Σε ένα σενάριο υπήρχε η ατάκα,
"Αν δεν έχω τις αναμνήσεις μου, άραγε υπήρξα ποτέ;"
Μου έκανε μεγάλη εντύπωση.
Λένε ότι οι αναμνήσεις είναι παντοτινές.
Μας διαμορφώνουν και μας κάνουν αυτό που είμαστε.
Ωραία βολή, γιε μου. Μπράβο.
Η ιδέα ότι...
δεν θα μπορώ να θυμάμαι τη ζωή που έζησα
τη γυναίκα μου, τα παιδιά μου,
είναι ο μεγαλύτερος φόβος μου.
Πρόσφατα έλαβα κάποια νέα που με έκαναν να σκεφτώ
περισσότερο αυτό το ενδεχόμενο.
Όταν άρχισα να ερευνώ το πώς να ζήσω καλύτερα και περισσότερο
κλήθηκα να κάνω έναν σωρό δοκιμασίες...
-Τι κάνεις; -...απ' τον ειδικό μακροζωίας δρα Ατία.
-Πώς είσαι σήμερα; -Καλά.
Τα δώσαμε όλα για σένα.
Κάναμε ό,τι εξέταση αίματος υπάρχει
και εξετάσαμε κάθε γονίδιο στο σώμα σου από κάθε γωνία.
Σε γενικές γραμμές, οι εξετάσεις σου είναι φανταστικές.
Και αν σε δει κανείς εξωτερικά,
βλέπει πόσο προσέχεις τον εαυτό σου,
αλλά βρήκαμε ορισμένα ενδεχομένως ανησυχητικά πράγματα.
Μάλιστα.
Σε κάποιες γενετικές εξετάσεις,
εντοπίσαμε ένα γονίδιο για μια πρωτεΐνη που λέγεται APOE.
Έχεις έναν πολύ σπάνιο συνδυασμό δύο αντιγράφων της πρωτεΐνης APOE4,
ένα από τη μητέρα και ένα από τον πατέρα σου.
Τι σημαίνει αυτό;
Ότι έχεις αυξημένο κίνδυνο να νοσήσεις από Αλτσχάιμερ.
Πόσο αυξημένο;
Πιθανόν κάπου μεταξύ οκτώ και δέκα φορών υψηλότερο
από κάποιο άτομο στον γενικό πληθυσμό.
Μάλιστα. Εντάξει.
Ξέρεις...
Συνήθως σκεφτόμαστε ότι θα ζήσουμε για πάντα,
ειδικά ως νέοι.
Και αν ξαφνικά κάποιος σου πει,
"Να, αυτό είναι που μπορεί να σε σκοτώσει",
είναι σοκαριστικό. Με συγκλόνισε όταν το άκουσα.
Ξέρω ότι είναι δύσκολο να το φανταστείς...
αλλά πιστεύω ότι αν λάβουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα,
μπορούμε να ελαχιστοποιήσουμε τον κίνδυνο στο κανονικό.
Μάλιστα.
Ξέρω ότι δεν θα με πιστέψεις με αυτό που θα σου πω,
αλλά θα το δεις εν καιρώ.
Αυτό το γονίδιο ίσως είναι ευλογία.
Γιατί θα μου δώσει το κίνητρο να...
Ναι. Θα σε κινητοποιήσει να λάβεις μέτρα στο σήμερα,
που ο περισσότερος κόσμος δεν θα σκεφτόταν
-ως τα 50 ή τα 60 του. -Σωστά.
Πέρασα το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου δίνοντας πολύ μεγάλη προσοχή
στην υγεία και την ευεξία μου
και ψάχνοντας τρόπους να γίνω ακόμα πιο δυνατός και πιο υγιής.
Αλλά δεν σκέφτηκα ποτέ την υγεία του εγκεφάλου μου.
Αυτά τα νέα αλλάζουν τα πράγματα.
Θα κάνουμε μια εξέταση της λειτουργίας και του σχεδιασμού του μετωπιαίου λοβού.
Θα βλέπεις τι κάνω και θα με αντιγράφεις.
Εντάξει; Πάμε.
Γι' αυτό συναντήθηκα με την περίφημη νευρολόγο δρα Σάρον Σα.
Περίμενε.
Τι ήταν... Πρέπει να το ξαναδώ.
Όπως όλοι, θέλω να διατηρήσω τη μνήμη μου
για όσο το δυνατόν περισσότερο και να μη φτάσω στο σημείο
να μην μπορώ να λειτουργήσω.
Ναι. Προφανώς είσαι πολύ υγιής,
αλλά μετά τα τριάντα ο εγκέφαλός μας αρχίζει να εκφυλίζεται.
Η υγεία του είναι στο απόγειό της στη νιότη μας, στα είκοσί μας.
Επομένως πρέπει να τον ενισχύσουμε και να τον διατηρήσουμε όσο γίνεται.
Δεν λέμε, "Είμαι 60, θα προσέξω τον εγκέφαλό μου".
Ναι, ναι.
Το Αλτσχάιμερ και άλλες παθήσεις
αναπτύσσονται 15 με 20 χρόνια προτού εκδηλώσουμε συμπτώματα.
Τρώω καλά. Ασκούμαι πολύ.
Τι άλλο μπορώ να κάνω για να βελτιώσω την υγεία του εγκεφάλου μου;
Όπως αφιερώνεις χρόνο στο σώμα σου...
