BU PROGRAM UZMAN DOKTORLARIN EŞLİĞİNDE YAPILAN
RİSKLİ AKTİVİTELER İÇERİR UZMAN DENETİMİ OLMADAN DENEMEYİN
ARKTİK NORVEÇ
Ne yapacağın konusunda bir fikrin olsun diye
sana planı anlatmak istiyoruz Chris.
Suda ne kadar kalırsan
risk de o kadar artacak. Artık sudan çıkman gereken noktadan sonra
kendini zorlamaya devam edersen gerçekten ölme ihtimalin var.
Evet.
Gördüğünüz üzere
güvenlik ekibinin birazdan yapacağım şey ile ilgili bazı endişeleri var.
Ben de endişeliyim.
Evet, kendimizi hazırlamaya başlıyoruz, tamam mı?
Nasıl oldu bilmiyorum ama beni açık denizde yüzmeye ikna ettiler…
Güzel.
…Kuzey Kutbu'nda.
Denize sözünü geçir.
İki dakika!
Gerçekten nefret ettiğim bir şey varsa…
…o da soğuktur.
Bunu neden yapıyorum? Neden?
DÖRT GÜN ÖNCE
-Hava değişikliği olsun dedik. -Manzara muhteşem.
Burada dalından düşen mango olmayacağı kesin!
Evet.
Uzun yaşama misyonumun bir parçası olarak Avustralya'nın sıcak havasını bırakıp
buzla kaplı Kuzey Kutbu'na geldim.
Yol arkadaşı olarak da yanıma bu şaklabanları aldım.
Küçük kardeşim Liam ve abim Luke.
Onları plajda takılmaya çağırdığımda
akıllarında böyle bir yer canlandığını sanmıyorum.
Debriyaja abanma.
Bastığım yeri hissetmiyorum. Bu botlar bayağı kalın.
Direksiyonu aramızdaki en kötü şoföre bırakmışız.
-Neden Chris sürüyor? -Şaka mı bu?
Benden iyi şoför yoktur.
Aşırı sıcaklıkların aslında bana iyi geleceğini söyleyen
biriyle birlikteyiz. Spor bilimcisi Ross Edgley.
Bundan daha iyisi yoktur.
Yani bir eğitim sahası ya da spor laboratuvarı olarak.
Tam ortamımı buldum.
Seninle aynı fikirde miyim emin değilim!
Ross Edgley, dünyanın en fit insanlarından biridir.
Her şeyi sınırlarına kadar zorlayan türden bir adam.
Dünyada Büyük Britanya'nın etrafını yüzerek dolaşan tek insan.
Hem de durmadan 157 gün içinde.
Ama bunu daha da ileriye götürdü.
Buz gibi soğuk suda yüzmeye başladı.
İnsanların zorluklarla karşılaştığında geliştiğine inanırım.
ROSS EDGLEY SPOR BİLİMCİSİ
Fizyolojinizi, zihninizi daha iyi tanıyorsunuz
ve yeni teorilere göre vücudunuzu aşırı sıcaklıklara maruz bırakırsanız
daha uzun bile yaşayabilirsiniz.
Bu yüzden ben de bu Kuzey Kutbu macerasına atıldım.
Ross soğuğu seviyor olabilir ama ben daha çok Goldilocks'çuyum.
Ne aşırı sıcak ne de aşırı soğuk olsun. Tam ortası benim için ideal.
Uzun vadede sağlıklı kalmak için en iyi yolun
rahat bir sıcaklıkta yaşamak olduğunu sanırsınız.
Ama yeni bir teoriye göre aşırı soğukta veya sıcakta kalmak
vücudunuzun savunma mekanizmasını geliştirebilir…
BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ
…ve mikroskobik tamir sistemlerini çalıştırmaya başlayabilir.
Böylece hastalık riskiniz azalır ve ömrünüz yıllarca uzayabilir.
Ciddi bir şok terapisi vakti geldi.
Üç günlük eğitimden sonra Chris, vücudunun sınırlarını zorlayacak
soğuk sularda yüzmeye çalışacak.
Şort mayosu ve gülümsemesi dışında üzerinde hiçbir şey olmadan
iliklerine kadar donduran Arktik fiyordunda 230 metre yüzecek.
Buna dayanabilirse belki soğuğa âşık olup
onu hayatının bir parçası hâline getirir.
CHRIS HEMSWORTH İLE LİMİT YOK
Söyle bakalım, Avustralyalı bedenin bu soğuğu nasıl karşıladı?
Şu an tam bir şok geçiriyor. Kulaklarım kopmak üzere.
Buz gibi oldular ve biraz endişeliyim.
