziesz musiał
przejść z łodzi na skały.
W to miejsce, OK.
Spójrz, którędy przebiega twoja lina.
- To tutaj? - Masz tu ogromną szczelinę.
- Tak. - Tutaj.
Od razu możesz oprzeć się na nogach.
- Dobrze. - Tylko kilka ruchów.
- Ślisko tu, co? - Bardzo ślisko.
- Nie jest łatwo. - Tak!
Wspinaczka sprawdza odporność psychiczną i fizyczną.
Ci, którym udaje się wejść na szczyt, to nie zawsze ci silni.
To ci, którym udało się wygrać z własnymi myślami.
Kiedy mam przed sobą ryzykowne zadanie, mogę powiedzieć:
„To skomplikowane”.
Zamiast mówić, że coś jest niemożliwe,
mówię: „Wciąż nad tym pracuję”.
Czasem, gdy się boję, mówię tylko: „To ekscytujące”.
Nie chodzi o ukrywanie uczuć,
ale zmianę ich na coś, co popchnie nas do przodu.
Niektórzy ludzie odkryli, że duma, frustracja,
a nawet gniew, można przekuć w napęd, którego potrzebujemy.
To najtrudniejsze przejście.
Tutaj będziesz najbardziej zmęczony.
Najtrudniejsza część, gdy jesteś najbardziej zmęczony. Super.
- Tak! - Tak!
Czy zauważasz, że za każdym razem, gdy sprostasz dużemu wyzwaniu,
rozwijasz się emocjonalnie, duchowo i fizycznie?
Wierzę, że za każdym razem, kiedy podejmujesz się dużego wyzwania,
dajesz z siebie wszystko.
Uczysz się o sobie czegoś,
- czego nie widziałaś. - To cię zmienia.
To daje ci pewność siebie
i zmienia twoje podejście do życia.
Pewnie dzięki temu codzienne stresy nie wydają się takie onieśmielające.
- Chodzi o podejście: „Już to robiłam”. - Tak.
Coś ci się przytrafia i myślisz: „Dam sobie radę”.
Robiłam to wcześniej. I to jest miłe uczucie.
Większość codziennych stresów
nie jest kwestią życia i śmierci. To tylko e-maile
czy terminy,
które jednak czasem nas przytłaczają.
Należy pamiętać,
że jeśli stawiamy sobie wyzwania,
z czasem będą one działały jak psychologiczna szczepionka.
Będziemy dzięki nim bardziej odporni i zdolni
do radzenia sobie z przyszłymi wyzwaniami. W efekcie
codzienne problemy nie mają na nas takiego wpływu.
Kluczem czerpania z tego korzyści, dla każdego,
jest dojście do granic strefy komfortu.
Jak się czujesz?
Teraz staram się sobie przypomnieć,
o czym rozmawialiśmy, co mam po kolei robić.
- Dokładnie. - Gdzie są szczeliny,
co będzie trudne.
Jeśli to czujesz, jesteś pewny siebie, to jest ta chwila, po prostu to zrób.
Jasne.
Baw się dobrze.
W przypadku Chrisa umiejętności fizyczne
odgrywają pewną rolę, ale mamy też element psychologiczny.
Czy strach przed potencjalną porażką musi być czymś złym?
Nie. On może nam dać wiele rzeczy.
Czasem to ogień, który nas motywuje.
- Jak było? - Dobrze.
Dobra robota.
Im więcej się wspinamy,
choć na początku miałem w sobie pewne obawy,
tym lepiej się bawię i tym większą radość z tego czerpię.
Jest wspaniale.
Mnie fizyczne wyzwania, jak wspinaczka,
zachęcają do improwizacji, bycia obecnym tu i teraz
i powrotu do patrzenia na świat jak dziecko.
Świetnie! Dobra robota.
- Było idealnie. - Dzięki.
Tym, co chciałeś osiągnąć,
była zabawa, jaką twoje dzieci czują na motocyklach.
- Czułeś to? - Zdecydowanie.
Kiedy już wspinałem się bez lin,
łatwiej było mi się skupić.
Jako dzieci nie myślimy
o innych rzeczach, jesteśmy obecni.
Widzę to po moich dzieciach.
One żyją chwilą, dają się ponieść.
To bywa ryzykowne,
ale zazwyczaj
ich instynkt przejmuje kontrolę i radzą sobie.
