Göster gücünü…
Denize sözünü geçir.
Kalp hızı 145'te.
Normal hızının iki katı.
Son bir yıldır
uzun yaşamın sırlarını araştırıyorum.
Zamanı dizginleyebilmek için elimden geleni yapıyorum.
Ama ne yaparsam yapayım, er ya da geç yaşlılık ve ölüm kazanacak.
Peki, bu konuda ne yapacağım?
Beni bağlayacaksınız.
Sözleşmede bu yoktu.
Çok yakıştı.
Şimdi ağırlıkları bağlayacağız Chris.
Görünüşe göre bunu yapacakmışım.
Bu tasarım faciasına yaşlanma simülasyon giysisi deniyor.
MIT'de tasarlanmış
ve tam benim bedenime göre ayarlanmış.
Lastikler hareket kabiliyetimi sınırlıyor.
Ayrıca üstümde ekstra 14 kilogram ağırlık olacak.
Bu ayakkabılar ise dengemi sağlamamı zorlaştıracak.
Tüm bunları yapmamın sebebi
elli yıl sonra bedenimin nasıl olacağını deneyimlemek.
Gerçekten 87 yaşına geldiğinde nasıl olacağını çok merak ediyorum.
Eşim Elsa ise biraz fazla meraklı.
Sen bu kıyafeti çok beğendin.
-Çıkarma, kalsın üstünde. -Akşam yemeğine çıktığımızda bunu giyerim.
"Hayır, itfaiye kıyafetini giyme."
-"Yaşlandırma giysini giy." -Aynen öyle! Onu giy.
Zannedilenin aksine uzun ömür üstüne çalışan bilim insanları
uzun ve sağlıklı bir ömrün sırrının yaşlanmayı durdurmak değil
kabul etmek olduğunu düşünüyor.
Duyma kaybı yaşayacaksın.
Çok saçma görünüyorsun.
O yüzden ben de yaşlanmaya karşı savaşımı yaşlanmayı öğrenerek bitireceğim.
Biraz görme kaybı da yaşayacaksın.
Berbat bir his.
Chris.
Çok acımasızsınız.
-Nasıl hissediyorsun? -Yaşlı gibi.
Araba geliyor.
Herkes provaya gelsin.
ÇEKİM VAR YERİNİ DEĞİŞTİRMEYİNİZ
Bana yalnızca, 50 yıl ileri gideceğimi ve önümüzdeki üç günü
seksenli yaşlarında biri gibi yaşayacağımı söylediler.
DOĞUM TARİHİ 11.08.1983
Resepsiyona buyurun. Teşekkürler.
Bu ilginç deneyin mimarı Dr. BJ Miller.
Dünyaca ünlü bir palyatif bakım doktoru.
Yaşlanmayı ve ölümü kabullenmenin dönüştürücü gücünü
açığa çıkarmak üzere çalışmalarını sürdürüyor.
Ölmek bize bir şey sunar,
onu nasıl gördüğümüzü, onunla ne yaptığımızı,
nasıl oynadığımızı değiştirebiliriz.
Chris, eşi benzeri görülmemiş bir deneyde yer alacak.
Hazır mısın ihtiyar?
Bilmiyorum. Üç gün sonra tekrar sorarsan belki.
Cesur ve yenilikçi bir şey yapıyoruz.
Sanatın ve bilimin gücünü kullanarak
Chris için ilgi çekici bir dünya yarattık.
Bunun için bir emekli topluluğu oluşturduk.
Sonbahar Çamları'nda geçen üç günün sonunda da
SONBAHAR ÇAMLARI EMEKLİ KÖYÜNE HOŞ GELDİNİZ
Chris Hemsworth'ü öldüreceğiz.
CHRIS HEMSWORTH İLE LİMİT YOK
Yavaşla! Neden böyle hızlı kullanıyorsun?
Merak etme, yetişeceğiz.
Bırak da ben kullanayım.
Hayatta olmaz!
Zaten ne görebiliyorum ne duyabiliyorum.
Sonbahar Çamları'na hoş geldiniz.
Demek burası benim yeni evim?
KABULLENME
Yeni dostum.
Sonunda geldik. Başından beri bu anı bekliyordum.
Yaşlanmayı yenmek için yegâne fırsatım.
Selam.
Ne kadar zor olabilir ki?
Chris pek endişeli görünmüyor ama bence yaşlılığı hafife alıyor.
Bence oraya girer girmez muhtemelen hemen çıkmak isteyecek.
BİRİNCİ GÜN HAYATININ SON ÜÇ GÜNÜ
Geldik.
Tamam.
-Elsa. -Beni görebiliyor musun?
Nereye gidiyoruz?
Vay, şuna bak. Merhaba, nasılsınız?
Chris. Memnun oldum.
Ben de memnun oldum.
Ben BJ. Giysi nasıl?
Biraz ağır ve normalden daha yavaşım ama…
-Evet, amaç o. -Amaç o.
Ait olma hissinin ilk parçası buydu.
İkinci aşama ise bu mekân.
-Evet. -Sonbahar Çamları.
Senin için özel olarak tasarlanmış bir emekli evi.
Tamam.
Bu üç günlük interaktif bir tiyatro.
Biraz sürreal olacak.
Ancak sürrealitenin içinde biraz da gerçeklik olacak.
Yaşasın!
Tanışacağı yaşlılar sıradan insanlar olacak.
Burada olmalarının sebebi Chris'in onlarla
etkileşime geçerek arkadaş olması ve yakınlaşması.
Ancak Sonbahar Çamları'nda çalışan bakıcılar aktör.
Chris'e 87 yaşındaymış gibi davranacaklar.
Rollerinden çıkmayacaklar.
Sizi bölüyorum, kusura bakmayın Dr. Miller.
Her günü dolu dolu yaşadığımız Sonbahar Çamları'na hoş geldiniz.
Benim adım Sofia. Bakıcılardan biriyim.
Oryantasyon için size eşlik etmeye geldim.
O yüzden buyurun vedalaşın.
-Görüşürüz. -Görüşürüz.
Tamamdır.
Evet, yürüyerek mi yoksa sandalyeyle mi gitmek istersiniz?
-Yürüyebilirim. -Tamam, buyurun.
Sonbahar Çamları'na alışmanız için
biraz zaman gerekiyor.
Başlarda kendinizi biraz garip hissedebilirsiniz
ki bu son derece normal ama sizi temin ederim
buradaki insanlar çok iyidir ve size destek olacaktır.
Hemen yanınızda korkuluk var. Oraya tutunun lütfen.
Harika. İyi misiniz?
-İyiyim, sağ olun. -Tamam.
-Kaydınızı Joy yapacak. -Tamam.
Sonra size odanızı göstereceğiz.
Acayip bir deneyim.
Süreci anlamaya çalışıyorum ama…
Biraz garip doğrusu.
-Merhaba Joy. -Selam.
Bu Bay Hemsworth. Yeni üyelerimizden biri.
Merhaba Bay Hemsworth.
Her günü dolu dolu yaşadığımız Sonbahar Çamları'na hoş geldiniz.
-Ne güzel. -Sisteme kaydınızı yapayım.
Bir dakikanızı rica edeceğim.
Evet, öncelikle yapmamız gereken…
Bu giysiyi giymek berbat bir şey. Hiç rahat değil.
Her şey çok ağır.
Çok kısıtlanmış hissediyorum.
Tabii bir de tam olarak görüp duyamıyorum.
Söylenenlerin yüzde 20'sini, 30'unu kaçırıyorum.
Direkt lense bakın lütfen. Tamamdır.
Sanki her şeyden soyutlanmışım gibi geldiği için
bayağı yalnızlaşmış hissediyorum.
Nasılsın?
Ne dedin?
-Nasılsın? -Kusura bakma.
-Sersemledim sanki. -Evet.
Ne düzgün görebiliyorum ne duyabiliyorum.
-Amaç tam olarak buydu. -Evet.
