BİR NETFLIX DİZİSİ
Geri döndük.
Gerçekten mi?
Yepyeni maceralara hazır olun.
Bunda sadece birkaç şansımız olacak.
Aradan çılgın yıllar geçti, o yüzden sizi bilgilendireyim.
Darin'in evi Malibu yangınında yandı
ama sıfırdan rüya gibi, çevre dostu bir ev inşa ediyor.
Toprak benimle konuşacak.
Kulağa çılgınca gelse de gelmiş geçmiş en iyi evi yapacağım.
Bu sırada
yurdu burası.
2020'nin başında dostlarımı görmek için Amerika'dan çıktım.
Rahatlayıp sörf yapacaktım.
Sonra güm!
Tatilimi birkaç hafta daha uzatmamı söylediler.
Sonra haftalar aylar oldu.
Başlangıçta burada öyle mahsur kalınca
bu ülkeye âşık olmaya başladım.
Arkadaşlarımın ve ailemin bu güzelliği deneyimlemesini istiyorum.
Bu kıtada durum biraz farklı.
Burası bir ada.
Yasaklar ve maske konusunda agresif bir tavır benimsediler.
Selam.
Sakin ol.
Bu nedenle enfeksiyon oranları ve ölümler nispeten daha azdı.
Bu nedenle çekim yapmak için
herkesin bana gelmesi çok daha güvenli olacaktı.
Geldiler.
Otel karantinamın dokuzuncu günü.
Her gün aynı şey.
Birazını yedim.
Bu kez dünyanın en büyük altıncı ülkesine derin bir dalış yapacağız.
Eşsiz çeşitlilikte biyomlar, iklimler ve organizmalar.
Tanrım!
Dağ tepelerinden mercan kayaklıklara kadar…
Ofisini sevdim.
…her yere gidip en iyi yerel yemekleri deniyor…
Aman tanrım.
…ve kaynaklarına yaklaşıyoruz.
İyi suya içelim.
En iyi yenilikçilere gideceğiz.
Toplayıp birleştirecek, ayrıştıracak
ve biyosferin her yine dağıtacak.
Daha temiz, iyi ve sürdürülebilir yaşam yolları arıyorlar.
Bu kıtada öğrenilen dersleri
gezegenin mikrokozmosu olarak kullanıyorlar.
Bu bölümün odak noktası doğal ortamın korunması.
Çok küçüksün!
Önde gelen eko-savaşçıları göreceğiz.
Bu Jurassic Park'ımız.
Hayvanlardan tarıma kadar her şeyi nasıl koruduklarını izleyeceğiz.
-Bu son engebeli yolculuğun. -Selam dostum.
Bunların hepsinin bizimle ilişkisini göreceğiz
çünkü hepimiz bu yaşam alanını paylaşmak zorundayız.
Bakın, bu Dünya. Hepimiz burada yaşıyoruz.
Hazır.
Klaket.
Buluşma zamanı!
İki hafta geçti ve herkes karantinadan çıktı.
Evet!
Down to Earth ailesi döndü.
Selam! N'aber dostum? Nasılsın?
-Seni görmek güzel. -Seni de.
Çok heyecanlıyım. Çıkıp eğlenelim.
N'aber? Seni kameradan gördüm.
Seni görmek güzel.
-N'aber? -Uzun zaman oldu.
-Hâlâ saçın var mı? -Tabii.
Evet!
Hızlı bir tarih dersi.
Avustralya'daki Aborjin kültürü
60.000 yıl öncesine dayanıyor.
Gelenekleri ve ritüellerini devam ettiriyorlar.
Tarihlerini onurlandırıp korumak için nesilden nesle aktarıldı.
Bu ülkede yaklaşık 500 farklı Aborjin grubu var.
Her birinin dili ve gelenekleri var.
Ama karşılama töreni çoğunda olan bir gelenek.
Geleneklere göre bir topluluğun topraklarına gitmeden önce
kendinizi tanıtırsınız, amacınızı söylersiniz,
izin istersiniz, hepsi saygı göstergesidir.
İngiliz sömürgesinden önce
Avustralya yüzde yüz yerli uluslardan ya da "çetelerden" oluşuyordu,
bazı Aborjin grupları kendilerine öyle diyor.
Bu insanlar Darug ulusundan,
kökleri bu kıtanın başlangıcına kadar uzanıyor.
Şu an bunu ülkelerini kabul etmek
buranın İlk İnsanları olarak tanımak için yapıyoruz.
GADIGAL-DARUG, BUDAWANG-YUIN, WIRADJURI & NGEMBA ULUSLARI
Hoş geldiniz kardeşlerim.
Teşekkürler.
Benim kampımdayken benim korumam altındasınız.
O sınırı geçip dumanın içinden giderseniz bizden biri olursunuz.
Sizden kendinizi amcalara tanıtmanızı rica ediyorum.
Neden burada olduğunuzu da bizimle paylaşın.
Adım Zac. Kaliforniya'da, San Luis Obipo ilçesinde doğdum.
-Evet. -Burada olma sebebim
kültürünüze ve insanlarınızı daha yakından tanımak
ve burada olup her şeyi görmek.
Güzel. Sağ ol kardeşim.
Benim adım Darin, soyadım Olien.
Minnesota, Amerika'da doğdum.
Burada olmak onur veriyor.
Buradaki unsurların güçlü olduğunu hissedebiliyorum
burada olmaktan onur duyuyorum, buna minnettarım.
