SERIAL NETFLIX
Woda.
Składamy się głównie z wody.
W około 70%.
To ciekawy zbieg okoliczności,
a może to nie przypadek?
Dokładnie tyle samo procent naszej planety pokrywa woda.
Woda jest dla nas kluczowa.
Wkładamy wiele pracy w ochronę ziemi i powietrza,
a tak samo, a może nawet bardziej, musimy chronić morza.
W Australii istnieje system 3000 osobnych raf koralowych
obejmujący 2250 kilometrów.
To żywe struktury, a zarazem tak ogromny ekosystem,
że uważa się go za podwodne lasy deszczowe.
Po 25 milionach lat długiego i zdrowego życia
miejscowa rafa koralowa wymiera.
Od 1995 zniknęła już jej połowa.
Zginęła.
Wraz z nią giną organizmy, które od niej zależą.
Łącznie z nami.
Czasu jest coraz mniej.
- To Dory. - A tu mamy Nemo.
Cześć, koleżko.
Oto północno-wschodnie wybrzeże.
Poznamy innowacyjnych naukowców i badaczy.
Eksperymentujemy.
- Powaga? - Jasne.
Są zagrożone, bez dwóch zdań.
A także ich wysiłki w walce o kluczową część oceanu.
To trawa morska i namorzyny, chodzi o całą strefę przybrzeżną.
Tę rafę chciałem zobaczyć już od 15 lat.
- Czas na zbiory. - Spoko sprawa, to coś nowego.
- A w trakcie wyprawy… - Jupi!
…postaramy się też zabawić.
Rafy koralowe stanowią około 2% dna oceanu,
ale są siedliskiem około 25% wszystkich organizmów morskich.
Zapewniają dochody z turystyki i sektora żywieniowego.
Chronią wybrzeża przed burzami i erozją.
Podczas tej wyprawy
poznamy ludzi, którzy poświęcili swoje życia
ochronie i ratowaniu największej rafy koralowej
na całej planecie,
Wielkiej Rafy Koralowej.
Biegnąca wzdłuż północnego wybrzeża
Wielka Rafa Koralowa stanowi 10% wszystkich raf na planecie.
Choć wszystkie rafy koralowe są dziś w niebezpieczeństwie,
to Australię otacza ocean, przez co stan Wielkiej Rafy Koralowej
jest dla kraju szczególnie ważny.
To tu znajduje się największa rafa na świecie.
To idealne miejsce dla naukowców i badaczy,
którzy badają przyczyny wymierania raf koralowych
i opracowują metody ich ratowania.
Nasz pierwszy przystanek jest na wybrzeżu stanu Queensland,
na niewielkiej części wybrzeża Morza Koralowego.
WIELKA RAFA KORALOWA
Oto Krajowy Ośrodek Symulacji Mórz
prowadzony przez AIMS, Australijski Instytut Nauk Morskich,
Grupa światowej klasy innowatorów ze świata nauki
stworzyła najbardziej zaawansowane akwarium badawcze.
To raj dla naukowców z całego świata,
którzy mogą tu badać środowisko podwodne
i jego reakcję na wpływ człowieka.
Wszyscy razem pracują nad poprawą zdrowia i równowagi
naszych oceanów.
Wielka Rafa jest naprawdę ogromna,
więc opracowujemy metody interwencyjne,
które poszerzą zakres dostępnych narzędzi,
które rzeczywiście pomogą Wielkiej Rafie Koralowej.
Musimy rozwijać nowe pomysły, bo rafy są dziś poważnie zagrożone.
Tylko niewielka powierzchnia dna oceanów
to rafy koralowe,
a stanowią źródło pożywienia i pracy dla 500 milionów ludzi.
Piękna rafa przyciąga turystów,
to od 5 do 6 miliardów dolarów rocznie.
Dlatego jest to problem dla rynku pracy i gospodarki.
A jeśli zniknie?
To dobre pytanie.
Cały świat jest w jakiś sposób zależny od stanu wód przybrzeżnych.
Jak temu zaradzić?
Zobaczmy koralowce.
Chętnie.
- Jeśli uda mi się otworzyć. - Ja cię.