- Jesteś dorosły. - Tak.
Nie wyłączysz się całkowicie,
ale pokazałeś, że masz nad tym kontrolę.
A kiedy przejmujesz kontrolę,
zaczyna się zabawa.
Zaczynam czuć innego rodzaju entuzjazm
i bardziej doceniam wspinaczkę.
A to dobrze, bo ta zapora
może być największym wyzwaniem, przed jakim stanąłem.
Przy tak trudnych zadaniach trening oczywiście ma znaczenie,
ale czasem w tak ekstremalnych sytuacjach
ludzie potrafią przełączyć się na coś wyjątkowego,
co nazywamy stanem przepływu.
Jedną z przyjemnych rzeczy
związanych ze stanem przepływu jest pełne skupienie
na tym, co robimy w danym momencie.
Stan przepływu przypomina funkcjonowanie dziecięcego mózgu.
Skupiasz się na tym, czym się zajmujesz.
Naukowcy uważają, że w stanie przepływu
przedczołowe obszary mózgu, które odpowiadają
za nadmierne analizowanie, zmniejszają swoją aktywność.
W tym samym czasie dopamina zalewa nasz mózg,
dając nam poczucie motywacji i zwiększając koncentrację.
Gdy te zmiany zachodzą w tym samym momencie, dajemy się ponieść chwili,
podobnie jak robią to dzieci.
Dzięki temu możemy osiągnąć najlepsze wyniki.
Kiedy zobaczyłem tę zaporę, pomyślałem, że on tam doświadczy stanu przepływu.
Dla mnie stan przepływu wiąże się z podejmowaniem różnych wyzwań.
Wtedy czas staje w miejscu.
W jednej chwili może zdarzyć się wszystko.
Wydaje się, że trwa w nieskończoność.
Stan przepływu jest intrygujący.
Zdaje się, że daje nadludzkie umiejętności
sportowcom takim jak Robbie
i jest to obszar aktualnie prowadzonych badań.
Gotowy na spotkanie z Zefirem?
- Zefir? - System Zefir.
Pozwoli nam obserwować twoje ciało podczas wejścia.
- Fajnie. - Przepraszam, tutaj.
Przed wejściem Abi obkleja mnie czujnikami.
Ta technologia sprawdzi, czy wejdę w stan przepływu,
kiedy będę na zaporze.
- Załóż to tu... - Powinien być
- w tym miejscu. - OK.
System Zefir uchwyci zarówno rytm serca
jak i jego zmiany.
Zobaczymy czy oba będą wysokie
lub czy będą równocześnie wzrastać.
To wskaźnik tego, czy ktoś jest w stanie przepływu.
Ostatnie słowa. Dasz sobie radę.
Jestem podekscytowany,
bo im więcej o tym rozmawiamy,
tym bardziej wolę tego uniknąć
i przechodzę w stan nadmiernego analizowania,
- natłoku myśli. - Tak.
A teraz chcę dać się temu ponieść,
wejść w przepływ.
Nie stresuj się. Pozbądź się tych myśli,
emocji, uczuć i pogódź się z tym.
- Właśnie. - Zrób to, bracie.
- Widzimy się na szczycie. - Będzie super.
Zbliżając się do zapory, boleśnie rozumiem, co mnie czeka.
Jest bardzo zimno.
Dobra.
Boję się, że nie ujarzmię swoich myśli
lub nie dam rady pod względem fizycznym.
Patrzę na uchwyty i drogę,
którą będę się wspinał.
Czuję się, jakbym został połknięty przez ten olbrzymi,
gigantyczny, betonowy... byt.
- Widzimy się na górze. - Do zobaczenia.
Desperacko chcę zapomnieć o wszystkim
i doświadczyć tej przygody.
Tak jak robią to dzieci.
Kiedy rozpocząłem wejście, zjawili się moi kumple Zocchi i Aaron,
oferując moralne wsparcie.
Abi, dokąd on dojdzie?
- Zdobędzie szczyt. - Tak?
Co myślisz, Zoc?
Zrobi to. Nie mogę wątpić w kumpla.
Mam nadzieję, że mu się uda,
ale myślę, że dojdzie do początku kąta.
Pierwsze dwa lub trzy uchwyty,
a ja od razu pomyślałem: „One są lodowate”.
Palce zaczęły mi drętwieć.