Bu ritüel, komşu kabilelerden gelenlerin diğer kamplara aktardığı
orijinal seremonilerle bağlantılı.
Ateş ruhani bir şey ve duman arındırıyor.
Ziyaretçilerin taşıdığı tüm kötü ruhlar dumanla birlikte uçup gider.
Gezginler temizlenir ve yolculuklarına devam edebilirler.
Darin ve Zac, Tanrı'yla bağlarınızı temizleyin.
Dumanı başımıza getirelim.
Toprak Ana'yla bağlarımızı temizlemek için ayaklarımızı temizleriz.
Vücudumuzun her yerini temizleriz,
yeni bir başlangıç vakti gelmiş gibi hissettirir.
Duman sadece gitmesi gereken yere gider.
Size sembolik bir baş bağı olan bir parça vermek istiyorum.
Turuncu renk kanın ülkeden geldiğini simgeliyor.
Büyükbaba Güneş, yüce büyükbabamızdır.
Herkesi bir arada tutar.
Siz buradayken sizi korumak isterim.
Zac ve Darin, ayağa kalkın lütfen.
Bu baş bağı bizden size bir hediye.
Aramıza ve ayak bastığımız bu ülkeye hoş geldiniz diyoruz.
Bu toprak boyası. Sizi belalardan koruyacak.
Benim dilimde Warami deriz. "Hoş geldiniz" demek.
Büyükler bize izin verdi.
Maceramıza başlarken bazı tavsiyeler de verdiler.
En değerli organımı seninkinin yanına koymak isterim.
-Yani kalbimi. -Çok hoşuma gider.
-Hoş geldin kardeşim. -Sağ ol kardeşim.
-Teşekkür ederim. -Hoş geldin kardeşim.
Zac, sen de öyle kardeşim.
-Kalbim yanında. -Sağ ol.
Sevgiyle yola çıkarsak yükseliriz.
Evet. Teşekkürler.
-Hoş geldin. -Warami. Sağ ol.
Hoş geldik. Hepimiz hoş geldik.
Tüm ekibimiz törene katıldı ve herkes duygulandı.
Bu da yeni bir başlangıç.
Bu programı yaparken karbon ayak izimizi iyileştirmek için
ve bu gezegeni korumada üstümüze düşeni yapmak için
değişiklikler yapıyoruz.
Tamamen elektrikli mi?
Öyle mi?
Harika.
Yeni araba.
Bazı gezi ve arazilerde hibrit araçlar kullanacağız
ama bu yeni araç Avustralya'da daha iyi olacak.
Müthiş. Harika bir şey.
-İnanılmaz. Sen mi süreceksin? -Evet.
Mitch'i ezip geçelim mi?
Hayır, Mitch'i ezmeyeceğiz.
Klaket.
Hazır mıyız Zip-a-Dee-Doo-Dah?
Yolun sağında durmayı unutmamam lazım.
Ya da bu durumda sol tarafta. Neyse, siz anladınız.
-Bu harika bir şey. -Sen kullan, ben uyurum.
İyi uykular dostum.
Habitatı koruma yolculuğuna çıkarken
dünyanın daha ilkel yerlerini, doğayı olduğu gibi gezmek istiyoruz.
Sidney'nin 100 kilometre batısında
Büyük Mavi Dağlar olarak bilinen Dünya Mirası koruma alanı yer alıyor.
Görkemli güzelliğinin yanı sıra
nadir ve nesli tükenen birçok türe ev sahipliği yapıyor.
Vay, şuna bak.
Şuraya bak. Harika.
Koruma altına alınmış bir alan da var.
Kampa, yürüyüşe ve diğer turizmlere açık.
Ioniq bizi Mavi Dağlar'a getirdi.
Siz de bizim gibi maceraperestseniz
hiç unutamayacağınız bir deneyim için Dan'i bulun.
-Zac. Memnun oldum. -Dan.
-Selam Dan. Ofisini sevdim. -Evet, gerçekten güzel.
Bu yürüyüşten öte bir şey. Kanyon geçişi.
Mavi Dağlar'da yaşamak ve çalışmak büyük bir ayrıcalık.
Şu aşağısı Jamison Vadisi.
Warami mittigar demek isterim.
Darug dilinde "Hoş geldiniz dostlar" demek.
Mavi Dağlar'ın bu kısmının sahipleri.
-Burası gerçekten inanılmaz. -Şu dik falezler müthiş.
Empress Kanyonu'na gideceğiz.
Mavi Dağlar'daki en iyi kanyonlardan biri.
Yüzlerce güzel yarık kanyonumuz var.
Bu devasa kumtaşı falezlerinden çok dar bir yarık geçiyor.
İçinden su akıyor.
Dalgıç kıyafetleri, kasklar ve kemerler giyeceğiz.
Büyük, ağır halatlar alırız.
Kayalardan atlayacağız. Yüzeceğiz.
Sonra büyük finalde 30 metrelik akarsudan aşağı
iple ineceğiz, yani belimize ip takacağız.
Tabii. Çok basit. Hadi yapalım.
-Hadi başlayalım. Devam. -Harika.
Vay canına. Harika!
Dostlar, Mavi Dağlar'ın Dünya Mirası olmasının bir sebebi de
buradaki yaşam çeşitliliği.
Özellikle de Avustralya'nın en ikonik ağacı olan okaliptüs.