ARKTİK YÜZMEYE SON ÜÇ GÜN İLK TEMAS
Bu, suya dalış etkinliğimiz.
Evet.
Şimdi senden mayona kadar soyunup suya girmeni
ve soğuğu en katıksız hâliyle tatmanı istiyorum.
-Evet. -Vaftiz edilme gibi düşün.
Yaptığımız şey tam olarak bu. Çünkü vücudunda
neler olduğunu anlaman gerekiyor. O yüzden…
Vücudum anında donacağını biliyor.
-Evet. -Olay da o zaten.
Vakti geldi. Bak, vücudun şok geçirecek.
Yalan yok.
-Evet. -Dürüst olacağım.
Yüzmeye hazırlanmak için ilk adım Chris'i suya tamamen sokmak.
Sorun şu ki soğuk su, bazı güçlü hayatta kalma mekanizmalarını çalıştırır.
Ama buzlu suda yüzme eğitiminde bu mekanizmalar size engel olur.
Chris'in bu reaksiyonların nasıl olduğunu anlaması
ve onları eğitmeye başlaması gerekiyor.
Hissedeceğimiz ilk şeylerden biri
nefes alma refleksi. Bedenin birden…
Aynen öyle. Nefes almaya çalışacaksın ve bu tamamen normal.
-Kendini koruma içgüdüsü işte. -Tamamen normal.
-Evet. -Evet.
-Kronometreyi başlatıp… -Evet.
…suya girdiğimizde şundan emin ol.
Yaptığımız şey aslında hipotermiye ve açıkçası
bilincini kaybedip ölüme geri sayımı başlatmaktır.
"Elveda hayat" demek gibi yani. Evet, tamam.
Evet. Hadi bakalım.
Chris'i açık denize salmadan önce
onun ilk şoku atlatıp limanda en azından birkaç dakika
dayanıp dayanamayacağını görmek istiyorum.
Bu sıcakkanlı Avustralyalı'nın başaracağını düşünüyor muyum? Bilmiyorum.
Evet, bu müthiş bir fikir!
-Hadi bakalım. -Beni takip et.
Tamam.
-İşte böyle. Nefes al. -Aman tanrım.
Güzel, çok iyisin.
Nefes al.
Tamam, aferin. İşte o nefes alma refleksi.
Hiperventilasyon yani. Onu kontrol altında tut.
Bana sataşmasına izin veremem.
Kendini koruma içgüdüsü. Bedenin diyor ki "Çık sudan!" ama buna dayan.
-Nasılsın? -Donuyorum.
-Tamam. -Evet.
Ateşin içine atlamış gibiyim.
Tamam, nefes al. Bir dakika oldu. Peki şimdi ne oluyor?
-O nefes alma refleksinden kurtulduk. -Hayır, kurtulmadık.
-Devam ediyor mu? -Hiçbir şeyden kurtulmadım!
-Birileri sıcak suyu açmayı unutmuş. -Tanrım!
Bu kadarı yetmezmiş gibi
Luke, Liam ve arkadaşımız Mick beni ön sıradan izlemeye geliyor.
Sıcak bunalttı mı?
Millet!
Aman tanrım!
Bunları neden davet ettim ki?
Su nasıl?
Harika, su çok ılık.
Ne kadar büzüldün?
Başımızı da sokalım desem ne dersin?
Tamam, hadi yapalım.
Aman tanrım.
-Çok kötü bir fikir. -Etkilendim.
Tamam, kendimizi yeterince kanıtladık mı? Çıkabilir miyiz?
-Tamam, dur. Bana 30 saniye daha ver. -Ne?
Uzuvlarından kanın çekildiğini hissediyor musun?
Her türden acı hissediyorum.
-Kısa bir test yapalım. -Evet.
-Kısa bir el becerisi testi. -Tamam.
-Nasıl? -Sanki…
-Hızlıca açıp kapatabilir misin? -…iğne batıyor!
Eyvah.
-Şu an… -Harika.
…iki dakika 50 saniye oldu.
-Konuş. Nasıl hissediyorsun? -Ölüyorum sanırım.
Tamam.
Muhtemelen gerçekten ölüyorsun.
-Hadi çıkalım. -Hayır, bana 30 saniye daha ver.
-Çıkma. -Şöyle demeyi kes!
-Beş dakika. -30 saniye daha ver.
Bitti, tamam. Harikaydın.
Çıkamayacağım galiba.
-Çok iyiydin koca adam. -Çıkamıyorum.
-Hadi. -Çok iyisin Chris.
Ellerimi hissetmiyorum.
Şimdi direkt şınav çekmeye başla Chris.
Aman tanrım. Havlu var mı?
Bana bırak. Al.