Chris'e bunu yaptırmamızın sebebi
insanların inkâr içinde yaşıyor olması. Yaşlanmayı, yaşlılığı
ve ölümü inkâr ediyoruz. Bu bir stres türüdür.
Tansiyonumuz için iyi değildir, hormonlarımız için iyi değildir,
sinir sistemimiz için de iyi değildir.
Vücudumuzun fizyolojisine doğrudan etki eder.
Bu stres ömrümüzü kısaltır.
Hakemli dergilerde yayımlanan birçok araştırma gösteriyor ki
eğer bu gerçeği benimseyebilirsek,
bir yolunu bulup kabullenebilirsek ve yaşlanmayla uzlaşabilirsek
daha mutlu, daha az depresif olabiliriz ve belki daha uzun yaşayabiliriz.
Hem de ekstra bir, iki gün değil, daha uzun yıllar yaşamak mümkün.
-Evet. -Vay canına.
Mantıklı mı?
Evet, her şey tamam.
Kimliğiniz hazır.
Bilgilerinizin doğru olup olmadığını kontrol edin lütfen.
Doğum gününüz, adınızın yazılışı.
Doğru yazılmış ama fotoğraftan emin olamadım.
Bana ne olmuş böyle?
İşte bu sensin. Yaşlı ama yakışıklı bir adam.
-Vay be. -Evet.
Son 50 yıl beni yormuş.
Kartınızı takmak için yardım ister misiniz?
Hayır, koca kafamdan ben geçiririm. İşte böyle.
Harika!
İşte oldu.
Artık resmen bizim yeni üyemizsiniz. Michael.
Nasılsınız Bay Hemsworth? Ben bakıcılardan Michael.
-Nasılsın? -Sonbahar Çamları'na hoş geldiniz.
-Hoş bulduk. -Her günü…
Her günü dolu dolu yaşarız burada. Kimlik fotoğrafınız güzel olmuş.
-Sağ ol. -Hangi oda?
-Dokuz numara, ladin. -Ladin.
-Ladin mi? -Güzel odalardır.
Önümüzdeki birkaç gün boyunca Chris'i 50 yıl ileriye götürüp
hızlandırılmış bir şekilde yaşlanmanın nasıl olduğunu göstereceğiz.
Kroket sever misin?
-Pek sevmem. -Tamam o zaman.
Bu sayede yaşlanmayı yalnızca bir fikir olarak değil
aynı zamanda daha içsel olarak deneyimleyecek.
Yaşlanmanın nasıl bir his olduğunu, hayatın ucunda
ve sonunda olmanın nasıl olduğunu hissedebilecek.
Sıkı tutun Fred.
Bundan sonra işler çok daha garip bir hâle gelecek.
Asla.
Hanımlar, dikkat. Yeni bir üyemiz geldi.
-Günaydın. -Hadi Chris.
Evet dostum, burada atmosfer harikadır.
Herkes arkadaş canlısıdır.
-Hoş geldin. -Hoş bulduk.
-Nasılsın Fran? -Ben hazırım.
Geri dönüp tekrar selamlaşırız. O kadından uzak dur ama tamam mı?
-Öyle mi? -Korkunç bir kart oyuncusudur.
Pek kart oynamam zaten, uzak dururum.
Uzak dursan iyi edersin. Nasılsın Ian?
-Merhaba, nasılsınız? -Hoş geldin.
Burada istediğin her yere gidebilirsin.
Orası hariç. Orayı boş ver.
-Girmek yasak. -Tamam.
İşte geldik. Burası artık senin evin, tamam mı?
-Geldik demek. -Burası senin.
Nasıl olmuş?
Vay canına.
Eski günleri yâd et.
Hızlı yaşlanmışım.
En genç gösteren abim olmuş.
İnanılmaz.
Joy eskiden oyuncu olduğunu söyledi.
Evet ama saçlarım ağarana kadar yapacağımı sanmıyorum.
Yerel tiyatrolarda falan oynuyordun galiba?
-Genelde yerel tiyatrolarda. -Harikasın.
THORSUZA DEK
Kitaplarını da şuraya koyduk.
Thorsuza Dek!
Eşin diğer birkaç eşyanı da getirdi.
Kendi evindeymiş gibi hissetmeni istedik.
Etrafa bakınca her şey nasıl görünüyor?
Kendi evin gibi olmuş mu?
Biraz kasvetli değil mi?
Öyle mi?
Hastane odasına benzemiş, anlarsın ya.
Evet.
Biraz…
Buraya kadar her şey bir tiyatro gibi gelmişti.
Çok eğlenceliydi…
Beni odama getirdiklerinde ise
kafama o zaman dank etmeye başladı
ve ağırlığını hissettim.
Çok ilginç.
Çantanı buraya bırakacağım Chris
ve gidip Gary ile tanışacağız, tamam mı?
O senin taşınma arkadaşın.
-Tamam mı? -Tamam.
Sana harika etkinlikler gösterecek. İyi biridir ve Tai Chi ustasıdır.
-Güzel. -Evet.
Gary buralarda efsane olmuştur.
Sana herhangi bir konuda meydan okursa dikkat et.
Benim de rekabetçi bir ruhum vardır.
Nasılsın Gary?
-İyiyim, sağ ol. -Bu yeni komşun Christopher.
Merhaba Chris. Sonbahar Çamları'na hoş geldin.
-Hoş bulduk. -Burası emekliler için tam bir cennet.
Öyle mi?
Burada insanlar nasıl vakit geçirir?
Tombalamız var.
-Tombala mı? -Tombala!
-Tamam. -Evet.
Zihni çalıştırır.
Tombala fiziksel olarak pek yorucu sayılmaz.
Eğer istersen masa tenisimiz var ya da spor salonunda çalışabilirsin.
-Evet. -Aerobik sınıfımız da var.
Müthiş.
-Katılmak ister misin? -İsterim.
Gel benimle. Dikkat et, basamak var.
Evet arkadaşlar, bugün nasılız? Başlamaya hazır mıyız?
Harika! Aerobik dersimiz… Gary de gelmiş, içeri gelin.
Gel Chris.
Yeni sakinimiz de yanındaymış. Merhaba Chris. Tanıştığımıza memnun oldum.
-Memnun oldum. -Nasılsın?
Bu giysiyi tasarlayan MIT'deki bilim insanları,
giysiyi giyen insanların üç belirgin aşamadan geçtiğini tespit etti.
İlk aşama inkâr. Yani esasen giysiye karşı gelirler.
Pekâlâ arkadaşlar, önce bacaklarınızı açın ve derin, büyük bir nefes alın.
Nefes alın.
Şimdi Chris'e giysiye karşı savaşması için fırsat veriyoruz.
Bir anlamda yaşlanmayı yenmesi için şans tanıyoruz.
Sağ. Sol. Sağ. Harika gidiyorsunuz. Evet, tüm bedeninizi hareket ettirin.
Harikasınız!
Şimdi elleri de dâhil edin. Harika! Biraz hareket gelsin.
Gece kulübündeymişiz gibi.
Hadi! Eski günlerdeki gibi.
Evet, eski günlerdeki gibi. Sanki dün gibi geliyor.
Pekâlâ, şimdi kalça.
Kalçamızı ileri geri hareket ettireceğiz.
Geri ve ileri.
Gary'ye bakın! Harika gidiyor.
Hadi! İyi misin Chris? Dinlenmek ister misin?
-Yok, iyiyim. -İyi misin? Tamam.
-Hazır mısın Chris? -Evet, hadi başla.
Tamam, başlıyorum.
Hadi ihtiyar.
Raket bozuk galiba.
-Hep öyle derler. -Konuşma.
Yaşlandırma giysisi çok kötü.
Birçok açıdan hareketimi etkiliyor. Acayip yorucu.
-Sonbahar Çamları. -Sonbahar Çamları.
Hadi Chris, sen de "Çamları" de.
Karşı koymaya çalışıyorum ama…
Kendimi yormakla kalıyorum.
Savaşı kaybediyorum sanırım.