Jakbym wspinał się po lodowych blokach.
ZIMNO
Musiałem szukać oparć,
o które mógłbym zahaczyć dłonie.
Czułem się jak mała foka, która próbuje się wspinać.
Dosłownie nie czułem palców.
Powtarzałem sobie: „Musisz iść dalej”.
Powiedziano mi, że nasłoneczniona część ściany
jest zupełnie inna
i to stało się moim pierwszym głównym celem.
Patrzę, jak Chris robi ogromne kroki,
jak goryl wchodzący na drzewo.
Pomyślałem sobie, że wchodzi zbyt szybko.
Powiedział brzydkie słowo.
Takie słowa uśmierzają ból.
Niech płaci za przekleństwa, a pod koniec będę bogaty.
Sapię i dyszę.
Do szczytu jeszcze bardzo daleko.
W końcu dotarłem do nasłonecznionej części.
To dobre miejsce na odpoczynek.
- Możesz stanąć na występie. - Tak.
Możesz też usiąść w uprzęży.
Ruszaj rękami i przywróć im krążenie.
Tak.
SZCZYT WYCIĄGU 2 WYSOKOŚĆ: 60 METRÓW
Wszystko gra? Jak tam?
Dobrze.
- Ręce gotowe. - Dobra, stary.
Nie odpoczywaj za długo.
Jeśli chcesz kontynuować, ruszaj dalej.
Nie mogę się zdecydować. Nie chcę długo odpoczywać,
ale moje palce...
czuję się, jakby przejechała po nich ciężarówka, kilka razy.
Jestem na wysokości 60 metrów lub 200 stóp,
gdzie zaczyna się trudniejsze podejście.
Teraz muszę wspinać się pod kątem.
Dalej. Dobrze.
Znowu ruszam, staram się szybko posuwać do przodu, zakładając, z jakiegoś powodu,
że pobiję jakiś rekord.
Kiedy byłem około połowy trasy,
spojrzałem w dół
i natychmiast ogarnęła mnie fala paniki.
Zrobiło mi się niedobrze.
Jakiś głos, nad którym nie mam kontroli,
podsuwa mi pokręcone wyobrażenia
i słyszę, jak rozpina mi się uprząż.
Wciąż sprawdzam jej zapięcia. W pewnej chwili
sięgam, by ją zaciągnąć
i pomyślałem: „A co, jeśli właśnie ją poluzowałem?”.
Patrzę w górę na linę i myślę: „A co, jeśli pęknie?”.
STRACH
Wracam myślami do treningów z Bobbym,
moim dublerem, i wiem, że uda mi się pokonać mój strach
i uporczywe analizowanie, jeśli się skupię.
Krok za krokiem, uchwyt za uchwytem.
Wracam do wspinaczki i nagle
wydarzyło się coś pięknego.
Zaczynam zauważać, że w chwilach,
kiedy myślałem, że nie dam rady...
biorę głęboki oddech i jestem tam, gdzie chciałem.
Pokonałem kolejne 3 metry,
nie zdając sobie z tego sprawy.
Poczułem prawdziwe zespojenie myśli i emocji.
Wydarzyło się coś harmonijnego.
Jesteś przygotowany, znasz technikę
i musisz pozwolić, by kontrolę przejęły podświadomość
i pamięć mięśniowa. One muszą dojść do głosu.
Na tym polega stan przepływu.
Czuję przypływ energii.
Patrzę w górę i myślę: „Dam radę”,
i wtedy trach, przerywa mi...
Dalej.
...totalne zmęczenie.
SZCZYT WYCIĄGU 3 WYSOKOŚĆ: 90 METRÓW
Zbliżam się do najtrudniejszego etapu, gdzie ściana zmienia kąt.
Ciało zaczyna mnie zawodzić.
Chyba nigdy wcześniej nie czułem takiego zmęczenia
i zaczynam zdawać sobie sprawę,
że niepotrzebnie tak się spieszyłem na metę.
ZMĘCZENIE
Musicie mnie wciągnąć, moje ręce są...
Wszędzie skurcze.
Zaczynam w siebie wątpić.
Śmieszne, co te wątpliwości robią z całym ciałem.
Właśnie dotarłem do najtrudniejszego etapu wspinaczki.
Jestem gotowy się poddać.
Zaraz się załamie.