Mavi Dağlar'da yaklaşık 100 okaliptüs türü var.
Avustralya'nın küçük bir kısmında bu kadar çeşitlilik şaşırtıcı.
-Evet, çok güzel bir ağaç. -İnanılmaz.
Bölgede doğal kaynaklar da var mı?
Mavi Dağlar'da sarkık bataklıklar var.
Sarp falezlerde bile oluşabiliyor.
Bu şeyler devasa bir su depolama alanı ve suyu filtreliyorlar.
Sidney'de musluk suyu içtiyseniz
dünyadaki en güzel içme suyu olduğunu fark etmişsinizdir.
Bunun sebebi de buradan gelmesi.
Bu farklı türde bir habitat koruma.
Nesiller boyu güzelliklerinin gezerek görülebilmesi için
korunan bir koruma alanı.
Çoğu ülkede bir tür milli park sistemi olur.
Şu anda dünyanın %15'i
bir kenara bırakılmış ve her türlü gelişmeden korunmuştur.
Dostlar, daha önce o güzel kuru okaliptüs ormanındaydık
ama şimdi tamamen farklı bir yerdeyiz, bunu hissedip görebilirsiniz.
Ilıman bir yağmur ormanındayız.
Eski Gondwana gibi hâlâ serin ve ıslak.
Yani eski Gondwana bitki örtüsü burada hâlâ var.
Koç ağaçları, eğrelti otları, sassafras ağaçları.
Burası bizim Jurassic Park'ımız.
Burası dinozorların dolaştığı yer.
Sadece birkaç 100 metre yürüdük ama zamanda 100 milyon yıl geriye gittik.
Jurassic Park demesine bayıldım. "Hiç masraftan kaçınmadık."
Kanyon geçidine çıkmak, bu hikâyeyi keşfetmenin en güzel yolu.
-İçinde oluruz. -Evet.
Bence yukarı çıkıp düz bir yere geçelim.
Dalgıç giysilerimizi, kasklarımızı ve kemerlerimizi burada giyeceğiz.
Dan bize güvenlikten bahsetti ekipmanı nasıl kullanacağımızı anlattı.
Yanınızda bir profesyonel olmadan bunu yapmayın.
Ne yaptığınızı bilmiyorsanız çok tehlikeli, hatta ölümcül bir şey.
Biz ne yaptığımızı biliyoruz, demiyorum
ama en azından Dan biliyor.
Tamam beyler, kendinizi tamamen buna verin.
-Tam odaklanın, olur mu? -Tamam.
Bir, iki, üç!
Bu, ekip kurma aktiviteleri gibi.
Siz atlarsınız, birinin yakalamasına güvenirsiniz.
Ama yakalayacak kimse yok.
Kötü bir fikir gibi.
Neyse, yapalım bakalım.
Yavaş ilerle.
Pekâlâ, sayım yapalım.
Evet. Hepimiz buradayız.
Bardak bunun içindi.
Neyse ki kimse kaybolmadı ve yaralanmadı.
Teşekkürler. Harika.
Sağ olmamızı bir bardak sıcak çayla kutluyor
ve büyük finale hazırlanıyoruz.
Bu 30 metrelik şelaleden aşağı iple inecek miyiz?
Fena.
Kendini aşağı çek. Önce ayaklar.
İşte bu. Gidiyoruz.
-Gitmeye hazır mıyız? -Evet.
Tamam.
Pekâlâ Zac, yavaşça geriye yürümeye başla.
-Şimdi kemerle arkana yaslan, tamam mı? -Tamam.
Ayaklarını geniş aç. Tamam, hadi bakalım.
Burada hangi berbat kararlarım beni bu noktaya getirdi, diyorum.
Her ne getirdiyse artık geri dönüşü yok.
Evet! Aşağı git!
İyiydin. Harika!
Aman tanrım. Başardım.
Hepimiz başardık!
Bravo takım.
Çoğu ülkede korunan alanlar vardır.
arazinin büyük bir kısmına dokunulmaz ve herkes için temiz tutulur
ama bir şekilde keşfedilebilir ve güzellikleri görülebilir.
Ama bunu değiştirmek isteyenler çok.
Ticari imarcılar, fosil yakıt endüstrileri ve diğerleri
el değmemiş kaynakları olan yerler arıyor.
Tüm dünyadaki milli parklar zaman veya para bağışlayarak korunabilir.
Tabii buraları fırsat buldukça ziyaret edin.
O deneyimi ömür boyu unutmayacaksınız.
Bir buçuk saat yol gittik,
korunan başka bir parka ulaşmak için dağları aştık.
Avustralya'yla özdeşleşmiş birkaç hayvan var.
Başta koalalar var.
Bazen yanlış şekilde "koala ayıları" denilse de
onlar aslında ayı değildir
ama sevimli oyuncaklara benziyorlar.
Orman yangınlarında birçoğu ölmeden önce bile
nesli tükenecek hayvanlar listesindelerdi.
-Selam. -Selam.
-Nasılsınız? -İyi.
Kar amacı gütmeyen Science for Wildlife'tan bu çevreciler,
koala nüfusunu gözlemek ve sayılarını artırmak için buradalar.
-Smudge. -Merhaba Smudge.
-Selam. -Memnun oldum.
Selam Smudge!
Smudge harikadır.
Baştan açıklayayım, Smudge çok akıllı bir oğlan.