-Bu havlu ne böyle? -Nasıl yani?
Dünyanın en küçük havlusu!
-Sorun değil, sıcak rüzgâr esiyor. -Aman tanrım.
Kuvvetli bir fırtına geliyor millet. Hadi içeri geçelim!
Şoku güvenli bir şekilde atlatması için Chris'in vücut ısısını
yavaş yavaş normale getirmeliyiz.
Parmak uçlarım mahvoldu.
Devam et.
-Güzel. -İşte böyle.
Tamam, üç deyince.
-Parmaklarımı hissetmiyorum. -İyileşecekler, merak etme.
Şimdiye kadar yaptığım en zor şey buydu. İyiyim. Evet, açık ara…
-…dünyanın… -Harikaydı.
…en berbat şeyiydi.
Kariyerinde pişman olduğun anlar vardır ya hani?
Bu onlardan biriydi Ross.
Yok böyle bir şey.
O kadar üşümek çok korkunçtu.
Şimdiye kadar hiç olmadığı kadar konfor alanımdan
çıktığımı hissediyorum.
-Sana sarılayım mı? -Kollarım üşüyor.
Kollarım donuyor sanki.
-Teşekkürler. -Al bakalım.
Parmağımı sokayım. Kaynıyor mu bu? Evet mi?
Bilmem.
Çok zor oldu.
Açık denizde ise her şey çok daha zor olacak.
Yüzebilmesi için Chris'in bu reaksiyonları kontrol etmesi gerek.
Vücudumuzun soğuğa karşı tepkisini kontrol etmenin uzun vadede
sağlığımıza çok faydalı olacağına inanan bilim insanları var.
YAŞ 38
Yaşlandıkça dört gözle beklediğim garipliklerden biri de vücudumun
savunma mekanizmasının sorumsuzlaşması.
Bedenin bütün kan damarlarında istemsizce aşırı salgılanan bağışıklık hücreleri
bedene hasar vererek…
…faydadan çok zarara sebep olur.
Bunun sonucunda dokuda ve organlarda ortaya çıkan bozulmaya "inflamaj" denir.
Bu da modern dünyamızda en büyük iki ölüm sebebine yol açıyor.
KALP HASTALIKLARI DİYABET
Ama soğuğa karşı tepkimizi azaltmanın, kontrolden çıkan bağışıklık sistemini
yeniden başlatabileceğine ve yaşlanınca ortaya çıkan
ölümcül hastalık riskini düşüreceğine dair bir teori bulunuyor.
Yani kendimi düzenli olarak buz gibi acıya maruz bırakacağım
ve yıllarca bunun faydasını bile görmeyecek miyim?
Muhteşem.
Neyse ki daha erken ortaya çıkan iyi bir yanı daha var.
Johanna Nordblad, bisiklet kazasında bacağını kırdıktan sonra
çatlakları iyileşti ama acı hiç geçmedi.
Kemiklerimde yangın vardı sanki.
Uyuyamıyordum.
HEINOLA, FİNLANDİYA
Bacağım üç yıldır acıyordu.
Her şeyi denemeye hazırdım.
Geleneksel ilaçlar işe yaramıyordu.
O yüzden doktorlar radikal bir alternatif tedavi önerdiler.
Soğuk suyun acı sinyallerini beyne ulaşmadan önce durdurabileceği teorisine
dayalı yeni bir tedavi.
Bacağımı suya soktuğumda
kazadan beri ilk defa acısı dindi.
Gözlerim doldu ve ağladım.
Johanna, eski hayatını geri kazandı…
…ama orada durmadı.
Zaten bir dalgıçtı.
Ama bu donmuş göllere dalmak
yalnızca soğuğa karşı direncini arttırmadı, aynı zamanda ona
soğuğu kucaklamayı da öğretti.
Bu tedavi soğuk korkumu yenmemi sağladı.
Sakinliğinizi kaybetmezseniz çok uzun süre kalabilirsiniz.
Bu sayede yalnızca acılarımdan kurtulmuyordum.
Soğuk suda yüzdüğüm için çok daha az hasta oluyordum.
Daha sağlıklı ve enerji dolu hissediyorum.
Doğru dozda yaşanan şok, hastalıklara karşı direncinizi artırabilir.
Ayrıca bunun için buz dalgıcı olmak zorunda değilsiniz.
Bir araştırmaya göre günlük duş alırken son 30 saniye soğuk suyu açan insanların
neredeyse yüzde 30 daha az hasta izni aldığı görülmüştür.
Çok etkileyici bir sonuç.
Konfor alanından çıkmak iyi bir şey.
Zihnini açmak.
Soğuğa kucak açmak.