Normalnie jak w fabryce czekolady Wonki.
Panie i panowie, proszę o uwagę.
Sala Symulacji Mórz.
Rzeczywiście jak w fabryce czekolady.
Albo jak w najfajniejszym sklepie akwarystycznym
lub scenie z filmu Pixara.
- Tam jest Dory. - Tak jest.
A tu mamy Nemo.
Hejka.
To on.
Oto dom Nemo, tak jak w filmie.
- Piękny ukwiał. - Pewnie.
Naprawdę zapiera dech w piersiach.
Jest naprawdę zdumiewająco,
ale niektóre zbiorniki nie wyglądają najlepiej.
Rafy koralowe na całym świecie dają ludziom bardzo wiele.
Wraz ze wzrostem populacji ludzi wzdłuż wybrzeży
odnotowujemy zanikanie raf przez jej fizyczne uszkodzenia.
Ludzie zaczęli wycinać przybrzeżne lasy,
które chronią rafy przed nadmiarem osadu z lądu.
W ciągu kilku ostatnich lat.
dochodziło wielokrotnie do blaknięcia rafy przez wzrost temperatur.
Rezultatem blaknięcia są pewne zmiany w ekosystemie.
Utrata korali redukuje liczbę ryb,
a na tym z kolei traci człowiek.
No tak.
Szacuje się, że od 1950
planeta straciła już połowę wszystkich raf koralowych.
Z kolei dwie trzecie pozostałych raf są zagrożone.
Badają tu zmiany raf koralowych pod wpływem temperatury i zanieczyszczeń,
a także potencjalne metody ich odbudowy.
Każdy zbiornik reprezentuje inny stan.
Dokładnie.
Przez wiele tysięcy lat było właśnie tak.
Niebywała bioróżnorodność i cała masa ryb.
Są razem wydajne, pomagają sobie.
To zdrowy system.
Rafy koralowe wykształciły mutualizm na niespotykaną skalę.
Dotyczy on nawet ryb.
Gdy kryją się nocą
pośród koralowców,
oddają mocz, który zawiera ważne składniki odżywcze.
Odżywia on chroniące je koralowce.
Ryby potrzebują ochrony, a rafa składników odżywczych.
Rybki chętnie pomagają.
To rodzaj sprzężenia zwrotnego między rybami, koralowcami, moczem
i oczywiście samą rafą.
System wielopartyjny pośród wód oceanu.
Otóż to, świetne porównanie.
Spójrzcie, co się dzieje, gdy woda jest o dwa stopnie cieplejsza niż latem.
Dzieje się coś takiego, dalej widać tu trochę ryb.
- Przez sam wzrost temperatury? - Tylko o dwa stopnie.
Ta symbiotyczna równowaga jest delikatna.
Wzrost temperatury wody o zaledwie parę stopni powoduje,
że koralowiec nie może odżywiać glonów.
Glony obumierają, pozostawiając wybielony szkielet rafy.
W końcu ryby i inne organizmy zależne od glonów również znikają,
a wkrótce cały ekosystem obumiera.
Tak wyglądałaby rafa, gdyby miała wiele składników odżywczych.
Po wprowadzeniu do systemu azotu,
zachodzą pewne zmiany.
Pojawia się coraz więcej glonów.
Wpływ na to mają też ryby roślinożerne.
Wiele ryb lubi jeść glony, są jak ogrodnicy.
Wchodzą do systemu i wyjadają wodorosty,
dzięki czemu koralowce mogą się w nim odrodzić.
To przybrzeżny fragment Wielkiej Rafy,
gdzie straciliśmy sporo koralowców.
- Tu widać duże i masywne polipy. - Czyli to zupełnie inne miejsce.
Tak, realizujemy różne scenariusze i obserwujemy rezultaty.
Jeśli możemy poznać przyszłość, to być może znajdziemy rozwiązania.
Oglądamy wpływ zmiany temperatury na rafy koralowe.
Przerażający widok.
Lecz jeśli to przez nas oceany zaczęły obumierać,
to być może człowiek jest w stanie je uzdrowić.
Ciekawe, co powiedzą nam koralowce.