Ama bölgedeki zehirlerden korunmak için
bir Hannibal Lecter ağızlığı takıyor, bizimle alakası yok.
Smudge'ın bir yeteneği var mı?
Evet, var. Onun yeteneği koala kakaları bulmak.
Vay canına.
Evet. Smudge'ın süper gücü, koala kakalarını koklayarak bulmak
çünkü kakanın olduğu yerde koala da olur.
Biz de onları arıyoruz.
Ne buldunuz? Çok fazla yer değiştirdiler mi?
Mirası alanının %80'i yangında yandı.
Hepsini kaybettiğimizi sandık.
Ama engebeli ve dik olduğundan
yangın bazı bölgelere giremedi ve tüm ormanı yakmadı.
Onları görmek zor olabiliyor, bu bölgedeki ağaçlar fena değil
ve koalalar çok kakanın olduğu alanları tercih ediyorlar.
Koala dışkısının en fazla olduğu yerleri bularak
koalaların yaşam alanlarını inceliyorlar.
Bulgularına dayanarak
daha çok koala dostu yaşam alanı yaratmayı umuyorlar.
Araştırmayı bu tarafta yapacağız.
Bu bir hektarlık alanı 15 dakikada arıyor.
Çok hızlı yapıyor.
-Yani 15 dakikada 10 bin metre kare mi? -Evet.
-Vay be.
Aferin sana Smudge.
Buradaki koalalar hayatta kalmış mı, neden kalmış diye bakıyoruz.
Bu arazi, yaşam alanı ve koşullar nasıl?
Yangından sonra dönebilsinler diye de o bölgeleri korumaya çalışıyoruz.
Eski hâlinin bir parçası.
Ama böyle yerler umut veriyor.
Umut çok önemli. Kesinlikle daha fazlası lazım.
-Bu velet gitmeye hazır. -Öyle, değil mi?
Hazır mısın? İşbaşına!
Smudge'ın işini yapıp koalaların şeylerini koklama vakti geldi.
Buldun mu? Aferin sana!
-Kokuyu çoktan almıştı. -Yok artık!
Ne?
Hemen buldu.
Sen… Evet, işte bu!
Aferin Smudge!
Bu çok büyükmüş.
-Evet. -İşte burada.
Evet. Çok iyisin Smudge. Aferin!
-Aferin oğlum! -Çok iyi!
Ne?
-Harika! -Tüm bile değil.
-Sadece bir parça. -Hiçbir insan bunu göremez.
Hayır.
Çok iyiydi.
İşimizi çok kolaylaştırıyor. Bu biraz kötü.
Evet, biraz yıpranmış.
-Devam edelim mi? -Arayalım.
-Smudge. -Tamam.
Bu harika.
Biraz eski bir parçaydı. Smudge daha iyisini yapabilir.
-Bir tane daha mı buldun? Aferin. -Bulmuş.
-Bu biraz tuhaf. -İnce bir şey.
Evet ama içi dolu, kokusu da bayağı iyi.
Kakanın keseli sıçan kakası olduğunu anlamak için koklarsın,
-"Aman tanrım" dersin. -İğrenç.
Ama koala kakası küflü okaliptüs gibidir.
Peki bundan yola çıkarak koala hakkında ne söyleyebilirsiniz?
Küçük bir koala, muhtemelen bir yavru.
-Boyutuna göre. -Evet.
Bu kadınlar gerçekten işlerini biliyorlar.
-Bugün kaka koklayacağımı düşünmemiştim. -Ben de.
-İyiymiş. -Pekâlâ.
Biraz kakalı bir şey.
-Biraz küflü. -Kaka çadırı.
Okaliptüsten farklı kokuyor. Bu leş gibi kokuyor.
Hayır!
Hadi ama.
Sen sıçanınkini kokla.
-Keseli sıçan bulalım. -Kıyasla.
Al bakalım. Kameraman. Kokla.
Tam koklamadın!
-Tam koklamadı! -Evet.
Bölgede koalaların yaşadığı artık doğrulandığına göre
koalalara odaklanmak için daha yüksek teknoloji kullanılacak.
Selam beyler.
-Selam! -Selam!
Nasıl gidiyor? Bize ayıcık buldunuz mu?
Evet, görünüşe göre şu yönde dolanan bir koalamız var.
Vay canına. Onun yönünü nasıl anladın?
Şurada gördüğünüz şey dijital bir gösterge.
Koalaları çok yüksek frekansıyla tespit ediyor.
Tamam, 98'e çıkıyor.
-Yani koalamız o yönde. -Evet.
Koalada sinyali ne gönderen şey ne?
Tasması var. Çok yüksek frekanslı.
-Vay canına. Hepsinde tasma mı var? -Evet.
Anladım. Robocop'taki takip cihazı gibi.
-Girelim mi? -Girecek misiniz?
-Çok heyecanlı. -Gerçek koalalar bulacağız.
Onları kaldıramayacakmış gibi görünen ince dallarda oluyorlar.
Oraya çıkıp yemek yiyorlar.
Burada durursan onu görebilirsin.
İşte orada.
-Gördün mü? -Vay!
Tanrım. İşte orada. Onları görmek cidden zormuş.
Şu ağacın tepesinde, tam ortasında.
-İşte şurada. -Lens koruyucun var.
Tanrım. Hiçbir şey görmüyordum.
Koalalar genelde pek bir şey yapmaz,
okaliptüs yaprakları yer ve günde yaklaşık 20 saat uyur.
