SERIAL NETFLIX
Czerwiec 2014 roku.
Serwis BuzzFeed przeprowadza ostateczny test smaku.
Meksykańska coca-cola kontra amerykańska.
Dlaczego?
Meksykańską colę eksportowaną do Stanów produkuje się klasycznie,
z cukrem trzcinowym.
Bąbelkowa jak nie wiem, szok.
Podniebienie czyste.
Już od 40 lat
amerykańska cola zawiera kontrowersyjny składnik.
Syrop glukozowo-fruktozowy.
Z puszki ma lepszy posmak. Wolę meksykańską.
Starcie wygrywa meksykańska cola.
Lepsza.
Meksykańska wygrywa.
Ale syrop nie przegrywa. Liczby nie kłamią.
Przeciętny Amerykanin spożywa
ponad 9,5 kg syropu glukozowo-fruktozowego rocznie.
Można go znaleźć na każdej półce w supermarkecie,
w nieoczekiwanych produktach.
W 2020 roku
USA wyprodukowały 7,6 miliona ton syropu.
Można by nim pokryć cały Manhattan.
Od 1975 roku
Amerykanie spożyli 168 milionów ton syropu.
To pokryłoby całe Los Angeles.
Badania z 2016 roku wykazały,
że 53% ankietowanych ogranicza syrop glukozowo-fruktozowy lub go unika.
Rynek warty 8,8 miliarda dolarów sprawia,
że syrop glukozowo-fruktozowy to ekonomiczny walec.
Jego producenci to poważni gracze, którzy trzymają w garści polityków.
Jestem tu dziś z niesamowitymi rolnikami,
którzy karmią nasz naród i chronią amerykański styl życia.
Ale reputacja syropu jest dość gorzka.
Nieodżywczy i wysokokaloryczny.
Jak syrop glukozowo-fruktozowy opanował sklepowe półki?
Dzieciaki chcą ciastek!
Jak syrop wpływa na nasze zdrowie?
SYROP GLUKOZOWO-FRUKTOZOWY
SŁODKI INTERES?
Jest rok 1971, prezydent Richard Nixon ma kłopot.
Rolnicy mają problemy. Ich zarobki gwałtownie spadły,
również przez rosnące koszty produkcji.
Amerykańscy rolnicy nie otrzymują
należnego udziału w dobrobycie.
Nixon potrzebuje głosów rolników, by wygrać wybory.
Powołuje nowego sekretarza rolnictwa,
Earla Butza, doświadczonego rolnika.
2 GRUDNIA 1971
Chcę, by rolnikom żyło się tak dobrze, jak naszym kuzynom w mieście.
Cztery miesiące przed wyborami Butz nadzoruje spory eksport zboża
o wartości 750 mln dolarów
do Związku Radzieckiego, wroga w zimnej wojnie.
Większość rolników z Kansas poszłaby na handel z Rosją.
Dochody rolników rosną.
Dzięki poparciu rolników
w listopadzie 1972 roku
Nixon ponownie wygrywa wybory,
wygrywając w 49 z 50 stanów.
Nie pamiętam wyborów,
po których mógłbym tak wcześnie iść spać.
Ale w 1973 roku
zapasy zboża w USA są na wyczerpaniu.
Ceny żywności rosną jak szalone.
W tym samym roku rząd wznawia ustawę o rolnictwie,
chcąc zwiększyć produkcję i zmotywować rolników.
Jeśli cena zboża zbytnio spadnie,
rząd i podatnicy pokryją różnicę.
Największą część zbiorów obejmuje kluczowa dla kraju kukurydza.
Butz zachęca rolników do obsadzania pól po granice
i maksymalizowania produkcji, by obniżyć ceny żywności.
W tamtym roku
uzyskano ponad 40 milionów ton kukurydzy więcej niż trzy lata wcześniej.
Plan Butza zadziałał aż za dobrze.
Kukurydzy jest wręcz za dużo.
Co zrobić w obliczu nadmiaru zbóż?
Japonia, kraina legend, Kraj Kwitnącej Wiśni.
W latach 60.
japońscy naukowcy wymyślili sposób na masową produkcję słodzików
z kukurydzy.
Butz zauważa, że ta metoda może rozwiązać problem nadwyżki.
Zachęca amerykańskich wytwórców
do produkcji syropu na skalę komercyjną.
Powstaje branża syropu glukozowo-fruktozowego.
Jak wytwarza się ten nowatorski słodzik?
ZIARNA KUKURYDZY
Ziarna są moczone i mielone, by uzyskać skrobię kukurydzianą.