Fatalne skutki wzrostu temperatury wody i zanieczyszczeń widać na Wielkiej Rafie.
Co nam powie Koralek?
Trafiłeś w sedno, stary.
Od 1950 zniknęło około 50% wszystkich raf na planecie.
Człowiek wywołał gwałtowny wzrost temperatury wód,
co w połączeniu ze wzrostem CO2 w atmosferze,
odmieniło skład chemiczny wód oceanu.
Przewalone.
- Co się stało? - Blaknięcie raf koralowych.
Pozbawia rafę substancji odżywczych i wszelkich form życia.
Rafa powoli obumiera,
co wpływa na cały oceaniczny ekosystem.
Co możemy poradzić? Jest już za późno?
Nie jest, ale już teraz potrzebujemy gruntownych zmian.
Możemy ją ratować na dwa sposoby.
Poprzez ochronę i regenerację.
Regeneracja to wszystkie metody
ponownego zasiedlania raf
odpornymi koralowcami, co przywraca je do życia.
Brzmi skomplikowanie.
Troszkę.
Na szczęście każdego dnia pracują nad tym ekolodzy.
- Jest coś prostszego. - Co?
Ochrona, która zapobiega jej uszkodzeniom.
Redukcja zanieczyszczeń, konsumpcja owoców morza ze sprawdzonych źródeł
i zmniejszenie śladu węglowego.
To mogę zrobić.
Muszę wracać. Dzięki.
Luzik, ziom. Na razie.
Pierwszy przykład metod regeneracji Wielkiej Rafy
znajduje się w AIMS.
Dr Carly pokazuje nam nową metodę zwaną sadzeniem koralowców.
Nie możemy się doczekać, by zobaczyć,
jak wzmacniacie rafy.
Próbujemy stworzyć zestaw narzędzi,
który w przyszłości pomoże rafom się zregenerować.
Tę metodę nazywamy sadzeniem koralowców.
Próbujemy stworzyć sposób na sadzenie koralowców na rafach,
podobną do siewu nasion drzew w lasach, które potrzebują się odrodzić.
Wykorzystujemy do tego
tak zwane wtyczki siewne, które umieszczamy na rafie.
Na każdej z wtyczek rośnie 15 młodych koralowców.
Jak wam poszło z tą metodą?
W tamtym roku przeżywalność wyniosła 25%, co było całkiem dobrym wynikiem.
Super.
To jak będzie? Ręce do wody i sadzimy koralowce?
- Jasne. - Świetnie.
Pod spodem są stołki, możecie z nich skorzystać.
Jak bobas w krzesełku.
Ekstra, dzięki.
Teraz zrobimy tak.
Dam wam parę części i wtyczek.
Złożycie je razem. Trzymajcie za spód albo za boki.
- Czyli że jak? - Wsuń od trójkątnej strony.
Darin jeszcze nie wie, że to wyścig.
Przegrywa osoba, która złoży wtyczkę siewną jako ostatnia.
Powtórzę raz jeszcze.
Przegrywa osoba, która złoży wtyczkę siewną jako ostatnia.
- Podasz mi… - Gładko poszło, łatwizna.
- Potrzebujesz więcej czasu? - Daję ci fory.
Chodzi o wyhodowanie koralowców odporniejszych na wyższe temperatury.
Następnie wtyczki trafiają na zdewastowane części rafy.
- Właśnie tak. - Chyba już.
Dobra robota.
Dzięki wtyczkom siewnym młode koralowce mają miejsce, by rosnąć.
Po zasadzeniu urządzenie pomaga im zakotwiczyć się na rafie.
Chroni je też przed drapieżnikami.
O waszej pracy trzeba mówić.
Ratujecie cały ekosystem.
Od dna oceanu po samą górę.
Każdy może pomóc, nawet na wakacjach.
Jest masa grup badawczych, które obserwują rafy.
Po nurkowaniu z maską na rafie
można im wysłać swoje obserwacje.
To dla turysty drobiazg,
a dla naukowca ogrom informacji.
Rzeczywiście, wystarczy poszukać w internecie.
Ośrodki monitorowania raf są na całym świecie.
Każdy może pomóc.
To ekscytujący okres.