Ναι.
...πρέπει να αφιερώνεις και εκεί.
Οι νέες προκλήσεις μπορούν να διεγείρουν τις νευρωνικές συνδέσεις
ώστε να διαδώσουν αυτό που λέμε "νευρική πλαστικότητα",
που μπορεί να ενισχύσει πολύ τη γνωστική λειτουργία.
Ας σου δώσουμε κάτι νέο.
Μια πραγματική πρόκληση για τον εγκέφαλό σου.
Για να προστατεύσει τις αναμνήσεις του,
θέλω να κάνει μια παύση...
ΔΟΚΤΩΡ ΣΑΡΟΝ ΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ
...να αποσυνδεθεί από την τεχνολογία και να καταφύγει στην άγρια φύση.
Εκπληκτικό, έτσι;
Να, εκεί, αποτύπωσέ το στο μυαλό σου.
Χωρίς περισπασμούς, χωρίς τηλέφωνο, χωρίς GPS,
ο Κρις θα βυθιστεί στο περιβάλλον γύρω του...
και θα πρέπει να βρει τον δρόμο της επιστροφής μόνο με το μυαλό του.
Είναι τόσο εύκολο να χαθείς εδώ.
Χαίρομαι που είσαι εδώ, εγώ δεν έχω ιδέα.
Έχω χαθεί ήδη.
Και καθώς η κοινωνική επαφή είναι τόσο σημαντική για τη γνωστική λειτουργία,
ο φίλος του και καλλιτέχνης Ότις Χόουπ Κάρεϊ θα πάει μαζί του.
Να ένα ωραίο μέρος για κατασκήνωση
στη βάση του καταρράκτη εκεί.
Καλό σημείο να θυμάστε.
Εκεί θα τελειώσουμε την πορεία μας.
-Εκεί; -Ναι.
Πώς θα φτάσουμε εκεί πάνω;
Αυτή η πρόκληση είναι κάτι σαν γυμνάσια για το μυαλό,
ένας τρόπος ώστε ο Κρις
να ξεκινήσει να διατηρεί το μυαλό του υγιές.
ΧΩΡΙΣ ΟΡΙΟ ΜΕ ΤΟΝ ΚΡΙΣ ΧΕΜΣΓΟΥΟΡΘ
ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 5 ΜΝΗΜΗ
ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΝΤΑΝΓΚΑΤΙ, ΑΝΑΪΒΑΝ ΚΑΙ ΓΚΟΥΜΠΑΝΓΚΙΡ
ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ
ΟΙ ΦΥΛΕΣ ΑΒΟΡΙΓΙΝΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΡΘΜΟΥ ΤΟΡΕΣ
ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΤΙ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΣΩΣ ΠΕΡΙΕΧΕΙ
ΕΙΚΟΝΕΣ, ΟΜΙΛΙΕΣ ΚΑΙ ΒΙΝΤΕΟ ΑΤΟΜΟΥ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΠΕΘΑΝΕΙ.
Σε καλωσορίζω. Σε καλωσορίζω στη χώρα των Ντανγκάτι, των Ανάιβαν,
και των Γκουμπάνγκιρ.
Η χώρα είναι μοιρασμένη μεταξύ τριών φυλών.
Είναι η πατρίδα των προγόνων του φίλου μου του Ότις.
Για χρόνια ονειρευόμαστε να ταξιδέψουμε και να την εξερευνήσουμε.
Όταν η Σάρον πρότεινε μια περιπέτεια στην άγρια φύση,
ήξερα ότι ήταν η τέλεια τοποθεσία.
Αυτό που κάνει αυτό το μέρος ιδιαίτερα ταιριαστό στο ταξίδι μας
είναι ότι σε αυτό το μέρος του κόσμου, το τοπίο και η μνήμη είναι αλληλένδετα.
Σώμα, μυαλό και πνεύμα.
Λέγομαι Ότις Χόουπ Κάρεϊ.
Είμαι από τη φυλή Γκουμπάνγκιρ και τη φυλή Μπάντζαλουνγκ.
Οι ιθαγενείς της Αυστραλίας ζουν εδώ για πάνω από εξήντα χιλιάδες χρόνια,
οπότε έχουμε μια μακρόχρονη σύνδεση με τη Μητέρα Γη.
Στην κουλτούρα των Πρώτων Εθνών πιστεύουμε ότι οι βράχοι έχουν μνήμες,
όπως και το νερό, ο αέρας, ο ουρανός.
Αν καθίσουμε να ακούσουμε, ακούμε τους προγόνους μας να μας μιλούν.
Ελπίζουμε στο ταξίδι σας
να ακούσετε τη χώρα μας να σας μιλά.
Ακούστε τους ήχους αυτού του κόσμου με τα δικά σας αυτιά,
όχι με τα αυτιά άλλων.
Δείτε αυτόν τον κόσμο με τα μάτια σας, όχι με τα μάτια άλλων.
Καθώς οι γηραιότεροι μας έδιναν άδεια να διασχίσουμε τη χώρα,
ένας από αυτούς είπε,
"Ακούτε με τα αυτιά σας...
"και βλέπετε με τα μάτια σας.
"Μείνετε πιστοί στον εαυτό σας".
Αυτό πραγματικά με άγγιξε και μίλησε σε ένα κομμάτι μου
σε πολύ προσωπικό επίπεδο. Ήταν όμορφο.