Yuh! Şimdiden pes mi ediyorsun Chris?
-Sus Gary. -Anca gidersin.
Sandığımdan daha çok zorlanıyorum.
-Sonbahar Çamları. -Bu kadar Sonbahar Çamları yeter.
Hadi nefes verelim.
Bu ısınmaydı arkadaşlar.
-Harikasınız! -Ne?
Yapabilirsin Chris. Nasıl hissediyorsun?
Ben biraz oturayım.
Chris buna katılmayacakmış. Sorun değil. Adımları hep birlikte atalım.
Yere bas. Hep birlikte.
Yaşlandırma giysisi yüzünden geleceğimden endişelenmeye başladım.
Beni en korkutan şey
fiziksel olarak körelmek.
Hareket edememek, torunlarımla oynayamamak,
sörf yapamamak, aktif olamamak.
Sevdiğim şeyleri yapamamak.
Hem çok zorlayıcı hem de eminim çok da korkunç olacak.
Harika iş çıkardınız millet, teşekkürler. Bir sonraki derste görüşürüz.
Harika bir seanstı.
İyi misin Chris?
-İyiyim, sağ ol. -Ne demek. Biraz soluklan, tamam mı?
-Selam. -Selam.
Uzun bir gün oldu senin için, seni kontrol etmeye geldim.
Evet, bitmek bilmedi. Çok ağır spor yapmış gibi hissediyorum.
-Hey gidi gençlik! -Evet.
Geçmişinden, gençlik yıllarından Chris'e bahsetmenin
ona yardımcı olacağını düşünmüştüm Gary.
Gençliğimde ben oldukça fit biriydim.
Çok aktif ve hareketli olduğum zamanlardı.
Evet.
Kungfu en sevdiğim şeydi.
Hayatımın ve kimliğimin büyük bir parçası olmuştu.
Çok da iyiydim, birçok ödül ve unvan kazandım.
Hatta bir keresinde Shaolin Tapınağı bana siyah kuşak vermişti.
Çok büyük bir olaydı.
Sonra bir gün antrenman esnasında kaza geçirdim.
Çok sert bir hareket yaptığım için dizimi parçaladım.
Yaşlandıkça bir daha hiç eskisi gibi hissetmedim.
Artık eskisi gibi olamazdım.
İnsan gençken kendini süper veya Superman falan sanıyor,
sonsuza dek yaşayacağını.
Ama yaşlandıkça
bedeninin bazı yerlerinin çalışmayı bırakacağını hiç düşünmez.
Ama gerçek şu ki
sen de yaşlanacaksın ve senin de bedenin aksayacak.
O yüzden bu durumu yavaş yavaş kabullenmek…
-Evet. -…gerekiyor.
İşte o noktada hayatıma Tai Chi girdi.
Bir sabah yürüyüşe çıkmıştım.
Yavaş çekimdeymiş gibi hareketler yaparak spor yapan bir grup yaşlı insan gördüm.
Sahip oldukları denge,
esneklikleri ve zarafet çok ilgimi çekti.
Kendimi bağdaştırabileceğim bir şey görmüştüm.
Bir fırsat…
Sonra ben de Tai Chi öğrenmeye başladım.
Zamanla daha sık yapmaya başladım.
Öğrendikçe de bedenimle ilişki kurmanın
yeni bir yolunu keşfettim, anlarsın ya?
Bu da bana bir sürü şey öğretti, yeni bir bakış açısı ve yaşam tarzı.
Belki bu da senin işine yarayabilir.
Kendimize yaptığımız acımasızlıklardan biri, yaşlanmayı bir tür başarısızlık
olarak görmektir.
Oysa bu sadece bir bakış açısı.
Bedenimiz zayıflıyor ama yeni olasılıklara da hazır hâle geliyor.
Bir yanımız küçülüyor olabilir
ama bu sayede bize başka şekillerde büyüme fırsatı doğuyor.
İnsanlar işte böyle sınırlarını zorladıkları zaman kendisini gösteriyor.
-Evet, kesinlikle. -Bu bir açıdan bir yetenektir, değil mi?
Evet, her şeyi olduğu gibi kabullenmeyi öğrenmek
insanı aydınlatıyor
ve daha derin, daha değerli bir şeyler olduğunu fark ediyorsun.
Söylediğin birçok şeye katılıyorum
ve bu durumun o kadar da kötü bir durum olmadığını…
Asıl sorun bu durumu nasıl gördüğün ve buna nasıl uyum sağladığınla ilgili.
Gidip birkaç Tai Chi hareketi deneyelim mi?
-Olur. -Tamam.
Umarım benim hikâyem
Chris'e istediği hayatı yaşamaya
devam etmenin yolları olduğunu öğretir.
İnsan olduğundan çok daha fazla gelişebiliyor.
Bedenini daha iyi anlama fırsatı buluyor.
Gary ile sohbet etmek güzeldi.
Yaşlandırma giysisini yenmeye değil ona adapte olup
onunla birlikte değişmem gerektiğini fark etmemi sağladı.
Sonbahar Çamları Emekli Evi'nde ilk günü geride bıraktık.
Artık resmen emekliyim ve o kıyafeti tüm gün giymek beni çok yaşlandırdı.
Hareket edemiyorsun.
Özellikle insanların benimle hepimizin yaşlılarla konuşurken
takındığı tavırla konuşmasına gıcık olmaya başladım.
Hani tane tane konuşuruz ya, "merhaba" falan deriz.
Sanki patronluk taslıyormuş gibi bir yönü vardı bu tavrın.
Ben yaşlı insanlarla konuşurken umarım öyle konuşmam.
Neyse, ben artık burada yatacağım.
Burada dev gibi bir yatak var.
Çocuklarımın yatacağı türden bir yatak. Başka neler varmış?
Pek bir şey yok, hepsi bu. Biraz hapishaneye benziyor.
İyi geceler.
İKİNCİ GÜN HAYATININ SON İKİ GÜNÜ
Herkese günaydın.
Her günü dolu dolu yaşadığımız Sonbahar Çamları'nda
yine güzel bir güne uyandık. Gün içinde çok eğlenceli aktivitelerimiz,
akşam da
Sonbahar Çamları Balo'muz olacak. Dans ayakkabılarınızı unutmayın!
Günaydın Chris!
Sonbahar Çamları'nda ikinci gün Chris'in yerleşmesi için ayarlandı.
Selam Chris.
Bu giysiyi giyen insanlarda MIT'li araştırmacılar
ikinci aşamada adapte olmaya başladıklarını gördü.
Baş parmaklarına dokun, bakalım dokunabiliyor musun?
Bu deneyimden uzun ömre dair elde edeceğim bir fayda varsa…
Bugünkü hedefim yaşlandırma giysisiyle olan hayatıma adapte olmak.
-Vay canına. -İlk önce…
Gary ile rövanş yapacağız.
Başlamaya hazır mısın Chris?
Bu sefer adapte oldum ve çiftli maç için kendime bir eş buldum, Douglas'ı.
İyi atış.
Gary!
Güzel sayı.
Bakın ne yapacağım.
Bakmayacağız, topa vur artık.
Tamam, geliyor.
-Bu kadar. Oyun biter. -Ben artık oynamam.
Sakin ol.
Chris şu an giysiye adapte olmaya
ve onun üstesinden gelmeye çalışıyor.
Ben bunun için fazla yaşlıyım.
Ama hâlâ bunun yenmesi gereken bir şey olduğunu düşünüyor.
Ama sadece adapte olmak bu giysiyi yenmeye yetmez.
THORSUZA DEK CHRIS HEMSWORTH
Giysiye adapte olmak için elimden geleni yapıyorum.
Ama çoğu zaman beni gıcık ediyor.
Ben alayım.
-Teşekkürler. -Güzel oyundu.
Belki artık fiziksel olarak yorucu olmayan bir şey yapmayı denemeliyim.
İyi misin Chris?
Zavallı ihtiyar.
Biraz daha yaratıcı.