Mam nadzieję, że koniec końców uda nam się zwyciężyć.
Fascynujące, dziękujemy.
Bardzo nam miło.
Sadzenie koralowców w AIMS to dopiero początek
jednego procesu regeneracji.
Istnieje też kolejna metoda, stosowana od wielu lat.
Jesteśmy w Cairns.
Głównym punkcie turystycznym i ważnym porcie nieopodal Wielkiej Rafy.
Wybieramy się katamaranem jakieś 27 km w głąb oceanu.
Wskakujemy na niewielką łódź, która zabierze nas na platformę.
Oto miejsce docelowe.
Platforma Podwodnego Świata, gdzie dzieje się magia.
To wspólne przedsięwzięcie prywatnych firm, uniwersytetów
i samych obywateli.
Wszyscy razem ratują Wielką Rafę Koralową.
To lokalne gwiazdy rocka, która naprawiają rafę.
A raczej rozgwiazdy.
Oto Podwodny Świat.
Pracujemy dziś nad urządzeniami, które nazywamy rozgwiazdami.
To technika regeneracji rafy
opracował ją Mars, firma od batonów.
- Jakieś 10 lat temu. - Powaga?
Tak.
Ciekawa sprawa.
Używamy tych stalowych prętów
z powłoką z piasku albo wapnia, jak ten tutaj.
Przyczepiamy do nich kawałki koralowca.
Umieszczamy je w wodzie
i pomagamy w odbudowie zdewastowanych obszarów rafy,
zniszczonych przez sztormy, połów na dynamit,
a nawet zmianę klimatu.
Dziś działamy na obszarze, który został zniszczony 10 lat temu
przez cyklon Yasi.
Koralowce i same rafy odradzają się same,
ale w niektórych miejscach jest tyle zniszczeń,
że to podwodna sterta gruzu.
Drobne fragmenty koralowców pływają swobodnie w oceanie.
Nie przetrwają, jeśli nie mogą się do czegoś przyczepić.
Czyli to zadanie na dziś dla ciebie i Zaka?
Będziemy zbierać fragmenty koralowców,
które rozdzielono od rafy, ale nadal żyją.
Takiej wielkości.
Jak między kciukiem a palcem wskazującym.
Mamy tu parę, pokażę wam.
Nie są już częścią koralowca.
- Czas na zbiory. - Spoko sprawa.
To coś nowego.
Rozdzielamy się z Darinem. Nurkuję od wielu lat.
Jego pierwszy raz z butlą zobaczymy później.
Zostanie na łodzi i zobaczy, jak przygotowują rozgwiazdy.
No to wskakuję.
Dajemy nura.
Dobrze znów być w oceanie.
Tu mamy koralowce.
Tu mamy ryby.
A tu mamy rekiny.
Szare rekiny rafowe to tutaj najpowszechniejszy gatunek rekina.
Zazwyczaj atakują tylko, gdy czują się zagrożone.
Popłynę tam i spróbuję nie wyglądać jak zagrożenie.
W końcu ratujemy rafę.
To przeciwieństwo zagrożenia.
Są naprawdę wielkie.
Czas wracać do roboty.
Szukamy oderwanych kawałków koralowca
mniej więcej wielkości mojej dłoni, które przyczepimy do rozgwiazdy.
Ciekawe, co u Darina.
Wielka Rafa Koralowa to nie tylko ryby i koralowce.
To też trawa morska i namorzyny.
To cała strefa przybrzeżna,
która ma ogromne znaczenie dla ryb na rafie.
Ich życie zaczyna się przy brzegu.
Namorzyny i trawa morska filtrują wody lądowe.
One też stanowią część Wielkiej Rafy Koralowej.
30% zwierząt w oceanie
spędza jakąś część życia na rafie.
Jej witalność i zdrowie są zatem niezwykle ważne.
Ostatnimi czasy rafa wiele przeszła.
W 2016 i 2017 doszło do kolejnych blaknięć.
Chyba wiele osób myśli, że rafa zniknęła, co jest nieprawdą.
Miejmy nadzieję, że świat zacznie walkę z globalnym ociepleniem,
tymczasem musimy wzmacniać rafę na wszelkie możliwe sposoby.