Τις επόμενες δύο ημέρες,
ο Κρις και ο Ότις θα διασχίσουν
χιλιάδες στρέμματα άγριου δάσους.
Λοιπόν, άρα ξεκινάμε από εδώ και θα κινηθούμε προς τα εκεί, σωστά;
Η πνευματική πρόκληση, όμως, έχει ήδη αρχίσει,
καθώς πρέπει να σχεδιάσουν και να θυμούνται τη διαδρομή.
Και έτσι φτάνουμε σ' αυτήν την οροσειρά;
Ναι.
Πρώτα θα κινηθούν βόρεια, περνώντας από πεδιάδες και δάση.
Από τον καταρράκτη φτάνουμε σ' αυτό το φαράγγι
και μετά πού θα πάμε;
Αλλάζουμε κατεύθυνση φτάνοντας στο ρυάκι.
Θα πρέπει να το ακολουθήσουμε.
Θα πρέπει να εντοπίσουν ένα ποτάμι με πολλούς καταρράκτες,
που θα τους οδηγήσει κάπου
όπου θα μπορέσουν να περάσουν τη νύχτα.
Τη δεύτερη μέρα, από την κατασκήνωση... θα κινηθούμε βόρεια.
Έχεις φωτογραφία;
Θα έχει μονοπάτι ή θα...
Όχι, εμείς θα φτιάξουμε.
Τέλος, θα πρέπει να σκαρφαλώσουν προς τον προορισμό τους,
το Παρατηρητήριο Ράιτς.
Λοιπόν, η διαδρομή. Δάσος, οροσειρά, καταρράκτης,
δάσος, οροσειρά, καταρράκτης.
Μετά τον καταρράκτη σκαρφαλώνουμε στο ξέφωτο...
και σίγουρα θα μας κάνω να χαθούμε.
Χαίρομαι που θα είσαι εκεί.
Πριν ξεκινήσουν ο Κρις και ο Ότις, μένει άλλο ένα πράγμα.
Δώστε τα κινητά σας.
Ορίστε.
Ευχαριστώ. Αυτά είναι όλα;
-Αυτά είναι όλα, ναι. -Αυτά είναι.
Έχω άλλο ένα. Αυτό.
Ποιος θα ζοριστεί πιο πολύ;
Μάλλον ο Ότις. Χρησιμοποιεί πολύ το τηλέφωνο, οπότε...
θα δυσκολευτεί, έτσι φίλε;
Καλή τύχη.
Έρχεται βροχή.
Νομίζεις ότι πηγαίνουμε σωστά;
Απλώς συνέχισε. Είναι η καλύτερη επιλογή αν χαθείς.
Λίγο πιο δύσκολο τώρα που κρύφτηκε τελείως ο ήλιος.
Αν κοιτάξεις γύρω, πού είναι πιο φωτεινός ο ουρανός;
Εκεί.
Ή ο ήλιος είναι ή διαστημόπλοιο. Κλίνω προς τον ήλιο.
Άρα, Βορράς, Δύση. Θέλουμε να πάμε προς τα εκεί.
Ναι, μάλλον.
Πάμε, φίλε.
Υπάρχει ειδικός λόγος που έστειλα τον Κρις και τον Ότις στη φύση
χωρίς κανένα μέσο πλοήγησης.
Τι νομίζεις;
Προς τα εδώ είναι η χαράδρα; Έτσι φαίνεται.
Ναι, έτσι νομίζω.
Η διαδικασία να βρουν τη σωστή κατεύθυνση
είναι από τις δυσκολότερες διεργασίες που διεξάγει ο εγκέφαλός μας.
Πάνω απ' την οροσειρά, ακολουθείς το νερό, ρυάκι, καταρράκτης, στροφή αριστερά.
Ναι, ωραία.
Βασίζεται σε μια περιοχή του εγκεφάλου με καίριο ρόλο στην αντίληψη
του κόσμου γύρω μας.
Λέγεται ιππόκαμπος και είναι το κέντρο μνήμης του εγκεφάλου.
ΜΝΗΜΗ Ο ΙΠΠΟΚΑΜΠΟΣ
Ο ιππόκαμπος είναι μια μικρή δομή σε σχήμα ιππόκαμπου,
που βρίσκεται και στη δεξιά και στην αριστερή πλευρά του εγκεφάλου.
Είναι σαν χάρτης, όπου αποθηκεύονται οι αναμνήσεις, καθώς και ο τρόπος
ανάκτησής τους.
ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ - ΠΟΔΗΛΑΤΟ - ΠΡΩΤΟ ΠΑΙΔΙ ΣΠΑΣΜΕΝΟ ΠΟΔΙ - ΣΕΡΦ
Μεγαλώνοντας, ο ιππόκαμπος συρρικνώνεται και είναι μία από τις πρώτες περιοχές
που στοχεύουν ασθένειες όπως το Αλτσχάιμερ.
Όταν τον ενεργοποιούμε με δραστηριότητες όπως η πλοήγηση,
γίνεται μεγαλύτερος και υγιέστερος, καθώς δημιουργούνται νέες συνδέσεις
και προστίθενται εγκεφαλικά κύτταρα.
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι όσο πιο δυνατός ο ιππόκαμπος,
τόσο μεγαλύτερες πιθανότητες έχουμε να αποφύγουμε γνωστικές απώλειες.