Bize bakıyor.
Yani rahat takılma yeteneklerini takdir etmek gerek.
Onları doğada görmek çok hoş.
-Evet. -Görüşürüz dostum.
Benimle takıldığın için teşekkürler.
Yangınlar ve iklim değişikliğiyle
koalalara iyi bir gelecek vermek zor bir iş.
Çok teşekkürler.
-Harikaydı. -Bizim için de.
Ama cömert bağışlar
ve çevrecilerin sıkı çalışmalarıyla bu gayet mümkün.
Harika. Çok iyi millet.
Tabii Smudge da çok yardımcı oluyor.
Aferin oğluma.
Kültürlerin korunması,
yaşam alanlarının korunması kadar önemlidir.
Hatta burada ayrılmaz ikililer.
Yemeğe Bargo'ya, Yeni Güney Galler'e gidiyoruz.
Bunun için uğraşacağız.
Biraz. Göreceksiniz.
Yerrabingin bir Aborjin şirketi.
Genç nesil de dünyanın koruyucuları olsun diye
kendini gezegeni koruyup ilk insanların bilgisini aktarmaya adamış.
Aborjinlerden esinlenen peyzaj tasarımları yapıyorlar.
Şirketin kurucusu ve sahibiyle Yerrabingin çiftliğini gezeceğiz.
-Çiftliğe hoş geldiniz. -Hoş bulduk.
-Bizi kolay buldunuz mu? -Evet. Burada olmak çok güzel.
Atalarının dilinde yerrabingin "birlikte yürüyoruz" demek.
Bu çiftçiliğin tarihini öğrenmek için Christian'la birlikte yürüyoruz.
Bu alanın her yeri yerli otlarla dolu.
Neden kanguru otu deniyor bilmiyorum.
İngiliz bir botanikçi arada bir kanguru görmüştür
ve "Bu kanguru otu" demiştir ama kangurular yemiyor.
Kanguruya da benzemiyor, ondan da değil.
-Bu eski bir tahıl mı oluyor? -Evet, öyle.
Yerli tahıllar inanılmaz zahmetsiz bitkilerdir.
kuraklığa dayanıklıdırlar,
gübreye ve fazla suya ihtiyaç duymadan büyürler.
Kendi ekmeğimizi yapmak için özellikle tohum kullanıyoruz.
Aborjinler düşündüklerinden çok daha uzun süredir
çiftçilik yaptıklarını fark etmedi mi?
İşte onu anlamadılar. "Burada bir şey yok. Çorak" dediler.
İlk koloniler yiyecek bolken açlıktan ölüyorlardı.
-Çünkü bildiklerine yabancı bir şeydi. -Evet, aynen.
İlk koloniciler buradakileri aşırı büyümüş yabani otlar sanırken
aslında yetişen şey, un yapmak için harika bir mahsul olan
bol miktarda kanguru otuydu.
Toprağı korumak için onu tam potansiyeliyle kullanmak gerekir,
buradaki potansiyel, kanguru otunun
burada kolay yetişen sürdürülebilir bir besin kaynağı olması.
Dostumuz Ot Koparan diye bir şey yaptı.
Bu kanguru otlarını genelde elle toplardık.
Bununla birlikte diğer birçok türe zarar vermeden
etraftaki tohumları toplayabiliyoruz.
İsraf olmuyor.
Bu aslında çok yüksek teknolojili, çok hassas bir çim biçme makinesi.
Ama bu kanguru otlarını elle toplamaktan daha iyi.
Güzel bir şey.
-Denemek ister misin? -Evet.
Şimdi komik müzik girsin.
Bana kalırsa programın geri kalanında bunu izleyebiliriz.
Tam onluk bir iş. Şuna baksana.
Dylan'la Darin'in çim biçişini izledik.
-İki saat sonra. -Evet.
Şuna bakın. Ne kadar da mutlu.
Çok güzel.
-İçine bakacağım. -Çıkış yapıyorum.
Vay canına!
-Ekmek teknene bakman lazım. -Şuna bak.
Yeşil şey paspalum ama altına hepsi dolmuş.
Çok heyecanlı. Bu harika çalışıyor.
Şurada beş tane küçük test var.
Diğer yerel kaynaklarla da deneme yapıyorlar.
Çam iğnesi gibi. Gerçek limon otu.
-Vay canına! Harika. -Evet, müthişler.
Tay çorbası gibi.
Güzel bir kokusu alıyoruz.
Çiftliğin olunca her zaman yiyecek bir şey oluyor.
-Güzel. -Harika.
-Yemek vakti! -Ne var?
Küçük sodalı ekmeklerle bir şeyler pişirip yiyeceğiz.
Emeğimizin karşılığı. Daha çok Darin'in emeği.
-Şerefe. -Şerefe!
Bu ekmek kanguru otu tohumundan yapılıyor.
Vay be. Buna inanamıyorum.
İçinde o tahıllar da var.
-Vay canına. Çok lezzetli. -Evet.
Bu da taze bal kabağı.
Bu bal kabağını sabahtan beri biraz wattle tohumuyla pişiriyorum.
Burada baramunda filetosu da var.
Şu filetoları üstüne koyalım.
Asya mutfağında muz yaprağı kullanmak gibi.
Evet.
Çok iyi. Hepsinin böyle ateşte piştiğini görmek güzel.
Ama ana yemek bu değil.
Moreton böceği var.