Mamy tu dwie kwestie.
Globalna zmiana klimatu dotyczy każdego,
a my musimy pomyśleć, jak lepiej zarządzać rafą
i wzmocnić jej system.
To jeden z największych programów odbudowy rafy koralowej.
Dzięki niemu koralowce szybko się rozrastają.
Po paru miesiącach pokrywają 12 razy większy obszar.
Populacja ryb potraja się.
W ciągu 10 lat nurkowie zainstalowali około 20 000 rozgwiazd na całym świecie,
wykorzystując niemal 300 000 kawałków koralowców.
Takich jak ten.
To niewielki fragment, właśnie takiego potrzebujemy.
Pozdrawiam Owena Wilsona.
Albo na odwrót i pozdrowimy mamę.
MAMA
Tu widzimy osadzoną rozgwiazdę.
Pięknie się rozrasta,
tworząc schronienie i dom dla innych organizmów,
finalnie zwiększając bioróżnorodność na całym obszarze.
Zabieramy te koralowce do łodzi.
Zajmie się nimi Darin.
Bierzemy te niewielkie fragmenty
i przyczepiamy je do rozgwiazdy.
Weź ten.
Połóż go wzdłuż górnej krawędzi.
Potem każdy fragment mocujemy opaską kablową.
- Łatwizna. - Dokładnie.
Jedna od dołu, druga od góry, a potem je zaciskamy.
Robimy to ręcznie.
Jak w ogóle można to wymierzyć?
No tak.
Przecież rafa pokrywa ogromny obszar.
Być może nie naprawimy 3000 raf za pomocą takich metod,
ale użyjemy ich tam, gdzie są najpotrzebniejsze.
To pomoże utrzymać rafy i wzmocnić ich odporność
w tych ciężkich czasach.
- Chwycisz od góry? - Jasne.
Teraz podnieś.
To najbezpieczniejszy sposób. Przenieś ją tam.
Tutaj je wkładamy.
Gdy już przymocują koralowce do ramy,
zjeżdżają na tej platformie
i można je umieścić tam, gdzie są najbardziej potrzebne.
Jest tu przepięknie.
Nurkowanie to jak wycieczka na inną planetę.
Stan nieważkości.
Izolacja od ludzi.
Dziwne stworzenia wokół.
To przypomina mi, dlaczego musimy chronić oceany.
Wspaniale jest móc pomóc w ich odnowie oraz ochronie.
Niestety to tylko rozwiązanie tymczasowe, a droga jest długa.
Nie mogę się doczekać, aż Darin zanurkuje przed odjazdem.
Kończy mi się tlen. Narka.
Między oceanem a lądem znajduje się
wyjątkowy biom, który chroni koralowce i ich rafy.
To namorzyny.
Gatunki drzew i krzewów, które żyją
na skraju wybrzeża, gdzie ocean spotyka ląd.
Zdrowie takich ekosystemów jak Wielka Rafa jest zależne
od lasów namorzynowych.
Niestety one też są zagrożone.
Jesteśmy w parku narodowym na spotkaniu
z miejscowym aktywistą klimatycznym
i opiekunem namorzyn,
który opowie nam o tym tętniącym życiem miejscu.
Jak wam się podoba?
Wybraliśmy idealny dzień.
Fajnie tutaj.
Lasy namorzynowe.
Dokładnie, namorzyny w samym Cairns.
Wciąż pada, ale nie szkodzi.
Kamera to uwielbia.
Czym są namorzyny i rafa dla twoich ludzi?
W kulturze Aborygenów australijskich
dostrzegamy między nimi więź kulturową.
Tak to wygląda.
Niektórzy mawiają, że namorzyny to młodszy brat.
Rafa to starszy brat.
Jak się mają namorzyny
z ekologicznego punktu widzenia?
Szkodzi im działalność człowieka.
Dochodzi do zniszczeń takich lasów.
Na przykład wycina się namorzyny, żeby zbudować parking.
Jeśli pozbywasz się namorzyn, zostaje jałowa ziemia.
Rezultatem jest więcej osadów w oceanie.