Το να βρει τον δρόμο του μόνος, χωρίς GPS,
είναι κάτι που ο Κρις μπορεί να ενσωματώσει στη ρουτίνα του.
Είναι ένας τρόπος να διατηρεί το μυαλό του ενεργό,
που θα το βοηθήσει να παραμείνει δυνατό και ανθεκτικό.
Νομίζω κοντεύει μεσημέρι.
Ναι, μάλλον.
Βορράς, Ανατολή, Νότος, Δύση.
Εκεί είναι ο Βορράς, άρα θέλουμε να πάμε εκεί.
Να το ποτάμι.
Ναι.
Νομίζω ότι φτάνουμε κοντά εκεί που θέλουμε να πάμε.
Να πάρει, κινούμενη άμμος.
Σαν τη σκηνή στο Ιστορία Χωρίς Τέλος, στους Βάλτους της Λύπης.
Το θυμάσαι;
-Όχι. -Ιστορία Χωρίς Τέλος. Δεν το έχεις δει;
-Δεν νομίζω. -Ότις!
Δεν έβλεπα τηλεόραση.
Θυμάσαι τις τηλεοράσεις παλιά που έπρεπε να κουνάς την κεραία;
-Ναι. -Τέτοια είχαμε.
Ναι, δεν έπρεπε απλώς να κουνάς την κεραία,
έπρεπε να στέκεσαι στη σωστή γωνία του δωματίου.
Ναι και επίσης...
Ναι. "Μην κάθεσαι εκεί, μπαμπά.
"Κάνει χιόνια η τηλεόραση".
Νιώθω κάτι το νοσταλγικό που βρίσκομαι στη φύση...
τόσο μακριά από τις πόλεις και τον πολιτισμό.
Ανακαλώ κάποιες από τις πρώτες μου αναμνήσεις,
που με έκαναν αυτόν που είμαι. Αυτές είναι οι στιγμές
που θέλω να κρατήσω.
Μεγάλωσα στη Βόρεια Επικράτεια, στη μέση του πουθενά,
τεσσεράμισι ώρες από την κοντινότερη πόλη
και δεν είχα παπούτσια, γιατί είχε υπερβολική ζέστη.
Ουσιαστικά, περνούσαμε όλη μας τη ζωή έξω.
Η πρώτη μου ανάμνηση...
Ήμουν πολύ μικρός. Γύρω στα τέσσερα.
Θυμάμαι τον μπαμπά μου να πηγαίνει να πάρει κάποιον από το αεροδρόμιο,
που ήταν απλώς μια λωρίδα χωματόδρομου στη μέση της ενδοχώρας.
Βγήκα να τον ψάξω και απλώς συνέχισα να περπατάω.
Θυμάμαι την ξερή, σκληρή ζέστη.
Την κόκκινη σκόνη που έμπαινε παντού,
στο δέρμα, στα μαλλιά, στα ρούχα.
Και θυμάμαι να νιώθω τα πόδια μου να καίγονται.
Είχα πλαντάξει στο κλάμα. Δεν ήξερα πού είναι ο μπαμπάς μου.
Και ξαφνικά, εμφανίστηκε από τον λόφο.
Ήταν σε κατάσταση πανικού, αναρωτιόταν τι στο καλό έκανα
που περιπλανιόμουν μόνος στην ενδοχώρα.
Τότε δεν κατάλαβα τι συνέβαινε
και γιατί ανησυχούσε.
Αλλά θυμάμαι τη ζεστασιά του να νιώθω ασφαλής στην αγκαλιά του.
-Ευθεία; -Ναι.
Είναι σαν τη σκάλα στο γυμναστήριο.
-Διψάς; -Ναι.
-Έλα να πιούμε. -Ναι.
Τι όμορφα.
Κανονικά θα έβγαζες φωτογραφία και...
Ναι, δεν θα άκουγες, θα το έβλεπες μέσα από την κάμερα.
Ναι.
Είναι τέλειο να είμαστε εδώ χωρίς περισπασμούς.
Οξύνονται οι αισθήσεις σου.
Οι μυρωδιές, ό,τι ακουμπάς, οι ήχοι.
Είναι λογικό που ο Κρις είναι σε μεγαλύτερη επαγρύπνηση.
Ο εγκέφαλος εξελίχθηκε στη φύση
και μελέτες δείχνουν
ότι γι' αυτό βρίσκουμε τον φυσικό κόσμο αναζωογονητικό.
Έρευνες δείχνουν ότι όταν είμαστε σε αστικά τοπία,
τα τεχνητά οπτικά μοτίβα, οι ενοχλητικοί θόρυβοι και οι περισπασμοί
απαιτούν πολλή ενέργεια για την επεξεργασία από τον εγκέφαλο.
ΟΠΙΣΘΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΑΛΦΑ ΙΣΧΥΣ
Ως εκ τούτου, η μνήμη,
οι δυνατότητες επίλυσης προβλημάτων και η συγκέντρωση υποφέρουν.
ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο εγκέφαλος είναι συντονισμένος
ώστε να επεξεργάζεται ευκολότερα ήχους και εικόνες της φύσης.
Αντί να υπερφορτώνονται,
οι γνωστικές μας δυνατότητες επανέρχονται σε πλήρη ισχύ.
Και όχι μόνο αυτό.