Yeni faydaları açığa çıktıkça insanlar aşırı sıcaklıklardan
yararlanmanın farklı yollarını buluyor.
Biz de eğitimde bir sonraki seviyeye geçerken
Ross soğuk suya beni tekrar çekmek için mükemmel bir yol bulmuş.
Hayır diyemeyeceğimi bildiği tek şeyi.
ARKTİK YÜZMEYE SON İKİ GÜN UZUN TEMAS
Manzara muhteşem ama öte yandan beynin diyor ki
"Ne oluyor? Bu karda kışta
neden denize gidiyoruz?"
Bundan sonra yeniden doğmuş gibi olacaksın.
Avustralya'da sık sık sörf yaparım ama bu koşullarda yapmak…
…bayağı zor olacak.
Neyse ki yanımda arkadaşım var.
Ross'un benim için çağırdığı, üç kez dünya şampiyonu olan Mick Fanning.
Böyle bir yer
bizim orada alışık olduğumuz ortamdan çok farklı.
Evet.
-Bizim orada her şey o kadar kolay ki! -Evet.
Sörfçü şortun var, su sıcak, hemen sahile park edebiliyorsun.
Ama burada soğuğa dikkat etmek lazım, dalgaları nasıl aşacağını
düşünmen lazım.
Hava o kadar soğuk ve her şey o kadar gerçek ki
koşullara tam olarak odaklanman gerek.
Yoksa şuradaki kayalıklardan
-cesedin çıkar. -Evet.
Hadi öyleyse, başlayalım mı?
SU SICAKLIĞI 3 DERECE
Chris'in soğuğa uzun süre maruz kalmayı deneyimlemesini istiyorum.
Ama bu koşullarda mayoyla yarım saat geçirmek ölümcül olabilir.
O yüzden bu test dalış elbisesiyle olacak.
Vücut sıcaklığı düştükçe kas gücü de büyük oranda azalacak
ve koordinasyonu bozulacak.
Bense Liam ve Luke ile vücudumu sıcak tutuyorum.
Ne yapıyorlar?
Chris'in sakin kalarak hareket etmeye devam edip edemeyeceğini görmek istiyorum.
Bakalım kulaç atmak ne kadar zor olacak.
Evet, hadi bakalım. Mick başlıyor.
Vay canına!
Sona doğru çok iyi hızlandı. Efsaneydi!
Sörf yapmaya on yaşında falan başladım.
Fena bir takıntı sayılmaz.
Ama bu farklı bir gezegendeymiş gibi hissettiriyor.
Çok ağır bir deneyim.
Sıra sende. Tahtaya çık bakalım.
Chris geliyor.
Yürü be! Devam et!
Evet!
Harikasın!
İyi döndü! Dalga da çok iyi!
Harika!
Chris'in sörf yapmasından pek etkilenmem…
-Evet. -…ama bu bayağı etkileyiciydi.
Öncelikle sanki kazanıyorsunuz gibi geliyor.
-İyi misin? -Yüzmek çok zor.
Ama önünde sonunda çok üşüyorsunuz.
Bayağı açıldılar.
Orada her şey çok acayip.
Kollarımdan gücün çekildiğini hissedebiliyorum.
Manevra kabiliyetim düşüyor.
Dengede duramıyorum…
…ve kendimi artık çok savunmasız hissediyorum.
Kırılan dalgayı sürecek.
Aman tanrım.
-Bu onu… -Dalga onu mahvetti.
Aman tanrım.
Hava buz gibi.
Ve bana bu kadarı yeter.
Nasıldı?
Çok zordu.
-Biraz da korkunçtu. -Evet.
Fırtına tekrar başladı ve dolu yağmaya başladı.
Dalgaları göremiyordum.
-Dolu gözüme çarpıyordu. -Evet.
-Çok farklı bir… -Ben de fark ettim. Soğuk rüzgâr…
-…kulvarda yüzüyoruz. -…başlamıştı. Sen de…
-…rüzgârı hissettin mi? -Tabii ki.
-Evet. Sonlara doğru dalga yakalayamadım. -Evet.
Ve daha çok üşümeye başladım.
Üşüyünce canın yanmaya başladı, değil mi?
Evet, sanki ellerini ve ayaklarını bıçak kesiyormuş gibi.
Normalde ne yaparsan yap böyle sörften
-kaçınman gerekir ama… -Evet.
…sizi tebrik ederim.
Her şey çok acayipti.
O kadar saçma bir soğuk var ki yaşadığım hiçbir şeye benzemiyor.
O yüzden bu kıyafetler, dalış elbiseleri falan olmadan gidip
yüzme fikri…
…çok korkunç bir…
…gerçeklik kazandı.
Chris soğuğa artık bir ara vermeyi hak etti.