Herkese merhaba. Bugünkü sanat dersimize hoş geldiniz.
Bugün otoportremizi çizeceğiz.
Hiç öyle bakmayın, yapabilirsiniz. Bugün kimliğimiz üzerinde düşünelim.
Başlayabilirsiniz, iyi eğlenceler.
-Tamam, teşekkürler. -İyi eğlenceler.
Merhaba Chris. Ben Natalie.
-Memnun oldum. -Sana bir hoş geldin diyeyim dedim.
-İyi şanslar. -Tamam, sağ ol.
İkinci günün asıl hedefi Chris'in adaptasyonu aşıp giysinin üçüncü
ve son aşamasına gelmesini sağlamak.
Kabullenme ve başkalarından destek almayı öğrenme.
En sevdiğin renk ne?
Buradaki mavili pembemsi tonları sevdim.
Tamam.
Gel başlığıma da sür.
Çok hoşsun. Görünüşünü biraz daha ilginç kılıyor, değil mi?
Ne yapacağımı buldum. Sana bir ralli çizgisi çekeyim.
-Ralli çizgisi mi? -Evet.
-Tamam, çiz bakalım. -Ralli çizgisi.
Dur, kımıldama.
-Oldu mu? -Nasıl oldu millet?
-Harika oldu. -Güzel.
Koluna bağlı o lastikle nasıl hareket ediyorsun?
Biraz zor.
-Nasılsın? 80 yaşında gibi mi? -Evet!
Kollarım biraz ağır geliyor.
-Tutulmuş gibisin zaten. -Biraz tutuldum.
Sizin sırrınız nedir? Nasıl bu kadar aktif kalabildiniz?
-Ben yüzerek ve yürüyerek. -Evet.
Dışarı çıkıp bir şeylerle meşgul olarak. Bütün kış yüzerek.
-Yaşım 80 ama aktifim, fena değilim yani. -Evet.
Fiziksel olarak aktif olmanın yanı sıra zihinsel olarak da aktif olmalısın bence.
Ailenle, çocuklarınla, torunlarınla ilişkilerini iyi tutmalısın,
bir sürü arkadaş edinmelisin.
Evet.
Hem böyle yaparak gençliğini de
korumuş olursun.
Chris, yaşlanmayı kabullenip fiziksel bağımsızlık fikrinden
vazgeçmeyi başarabilirse
o zaman başkalarından yardım almayı da öğrenebilir.
Kırılganlığı, savunmasızlığı ve yaşlılığı kabullenebileceği
daha büyük bir benlik duygusu edinmesi gerekiyor.
Alması gereken ders de işte bu gerçeği kabullenmek.
İşte o zaman aslında herkesin birbiriyle ve dünyayla
ne kadar bağlantılı olduğunu anlıyorsun. Bu insan sağlığına çok iyi gelen bir şey.
-Çocuğunuz var mı? -Evet, üç tane.
Kaç yaşında?
Dokuz ve yedi. İkiz oğlanlar yedi yaşında.
-Evet. -Bebekken çok tatlı oluyorlar.
Evet, şimdi de tatlılar.
Dışarı çıkıp oyunculuk işleriyle meşgul olduğunda
-onları özlüyor musun? -Tabii, çok özlüyorum.
Evet.
Güzel olmuş. Eline sağlık.
-Chris, sen ne çizdin? -Ne olduğundan pek emin değilim.
Koalayla karışık bir portrem.
Tek eksiğim çiğnemelik bir okaliptus yaprağı.
Harika olmuş.
Selam.
-Selam. -Nasılsın?
Nasıl desem…
Giysiyi biraz çıkarayım dedim. Sonunda rahat bir nefes almak
çok iyi geldi.
-Çıkarmak iyi geldi mi? -Geldi, evet.
İyi bir haberim var.
Giysiyle işin artık yok.
O deney bitti.
Harika.
Koltukta bırakıp gidebilirim.
Aynen öyle.
Buradan alman gereken ders kabullenmeyi öğrenmek.
Kazanamayacağımız, aşamayacağımız bazı şeyler ve savaşlar vardır
ve sen de bu giysiyi alt edemeyeceksin.
Evet.
Yaşlanmayı alt edemeyeceksin, bu sorun değil.
Evet ama insan bunu nasıl kabullenir? Başkaları nasıl kabulleniyor?
Şahsen sana anlatacağım bazı şeyler var.
Ben 19 yaşında üniversite ikinci sınıftayken
hayat harikaydı.
Sonra ikinci yılın güz döneminde
arkadaşlarımla her zaman bindiğimiz trende
takılıp boş yapıyorduk.
Ağaca tırmanır gibi üstüne tırmandık.
Orada kullanılmayan bir tren vardı.
Sonra ayağa kalktım. Kolumda metal kol saati vardı.
Ayağa kalktığımda elektrik hattına çok yaklaşmışım.
Elektrik saate zıpladı. Anında kocaman bir patlama oldu
ve bir anda bütün dünyam değişti.
Bir kolumun dirsekten aşağısını ve bacaklarımın dizden aşağısını kaybettim
ve ölümle burun buruna geldim.
Bu beni mahvetti.
Hayatım bitmişti. Kaybolmuştum.
Sonra "Ben artık kimim?" diye düşünmeye başladım.
Bu beni yeni bir "ben" yaratmaya itti.
Adapte olmak yetmeyecekti. Kabul de etmem gerekiyordu.
Sonra bir anda, tabii bunun için birkaç yıl geçmesi gerekiyordu,
bir anda o eski bedenimi, o eski benlik bilincimi
o eski beni bıraktım.
Öldü.
Beni bekleyen şey ise…
Bacaklarımdan ibaret olmadığımı biliyordum.
Zaman zaman aynaya bakıp kendime
"Benim hayatım artık böyle olacak, budur yani. Bu benim hayatım." derim.
Değişime izin vermenin, kabullenmenin bir aşaması
olduğunu düşünüyorum.
Gel bakalım.
Aferin sana.
Bu benim için çok mühimdi.
Geçirdiğim kazadan sonrası ve bu dünyadaki
benlik bilincimle oynamayı öğrenmek.
Benlik bilincim öyle gelişti ki artık yalnızca uzuvlarımı
kaybettiğim gerçeğiyle baş etmekle kalmayıp
aynı zamanda hayattaki amacımı ve varoluş sebebimi bulmuştum.
Tıp fakültesine girdim ve anında palyatif bakıma
âşık oldum.
İnsanlar yanlış anlıyor, sanıyorlar ki bu, hayatın sonu
ve ölümle ilgili bir bölüm.
Oysa benim işim acıyı tedavi edip insanların hayatlarında
bir anlam bulmasını sağlamak.
Bu aslında bir açıdan bir felsefedir.
Hadi. İşte burası.
Benim hikâyem uç noktada ama aslında aynı konunun farklı bir versiyonu sadece.
Hepimiz acı çekeriz, kontrol edemediğimiz engellerle hepimiz karşılaşırız.
İşte bu bizi bahsetmeye çalıştığım kabullenme konusuna getirir
ve benim de Chris'e göstermeye çalıştığım şey budur.
BJ ile konuştukça tavrına hayran kalıyorum.
Bir insanın yaşayabileceği en korkunç şeylerden birini yaşamış
hem de çok küçük bir yaşta
ama yine de bunu kabullenebilmiş
ve ben hayata dair bu yaklaşımın çok güzel olduğunu düşünürüm.
Kabullenme denen şeyin ne olduğunu
yavaş yavaş anlamaya başladın mı?
Kabullendiğim şeylerden biri,
artık kendimi yenilmez hissetmiyor olmak.
Üzerinde düşündüğüm ilginç bir şey de şu ki
gün gelecek ve ben artık bu giysiyi çıkaramayacağım.
Bu benim için korkunç bir düşünce.
-Önemli bir düşünce. -Evet.
Bu fikir insana başka bir sürü şey de düşündürüyor.
Hedef odaklı, yapılacaklar listesine yalnızca tik attığım
bir hayat yaşıyordum sanırım.