Η επαφή με τη φύση μειώνει τα επίπεδα άγχους,
που βοηθά κατά του Αλτσχάιμερ και ενισχύει τη μακροζωία.
Για την ακρίβεια, μια βόλτα 20 λεπτών στο πάρκο
χωρίς να κοιτάμε το κινητό,
έχει αποδειχθεί ότι μειώνει αισθητά τα επίπεδα
της ορμόνης άγχους κορτιζόλης.
-Δεν θέλεις να πας μπροστά; -Θα πάω.
Να πάω εγώ; Αν πέσω εγώ, δεν πειράζει.
Πώς δεν είναι; Θα πρέπει να σε κουβαλήσω.
Αυτό λέω, είσαι πιο δυνατός από εμένα.
Ο Ότις είναι τέλειος τύπος.
Έχει ωραίο χιούμορ. Είναι πολύ ευγενικός άνθρωπος.
Ότις!
-Βοήθησέ με. -Έπεσες με χάρη, όμως.
Δεν μπορώ να πω.
Επίσης, είναι εκπληκτικός καλλιτέχνης.
Όλα σου τα έργα είναι πανοραμικά, έτσι;
Ναι, πολλά από αυτά.
Θα μπορούσες να πεις ότι είναι κάπως τοπογραφικά.
Χρησιμοποιώ πολλά παραδοσιακά σύμβολα, αλλά...
κάπως τα εξομαλύνω, τα κάνω πιο εκφραστικά.
Θυμάμαι επίσης από πού προέρχονται, την πραγματική τους σημασία.
Παίρνω παλιά, παραδοσιακή τέχνη χιλιάδων και χιλιάδων ετών,
και την εκσυγχρονίζω.
Προσπαθώ να δώσω μια νέα χροιά στο παλιό.
Οι γραμμές και τελείες στα έργα μου...
όπως κάθε βράχος, κάθε ποτάμι, κάθε δέντρο,
είναι μια ανάμνηση.
Επειδή ο Κρις μεγάλωσε εκεί που μεγάλωσε,
σε μέρος με τεράστια κοινότητα ιθαγενών, καταλαβαίνει τους πίνακές μου.
Και νομίζω ότι είναι ένας βασικός λόγος που τα πάμε τόσο καλά μεταξύ μας.
Έπρεπε να φέρω κανό.
Σανίδα θα ήταν καλύτερα.
Ο χρόνος με άλλα άτομα κάνει καλό στον εγκέφαλό μας.
Είμαστε κοινωνικά όντα και η αλληλεπίδραση μας ενθαρρύνει
να μάθουμε νέα πράγματα, να σκεφτούμε νέους τρόπους να βλέπουμε τον κόσμο.
Όταν είμαστε απομονωμένοι, ο κίνδυνος να αναπτύξουμε άνοια
ανεβαίνει κατά περίπου 50%.
Από όλους τους τρόπους που έχουμε για να προστατεύσουμε τη μακροζωία,
τα άτομα γύρω μας ίσως είναι ο πιο σημαντικός.
Αν συνεχίσουμε έτσι, θα φτάσουμε στην κατασκήνωση, σωστά;
Ναι. Είναι στη βάση του καταρράκτη.
Στην κορυφή του καταρράκτη,
ο Ότις μού δείχνει πού μπορούμε να κατασκηνώσουμε.
Και δεν βλέπω τρόπο να κατεβούμε. Ούτε εκείνος.
Άρα, μία είναι η λύση.
Θεέ μου!
Τώρα νιώθω ζωντανός!
Αυτό σίγουρα με έκανε να ξεθολώσω.
Και με κάνει να σκέφτομαι,
"Ελπίζω να κάνω ακόμα βουτιές όταν είμαι γέρος".
Από τότε που πήρα τα αποτελέσματα,
σκέφτομαι πολύ τα γηρατειά και πώς θα είναι η ζωή μου τότε.
Ίσως το ότι έχω υψηλότερο κίνδυνο να πάθω Αλτσχάιμερ
δεν θα έπρεπε να με εκπλήσσει πολύ.
Ο παππούς μου έχει Αλτσχάιμερ.
Και...
Η μνήμη του χειροτερεύει τα τελευταία ένα-δύο χρόνια.
Είναι δύσκολο, γιατί όταν έχει διαύγεια, ανησυχεί πάρα πολύ,
γιατί γνωρίζει τους άλλους, αλλά δεν ξέρει πού είναι.
Είναι δύσκολο και τρομακτικό.
Οι πιο έντονες αναμνήσεις μου από αυτόν είναι να καθόμαστε μαζί στο γκαράζ.
Και να μας βοηθάει να φτιάχνουμε πράγματα από ξύλο.
Μας έφτιαχνε σπαθιά,
ψεύτικα πιστόλια, καραμπίνες, τέτοια πράγματα.
Και θυμάμαι ότι ήταν πολύ υπομονετικός όταν εμείς χτυπούσαμε με τα σφυριά,
κόβαμε, σπάγαμε πράγματα.
Είμαι τόσο ευγνώμων για τις τόσο όμορφες αναμνήσεις που έχω...
από αυτόν τον τρυφερό, ευγενή άνθρωπο.
Είναι υπέροχος άνθρωπος.
Ο παππούς σου... έχει Αλτσχάιμερ;
Ναι. Ενίοτε δεν θυμάται ποιοι είμαστε,
τα εγγόνια του, ακόμα και τα παιδιά του.