Burada ise uzun yaşama iyi gelen bir yöntem daha var.
Sıcaklık skalasının diğer ucunda.
Ross, beni uzun yaşam uzmanı Dr. Peter Attia ile tanıştırdı.
Pekâlâ.
Çok hararetli.
Ama Peter, düzenli olarak saunaya gitmenin sağlığa iyi geldiğini söylüyor.
Evet Chris, buraya yeni gelmişken nabzını bir ölçeyim.
Tamam.
Evet, dakikada 64 kez atıyor şu an.
Ama sıcaklık şu an yaklaşık
-doksan santigrat… -Evet.
…derece.
Bakalım birkaç dakika geçtikten sonra kaç olacak.
Bu sıcaklığa alışmam gerekecek galiba.
Evet, şu an çok sıcak olduğu için rahatsız oluyoruz.
Buna tepki olarak vücudumuz bizi soğutmaya çalışıyor.
-Evet. -O yüzden kalbin
kanı vücudunun uzuvlarına daha hızlı göndermek için daha hızlı atıyor.
Egzersiz yapmak nasıl kalp damar hastalıklarına iyi geliyorsa
ben saunanın da böyle faydaları olduğunu düşünüyorum.
-Egzersiz gibi yani. -Evet, aynen öyle.
Şu an nabzın 135'te.
Baştakinin iki katı.
-Ayrıca… -Stresin vücudumuza
-iyi gelmesiyle ilgili, değil mi? -Evet.
-Vücudumuzu herhangi bir şekilde
strese sokmak bizi değişip gelişmeye zorluyor.
Evet. Vücudumuz belli bir sıcaklık aralığında kalmayı ister.
Şu an kendimizi o konfor alanının çok ötesine çıkarıyoruz.
Adaptasyon sürecinde ise vücudumuz "ısı şok proteinleri"
denen özel bir molekül üretimini arttırarak bizi koruyor.
Bu proteinler hastalıklara karşı son derece etkilidir.
Dışarıdan sağlıklı göründüğümü düşünürüm.
İNSAN HÜCRESİNİN İÇİ HÜCRE
Ama içeride, hücrelerimin içinde yaşlanmadan kaynaklı
moleküler pislik birikiyor. Bu pisliği biriktirmek yaşlanınca…
DEMANS KALP HASTALIKLARI
…çok ciddi sorunlara yol açabilir.
KANSER
Ama saunadaki yakıcı sıcaklıkla vücudum adına ısı şok proteinleri denen
temizlik görevlisini gönderir.
Bu küçük kahramanlar biriken pisliği temizleyerek
hücrelerimde muhteşem bir bahar temizliği yapıyor.
Kalp ritmimi yükseltmek ısı şok proteinleri salgılattığı için
bu yüksek sıcaklık harikalar yaratabilir.
Sauna en çok iki hastalığa karşı iyi geliyor. Bunlardan biri
kalp damar hastalıkları, ölüm riskini yaklaşık olarak
yüzde 50 azaltıyor. Diğeri de yaklaşık yüzde 65, 66 oranında
-düşürdüğü için alzaymır. -Vay canına.
Bu herhangi bir ilacın sağladığından çok daha iyi bir rakam.
İnanılır gibi değil.
Bunu sağlayan ise sadece 80 derecelik saunaya sık sık gitmek.
İşte bu reçetede yazanları yapabilirim.
Ama şu an…
…soğuk ile yarım kalan bir işimiz var.
ARKTİK YÜZMEYE SON BİR GÜN DEVAMLI MARUZ KALMA
Evet beyler, nasılız bakalım?
-İnanılmaz. -İşte budur.
Yüzme anı yaklaşıyor ama eğitimde hız kesilmiyor.
-Ne dolap çeviriyorsun? -Sadece…
Madem dışarıdayız dürüst olacağım.
Ortama uyum sağlamanın bir sınırı olmadığını düşünüyorum.
Seni olabildiğince sık, olabildiğince çok üşütmemiz gerekiyor.
Hadi, hadi!
Evet.
Kardeşlerim ve arkadaşlarım şimdiye kadar yalnızca bana güldü.
Şimdi intikam zamanı.
Ross, soğuğun tepkilerimi kontrol etmemi sağlayacağını söylüyor.
Bu da yeni bir Arktik işkencesi.
-Gidiyoruz. -Hadi.
Gidelim.
Biz kardeşler manasızca rekabet etmeyi çok severiz.
O yüzden her şeyimizi ortaya koyuyoruz.
-Evet, hadi millet. -Başlayalım.
Yakala onu. Nereye gidiyor bu?
Soğukta kaslarımı kullanmaya devam edip…
…koordinasyonumu kaybetmemeliyim.