Ve bu tehlikeli bir şey, değil mi?
-Kesinlikle. -Çünkü insan bu listenin
sonuna gelebileceğini düşünüyor, oysa belki de…
Evet.
-Vay be. -Yarını göremeyebilirsin.
Evet, aynen öyle.
Anı yaşamayı öğrenmenin ne kadar zor olduğunu fark ettim.
Bunu yapabiliyor musun?
Bir gün yapabilmeyi ve bu konuda kendimi geliştirmeyi
istediğimi biliyorum.
Ama bu deneyimden sonra, kendime karşı dürüst olacak olursam
bunu yapamıyorum ve artık…
Aslında neyin önemli olduğunu kendime sormaya başladım.
Günbegün kendimi daha meşgul hissederken buluyorum
ve artık istediğim kadar çocuklarla zaman bile geçiremiyorum.
Bu konuyu çok düşünüyorum ve…
Her şeyin ne kadar kırılgan olduğunu.
Yanlış bir şey söylemek istemiyorum.
Ben…
Son 10-12 yıldır aşırı fazla çalışıyorum
ve birçok anımın
sanki hızlandırılmış olduğunu fark ettim ve keşke arada duraklayıp
yavaşlasaydım diyorum ve…
Bu bana annemin anlattığı
bir hikâyeyi hatırlatıyor. Yakın zamanda yaşadığı bir şey.
Bir anlığına hayatının sonunun geldiğini sanmış.
Etrafında onu seven
ve onun sevdiği birçok insan
ve dolu dolu bir hayatı olduğunu
fark ettiği için yaşadığı her şeyle barıştığını söyledi
ve bunun beni derinden etkilemesinin sebebi…
Artık koşar adım yaşamak istemiyor olmamdır.
Evet. Burada yaşadıklarım bana
hayatı bir süreliğine duraklatıp şimdiye dek
olduğundan daha fazla anın tadını çıkarmayı istememi sağlıyor.
Geldiğimiz noktada Chris artık biraz açılmaya başladı.
Kabullenme sürecinde bu çok önemli bir aşamadır.
Şimdi sırada aldığı bu dersleri içselleştirmesini sağlamak var.
Ve birini kaybetmenin vereceği acı ile yüzleştirmek.
İkinci günün sonunda Sonbahar Çamları'nda bir dans olacak.
Bunu deneyelim mi? Bakalım boyu iyi mi.
Chris'in bilmediği şey şu ki dans gösterisinde eşi
yani gerçek eşi Elsa onu bekliyor olacak.
Aman tanrım.
Elsa, protezler sayesinde 50 yıl yaşlanmayı kabul etti.
Evet, artık ellerim o kadar kötü gelmiyor.
-Şu elime bir bak! -Evet, oldu.
İşte sandalyede oturuyorum,
onlar da protezleri takmaya başladılar
ve birden içime tuhaf bir his girdi. Bunu yapmak istemediğimi fark ettim.
Bunu yapabileceğimi sanmıyorum diye düşündüğüm bir andı.
Yaşlanma, özellikle toplumumuzdaki kadınlar için büyük bir tehdittir
ve bu bana, gençliğe
ne kadar değer verdiğimizi fark ettirdi.
Bu an, tüm deneyin belki de en çelişkili, cesur anıdır.
Chris olacaklardan habersiz. Bu onun için büyük bir sürpriz olacak.
Kendimde annemi görüyorum.
"Tanrım, gerçekten ileride böyle mi olacağım?" diye düşündürüyor.
Ve bu hiç kolay değil.
İlginç olan şu ki
çoğumuz, kendi kırılganlığımız ve ölümümüzden
o kadar da korkmayız.
Bizi asıl korkutan şey sevdiklerimizin ölümüdür.
Bu durumu daha yakından incelemek için
Chris'in Sonbahar Çamları'nın başka bir sakiniyle tanışmasını istedik.
Benim adım Aisea Vakalalabure, Fiji'liyim
ve 88 yaşındayım.
İşte masanız Bay Hemsworth. Bu da Aisea.
Aisea mı?
-Merhaba Chris, memnun oldum. -Ben de.
Chris Hemsworth kim, biliyor musun?
Yok.
Hayır.
Emekli hayatını yaşamaya başladığından beri kendini nasıl hissediyorsun?
-Nasıl… -Çok farklı.
Ama çok iyi insanlar da var.
Hiç böyle bir şey yaşamamıştım.
Benden söylemesi.
Yaşlanmak dünyanın en güzel şeyidir.
Yaşlanmak, bu hayatta çok değerlidir.
BJ anlatacağın önemli bir hikâye olduğu için seninle tanışmanın
harika bir fırsat olduğunu söyledi.
Evet.
Ben Fiji'liyim ve kabile şefi olan bir aileden geliyorum.
En büyük abimle çok yakındık. Ona annemle babamdan daha yakındım.
Ben onun küçük erkek kardeşiydim
ama o benim her şeyimdi.
O nereye gitse peşinden giderdim.
Onun gölgesi gibiydim.
Çocukluğumuzdan askerliğe dek
o hep benim yanımda olmuştu,
hep beni koruyup kollardı.
Onu babam gibi, abim gibi
ve koruyucum olarak görürdüm.
Babamız öldüğünde
ailenin en büyüğü olduğu için
abim kabilenin şefi olmak zorunda kaldı.
Çok da iyi bir şef oldu
ve insanlar onu çok sevdi.
Ne yazık ki bu pek uzun sürmedi.
Bir gün hastalandı.
O ölünce…
Dünyam yıkıldı.
Çok sevdiğim bir insanı,
abimi kaybettim.
Yıkılmıştım
ve yaşadığım bu kaybın
acısını ölçmek mümkün değildi.
Ama Fiji toplumunda
yüz gün ve yüz gece yas tutulur.
Bütün köy kapatılır.
Şarkı söylenmez, oyun oynanmaz, hiçbir şey yapılmaz.
Benim için bu 100 gün başladı…
Ve ben bırak bir halka liderlik etmeyi
insan arasına bile çıkmak istemiyordum.
Ben yeterli olacak mıyım
diye düşünmeye başladım.
Abime duydukları saygıyı bana da gösterecekler miydi?
Yapamayacaktım.
Ama 100 gün uzun bir zamandır.
İnsana düşünmek için zaman verir.
Öğrenmek için, başkalarına karşı daha açık olmak için.
Büyümek için.
Günbegün.
Her gün doğumuyla.
Her gün batımıyla.
Acı, beni değiştiriyordu.
Bu sayede kabullendim.
Ayağa kalkmam gerekiyordu.
Onun adımlarından gidip onun rolünü üstlenmeliydim.
Ufak ufak da olsa
kabile şefi olma rolünü kabul etmeliydim.
Chris'in Aisea'dan öğrenmesini istediğim asıl şey
insanın kendisine zor duyguları yaşamak için zaman vermenin
ne kadar önemli olduğuydu.
Hayata müthiş acılar,
müthiş hüzün de dâhildir ve bunlar tıpkı yaşlanma gibi düşmanımız değildir,
hayatın bir parçasıdır.
Sen de sevdiğin insanları kaybedeceksin.
Ama o 100 günün sayesinde ben artık
daha iyi bir kabile şefi, daha iyi bir insan olmuştum.
Bu sayede acının güzel bir şey olduğunu öğrendim.
Memleketinizde bu sürece karşı ne kadar açık olduğunuzu
ve kabullenebildiğinizi görüyorum.
Batı toplumlarında yas tutmak için
yeterli zaman verilmiyor bence.
Acı çekmek iyidir.
Ben buna inanıyorum.
Yemekleriniz geldi beyler.
Sonbahar Çamları'nın en güzel yemekleridir ve Bay Hemsworth,
bu akşam düzenlenecek olan haftalık dans günümüze bekleriz.
-Afiyet olsun. -Teşekkürler.
Dans mı?
-Güzel olacak. -Evet.