Wpływają bezpośrednio do wody,
która przemieszcza je w stronę rafy.
Wytwarzane przez ludzi zanieczyszczenia wpływają prosto do oceanu.
Bezpośrednio na rafę.
Namorzyny potrzebują zarówno słodkiej, jak i słonej wody.
Sama słona woda nie wystarczy, bo potrzebują tlenu.
To bardzo ekologiczne drzewa.
To swoista granica bezpieczeństwa między lądem a oceanem.
Może to przypadek, ale nieopodal budują lotnisko.
Chcą być blisko namorzyn.
To dlatego, że równoważą emisje dwutlenku węgla.
Ciekawe.
Pochłaniają więcej CO2 przez sam fakt, że tu są.
Pochłaniają go więcej niż inne lasy?
Jakieś 20% więcej niż inne drzewa.
To, co tu robimy, ma wpływ na ludzi po drugiej stronie globu
albo Australii.
To, co oni robią, ma też wpływ na nas tutaj.
Moje pokolenie i młodsi ludzie mają dość siedzenia bezczynnie.
Nie pozwolimy ich zniszczyć.
Działamy z całych sił i robimy, co możemy.
Chcę pozostawić coś pięknego dla moich córek.
By mogły zobaczyć rafę i pomyśleć,
że dzięki opiece taty nad namorzynami
mogą wypłynąć zobaczyć rafę,
przepiękne ryby
i wspaniałe koralowce.
Chodzi o to, by wszystko, co mają tutejsi,
zostało dla kolejnych pokoleń.
- Zaczynamy od teraz. - Dokładnie.
Czas najwyższy.
To też czas na naszą przechadzkę.
Sprawdzimy tę kładkę.
Przed waszym przyjazdem było sucho.
Dzięki opadom deszczu
zaczyna się gromadzić woda.
To kolejna ważna cecha namorzynowych systemów korzeniowych.
Zatrzymują wodę w ziemi,
z korzyścią dla tych wszystkich roślin.
- Inaczej woda trafiłaby do morza. - Tak.
Ten obszar był pełen rozrośniętych drzew mangrowych,
to był inny gatunek.
Te są skupione razem.
Bardziej zwyczajne, proste drzewa.
Ile jest gatunków drzew namorzynowych?
Razem 42 gatunki.
Może jakiś żarcik z planety Dagobah?
„Swą broń odłóż”.
Widzicie te? To kolejny gatunek.
Widzicie te ostro zakończone drobne łodyżki?
- Tak. - To korzenie powietrzne.
Spoko.
Co pobierają z powietrza?
Tlen, to działa jak rurka do nurkowania.
My potrzebujemy maski z rurką,
a one mają swój sprzęt.
- Zgapiamy od namorzyn. - Dokładnie!
Patrzcie, to jest liść.
Nie widać tego, ale to naprawdę liść.
Z tych drzew.
Spójrzcie, co się stanie, jeśli je upuścimy i wpadną w błoto.
Trzymają pion.
Zasadziliśmy drzewo.
- Poważnie? - Tak jest.
Sadzę drzewa namorzynowe.
Ale sękate, jak w jakimś Mordorze.
- Niełatwy szlak do przejścia. - No.
- Trzeba poćwiczyć. - Ale jazda.
- Inaczej niż na początku. - Więcej błota.
Typowy zapach namorzyn.
Z tym deszczem jest tu cudownie.
Nie dla nich.
- Pięknie, prawda? - O tak.
Rewelka.
Dzięki temu bzyki nas nie pogryzą.
BZYK = KOMAR
Chyba po takiej przechadzce
i zobaczeniu kawałka mojej ziemi
zaznaliście miejscowej tropikalności.
- Zgadza się. - Deszcz i namorzyny.
Rafa będzie cieszyć jeszcze bardziej.
Dzięki, bracie. To dla nas wiele znaczy.
- Zatoczymy krąg wizytą na rafie. - O to chodzi.
Pochłaniają dwutlenek węgla
i chronią zarówno ląd, jak i Wielką Rafę.
Namorzyny pełnią ważną rolę
w utrzymaniu równowagi ekologicznej.
Z kolei przekaz Jiritju
pełni ważną rolę w ich ochronie.