Ya da en azından denemeliyim.
Ross, soğuğu böyle dozlar hâlinde almanın
önünde sonunda vücudun ona karşı direncini kıracağını düşünüyor.
İşte bu!
-Aman tanrım. -Nasılız millet?
İyi.
-Ben… -Neredeyse kusacaktım.
-Benim için son derece acılıydı. -Evet.
Bunun için antrenman yapmak gerçekten bir fark yaratıyor mu?
Zamanla daha az rahatsız verici mi oluyor
yoksa rahatsız olmaya mı alışıyorsun emin değilim ama artık birkaç kez yapınca
-"Tamam" diyorsun. -Evet.
-"Yapacak bir şey yok." Ama… -Evet.
Bedenimde öyle büyük bir değişim olduğunu sanmıyorum
çünkü hâlâ oldukça rahatsız edici.
-Evet. -Yine de muhteşem.
-Evet. -Sağ ol.
Acı veren şeyler yapmanın iyi bir yönü var, değil mi?
Seni sınayan şeyler yapmak, canını yakan…
-Evet. -…şeyler yapmak.
Kendini zorlayarak imkânsız olduğunu düşündüğün
-şeyleri yapmak bence… -Bu bir de zihinsel bir şey.
Zihnini tekrar eğitmen gerekiyor, düşünce şeklini değiştirmen gerekiyor.
"Üstesinden gelmenin bir yolunu bulmam lazım." demelisin.
Evet.
Durmadan devam edip her şeyin alt üst olmasına engel olmalısın.
Evet. Daha uzun, sağlıklı ve mutlu bir hayat için eline geçen
-her fırsatı değerlendirmelisin. -Evet.
Yalnızca uzun yaşamak da değil, hem uzun yaşayıp hem de güçlü olmak lazım.
Çocuklarım da olduğu için torunlarımla oynamak
-ve hâlâ aktif olmak… -Evet.
…ve karda koşup okyanusa atlamak istiyorum.
-Getirdiği duygusal dayanıklılık… -Bu insana bir şeyler
-başarmış hissi de verir. -Evet.
Gerçekten karın içinde koşup üç derece suya atlayıp…
-Evet. -…geri gelmenin verdiği…
-Bence bir de… -…başarı hissi bile harika.
Evet. Ross'un söylediği şeyin önemli olduğunu düşünüyorum.
Her konuda rahata çok alıştık.
-Evet. -Evin sıcaklığı,
-giysilerimiz. Herhangi bir… -Evet.
…rahatsızlığa alışık değiliz. Başlarda yaşadığın o durma isteği
aslında bedeninin kendini korumak için verdiği duygusal bir tepki.
Ama bedenimiz aslında çok daha fazlasını kaldırabilir.
-Evet. -Sadece o aşamayı geçmek lazım.
Evet.
Sıcak banyoda otururken soğuğa kucak açmaktan bahsetmek
galiba kolay.
Bu yüzme ise aslında soğuğa kucak açma deyimini farklı bir seviyeye taşıyacak.
Dürüst olmak gerekirse bu oldukça korkunç bir düşünce.
Ancak Japonya'da bir topluluk için soğuğun korkunç olması
en önemli özelliği ve fiziksel yönünün ötesinde çok daha faydası bulunuyor.
Dağa çıkmak
her türlü acıya karşı direncinizi görebileceğiniz bir deneyim.
KANSAİ BÖLGESİ, JAPONYA
Şugendo keşişi olmak için yıllarca eğitim almak gerekiyor.
Ama bazıları için bu, yeni bir sayfa açmak demek.
Mesela eşini kaybettikten sonra topluluğa katılan Bay Şinbo gibi.
Hayat benim için anlamını kaybetmişti.
Çok büyük bir keder içindeydim.
Sonra Şugendo'yla tanıştım.
Bugün Bay Şinbo ilk defa
gerçekten korkunç bir sınava girecek.
Şelale.
Tepelerdeki karlardan gelen yeni erimiş kar suları
o kadar soğuk ki kalbiniz durabilir.
Sınavı geçmek için hocası tatmin olana kadar…
…dondurucu çağlayana dayanması gerek.
Soğuk suyun yarattığı his
elektrik şokuna benziyor.
Kendinizi korktuğunuz bir duruma maruz bırakmak
bu sınavın özelliği.
Yavru yılan balıklarıyla ilgili bir hikâye vardır.
Su tankına kedi balığı gibi bir avcı koyarsanız
daha fazla yavru yılan balığının hayatta kalacağı söylenir.
İnsanlar da zorlukla karşılaşınca güçlerini gösteriyor.