Aisea ile konuşmak, hikâyesini dinlemek harikaydı.
Ama sevdiğiniz insanları kaybetme fikri
dünyanın en korkunç düşüncesi galiba ve ben böyle bir şeyi
kabullenmeye hazır değilim.
Elsa, biraz gözlerini kapatır mısın?
Şunu halledene kadar. Teşekkürler.
İkinci günün sonunda dans olacak.
Burada Chris ile çok sevdiği eşi Elsa'yı yüzleştireceğiz.
Ama bu sefer 50 yıl yaşlanmış olan kişi Elsa olacak.
Çok iyi de geçebilir, çok trajik de.
Ne olacağını kestiremiyorum.
Kendimi görmek beni çelişkili duygulara sokuyor
ve çok, çok gerçekçi geliyor.
Kendimi çok savunmasız hissediyorum.
Chris'in de beni böyle görmesini istediğimden emin değilim.
Evet.
-Hoş geldin Chris. Şimdi… -Nasılsın?
Sana harika bir eş buldum.
-Sahi mi? -Evet, bak. Evli olduğunu biliyorum.
-Ama eşine söylemeyeceğiz, tamam mı? -Evet ama…
Gel. Utangaç olma.
-Tamam, utanmıyorum. -Utanmıyor musun?
-Gerginim ama utanmıyorum. -Tamam, pembeli hanımı görüyor musun?
-Evet. -Git göster ona kendini evlat!
Affedersiniz, eşiniz benmişim galiba.
Aman tanrım.
-Çok garip! -Şu tipe bak.
İnanmıyorum.
Tam koluna dokunacakken içimden şöyle düşündüm,
"Ben bunu tanıyorum."
Biliyor muydun?
Vay canına.
Merhaba.
Hâlâ çok güzelsin.
Galiba bu anı sonsuza dek unutmayacağız.
Çok derindi, hiç beklemiyorduk.
Kendimi güvende hissettim.
Çok güzeldi.
-Bekliyor muydun? Hiç mi? -Ne olacağını bilmiyordum.
Çok acayip bir deneyimdi.
Tam 50 yıl yaşlanmış eşimi görmek bana bir sürü duygu yaşattı
ve nasıl desem…
Sevgi, mutluluk, empati…
Ayrıca
iyi anlamda çok da absürttü.
Çok garip bir gündü.
Bilmiyorum. Yaşam ve ölüm hakkında
sadece düşünmek bile… Yani bu…
Benim için bugün 50 yıl yaşlandığım bir gün oldu.
-Evet. -Adapte olabilmek için
yeterli zaman olmaması çok şaşırtıcıydı. Meğer doğa, bize yaşlanırken o yılları
-alışmamız için vermiş. -Evet.
Birdenbire bu hâle gelmek çok çarpıcı bir şey. Demek yaşlanınca…
Evet, insan gözlerine inanamıyor.
Seni görünce şok oldum.
Kendi kendime "Dur bir dakika, nerede benim 50 yılım?" diye düşündüm.
Sanki hayatın sonuna geldiğini düşünmeye başladım.
Biraz ağlamaklı oldum.
-O yılları birlikte geçirelim istiyorum. -Evet.
O anıları biriktirmeliyiz, değil mi?
Dans edelim mi?
Dans mı? Olur. Sırtıma dikkat et.
Dikkatli ol, bana uymaya çalış.
İyi misin? Çok ağır hareket ediyorsun.
Bu deneyim sayesinde Chris'in yaşlanma ve ölüme dair endişeleri ve korkuları
belki bir miktar hafiflemiştir.
Bu sayede yaşlanmanın o kadar da kötü bir şey olmadığını görebilir.
Sevginin gerçekten de insana her şeyle baş etme gücü verdiğini.
Düşünmesi zor olan şey ise bizzat o yaşa yaklaşıyor oluşum.
Bunun o kadar da korkunç olmamasını sağlayan şey ise yanımda birinin olması.
Etrafımda sevdiğim insanların olması
bu fikri kabul etmemi kolaylaştırıyor.
Kusura bakma, artık gitmem gerek.
Tamam.
Seni seviyorum.
Ben de seni seviyorum.
Chris'in öğrenmesi gereken çok önemli derslerden biri
sevginin olduğu yerde kaybetmenin de olduğu gerçeği.
Hayatımızda kaybettiğimiz insanlar olacak.
Olabilir değil, olacak.
Böylece bu garip yolculukta yaşlılıktan ölüme geçeceğimiz
bir sonraki durağa geldik.
ÜÇÜNCÜ GÜN HAYATININ SON BİR GÜNÜ
Herkese günaydın.
Her günü dolu dolu yaşadığımız Sonbahar Çamları'nda
yine güzel bir güne uyandık.
Birazdan Tiyatro Kulübü başlayacak.
Ayrıca bu akşam yerleşke merkezindeki tombala oyunumuzu unutmayın.
Son olarak yeni üyemiz Bay Hemsworth'ün
resmen aramıza katılmasını kutlayacağız.
Kendimi bu deneyimle tamamen çevrelenmiş ve rahat hissediyorum.
Sürekli kendimi açık tutmaya çalışıyorum.
Fark ettim ki
sandığım kadar da kötü değilmiş galiba.
Üçüncü ve son günümüz işte geldi çattı
ve artık ölüme geçiyoruz.
-Merhaba. -Merhaba.
Chris'i arkadaşım ve meslektaşım Alua Arthur ile tanıştırmak istedim.
Ölüm danışmanlığı adı verilen bir iş yapıyor.
Söyler misin nedir bu ölüm danışmanlığı?
Ölüm danışmanları, ölen kişiye tıbbi olmayan
her türlü bakıcılığı yapıp onun ailesini destekler.
İnsanları son yolculuklarına uğurlarız yani.
Vay be.
Hayatın son zamanlarıyla ilgili konuştuk.
Bugün senin ölümün ile ilgili konuşacağız.
Tamam.
-Tamam mı? -Evet.
Senin için ufak bir alıştırma hazırladık.
Seni ölüme hazırlamak için
küçük bir maruz bırakma terapisi.
-Tamam. -Hazır mısın?
-Evet. -Gel bakalım.
Gördüğün üzere sana birkaç tabut hazırladık.
İstersen şöyle bir bak,
beğendiğin ya da beğenmediğin var mı diye bir bak.
-Seçmem gerekiyor mu? -Evet, harika olur.
Alışverişe çıkmış gibi bir bak.
İlgini çeken, seni kendine çeken bir şey var mı bak bakalım.
Ne tuhaf bir fikirmiş! Bu oyuncak bebek evi gibiymiş.
-Evet. -Ben bunu seçmem.
-Bak burada güzel bir… -Evet.
…çam ağacından bir tane var.
Bu lüks ahşaplar burada ziyan olmuş gibi geliyor.
İnsanlar bunu toprağa gömüyor.
Oysa bu ahşaplardan ev eşyası falan yapılmalıydı.
Karton seçebilirim. Hem toprağa karışır.
Çok da ucuz.
-Evet. -Tamamen gübrelenebilir
-ve toprakta çözünür. -Evet.
Öyle şeyler işte.
Gideceğim yerde pek şatafata ihtiyacım olmaz herhâlde.
Bu hava alıyor mu?
Hava alır, çok güzeldir, doğaldır, Musa peygamber havası verir.
-Dev piknik sepeti gibi. -Kesinlikle. Bu da maun ağacından.
-Öyle mi? -Çok güzeldir.
Bu senin ölçülerine özel tasarlandı.
İçine girip bir bakmak ister misin?
-Olur. -Hazır mısın?
-Direkt içine mi gireceğim? -Evet, dikkatli ol.
Chris'in tabuta girmesini istememin sebebi
o tabutta yatanın bir gün o olacağı düşüncesiyle tanıştırmak.
Böylece ölümün kendisini düşünmeye başlar.
-Pozisyonu biliyormuşsun zaten. -Bak.
-Aynen öyle. -Çok garip, vampir gibi hissediyorum.