Myślę sobie: „Po prostu go wciągnijmy”.
Trening ze Steph na Majorce nauczył mnie,
że możemy przekuć nasze uczucia
w siłę, która nas zmotywuje,
a ja w tamtej chwili czułem...
niekontrolowaną furię.
Nie ma opcji, żebym się poddał. Nie ma mowy.
Nieważne, czy po drodze odpadną mi paznokcie,
wygryzę te oparcia, jeśli będę musiał, ale tam wejdę.
Dawaj!
Jest wściekły na tę ścianę.
Nie chce, żeby go pokonała.
Co ciekawe, jest coś nastoletniego
w sytuacji, gdy denerwujemy się, bo trudno nam zdobyć jakiś cel.
I ma to też pewne korzyści.
Gniew dodaje nam siły fizycznej.
- Właśnie tak. - Prawie tu jesteś, stary.
Idziemy.
- Dalej, Hem! - Tak!
Wchodź tu!
- Tak! - Dalej, stary!
- Udało ci się! - Tak!
SZCZYT WYSOKOŚĆ: 165 METRÓW
- Chodź, stary. - Proszę!
Dobra robota, powtórz to teraz.
Jestem przypięty?
O Boże!
Nie tylko jestem dumny z Chrisa,
ale jestem też bardzo szczęśliwy, że mu się udało.
- Kurczę. - Jesteś inspiracją.
Najtrudniejsze, co zrobiłem.
Było okropnie.
Niemal upadłem na ziemię, ale od razu poczułem radość
i dumę z tego osiągnięcia.
Musiało być ciężko.
W tamtej chwili czułem się przeszczęśliwy.
Jestem pod ogromnym wrażeniem tego, co zrobił.
Kilka razy myślałem:
„Nie dam rady wspiąć się na ten następny uchwyt”.
- Tak. - Starałem się wyciszyć, odetchnąć
i nagle znajdowałem się trzy metry dalej.
Myślałem: „Co jest?”.
Rozumiecie?
Moje nastawienie zmieniało się bardzo szybko.
Patrząc na odczyt rytmu serca,
widzimy wyraźny wzrost zmienności rytmu serca
i podwyższone tętno, co jest charakterystyczne dla stanu przepływu.
Widać tu pięć wysięgów.
- Widzisz spadki... - Tak.
...na każdym z czterech przystanków, ale co ciekawe,
kiedy rozpocząłeś trzeci wyciąg,
zmienność rytmu serca wzrosła.
To wskazywałoby na stan przepływu.
Jako zewnętrzny obserwator,
widzę, że wtedy wpadłeś w rytm.
Zabawne! To nie tak, że przez 20 lub 30 minut byłem w stanie przepływu.
Ten stan przychodzi i znika.
Myślisz, co zrobić, i nim się obejrzysz,
jesteś o wiele wyżej. To dość dziwne.
To było niesamowite.
Im bardziej siedzący tryb życia przyjmujemy,
im więcej mamy wyborów, tym mniej życie zmusza nas
do podejmowania wyzwań.
To było...
Przesuwanie swoich granic i poszukiwanie wyzwań
może być niekomfortowe...
Nigdy w ciebie nie wątpiłem.
Ale dzięki temu będziemy szczęśliwsi,
a nawet zdrowsi i będziemy dłużej żyć.
Życie patrzy nam w oczy i zaprasza, by się w nie zanurzyć
i doświadczyć wszystkiego, co ma do zaoferowania.
Nieważne, czy chodzi o grę w szachy, grę na instrumencie,
zabawę z dziećmi, skoki ze spadochronem, wspinaczkę czy surfing,
musimy żyć z pasją i zaangażowaniem...
Wszystko w porządku?
...i otworzyć się na to wszystko.
- Lubisz jeździć? - Na świeżym powietrzu, wiatr na twarzy
- to świetne uczucie. - Kiedy podjeżdżam do skoku,
myślę: „Co ma być, to będzie”.
Kiedy zaczynałem, chciałem odzyskać
tego ducha przygody, którego widzimy w dzieciach.
Może znowu obudziłem w sobie dziecko.
Koło się zamknęło i teraz ja uczę się od nich.
Chyba o to właśnie chodziło.
Rozwój, który odbywa się przez każde podejmowane wyzwanie,
jest tym, czego szukamy.
Napisy: Hanna Szulik