Ξεχνάει. Είναι πάρα πολύ λυπηρό.
Σε ανησυχεί καθόλου ότι κι εσύ... ίσως καταλήξεις σε αυτήν την κατάσταση;
Τα περισσότερα πράγματα που σε τρομάζουν είτε σε μπλοκάρουν,
είτε σε κινητοποιούν να τα υπερβείς ή να κάνεις ό,τι μπορείς
για να νικήσεις τις πιθανότητες. Αυτός είναι και ο σκοπός εδώ.
Να κάνω όσα βήματα πρόληψης μπορώ, για να διασφαλίσω
την υγεία του εγκεφάλου.
Και έχει θετική ενέργεια, σε αντίθεση με πράγματα αγχωτικά, όπως
"Σε πόσα email πρέπει να απαντήσω;" Ή, για παράδειγμα,
"Τι κριτική θα πάρει η ταινία,
"θα δουλέψω ξανά;"
Η σημερινή πεζοπορία μάς εξάντλησε και κάτσαμε να διανυκτερεύσουμε.
Όσο κουρασμένος κι αν είμαι, όμως, το να χαλαρώσω είναι συχνά δύσκολο.
Ο ύπνος ήταν από τα βασικά πράγματα
στα οποία εστίασε ο δρ Ατία όταν συναντηθήκαμε.
Πες μου για τον ύπνο σου, Κρις.
Θεωρείς ότι κοιμάσαι καλά;
Όχι, όχι πολύ καλά. Ξυπνάω πολύ μέσα στη νύχτα.
Από μικρή ηλικία το θυμάμαι. Το λέει η μαμά μου και τώρα.
Κάποιο στοιχείο της νύχτας και της έννοιας του ύπνου
εντείνει τις ανησυχίες μου, σαν να νιώθω τύψεις για κάτι,
σαν να έκανα κάτι λάθος ή να έχω κάποια ανησυχία.
Αυτό σίγουρα συμβαίνει ακόμα.
Πολλά από όσα περιγράφεις ως περιορισμούς του ύπνου σου
προέρχονται από αυτό που λέμε "μυαλό πιθήκου", που έχουμε όλοι.
Αυτές οι νευρώσεις, το αναμάσημα της σκέψης.
Ο ύπνος δεν είναι παθητική δραστηριότητα. Δεν είναι μόνο το να είσαι αναίσθητος.
Είναι μια ενεργή περίοδος, κατά την οποία ο εγκέφαλος αναρρώνει.
Στην περίπτωσή σου, λόγω του αυξημένου κινδύνου,
πρέπει να τον πάρεις στα σοβαρά.
Ξέρουμε ότι έστω και μία νύχτα χωρίς ύπνο
οδηγεί στη συσσώρευση ορισμένων τοξινών στον εγκέφαλο,
που προδιαθέτουν για νόσηση από Αλτσχάιμερ.
Ο ύπνος έχει σπουδαίες βραχυπρόθεσμες αποκαταστατικές δυνατότητες,
αλλά προστατεύει επίσης σημαντικά και από χρόνιες ασθένειες.
Έχει ως εξής: Όταν κοιμόμαστε, όλη η σαβούρα που μαζεύουμε μες στη μέρα
ξεπλένεται από ένα αυτόνομο σύστημα "καθαρισμού"
που λέγεται γλυμφατικό σύστημα.
Καθώς μεγαλώνουμε και ειδικά αν δεν κοιμόμαστε καλά,
ο καθαρισμός γίνεται πιο τσαπατσούλικα.
Τα επιβλαβή στοιχεία συσσωρεύονται πιο γρήγορα από ό,τι απορρίπτονται.
Εμποδίζουν τη λειτουργία,
προκαλούν φλεγμονές και οδηγούν, πιθανώς, στο Αλτσχάιμερ.
ΝΟΣΟΣ ΑΛΤΣΧΑΪΜΕΡ
Ο Κρις μπορεί να κάνει πολλά τώρα, για να βελτιώσει
τη διάρκεια και την ποιότητα του ύπνου του.
ΔΡ ΑΤΙΑ ΕΙΔΙΚΟΣ ΜΑΚΡΟΖΩΪΑΣ
Με απλές συνήθειες,
όπως το να πηγαίνει για ύπνο και να ξυπνάει τις ίδιες ώρες,
να μειώνει το στρες πριν τον ύπνο
και να μην ασχολείται με μέσα δικτύωσης.
Αυτό είναι εύκολο στο δάσος.
Ελπίζω ότι η εφαρμογή των αλλαγών όταν θα επιστρέψει σπίτι,
θα αποφέρει τους πραγματικούς καρπούς για τη μελλοντική διανοητική του υγεία.
Ένας υγιής ύπνος δεν είναι το μόνο πράγμα
που πρέπει να εξασκήσει.
Ωραία, ωραία.
Για την ακρίβεια, πολλές από τις συνήθειες που έχει ήδη υιοθετήσει
βοηθούν στην πρόληψη ασθένειας του εγκεφάλου αργότερα.
Έτσι μπράβο!
Με περιοδικές νηστείες και διατροφή πλούσια σε λαχανικά και ψάρι
καταπολεμά την κυτταρική γήρανση που συμβάλλει στη νόσηση με Αλτσχάιμερ.