Bizim yapmaya çalıştığımız şey de bu.
Çok büyük bir travma yaşadım
ama bu sınavlar ile geçmişi kabullendim.
Gençliğimdeki benle karşılaşsaydım kendime derdim ki
"Geçecek".
"Acılar çeksen de
her şey geçecek".
Aşırı sıcaklıkların fiziksel bozulmaya iyi geleceğini biliyorum
ama uzun zaman yaşayınca zihinsel zorluklarla da karşılaşacağız.
Şugendo ritüelleri, korkularla yüzleşip soğuğa dayanmanın
zihnimizi güçlendirdiğini gösteriyor.
Bunu böyle odaklanarak bu kadar zarif bir şekilde yapmaları
gerçekten ilham verici.
YÜZME GÜNÜ
Başaramazsan ne olacak?
-Sen beni kurtarmak için orada olacaksın! -Ben bu suya girmem.
-Kar da yağıyor, biliyorsun değil mi? -Evet, kar yağıyor.
-Sana kolay gelsin. -Sağ ol.
Heyecan verici.
Ne demezsin.
-Ben kafayı yedim galiba. -Evet.
Amacım oradaki dubaya kadar gitmek.
Donma seviyesindeki suda 230 metre yüzeceğim.
Ama buraya neden geldiğimi biliyorum.
Sert koşullara göğüs germek inflamajla baş etmeme, acıya dayanmama
yardım ederek bağışıklık sistemimi güçlendirebilir.
Hücrelerimi içeriden tamir edebilir ve hatta ruh sağlığımı da iyileştirebilir.
Artık gidip şu işi halletmenin vakti geldi.
AMBULANS
Ross da hemen arkada…
İşte geldik.
İtiraf etmem gerekirse, endişeliyim çünkü bu kadar eğitime rağmen
artık bilinmeyen sularda olacağız ve bir sürü şey ters gidebilir.
-Selam millet. -Selam.
-Merhaba. -Nasılsın? Ben Tom.
-Ben de Ross. Merhaba. -Nasılız millet? İyi misiniz?
Selam, iyi misin?
Evet.
Yüzmeye başladığında üzerinde sana bağlı bir şamandıra çekici olacak.
Herhangi bir sorun yaşarsan ona tutunacaksın.
-Evet. -O olmazsa olmaz mı?
Evet. Özellikle buzlu suda yüzerken.
Herhangi bir şey ters giderse ve sen batarsan
-ona bağlı olduğundan… -Evet.
…seni bulmak için şamandırayı çekeceğiz.
Tabii ki şimdiye kadar yaptığın her şeyden çok daha zor olacak
ve kasların kaskatı kesilecek, üşüyeceksin ve koordinasyonun bozulacak.
Sudan çıktığında da seni birdenbire ısıtmayacağız
çünkü uzuvlarında soğuk kan olacak
ve bu kan bir anda ısınıp kalbine dönerse
çok büyük sorunlar çıkabilir.
O yüzden seni yavaş yavaş ısıtacağız.
Şundan emin olabilirsin, çok zor bir yüzüş olacak.
Karşıdan gelen rüzgâra karşı nefes nefese kalacaksın.
Rüzgâr gerçekten de dubadan direkt sana doğru geliyor.
Sen kulaç atarken bir tarafta da nefes alma refleksin olacak
ve "Aman tanrım, ne oluyor?" diyeceksin. O yüzden ben birden
"Hemen çıkıyorsun." dersem inan ki bunu senin kendi iyiliğin için diyorumdur.
Abartırsan, çıkman gerekirken kendini aşırı zorlarsan
gerçekten ölme ihtimalin var.
Evet.
-Buradan. -Burası mı?
Evet.
Oraya gelince başlayacağız, tamam mı?
Her şeye hazırlıklı olsak ve etrafımda bunca insan olsa da
çok endişeliyim.
Hava şartları bayağı kötü
ve rüzgâr bıçak gibi keskin.
Hava gerçekten buz gibi soğuk.
Gerçeklik yüzüme çarptı.
İki dakika!
Kontrollü ve sakin bir saldırganlık istiyorum.
Suya daldığında attığın her kulaçta
kendine güvenmeni, nefes alma refleksini aşmanı istiyorum.
Aynen öyle.
Gidelim. Hadi bakalım!
-Evet! -İşte bu Chris.
Hava her geçen saniye kötüleşiyor.
Evet.
Rüzgâr da on knot daha hızlandı.
-Evet. İşler kızışıyor. -Gerçekten.
Kardeşlerim orada bana tezahürat ediyor.
O yüzden başarmalıyım.
Bayağı endişelenmeye başladım.
Bu gerilim korkunç.