-Benziyorsun. -O uzun geceye akacağım.
-Hani şu adına ölüm denen mi? -Evet.
Evet.
-Bu kadardı. -Tamam.
Ölümden bahsetmekten korkmamızın sebebi yanlış bir şeymiş gibi
bizi huzursuz etmesidir.
Ağaç ölür, çiçek ölür, hayvan ölür, pil ölür, insanlar da ölür.
Çok tuhaf bir deneyimdi.
Tabutlar hakkında ne düşünüyorsun?
Bilmiyorum, muhtemelen yakılmayı tercih ederim.
Dar bir alana hapsedilmektense.
Düşününce biraz klostrofobik oluyorum.
Belki beni denize atarlar
ve köpek balıkları yer.
-Bedenini okyanusa mı atsınlar? -Evet.
Ölümden sonra ne olacağı konusunda ne düşünüyorsun?
Bilmiyorum. Çocukken gece hiçlik kavramını düşünmekten
uyuyamadığımı hatırlıyorum.
Her şeyin bittiğini, sonsuza dek…
-Evet. -Yani öylesine sonsuza dek değil
-ama bayağı bildiğin sonsuza dek. -Evet.
Bu düşünce eskiden beni uyutmazdı.
Hani o kusursuz boşluk,
kusursuz hiçlik, yokluk düşüncesi.
Beni acayip korkuturdu.
Gerçek şu ki, ölüm herhangi bir zamanda gelebilir.
-Evet. -Değil mi? İnsanlar genelde
ölümden bahsederken uzak bir gelecekten bahsediyor gibidir.
Orada, karşı tarafta olan bir şeymiş gibi.
Oysa aslında ölüm, insanlar hiç beklemiyorken gelir.
O yüzden bu tür bir deneyim, ölüme açık olmak insana iyi gelir.
Hayatının sonuna gelmiş insanlarla konuşmanın
sana kattığı en önemli şey ne sence?
Son nefesini veren birinin yanında olmak,
bir yaşam sona erdikten sonra odaya çöken
o inanılmaz durgunluğu hissetmek en basit ama en yoğun hislerden biridir.
Çünkü hayat, bir nefes kadardır.
Bir vardır, sonra bir bakmışsın yoktur.
Gittiği zaman da bana hâlâ nefes alabildiğimi,
yaşadığımı, bir şeylere dâhil olabileceğimi ve sevebileceğimi,
kahkaha atabileceğimi, mutlu olabileceğimi ve renkli giyinebileceğimi…
-Evet. -…sarılıp dans edebileceğimi
ve yaşadığımı hatırlatır.
Evet, çok güzelmiş.
Günün ilerleyen saatlerinde ölüm döşeği meditasyonu yapacağız.
Seni ölüme yaklaştıracağız.
Harika.
Ama ondan önce tanışmanı istediğim biri var.
-Tamam. -Hazır mısın?
-Evet. -Hadi gel.
Chris gibi genç ve hayat dolu birinin ölüm hakkında konuşup
ölümü düşünmesinin en iyi yanlarından biri bunun herhangi bir zamanda
herkesin başına gelebilecek bir şey olduğunu kanıtlıyor olmasıdır.
-Natalie. -Merhaba Chris.
Gençler de hastalanabilir.
Geçen seni sanat dersinde görmüştüm.
Evet. Merhaba.
Merhaba. Alua konuşmamız gerektiğini söyledi.
Evet, sana kanserin dördüncü evresinde olmanın
nasıl bir deneyim olduğundan bahsedeceğim ve açıkçası
ne kadar yaşayacağım bilmiyorum.
Şu an 27 yaşındayım.
Ama 20 yaşındayken bana üçüncü evre melanom teşhisi konuldu.
Lenf bezlerime kadar ilerlemiş. Ameliyat tek seçeneğimdi.
O yüzden ayak baş parmağımı kestiler, tüm lenf bezlerimi aldılar.
Anlayacağın üzere böyle bir şey, 20 yaşında birinin hayatını alt üst eder.
-Evet. -Ve…
O andan itibaren hayatımın her günü ölümü düşünmekle geçti.
Kimse 20 yaşında kanser olmayı beklemez.
Kimse seni böyle bir teşhise hazırlamaz.
Özellikle bunun senin ailene, arkadaşlarının üzerinde olacak
etkisine hazırlamaz. Resmen bir gecede
hayatım değişti.
Kanser artık yeni kimliğim olmuştu.
İnsanlar benden "hasta olan" diye bahsetmeye başlamıştı.
Bir süre tamamen kaybolmuş hissediyordum.
Eskiden nasıl biri olduğumu hatırlamam gerekiyordu.
Evet.
O yüzden ben de Venedik'e gittim.
Kaçmak için değil, bu kanserle birlikte nasıl yaşayacağımı anlamak için
kimsenin kim olduğumu bilmediği bir yerde yaşamaya gittim.
Sonra bir çocukla tanışıp âşık oldum.
Beni olduğum gibi kabul etti ve açıkçası bu
o kadar güzel ki!
Alexander çok samimi ve iyi biri.
Ondan hep "çınarım" diye bahsederim.
Dimdik durup beni ayakta tutan kişi o çünkü.
İnsan kanser olunca artık sevilmeyeceğini düşünüyor.
Sevgiyle ve insanın kendisiyle olan ilişkisi
yok olup gidiyor.
Sevgi, sahip olduğumuz ve bu dünyada deneyimleyebileceğimiz
en muhteşem şeydir.
Ve onun bana olan sevgisini hissetmek…
Beni çok mutlu ediyor. Bunlar mutluluk gözyaşları.
Aşk hikâyemiz başladıktan üç ay sonra eve döndüm
ve rutin taramaya girdikten sonra kanserin ciğerlerime sıçradığını öğrendim.
Bu sefer kanser, dördüncü evredeymiş.
Bunu ona söyledim. Sonra ondan ayrılmak istediğimi söyledim.
O da bana döndü ve dedi ki
"Olmaz." Sonra şöyle devam etti,
"Yanında olacağım."
Dedi ki "Kalan zamanımızı seninle geçirmek istiyorum."
"Uzun ya da kısa olması önemli değil. Ben seni seçiyorum."
Muhtemelen hastalığımdan dolayı zamana karşı bakış açım böyle.
Zaman, herkesin en değerli varlığıdır.
O yüzden her şeye balıklama dalıp kalan vaktimizi dolu dolu geçirmeliyiz
çünkü kalan vaktimizi bilemeyiz, o yüzden birbirimizi sevmeliyiz.
Ne olursa olsun birbirimizi seveceğiz.
Ne kadar vaktimizin kaldığının önemi yok.
Kabullenme hakkında konuşmuştuk.
Kabullenme konusunda nasıl düşünüyorsun? Kabullenme sözcüğü ve konsepti konusunda?
Son yedi yıldır her gün ölümü düşünüyorum.
Ölümü kabullendim mi?
Hem evet hem hayır.
İnsanların yaşlılıkla ilişkileri bence çok garip,
yaşlanmaktan çok korkuyorlar, oysa ben de yaşlanabilmeyi çok isterdim.
Yaşlanmaktan çok istediğim hiçbir şey yok
ve bence bu bir lütuf.
Hepimiz bir gün öleceğiz.
O yüzden hayatı gerçekten dolu dolu yaşayıp keyfini sürmelisin.
Her anın tadını çıkarmalıyız.
-Evet. -Evet.
Hayatın bir anda sona erebilir.
O yüzden hayatın, kalan zamanının tadını çıkar ve doyasıya yaşa.
Sevebildiğin kadar çok sev.
Natalie ile konuşmak yürek parçalayıcı bir deneyimdi.
Onun hikâyesini dinlemek, birinin böyle meçhul bir konu hakkında
bu kadar zarafetle ve olgunlukla konuşmasını dinlemek
ilham verici bir deneyimdi.
-Merhaba. -Seni görmek ne güzel.
-Nasılsın? -Harikayım.
Natalie ile sohbetiniz nasıldı?