Να κλάψω ή να γελάσω;
Τα βήματα για τη μείωση του άγχους βοηθούν επίσης στην προστασία της μνήμης.
Και η έκθεση του σώματος σε ακραίες θερμοκρασίες
έχει αποδειχθεί ότι καταπολεμά σημαντικά τον κίνδυνο Αλτσχάιμερ.
Πώς κοιμήθηκες; Είχε πολλή υγρασία.
Ήταν υπέροχα με τον καταρράκτη στο βάθος.
-Ο καταρράκτης με νανούρισε. -Ναι.
Είναι η δεύτερη μέρα και μετά από έναν καλό ύπνο
νιώθω ανανεωμένος.
Ξέρω ότι πέρασα μόνο μία μέρα και νύχτα χωρίς τηλέφωνο και email,
αλλά ήδη νιώθω το μυαλό μου πιο καθαρό και πιο ήρεμο.
Ανυπομονώ για τη συνέχεια.
Ξέρεις προς τα πού θα κινηθούμε σήμερα;
Συνεχίζουμε βορειοδυτικά;
Έχει βγει ήλιος;
Νομίζω ότι θα βγει λίγο αργότερα.
Ελπίζω να φτάσουμε στο Παρατηρητήριο Ράιτς στην ώρα για τη συνάντηση των ιθαγενών.
Το Παρατηρητήριο Ράιτς, όπου πηγαίνουμε,
είναι ένα ιδιαίτερο μέρος συνάντησης για τις φυλές ιθαγενών της περιοχής,
καθώς στο παρελθόν συναντιόντουσαν εκεί τα διάφορα έθνη.
Τι είναι ακριβώς αυτή η συνάντηση; Τι θα συμβεί;
Θα συναντηθούν τρία έθνη,
θα χορέψουμε και θα μοιραστούμε γνώσεις
-και θα τιμήσουμε την ύπαιθρο μαζί. -Ναι.
Έχει να κάνει με τη σύνδεση με κάτι έξω από τον εαυτό σου.
Ακριβώς, ναι. Δεν έχει γίνει συνάντηση εδώ πάνω
εδώ και 100 χρόνια. Θα είναι ξεχωριστό
και θα είναι πολύ δυνατή εμπειρία που θα μας ανανεώσει πνευματικά.
Αρχίζει να γίνεται απότομο.
Έχεις εξοπλισμό ανάβασης;
Θα δοκιμάσω.
Η δεύτερη μέρα της πεζοπορίας θα είναι μια άλλη πρόκληση για τον Κρις.
Για το Παρατηρητήριο Ράιτς,
θα πρέπει να ανέβουν την πλαγιά ενός βουνού.
Και ενώ θεωρείται γυμναστική για το σώμα,
γυμνάζει εξίσου και τον εγκέφαλο.
Μοιάζεις με αγριοκάτσικο, φίλε.
Ναι.
Είσαι γυμνασμένος. Εύκολα με κουβαλάς.
Όταν γυμναζόμαστε,
το σώμα μας παράγει μια ουσία που δρα ως λίπασμα για τον εγκέφαλο.
Ωθεί τους νευρώνες να αναπτυχθούν και να μείνουν υγιείς.
-Φτάνουμε. -Κοντεύουμε.
Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι η τακτική γυμναστική στη μέση ηλικία
μειώνει τις πιθανότητες να πάθουμε Αλτσχάιμερ
κατά σχεδόν 50%.
Συνδυαστικά με μια πνευματική πρόκληση,
η γυμναστική αποδεικνύεται ισχυρό εργαλείο
στη μάχη κατά της άνοιας.
Ακόμα κι όταν γερνάμε.
ΜΑΓΔΕΒΟΥΡΓΟ ΓΕΡΜΑΝΙΑ
Η μητέρα μου πέθανε πριν πέντε χρόνια,
και, δυστυχώς, υπέφερε από άνοια.
Η σκέψη που ζει στο πίσω μέρος του μυαλού μου
είναι, Θεέ μου, θα το πάθω,
ίσως νοσήσω κι εγώ.
Ένα, δύο, τρία, τέσσερα.
Η εβδομηντάχρονη Γκουντρούν πάει κάθε εβδομάδα σε μάθημα χορού.
Μερικές φορές δεν νιώθω τόσο καλά όσο ένιωθα πριν από τριάντα χρόνια.
Αλλά, κατά βάση,
είμαι σε καλή κατάσταση.
Δεν είναι, όμως, κανονικό μάθημα χορού. Είναι μια επιστημονική μελέτη.
Σκοπός της είναι να ανακαλύψει αν μια άσκηση όπως ο χορός
βοηθά τον γηράσκοντα εγκέφαλο περισσότερο από την απλή γυμναστική.
Στον χορό μαθαίνεις περίπλοκες κινήσεις.
ΚΑΘ. ΜΙΛΕΡ ΚΕΝΤΡΟ ΝΕΥΡΟΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ
Δεν είναι μηχανική κίνηση, σαν το ποδήλατο.
Θεωρούμε τον χορό καλύτερο τρόπο να βελτιώσουμε τη λειτουργία του εγκεφάλου
γιατί περιέχει τον συνδυασμό γνωστικής και σωματικής πρόκλησης.
Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι ο εγκέφαλος έχει τη δυνατότητα να αναπτυχθεί
και να φτιάξει νέες συνδέσεις ακόμα και στην ύστερη ενήλικη ζωή.