Po rozmowach o Wielkiej Rafie Koralowej
wreszcie zobaczymy ją na własne oczy.
Jesteśmy na północno-wschodnim wybrzeżu Queensland, w Airlie Beach.
Nasz cel jest 39 mil morskich stąd.
Chcemy zanurkować na rafie,
choć to jedna z tych wypraw, gdzie nie liczy się cel, a podróż,
bo płyniemy tam właśnie tym.
Czas na yacht rocka!
Wypas.
- Przechodzimy do akcji. - Ryzykownej akcji.
Cieszę się na maksa, nurkuję już jakieś 15 lat.
To jest to miejsce,
o którym mówi każda osoba, z którą nurkowałem.
„Wielka Rafa Koralowa, stary”.
To jak zupełnie inny świat.
- Nie mogę się doczekać, by ją zobaczyć. - Jasne.
- Hej. - Cześć wam.
Peter to instruktor nurkowania. Darin jeszcze nigdy nie nurkował.
- Miło cię widzieć. - Już jesteśmy.
Zaraz dotrzemy do Wielkiej Rafy Koralowej.
- Ekstra. - Opowiem wam o historii.
Jakieś 10 000 lat temu mogliście tu dojść pieszo, to był ląd.
Wtedy zakończyła się ostatnia epoka lodowcowa,
więc poziom morza zaczął się podnosić.
Bieżący poziom osiągnął około 6000 lat temu.
Wcześniej to była góra.
Następna była tam, a my jesteśmy w korycie wielkiej rzeki.
Rosnący poziom morza pokrył te góry
i zaczęły je porastać koralowce.
Mamy koralowce, które porastają zatopioną w wodzie prastarą górę.
- Czad. - Co?
Wtedy ocean osiągnął bieżący poziom.
Dziesięć tysięcy lat temu ten obszar był rzeką.
Koralowce są tu fantastyczne.
Podobno w ostatnich latach
pojawia się coraz więcej osób,
które słyszały, że rafa jest w fatalnym stanie.
Oglądają w pełni zdrowe brązowe koralowce.
Ponieważ są brązowe, wydają się obumarłe.
Są przyzwyczajeni do tych koralowców z filmów i pocztówek.
- Są jak tęcza. - Do jasnych kolorów.
Nikt nie kupi pocztówki
z koralowcem w kolorze kupy.
Oczywiście nie twierdzę, że nie szkodzimy naszym oceanom.
Przełowienie i plastik to nasza wina,
choć nie jest aż tak dramatycznie.
Będziecie ciągle widzieć coś nowego.
Rozmaite gatunki.
Jest tu wiele dużych ryb, na pewno wam się spodoba.
Przez parę dni to miejsce będzie naszym domem.
Co to? Wodny świat? Kevin Costner też wpadnie?
Wygląda dokładnie jak na filmie.
To Świat Raf.
Trzypoziomowa platforma wodna na rafie Hardy.
Jupi!
Oto nasza nagroda, wisienka na torcie tego odcinka.
Przenocujemy z Darinem na rafie.
Nie nad nią.
Na rafie.
Pod wodą. Sami zobaczycie.
Można też spać na pokładzie,
ale na dole czeka hotel cztery metry pod powierzchnią.
W tych pokojach gwarantują najlepszy widok.
Witamy w Świecie Raf. Uwaga na strome schody.
- Trzymajcie się poręczy. - Okej.
Ekstra.
Jak statek kosmiczny.
Ja cię.
Jak dom Troy’a McClure’a.
Siemanko.
Czujemy się tutaj jak ryby w wodzie.
Prawie.
Niebieskie światło przyciąga je w nocy.
Okna nie są dźwiękoszczelne,
więc na pewno je usłyszycie, to jest najlepsze.
Odgłosy natury nocą.
To mi się podoba.
Okna są dwukierunkowe, więc ryby widzą nas,
a także wszystko wokół.
Musiały się naoglądać.
Co nieco mi opowiedziały.
Rety.
Wstajemy o świcie i ładujemy baterie na nurkowanie.
Niektórzy kupują pamiątki.
Jak się miewamy?
Wszystko gra.