Evet, inanılmaz bir insan.
Yarını göreceğimizin meçhul olduğunu görebildin mi?
Evet.
Böyle bir kesinlik yok. Bunu hissedebildin mi?
Kesinlikle.
Tüm dünyayı şöyle bir sallayıp insanlara şöyle deme ihtiyacı duydum,
"Oyalanmayın, elinizdekilerin kıymetini bilin.
Her anın tadını çıkarın."
Buradaki insanlardan aldığım izlenim genel olarak buydu.
Bu sayede tüm parçaları birleştirip
biraz daha iyi anlayabildim.
Böylelikle Sonbahar Çamları'ndaki vaktimizin sonuna gelmiş bulunuyoruz.
Artık yapman gereken tek şey şu kapıdan içeri girmek.
Orada neyle karşılaşırsan akışına bırak.
Tamam.
Bu kısım, tüm deneyin en çarpıcı kısmı.
Teşekkür ederim.
İnteraktif tiyatromuzun
sınırlarını zorlayacağız.
Pekâlâ.
Seni hastaneye götürüyoruz.
Kalbi durdu, 180'e 120.
Hadi, hadi!
Oksijen veriyorum, derin nefes al.
Chris!
-Beni duyuyor musun Chris? -Nabzı yok, göğsünü açın.
Üstünü çıkardık.
-Çok çarpıcıydı, değil mi? -Evet, çok tuhaftı.
-Acayip bir deneyim olsa gerek. -Evet.
Beni görüyorsan, bu demek oluyor ki
işler yolunda gitmemiş.
Evet.
O yüzden şimdi ölüm meditasyonu yapacağız.
Bu meditasyonun amacı, sonlanan hayatına ilişkin sana daha büyük bir
farkındalık kazandırmak ve hayata dair yeni bir
-etkileşim kurmanı sağlamak. -Evet.
Öyleyse gözlerini kapat ve başlayalım.
Şimdi derin bir nefes al.
Kendi kendine tekrar et, "Ölümüm kaçınılmaz."
-"Ölümüm kaçınılmaz." -Nefes verirken, "Ben de öleceğim."
*Ben de öleceğim."
Seninle bir yolculuğa çıkacağız.
Şu ana dek tanıştığın herkes ve yaptığın her şey
seni bu ana getirdi.
-Nefes alırken, "Sen de yaşlanacaksın." -"Sen de yaşlanacaksın."
Nefes verirken tekrar et, "Bedenin güçten düşecek."
Kabullenmeyi öğrendiğinde
daha derin ve değerli bir şey bulabilirsin.
Nefes alırken, "Sevdiklerini kaybedeceksin."
Nefes verirken tekrar et, "Acı çekmek güzeldir."
Nefes alırken, "Hayatın her an son bulabilir."
-"Sen de öleceksin." -"Sen de öleceksin."
"Sen de öleceksin."
O benim çınar ağacım.
Hayatının tadını çıkarmaya bak…
Sevebildiğin kadar çok sev.
Zihninde kendini ölüm döşeğinde görüyorsun.
Yatağının yanında kim olduğuna bak.
Elini tutan kim?
Bedenin güçten düşüyor…
Sen de kaybolmaya başlıyorsun.
Elsa'ya olan bağlarını bırak gitsin.
Çocuklarına olan bağlarını bırak gitsin.
Sevdiklerin seni kurtaramaz.
Başka bir anı oluşturamayacaksın.
Şimdi kendini bırak ve ölüme kucak aç.
Hayatının bir gün sona ereceğini kabullenmeye başladığını fark et.
Gözlerini açıp mumu söndürebilirsin.
-Merhaba. -Selam.
Gel buraya.
Gel bakalım.
Gel, otur.
Fark etmez.
Hiç yaşamadığım bir şey daha yaşadım.
Nasıldı? Nasıl buldun?
Çok huzurluydu. O kadar da…
O kadar da korkunç değildi.
Sanki bir nehrin üstünde süzülüyormuşum gibiydi.
Bir sonraki durağa doğru. Artık orası her neresiyse.
"Olmak istediğin yeri düşün. Sen ölürken, bu gerçekten olurken
yanında kimler olacak, onu düşün." dediğin zaman sen
kendimi evimde ailemle ve arkadaşlarımla
salonda otururken hayal ettim ve işte o an fark ettim ki
"Bunlara zaten sahibim." diye düşündüm. Sonra aslında
-ne kadar şanslı olduğumu fark ettim. -Evet.
-Kesinlikle. -Evet.
Orası alışık olduğum bir yer ve deneyim benim için.
Hiç de yalnız hissettirmedi.
Etrafımda sevdiğim insanların olduğu
herhangi bir pazar günü gibi benim için.
Sürekli bir şeyleri kaçırıyor olmak, çok fazla şey yapmakla ilgili
konularda son zamanlarda yaptığımız konuşmalardan sonra
bir anlığına hissettiğim şey
bir tür huzur ve durgunluktu ve şöyle düşündüm…
Her şey harika, tabii ki değiştirebileceğim şeyler var
ama geçmişte olan şeyleri bir hata gibi ya da yanlış bir şey
yapmışız gibi görmemek lazım.
Sonra ölümü kabullenme ve boş verme ile,
hayat ve boş verme arasındaki o garip benzerliği fark etmek.
Tamamen koyuvermek anlamında değil,
hayat devam ederken keyfini sürmek, manzaranın tadını çıkarmak gibi.
Böyle bir kabullenme insana çok tuhaf bir huzur veriyor.
O yüzden Sonbahar Çamları'nın o sıkıcı mottosunu
tekrar hatırlamamızda fayda var.
"Sonbahar Çamları'nda her günü dolu dolu yaşarız."
-İpucu aslında başlıktaydı. -Evet.
Her günü dolu dolu yaşadığımız Sonbahar Çamları'na hoş geldiniz.
Teşekkür ederim.
Merhaba.
Asıl ders aslında oydu. "Her günü dolu dolu yaşa."
-İyi misin? -Nasılsın?
Nasıldı?
Harikaydı. Çok özel bir deneyimdi.
İstersen sen de yap, sadece üç gün sürüyor.
Tabii.
Hayatı sanki sahip olduğumuz bir hakmış gibi görüyoruz.
Yalnızca doğduğumuz için
yaşamaya, yarını görmeye hakkımız olduğunu düşünüyoruz.
Oysa hayat bir lütuftur.
Ertesi günü görebilmek lütuftur.
-Gitmeden resmimi imzalar mısın? -Tabii.
Dolu dolu bir hayatın içine ölüm ve acı da dâhildir.
Ama bu güzel ve bazen de çılgın dünyada bir dakika daha geçirdiğimiz için
minnet duygusu hissedebilsek ne kadar güzel olurdu!
Bu benim çınar ağacım.
-Çabuk ol Indy. -Hayat, gelecekte
bir gün, nihayet o kişiyi
bulduğunuzda, o kilolardan kurtulduğunuzda, bu kadar çok
çalışmayı bıraktığınızda, o işi aldığınızda başlamayacak.
Hayat şu an başınıza gelen şeydir. Zaten içindesiniz.
"Hayatı" yaşıyorsunuz.
-Teşekkür ederim. -Görüşürüz.
Aslında "limit yok" sözü kimse için geçerli değildir.
Herkese teşekkürler.
Bu deneyimin zamanlaması benim için çok iyiydi.
Hayatımda gerçekten önemli olan şeylere odaklanmak istiyordum zira.
Her şey çok değerli.
Her an.
Her gülücük. Her korku.
-Baba! -Her öpücük.
Hepsi.
Ve bu seni mutlu mu etti?
-Kesinlikle. -Harika.
Chris!
Yaşayabileceğim en uzun, sağlıklı, mutlu hayatı yaşamak.
Ömrüm boyunca buna uğraşacağım.
Artık sonuna geldik.
Herkesin eline sağlık!
Jake, kes!
Alt yazı çevirmeni: Tuğçe Erteki