Είμαι το πειραματόζωο!
Ο Νότγκερ και η ομάδα του θέλουν να δουν πόσο αποτελεσματικό είναι το μάθημα χορού
στην προώθηση αυτής της ανάπτυξης.
Αναζητούν σημάδια θετικής αλλαγής
στην περιοχή που είναι ζωτική για τη μνήμη.
Δείξτε μου το μπροστινό τμήμα του ιππόκαμπου.
Εδώ βλέπουμε μια αύξηση.
Φαίνεται πολύ καλό.
Ήταν μεγάλη ανακούφιση, διότι τα αποτελέσματα δείχνουν
ότι ο χορός έχει μεγάλες πιθανότητες
να βελτιώσει τη λειτουργία και τη δομή του εγκεφάλου.
Ελπίζουμε ο χορός να μπορέσει να αποτρέψει
πιθανότητες άνοιας στο μέλλον.
Δεν έχει μόνο η Γκουντρούν θεαματικά αποτελέσματα.
Η ομάδα χορού επέδειξε μεγαλύτερη ανάπτυξη του ιππόκαμπου
συγκριτικά με άτομα σε συμβατικά προγράμματα άσκησης.
Το αποτέλεσμα πραγματικά με εντυπωσίασε.
Οπότε με συγχαίρω,
μου λέω, "μπράβο".
Σκαρφαλώνουμε εδώ και λίγες ώρες και επιτέλους
το Παρατηρητήριο φαίνεται να είναι σε κοντινή απόσταση.
-Από εδώ ευθεία; -Ναι.
Είναι το σωστό μέρος;
-Μπράβο, φίλε. -Τέλεια.
Μπράβο.
Τα καταφέραμε. Χωρίς τηλέφωνο, GPS ή καν χάρτη.
Μόνο με το όργανο που χρησιμοποιούμε εδώ και αιώνες για προσανατολισμό.
Τον εγκέφαλό μας.
Από εκεί ξεκινήσαμε.
-Μεγάλη απόσταση. -Ναι, τεράστια.
Σε κάνει να σκέφτεσαι, έτσι;
Καθώς κοιτάζω πόσο μακριά πήγαμε με τον Ότις,
βλέπω την ομορφιά του τοπίου
και σκέφτομαι αυτό που είπε ο γηραιότερος πριν ξεκινήσουμε.
"Ακούστε με τα αυτιά σας και δείτε με τα μάτια σας."
Τώρα το καταλαβαίνω πλήρως.
Αν μπλοκάρουμε τον θόρυβο και συντονιστούμε πραγματικά με τη φύση,
θα ζήσουμε καλύτερα.
Ήταν δύο δύσκολες μέρες,
αλλά καταφέραμε να φτάσουμε στη συνάντηση.
Εκ μέρους των τριών εθνών, σας καλούμε να χορέψετε μαζί μας.
-Ευχαριστούμε. -Ναι.
-Δεν χορεύω πολύ καλά. -Δεν πειράζει!
Νόμιζα ότι απλώς θα βλέπαμε.
Τώρα νιώθω πολύ άγχος.
-Κουπί αριστερά. Κουπί δεξιά. -Αριστερά, δεξιά.
Κάτω, κάτω, ώμος, ώμος.
Εντάξει.
Η υποδοχή από όλους είναι τόσο φανταστική,
και τόσο ενθαρρυντική, που σύντομα το απολαμβάνω.
Κοιτάζω τον Ότις
και αρχίζω να καταλαβαίνω τι σημαίνει αυτό για εκείνον.
Η συνάντηση των τριών εθνών.
Νιώθω ενδυναμωμένος. Και έχω μια αίσθηση ότι ανήκω.
Γιατί αυτή η συνάντηση αποσκοπεί να ξυπνήσει τους προγόνους μας
στις μνήμες και τις ιστορίες της γης.
Όχι μόνο δημιουργώ νέες, όμορφες αναμνήσεις...
αλλά το μοιράζομαι με τον Κρις και θα μπορούμε να το συζητάμε
για πολλά χρόνια.
Ξεκίνησα το ταξίδι μου
με φόβο ότι θα χάσω τις αναμνήσεις μου.
Αλλά συνειδητοποίησα πόσο μεγάλο κομμάτι αυτού είναι στο χέρι μου.
Η συνταγή είναι απλή. Καλή διατροφή και καλός ύπνος.
Να προκαλώ το σώμα και το μυαλό με νέες εμπειρίες,
και να χάνομαι μέσα στη φύση,
μακριά από τους περισπασμούς και τα άγχη της σύγχρονης ζωής.
Και, κυρίως, να τα μοιράζομαι όλα αυτά με όσους αγαπώ.
Τίποτα από όλα αυτά δεν είναι ένα πικρό φάρμακο.
Είναι πράγματα που αγαπώ έτσι κι αλλιώς.
Που θέλω να κάνω πιο συχνά.
Δεν ελπίζω μόνο να ζήσω μια πιο χαρούμενη και ικανοποιητική ζωή,
και να φέρνω χαρά στους δικούς μου, όπως έκανε ο παππούς μου,
αλλά και να χτίζω μαζί τους νέες, πολύτιμες αναμνήσεις,
που θα κρατήσω για το υπόλοιπο της ζωής μου.
Υποτιτλισμός: Ρενέ-Αλίκη Μόλχο