Do skrobi dodawane są dwa enzymy,
które rozkładają ją na cząsteczki glukozy.
Trzeci enzym zmienia glukozę w inny cukier zwany fruktozą,
występujący naturalnie w owocach i miodzie.
Fruktoza miesza się z glukozą,
tworząc słodką maź,
syrop glukozowo-fruktozowy.
Jego angielska nazwa
podkreśla wysoką zawartość fruktozy
względem syropu kukurydzianego.
Ale zwykły cukier ma tyle samo fruktozy.
ZAWARTOŚĆ FRUKTOZY
Jeśli przerabianie kukurydzy na słodzik ma pomóc przy nadmiarze zbóż,
na słodzik musi być popyt.
Na początku firmy z branży spożywczej
nie chcą rezygnować z cukru, sprawdzonego słodzika
używanego od ponad 5000 lat.
Ale w 1974 roku
światowy popyt na cukier przewyższa podaż,
również przez utratę plonów buraka w Europie.
Cena cukru niemal się podwoiła w ciągu ośmiu tygodni.
Branża obwinia światowe niedobory.
To uderza w portfele.
Aż 2,20 $.
Absurd.
Firmy spożywcze zwracają uwagę na syrop glukozowo-fruktozowy.
Jest niemal nielimitowany i produkuje się go w USA.
Z kolei 50% cukru pochodzi z importu i podlega opłatom celnym.
Pod koniec 1974 roku
Dr. Pepper, Fanta
i Sprite używały już syropu glukozowo-fruktozowego.
Największe marki się wstrzymały.
Na nieszczęście rolników przewaga nie utrzymała się długo.
Cukier znów jest dostępny, a jego cena spada.
Rafinerie nie są w stanie dość tanio wytwarzać syropu.
Co gorsza, w styczniu 1980 roku
prezydent Jimmy Carter postanawia ukarać Związek Radziecki
za inwazję na Afganistan
embargiem na zboże.
Dodatkowe 17 milionów ton zboża…
4 STYCZNIA 1980
…zamówione przez ZSRR nie zostanie dostarczone.
Międzynarodowy rynek kukurydzy się kurczy.
Wielka podaż, zerowy popyt.
10 STYCZNIA 1980
Ceny zboża spadły o maksymalną wartość w ciągu doby.
Ceny kukurydzy pikują,
a syrop glukozowo-fruktozowy
zwraca na siebie uwagę wielkich graczy.
W 1980 r.
Coca-Cola ogłasza, że zastąpi syropem
połowę cukru we flagowym napoju.
W ciągu dwóch miesięcy
Pepsi wykonuje ten sam krok.
W międzyczasie embargo Cartera
nie podoba się rolnikom.
Jego przeciwnik w wyborach w 1980 roku, Ronald Reagan,
wykorzystuje oburzenie na swoją korzyść.
Prezydent „tylko” wprowadził embargo na zboże,
ale zabawił się waszym kosztem.
W wieczór wyborczy
Reagan zdobywa miażdżącą przewagę,
zostając 40. prezydentem USA.
Nigdy nie czułem większej pokory.
Wspaniałe wieści dla Reagana i rolników.
Po czterech miesiącach od objęcia urzędu nowy prezydent znosi embargo.
Może rynek kukurydzy trochę odbije i w tym roku coś zarobimy.
Ceny cukru w USA rosną,
bowiem Reagan wprowadził restrykcyjne limity importu cukru.
Syrop glukozowo-fruktozowy znów jest tańszym słodzikiem.
Coraz więcej dużych producentów napojów i żywności
decyduje się na zmianę.
Ludzie zaczynają spożywać więcej syropu.
W 1981 roku
przeciętny Amerykanin spożywa dziennie cztery łyżeczki syropu.
To 5,9 kg rocznie.
Syrop glukozowo-fruktozowy opanowuje supermarkety.
Pierwsza zakupowiczka.
Od wypieków…
Co z ciasteczkami?
…po płatki i wino.
Ale większość konsumentów nie wie, czym jest nowy słodzik.
Pod względem słodyczy i kalorii
syrop nie różni się od cukru.
W czym zatem tkwi różnica?
Chemicznie? W niczym.
Cukier składa się z cząsteczki glukozy połączonej z cząsteczką fruktozy.
Syrop składa się z tych samych cząsteczek,
ale nie są one ze sobą połączone. Poruszają się swobodnie.
Dzięki temu syrop
ma przewagę w przetworzonej żywności.