En büyük motivasyon kaynağım ise
bunun soğuğa karşı bir mücadele olmayışı.
Bu aslında ölüme ve hastalıklara karşı koymak için bir fırsat.
Zamanın bana yapabileceklerine karşı vereceğim bir savaş.
Nefesine odaklan, bedenin gerisini halleder!
SU SICAKLIĞI 2°C
İşte başlıyor!
Anında girdiğim o şok çok kötüydü.
Daha önce yaşadığım her şeyden çok daha fazla soğuktu.
Aklımdan geçen tek şey olabildiğince çabuk bu işi bitirmekti.
Ben de direkt başladım.
-Vardın sayılır! -Yürü be Chriso!
Hadi!
Çok iyi gidiyor. Güzel bir hız tutturdu.
-Evet. -Harika gidiyor.
Ama onuncu kulaçtan sonra yanmaya, acımaya başladı.
Başım çatlayacak gibiydi.
Bedenim "Bu delilik, ne yapıyorsun sen?" diye çığlık atıyordu.
Hadi Chris! Devam et! Nefes al!
Hadi! Önce bir kulaç at, sonra bir kulaç daha at. Buna odaklan.
Önce bir kulaç, sonra bir kulaç daha.
Sonra yaşadığım en kötü baş ağrısı başladı
ve soğuğu gerçekten hissetmeye başladım.
-Yavaşlıyor. -Olamaz!
Hadi, devam et.
Sonra birdenbire kollarım ve bacaklarım kurşun kadar ağır gelmeye başladı.
Dengemi tamamen kaybettim ve felç olmuş gibi hissettim.
Hadi Chris! Benimle kal. Odaklan!
Beynimin içinde iki büyük ses vardı.
Biri diyordu ki "Öleceksin".
-Devam et! -Hadi!
Diğeri ise "Hayatta olmaz!" diyordu.
Hadi Chris! Devam et!
Sonra birdenbire farklı yönlerinizi keşfediyorsunuz.
Ben de diğer bütün sesleri susturdum ve kendime şöyle dedim,
"Çık artık şuradan".
Güzel! Hadi koca adam! Devam et!
Hadi!
İşte bu!
İrade gücünü kullan. Bunu mücadeleye çevir.
Son on. Bitir şu işi. Bitir!
-Evet! -Başardı.
Harikasın koca adam!
İşte bu!
Sen insan değilsin.
-Harikasın Christo! -İşte bu!
Evet.
Al, al şunu.
Gel, gel.
-Başım acayip dönüyor. -Giy şunu.
Eldiven var mı?
-Al sana eldiven. -Otur, gel.
Hadi. Şuraya geç.
Otur şuraya.
Daha önce hiç böyle hissetmemiştim. Bu kadar kısa bir zamanda
hem fiziksel hem duygusal olarak son derece zordu.
Harikasın!
Ve bu sonsuza kadar unutmayacağım bir deneyimdi.
Sana söylediğim her şeyi yaptın.
Hatta daha fazlasını yaptın.
Bu da bana çağımızda artık ne kadar rahata alıştığımızı düşündürdü.
İmkânsız olduğunu düşündüğümüz şeyleri
yapabileceğimizi düşündürdü.
Kamerayı açmayı unutmuşuz Chris. Tekrar çekmemiz lazım.
Bunu bir daha hayatta yapmam!
Film takmayı unutmuşuz.
Harikasın!
Daha uzun ve iyi bir hayat yaşayabiliriz.
Hadi toplu sarılalım!
-Evet! -Başardın!
Bedenimi aşırı sıcaklıklarla test etmek bana bunu sağlayabilir.
-Buzlarımı çözecekler. -Evet.
-Tamam. -Tamam.
Bedenim bununla başa çıkabilir
ve hücrelerimde etkisini göreceğimden de eminim.
-Karayipler'de görüşürüz. -Kışlandım.
-Kışı geçirdim. Adapte oldum. -Kışı atlattın, evet!
Evet!
-Neler yaşadık! -Harikaydın.
-Yaşamak ne güzel! -Harikasın.
Zaten soğuktan hiç rahatsız olmamıştım.
CHRIS, GÜNLÜK HAYATINDA ŞOK HİSSİNİ YAŞAMAK İÇİN
Aman tanrım. Girebilirsin.
HAFTADA ÜÇ GÜN SABAHLARI ERKENDEN BUZLU SUDA BANYO YAPACAK
DÜZENLİ OLARAK YAKLAŞIK 80 DERECEDE 20 DAKİKALIK SAUNAYA GİRECEK
HER DUŞTAN SONRA 30 SANİYE SOĞUK DUŞ ALACAK
Alt yazı çevirmeni: Tuğçe Erteki