-Harika. -Limon mersin yapraklı.
Şu böcekler gördüğüm en havalı şeylerden.
"Böcekler." Yarı ıstakoz yarı bilim kurgu canavarı olan
bu yassı kabuklu hayvanın argo adı.
Aman tanrım. Çok açım.
-Çok tuhaf… -Dikkat, sıcaktır.
Yaratık filmi bundan ilham almış sanki.
-Evet. -Başka bir şey var mı?
Büyük bir karides gibi.
Yemek, kültürle bağ kurmanın en iyi yollarındandır.
Aman tanrım.
-Evet, bu… -Bu, yediğim en iyi böcek.
Yerrabingin Çiftlikleri çok kapsayıcı bir deneyim sunuyor.
Yer misin? Kim aç?
Sadece toprağı ve sağladığı yiyeceklerle değil,
her şeyi bir arada tutan kültürel açıdan önemli tarihiyle de.
Çok güzelmiş.
Korumanın böyle leziz olduğunu kim bilirdi?
Muhteşemdi. Bizi gezdirdiğin de yemek için de teşekkürler.
Size bol şans beyler.
Avustralya'da olabilecek en büyük koruma faaliyetini
sona sakladık.
Sidney'in 320 km kuzeyine gidiyoruz,
Avustralya denince akla gelen en ikonik varlıklardan birini göreceğiz.
Hayır, kanguru değil.
Neydi, Roadrunner mı? Küçük Tazmanya Canavarı ve Roadrunner mı?
Hayır Darin, Roadrunner değil.
Eski çizgi filmdeki.
-Wile E. Coyote ve Roadrunner'dı. -Öyle mi?
Kasırgalı mı? Hatırlamıyorum. Onun kendi çizgi filmi vardı.
Hayır, Yosemite Sam'deydi.
Yosemite Sam'i hatırlıyor musun?
Cumartesi sabahı çizgi filmleri. Hemen aşağı koşardım.
Ben de öyle.
Darin ile Tazmanya canavarları hakkında bildiklerimizin çoğu
çizgi filmlere dayanıyor.
Şunu söyleyebilirim,
Tazmanya'da sadece aşağı yukarı 25.000 canlı kaldı.
Aussie Ark diye özel bir koruma grubu
türleri yok olmaktan kurtarmak ve ana karaya kazandırmak için burada.
Aussie Ark, Tazmanya canavarlarını korumak için kurulmuştu
ama bölgede nesli tükenmekte olan tüm hayvanları koruyorlar
çünkü tek bir türün yok olması,
çevredeki tüm ekosistem üzerinde büyük bir etki yaratabilir.
Ark'a hoş geldiniz.
-Selam. -Selam.
Bu, kurucu Tim Faulkner.
Hoş geldiniz.
-Bu Tazmanya canavarı değil. -Bu Charlie.
-Selam Charlie. -Bu bir koala.
Merhaba.
Siz şunları tutun.
-O ne? -Tehlikedeki sincap planörler.
-Keseliler. -Yok artık!
Cebinden bir hayvan daha çıkarıyor. Tamam. Abartacak bir şey yok.
-Senin ceplerin… -Bu küçük Petey.
Pantolon cebinde ne var?
Evet. Bu da kız kardeşi Gumnut.
-Merhaba, Gumnut. -Selam.
Vay canına. Çok küçüksün.
Akıllı oğlum.
-Kaç hayvanın var? -Su akıyor.
İşiyor.
Evet! Bu güzel bir…
Her şeyin bir ilki vardır. Vay be.
"İşemem lazım."
Charlie'yi sana vereyim.
Bu onların küçük yapay kesesi.
Seni biraz temizleyelim.
-Gidiyor. -İçine koyun.
Vay, evini tanıyorsun. Tamam.
-Evet. -Git bakalım.
Anneleriyle böyle yaşarlardı. Bir sürü yaprak var.
Hadi biz atlayalım. Her şeyi aldınız mı?
Bir şey olmaz.
-Kirlenecekler mi? -Sen…
Isırıkları düşünün, kirlenmeyi değil. Ama bir şey olmaz.
-Hadi. -Tazmanyalar ısırır mı?
Evet. Hem de çok fena.
Güzel.
-Heyecanlıyım. -Güzel.
-Kaç tane var? -Şu anda burada 200 kadar var.
450'den fazla doğurttuk ama sadece altı yıl yaşıyorlar.
Ne?
Canavarların yaşam süresi şöyle,
doğuyorlar, iki yaşında olgunlaşıyorlar, iki, üç, dörtte doğuruyorlar
ama altıda ölüyorlar.
Aussie Ark aslen Canavar Ark'tı.
Başarılı bir şekilde canavarlarla 15 başka türe
ve tüm habitatlarla ekosistemlere kadar genişledik.
-Ama canavarlar 1996'da hastalandı. -Vay canına.
Böylece yok oldular. Canavarların %90'ı Tazmanya'dan gitti.
-Müdahale ettik. -Evet.
Vahşi doğada bir şey yok olunca biz destek oluyoruz.
Yaban hayatı korumak, habitatı korumanın önemli bir parçası.
Özellikle tükenmekte olan türleri.
Onları neden mi koruyalım?
Avlanma, ormansızlaşma, iklim değişikliği, kirlilik gibi insan etkileri
ve diğer sebeplerden çoğu tehlike altında.