Lepiej zatrzymuje wilgoć, co wydłuża jego termin ważności,
a także poprawia wygląd i konsystencję jedzenia.
EKSTRA TRWAŁOŚĆ
W 1984 roku
Coca-Cola, jeden z największych nabywców cukru,
ogłasza przejście z większością produktów z USA
na syrop glukozowo-fruktozowy.
Pepsi także.
Przewiduje się, że ta wiadomość zwiększy krajowy popyt o milion ton.
Syrop glukozowo-fruktozowy trafi nie tylko do napojów.
Do 1985 roku zastąpił cukier w wielu produktach przetworzonych.
Jego udział w rynku słodzików to ponad jedna trzecia.
Tańsze produkty zalewają supermarkety.
i fast foody.
Zakłady przetwórstwa kukurydzy korzystają,
ale nie klienci.
Pojawia się więcej przetworzonych produktów
pełnych kalorycznych słodzików.
W połowie lat 80. jasne jest,
że Amerykanie tyją.
Po raz pierwszy
eksperci w kraju nazywają otyłość zabójczą chorobą.
W 1985 roku
około 20% ludzi uznaje się za otyłych.
Na razie większość obwinia tłuszcz, a nie cukier,
co cieszy branżę syropu glukozowo-fruktozowego.
JOGURT KREMOWY MNIAM-MNIAM
Producenci przetworzonej żywności wiedzą, że mniej tłuszczu to gorszy smak.
Chcąc oferować smaczne produkty niskotłuszczowe,
firmy spożywcze dodają coraz więcej słodzików,
w tym syropu.
Produkty, choć niskotłuszczowe, często mają tyle kalorii,
co ich tłuste odpowiedniki.
Ale klienci chcą produktów niskotłuszczowych.
Zakładają, że mogą ich jeść, ile chcą,
przez co jedzą więcej niż kiedykolwiek.
Dla producentów
dieta niskotłuszczowa oznacza tłuste zyski.
A dla reszty z nas?
Tyjemy i tyle.
Do 1987 roku
ilość syropu glukozowo-fruktozowego spożywanego w USA wzrosła ponaddwukrotnie
do 8,3 łyżeczki dziennie.
To już 12,5 kg rocznie.
Poprosiliśmy rodziców,
żeby zabrali nas na fast food.
To pyszne jedzenie.
Dzięki syropowi glukozowo-fruktozowemu
jedzenie i picie są tanie i dostępne.
Ale to tylko przedsmak.
W 1988 roku Taco Bell wprowadza na rynek darmowe dolewki.
Inne fast foody robią to samo.
W 1989 roku
około 26% dorosłych Amerykanów cierpi na otyłość.
W latach 90.
Syrop glukozowo-fruktozowy zdobywa popularność.
Teraz w modzie jest rozmiar XXL.
Kubki na napoje puchną.
W 1999 roku krajowa produkcja syropu osiąga poziom 9,5 miliona ton.
W tym samym roku
konsumpcja bije rekordy.
Mieszkańcy USA codziennie spożywają 11,1 łyżeczki słodzika,
czyli aż 17 kilogramów rocznie.
Amerykanie są coraz grubsi.
W 1999 roku poziom otyłości sięga 36%.
Wkraczamy w kolejne tysiąclecie,
w którym otyłość stanie się głównym problemem zdrowotnym.
Po roku 2000
badanie na temat otyłości dokonuje zaskakującego odkrycia.
Badacze zestawiają dane spożycia syropu
ze wskaźnikiem otyłości.
Wykresy przebiegają uderzająco podobnie.
Pojawia się pytanie.
Czy syrop glukozowo-fruktozowy można winić za otyłość w USA?
Nieodżywcze i wysokokaloryczne.
To zapewne przyczyna epidemii otyłości.
Czy syrop glukozowo-fruktozowy naprawdę tuczy?
Jak wszystko, co ma związek z dietą,
to skomplikowane.
Otyłość wynika z wielu innych czynników.
SAMOCHODY - BRAK SPACERÓW SIEDZĄCY TRYB ŻYCIA
Syrop glukozowo-fruktozowy sprawił, że napoje stały się tańsze i większe.
Amerykanie piją o 29% więcej napojów
niż 25 lat wcześniej.
Żywność przetworzona też jest popularniejsza,
a to kalorie, które szybko się pochłania.
Jej miłośnicy spożywają średnio o 500 kalorii dziennie więcej
od osób wolących nieprzetworzoną żywność.
Od 1975 roku
spożycie słodzików wzrosło o 25%,
a syropu o ponad 1000%.