- No to wskakujemy. - Hops do wody.
Przed skokiem ubierzecie czarne pianki.
- Spoko. - Proszę.
- Dla ciebie malutki. - Ten jest twój.
No to jazda.
Obcisłe.
Jak ekipa Podwodnego Życia.
Zapniesz, kochanie?
Oczywiście.
Wyglądasz cudownie.
Za dużo tych mięśni, stary.
- Tak napakowany, że skafander pęknie. - Nic nie poradzę.
- Wygodnie? - Chyba nie.
Widziałeś, jak go upychałem?
Zapraszam tędy.
Płyniemy przez piękne miejsce znane jako Whitsundays,
by dotrzeć na miejsce nurkowania.
Czuję słoną bryzę na twarzy i we włosach.
Antycypacja aż mnie rozsadza.
Zawsze się trochę denerwuję przed nurkowaniem.
To nie strach.
To rodzaj zdrowego szacunku dla samego doświadczenia.
Przecież człowiek nie może latać ani oddychać pod wodą.
To gonitwa myśli.
Chcę się odprężyć i cieszyć każdą chwilą, a zaraz myślę o ostrożności.
Darin mówi, że jest gotowy, ale nie ma pojęcia, co go czeka.
Ja chyba też nie.
Wskakuj!
Jest pięknie.
Aż trudno w to uwierzyć.
Widziałem tyle zdjęć i filmów.
Nie oddają jej piękna.
To najwspanialsze miejsce do nurkowania.
Rafa tętni życiem.
Widać ogromne ławice ryb
wszelkich kształtów, rodzajów i kolorów.
Nie wiem, co to, ale wygląda czadowo.
Dotknę delikatnie.
Pyk.
Owszem, niektóre koralowce są brązowe, ale wcale nie są martwe.
Oby nabrały jeszcze więcej siły.
Chcę za to podziękować wszystkim tym, których poznaliśmy.
Pracują bez wytchnienia,
by ocalić Wielką Rafę Koralową.
Darin nie wie, co to za szczęście.
Taka rafa na pierwsze nurkowanie?
Musi być zachwycony.
Do tego wspomnienia będę ciągle wracał.
To jedno z najfajniejszych doświadczeń w moim życiu.
Tak jest.
Cudownie.
- Pierwsze nurkowanie udane? - No stary.
- Brawo. - Było ekstra.
Świetnie poszło.
O ja.
Niektóre z ryb podpływały jak mały piesek.
Ja cię.
- Mały? Wielki psiur! - Ogromne te ryby.
Większe niż psy, które widuję.
- Jak 150-kilowy pies. - Dotykasz je, a one na pełnym luzie.
Dotknąłeś ryby?
- Jasne. - Niech lekarz to sprawdzi.
Nie wierzę, stary.
Pierwsze nurkowanie w takim miejscu.
Fajnie było?
Pewnie.
Było kosmicznie.
Nie wiedziałem koralowców, które tak tętnią życiem.
Do tego ta feeria barw.
- Brawa dla Darina. - Dzięki.
Nie wierzę, że to twój pierwszy raz.
Szczęściarz.
Nurkowanie tutaj to dla mnie spełnienie marzeń.
Dobrze widzieć, jak wiele osób walczy o rafę.
Mimo to pozostaje zagrożona przełowieniem, zmianą klimatu
i zanieczyszczeniem, tak jak każdy ocean na Ziemi.
Przyszłość naszych raf koralowych i życia morskiego
jest niejasna.
Mamy szansę je uratować.
Możemy je naprawiać krok po kroku.
Choć niektóre zmiany uznano za trwałe, być może je odwrócimy.
Pytanie brzmi,
czy możemy zaprzestać robić to, co je niszczy?
Czas pokaże.
Skoro o czasie mowa,
nie wiem, kiedy znowu zanurkuję, więc chcę to przeżyć jeszcze raz.
Do później.
Oddajemy hołd rdzennym ludom Australii i ich starszyźnie,
która krzewi wspomnienia, tradycje, kulturę i nadzieje
Aborygenów i Wyspiarzy z Cieśniny Torresa.
Napisy: Mikołaj Kopczak