Nesilleri neden tükeniyor olursa olsun,
tehlikedeki türlerin korunmasına yardım etmek gerekir.
Selam dostum!
Merhaba dostum. Mesela bu Tazmanya canavarı.
Onun gibilerden koalalara ve dev pandalara kadar
çeşitlilik için tehlikedeki türleri korumalıyız.
Teşekkürler. Her yerde böyle olmayabilir
ama bazı bölgelerde tek bir canlının yok olması
diğerlerinde domino etkisi yaratabilir ve tüm ekosistemi mahvedebilir.
Biyoçeşitlilik arttıkça
hava, su ve toprakta daha sağlıklı bir denge sürdürebiliriz.
Böylece tüm gezegeni koruruz.
Yardıma ihtiyacı olanları anlıyoruz.
Mevzuatla korumalı rezervler yapmak, tehlikedeki hayvanları koruma programları…
Başka çeşitli yöntemler
nüfusu normal seviyelere çıkarmaya yardımcı olabilir.
-Teşekkürler dostum. -Evet!
-Atlayın. -Pekâlâ.
Zac, arkadaki kovayı alır mısın lütfen?
Vay canına! Bu ne böyle?
-Bir kova bayat et. -Evet.
Darin'e özel yemek. Baksana.
-Bu şey o… -Koku buradan geliyordu.
Arkadayken "Bu koku da ne?" diyordum.
Bununla gideceğiz. Sana Canavar 101'i vereyim.
Önemli güvenlik ipuçları geliyor.
İçeri girdiğimizde parmakları ağızlara yaklaştırmayın.
Yaklaşırlarsa farkında olun, ayağınızı biraz kaldırın.
Daha da yaklaşırsa ayağınızı oynatın yoksa yakalar.
Dünyadaki en güçlü üçüncü çene basıncından bahsediyoruz.
-Ağza bir şey girmesin. -En güçlü üçüncü mü?
Doğru. Evet, tam kemik eziciler. Neyse.
Neden buraya giriyoruz?
Bu sosyal besleme oluyor.
Vahşi doğadaki leşmiş gibi doğayı taklit ediyoruz.
Biri sallarsa bir şey olmaz.
İki canavar sallayınca parçalar kopar.
Burada 10-12 canavar sallayacak.
Onu geçirmek için içeri sokmak gerekiyor,
sonra üç dört canavar gelip alır.
Biz size dikkat ederiz.
Bunu neden ben yapıyorum?
Et sende dostum.
Ayaklarına dikkat et.
İçeri girince geriye yürü ve onları kendine çek.
Tamam.
Hazır mıyız?
Tazmanya canavarlarının saldırısına mı?
Hayır, hiç değilim. Hayır.
Gel, şunu al.
-Yerdeki metal kazığı gördün mü? -Evet.
-Onun üstüne atman lazım. -Dur.
-Asacak mı? -Evet.
Çok leziz kokuyor.
Hemen alır. Ayaklarına dikkat et.
Bırak tutunsun.
Tamam, geri çekil. İyi gidiyoruz. İçeri gel. Yavaş.
Yavaş. Arkanı dön.
Bir saniye. Tamam, onları yavaşça çek. Yavaş ol.
İşte bu.
Yavaş ol. Elini indirirken dikkatli ol, tamam mı?
-Çünkü… -Üstüne mi koyacağız?
Evet. Yavaş ol. Onları çekmeye devam et.
-Çok zormuş. -Evet.
Tamam, yavaş.
Arkadakine dikkat et, elini ısırmasın.
Lanet olsun.
Sorun yok. Biraz çeksinler. Evet. Koy hadi.
-Aferin sana! -Arkanı kolla.
Evet, tıpkı çizgi filmdeki gibi.
İşte bu yüzden Tazmanya'da bir ağacın altında sarhoşken uyumamalısın.
Bunlar çalı temizlemede ne kadar etkili olurdu.
Aman tanrım.
Yaştan, hastalıktan ölen her şey çat diye gider, temizlenir.
-Sesi geliyor. -Gelin, bakın.
Gelin de bakın.
Bu sahne Avustralya'da tarihin başlangıcından beri yaşanıyor.
Şimdiyse sonsuza dek kaybolma riski var.
Öyle.
Benim de sonsuza dek kaybolma riskim var.
Burada sadece bu türün neslinin tükenmesini engellemekle kalmıyoruz,
-genel ekolojimizi iyileştiriyoruz. -Dikkat.
Hadi ama. Uslu dur.
Aynen. Uslu dur.
Alıp kaçmak veya ısırmak istiyor.
-O Ned Flanders. -Şunlara bak.
-İşe hazır mısın? -Bu iş değil miydi?
Evet.
Dostum, çok cesursun.
Kell.
-Selam. -Nasılsın?
-Zac, Darin. -Kell, nasılsın?
-Kell gözetmenlerden. -Memnun oldum.
Burası tüm sihrin gerçekleştiği üreme alanı.
Öncelikle tüm tuzakları al.
Bölgedeki canavarları insanca yakalamak için tuzakları var.
Tamam, bir tane var. Canlı. Evet.
Hepsinde hayvanların sağlığını, doğum tarihini ve üremeyi izlemek için
RFID etiketler var.
Buraya lütfen.
İlk Avrupalı göçmenler bu hayvana
korkunç çığlıkları ve ulumaları nedeniyle Tazmanya canavarı adını vermiş.