Dodawanie słodzików, w tym cukru, może sprzyjać przybieraniu na wadze.
Im więcej jemy, tym bardziej tyjemy.
W 2007 roku
syrop ma złą reputację.
Co ma większą szansę zabić
przeciętnego Amerykanina?
Atak terrorystyczny czy syrop glukozowo-fruktozowy?
Syrop pozostaje jednak jednym z najpopularniejszych słodzików
i generuje olbrzymie zyski w USA.
W 2008 roku jeden z głównych graczy na rynku, Archer Daniels Midland,
odnotowuje 529 milionów dolarów zysku
w branży słodzików.
Aby utrzymać zyski,
Stowarzyszenie Przetwórców Kukurydzy walczy ze złą prasą.
Nasz produkt jest niewłaściwie postrzegany.
Stowarzyszenie uważa, że syrop nie jest bardziej szkodliwy
od innych słodzików.
Syrop glukozowo-fruktozowy to odżywczy,
biochemiczny i kaloryczny odpowiednik cukru.
W 2008 roku
Amerykańskie Towarzystwo Lekarskie się zgadza.
Mimo to około 53% Amerykanów obawia się,
że syrop jest szkodliwy dla zdrowia.
Większości ludzi
ciężko go unikać.
Syrop glukozowo-fruktozowy występuje w tysiącach produktów.
Jest wszędzie.
Jak wiele amerykańskich produktów,
podbił świat.
W 2009 roku
na świecie produkuje się 15,7 miliona ton syropu glukozowo-fruktozowego rocznie.
To dość słodzika na 53 puszki napoju
dla każdego człowieka.
Zdecydowana większość, prawie 70%,
pochodzi z USA.
Dalej są Japonia i Chiny.
USA konsumują najwięcej,
ponad 60%,
a za nimi są Meksyk i Japonia.
Inne kraje prawie w ogóle go nie używają,
wiele woli własny cukier.
Mimo nadszarpniętej reputacji
syrop przynosi olbrzymie zyski,
częściowo ze względu na dotacje od rządu USA.
Między 1995 a 2020 rokiem
federalne dotacje na kukurydzę wyniosły 116,6 miliarda dolarów,
znacznie więcej niż na inne gałęzie rolnictwa.
Ile ty i twoja rodzina dostajecie rocznie?
Około 20 $ za akr.
Dlaczego?
Być może ze względu na tempo systemu wyborczego.
Sprawimy…
SIERPIEŃ 2016
…że Ameryka znów urośnie.
Zaczniemy od wsparcia rodzinnych gospodarstw
tutaj, w stanie Iowa.
W Iowa uprawia się najwięcej kukurydzy.
To też pierwszy stan, który wybiera prezydenta
z głównych partii politycznych.
Wielu polityków chce przekabacić rolników.
Wiem, że Iowa to kluczowy stan.
SIERPIEŃ 2019
Zmieni los pokolenia.
Przemysł kukurydziany może nadal cieszyć się wpływami politycznymi.
Ale syrop wciąż ma problem
z podbiciem serc konsumentów.
Duże marki, takie jak Papa John’s Pizza,
Burger King i McDonald’s, zaczynają z niego rezygnować.
W McDonald’s tworzymy inną kulturę kulinarną.
Rezygnujemy z syropu glukozowo-fruktozowego.
Do roku 2020
spożycie syropu w USA spada
do połowy rekordowej wartości,
do 6,2 łyżeczki dziennie.
To 9,6 kg rocznie.
SYROP GLUKOZOWO-FRUKTOZOWY
Syrop nadal wzbudza kontrowersje,
choć wiadomo, że zmienił oblicze diety w USA.
Rezygnacja z cukru zapewniła tańszą, przetworzoną żywność,
darmowe dolewki i ogromne porcje.
Dzięki ogromnym dotacjom i megazyskom
syrop glukozowo-fruktozowy szybko nie zniknie.
Mimo kiepskiej prasy,
w tym zalewu filmów w sieci ostrzegających przed syropem…
Zrezygnujcie z syropu w codziennej diecie.
…niewiele różni
syrop glukozowo-fruktozowy od zwykłego cukru.
A kwestia smaku
pozostaje solą w podniebieniu.
To odpowiedniki.
Oba są złe.
Prawda jest taka,
że jeśli chodzi o obżarstwo,
łatwiej obwinić składnik niż własne nawyki.
Lepiej całkowicie unikać
wysoko przetworzonej i słodzonej żywności,
ale gdzie tu słodycz życia?
Napisy: Konrad Szabowicz