Alırken rahatsız gibi görünürler
ama acı çekmiyorlar ve zarar görmüyorlar, bunu bilin.
Bu, türü korumak için yapılıyor.
-Burada bir tane daha var. -Kızmış.
Yavru kangurulu bir dişiyse bunu vermiyoruz.
Evet.
-Önce bunu öğrenmeliyiz. -Aynen.
Ne diyorsunuz? Erkek mi, dişi mi?
-Biraz tavırlı. -Dişi.
Dişi.
-Tamam. Aynısı. -Vay.
Zac, lütfen arkadaya geçer misin?
-Onu bize kaldırman lazım. -Tanrım.
Bunu kitaplardan öğrenemezsiniz.
Tamam. Son dört hane ne?
"4223."
Crookshanks.
-Erkek mi? -Dişi.
Kafası ve kafatası çok güçlü,
biraz baskı yap ve hareket etmesine izin verme.
Sen ellerini koy. Gel de şuna bir bak Darin.
İşte yüzü.
Çok iyi dostum. Bekle.
-Tuttun mu? -Evet.
Tut onu. Bir iki dakikan daha var ve sonra…
Bir yere gidemezsin.
Tamam, bir saniye bırak.
Tamam. B planı.
Şuna bak, onu kaldırdığımızda o dudağı çimdiklemeni istiyorum.
Hâlâ kızgınlığı var.
Ama gayet iyi.
-Evet. -Vay be.
Yavru yok. Sorun değil.
Yavru olsa hemen anlaşılırdı.
Eveti yavru olsa pembe fıstık gibi görünürdü.
Peki, birini bırakacağız.
Evet.
-Sıradaki. -Bu gidiyor.
Bu bir erkek.
Öyle görünüyor.
Onun durumunun dişiler kadar iyi olmadığını görebiliyoruz.
Erkek, dişiye karşı gücünü gösterir ve kadının savaşması gerekir.
Dişiyi ensesinden ısırır.
Güçlü, baskın olduğunu gösterir.
Onu bir ine götürür, orada kalır, 10 gün yemek yemez ve dişiyi korur.
Her erkekle savaşır. Yani onu böyle…
Fiziksel olarak harika görünüyor ama biraz hafif.
Yani harika üreme dönemi geçirmiş.
-Güzel. -Bu iyi.
Bu türde pek romantizm yok.
Bir dur. Kaç yaşında Kell? Beş mi?
Sakin ol.
Evet, beş.
O da bizimle gelecek. Vay canına, bu harika.
Çık oradan.
Bu biraz fazla canavar gibi.
Yavru yok. Üzgünüm tatlım.
Onu kaldırmayacağım. Biriniz denesin lütfen.
Aşağıdan tut. İşte bu, aşağıdan.
Bu dişi hamile değil ama doğurganlığı çok yüksek,
o yüzden üreme alanına geri götürüp
gelecekte bol şans diliyoruz.
Bir kontrol etti.
Aman tanrım! Hâlâ hayatta olduğum için çok mutluyum.
Başta 44 Tazmanya canavarı vardı,
sonrasında 390 başarılı doğum gerçekleşti.
3.000 yıl sonra Avustralya'da doğan ilk Tazmanya canavarları.
Onlar ve diğer hayvanlar burada üreyip doğaya karışıyor.
Özgürce yaşamaları için 400 hektarlık cennete gönderiliyorlar.
Şimdiye kadar serbest bırakılan tüm hayvanlar o duvarda yer alıyor.
Bugün duvara iki tane daha eklendi. Tebrikler canavarlar.
Bu son engebeli yolculuğun olacak.
Ne yaptığını görmek için oraya bakabilirsin.
-İşte gidiyor. -Selam dostum.
Şuna bak.
-İşte geliyor. -Selam dostum.
Eve dönüyor.
-Geri dönüyor. -Gidiyor.
Evet.
-Vay canına. -Bu harika.
Çok özel bir şey yapıyorsunuz.
Küçük bir topluluğuz
ama eşsiz hayvanlar var, yardıma ihtiyaçları var.
-Sağ ol. Eline sağlık. -Sağ ol.
-Harika bir gündü. Sağ ol. -İyiydin.
-Aynen. -Gelmenize çok sevindim.
-Paylaşmak güzeldi. -Kabul ettiğin için sağ ol.
Yeni yaşam alanım Avustralya'da
yine ailem ve arkadaşlarımla olmak güzel.
Çeşitli türlerin, biyomların, kültürlerin korunmasıyla ilgili
öğrendiklerimizin hepsi evrensel fikirler.
Tıpkı şu şiirdeki gibi, "Kimse yalnız yaşayamaz."
Kimse yalnız değil çünkü her şey birbirine bağlı.
Hepimiz birbirimize bağlıyız. Arada denge var.
Yürüdüğümüz toprak, içtiğimiz su, soluduğumuz hava,
tümüyle bir yaşam alanı ve onu korumak için buradayız.
Tabii ki tadını çıkarın ama sorumluluk sahibi olun,
burayı gelecek nesiller için bulduğumuzdan daha iyi bırakalım.
Daha yeni başlıyoruz.
Kemerleri bağlayıp bize katılın.
Yolda çok eğleneceğiz.
Avustralya'nın geleneksel sahiplerini tanıyoruz.
Aborjin ve Torres kültürünü taşıyan büyüklere saygı duyuyoruz.
Alt yazı çevirmeni: Seda Tiğrek