EEN NETFLIX-SERIE
Het vlindereffect.
De hypothese is…
…dat het delicate slaan van één paar insectenvleugels…
…een reeks voorvallen kan veroorzaken…
…die een gebeurtenis beïnvloeden aan de andere kant van de aarde…
…en genoeg windkracht opbouwen voor een tornado.
Wat vergezocht? Waarschijnlijk wel.
Maar stel je eens voor welk effect een paar miljard vlinders dan hebben.
En in plaats van vlinders…
…stel je je het effect voor van meer dan twee miljard mensen…
…die de CO2-waarden in de atmosfeer gedurende honderden jaren opdrijven.
Een van de onbekendere slachtoffers van de opwarming van de aarde…
…vinden we in deze kleine eilandengroep voor de noordoostkust van Australië.
De zeespiegel is blijven stijgen…
…en hele eilanden zijn onder water komen te staan.
Hoewel de bewoners bijna niets bijdragen aan de stijging van de CO2-waarden…
…voelen ze de effecten ervan het hardst.
We hebben het geluk uitgenodigd te zijn…
…om een van de eilandjes te verkennen en te genieten van alles wat het biedt…
…van eeuwenoude cultuur tot ongerepte stranden…
…en een van de beste visplekken op aarde.
Bereid je voor, doe je gordel om.
Het avontuur…
…gaat beginnen.
We beginnen de ochtend middenin Melbourne…
…voor een voorproefje van de Torres Strait op het vasteland.
Dit is een inheems restaurant dat Mabu Mabu heet.
Chef-kok en eigenaar Nornie Bero is geboren en getogen…
…op een van de eilandjes waar we heen gaan.
We komen voor een stukje perspectief en om haar beroemde brood te leren bakken…
…naar een familierecept uit de Straat Torres.
Welkom. -Fijn hier te zijn.
We gaan damper maken vandaag. -Cool. 'Dampa.'
Met dit brood groeide ik op.
Niet in een ondergrondse oven, we hebben moderne ovens nu.
Maar nog wel op traditionele manier. -Aan de slag.
Goed, we gaan rommel maken. We doen wat bloem in onze kommen.
We gebruiken ook geroosterde pompoen.
Doe het in je kom.
Pak gewoon een handjevol.
Goed zo, graai maar. -Dat voelt erg goed.
En nu de pompoen…
…in de bloem kneden.
Wat betekent mabu mabu? Het betekent 'help jezelf'.
In de zin van 'neem maar'. -Ja, eet smakelijk.
Haal je deeg er zo uit en leg het…
…op het meel hier.
Ik koop graag rechtstreeks van de boer. Ik probeer de tussenpersoon te vermijden.
M'n personeel is overwegend inheems, omdat ik het in het begin erg zwaar had.
Dus dit is echt een passieproject?
Ik kan hier ook veel andere inheemse bedrijven promoten.
De jouwe lijkt goed. Zac, je drukt te hard.
Vreselijk? Ik druk altijd te hard. -Doe het zacht.
Ik kom van een eiland, dus we gebruiken bananenbladeren.
We gaan onze bladeren verhitten.
Want we willen alle olie en smaak eruit krijgen.
De keuken is modern, maar volgens deze methode…
…is duizenden jaren lang damperbrood gemaakt.
Als je hem erop legt, zie je de olie er al uitkomen.
Meteen al. -Die van jullie kunnen daar.
Gelijk andere kleur.
De olie uit het blad is essentieel voor 't proces.
De bladeren worden om 't deeg gewikkeld…
De glimmende kant naar beneden.
…en geven de korst een geweldige smaak en consistentie.
Leg je brood in het midden.
Sla de zijkanten eromheen, en steek ze eronder. Een mooi brood.
Cool. Zo goed? -Hé, niet slecht.
Traditioneel werd dit brood begraven onder de grond op een bed van hete kolen…
…maar wij gebruiken de oven.
Wel handgemaakt, maar met een modern foefje.
Ondertussen vertelt Nornie hoe ze opgroeide in de Straat Torres.
Het is een eilandengroep. Elk eiland heeft z'n eigen dialect.
Het mijne is Meriam Mir.
Goed zeg, echt een goede uitspraak.
Mabu mabu is in de taal van het Meriam-volk.
Onze hoofdtotem is een gekko, die noemen we wanpun…
…en we hebben ook een beizam, een haai.
Totems kennen we, een spirituele band met bepaalde dieren…
…en de plicht ze te beschermen.
Die benadering van het ecosysteem is mede waarom hun cultuur zo mooi is.
Wat betekenen ze? -Wanpun is een heilig dier…
…omdat het bezoek van mensen aankondigt.
Als je hem hoort, komt er goed of slecht nieuws.
En haaien zijn… We eten ze niet.
Geen flake voor mij. Als je vis met friet bestelt, krijg je altijd haai.
Serieus? -Flake is een haai.
Dat wist ik niet.
Klopt. Uit onderzoek is gebleken dat Australische fish and chips…
…of flake, meestal haai met friet is.
Omdat dit niet wordt vermeld, kan de soort zelfs bedreigd zijn.
Het is dus beter om alleen friet te nemen.
Dus als je wat anders wilt dan haai, moet je vragen om andere stukjes vis.
Wat fijn dat ik dit weet. -Ja, dat is echt niet goed.
Nee, ik ben dol op haaien.
Ze horen bij onze cultuur, al ons eten komt uit de oceaan.
Je vist nooit te veel, omdat je later toch weer gaat vissen.
Het is net een cirkel van leven.
We zijn erg multicultureel, we haten niemand…
…en weten hoe je met iedereen kunt leven.
We gaan naar de Straat Torres. Ik ben heel erg benieuwd.
Ik heb er nu alleen nog maar meer zin in.
Zijn je tatoeages allemaal inheemse kruiden?
Een hartige en een zoete kant.
Die kanten heb ik. -Dat verbaast me niet, geweldig.
Je praat tegen mijn zoete kant of mijn hartige kant.
Ik neem geen tatoeages tot ik zo'n gevatte uitleg heb.
Waar is dit van gemaakt? -Deze is van boter en golden syrup.
Golden syrup is dé Australische siroop.
Het lijkt op melasse. Dus puur suikerriet, eigenlijk.
Heb je ook veganistische boter?
Te gek.
We gebruiken alleen die boter. -Cool.
We gebruiken geen andere boter. -Dat vind ik geweldig.
Ik eet alleen veganistische boter, ook al ben ik geen veganist.
Ik hou van vlees. Sorry. En van vis. -Ik vind het prima.
Eilandmensen kunnen geen vegetariërs zijn. -Geen probleem.
Nee, grapje. Er zijn vegetarische eilandbewoners.
Maar die wonen hier.
Ze verlieten het eiland.
Alsof Darin geroast wordt.
Excuses zijn niet nodig.
Maar we hebben veel vegan-volgers…
…want ik doe veel met yam en kleurrijke groenten.
Misschien een damper, maar moeten we niet bij de damper kijken?
Ja, goed. Die vind ik leuk. -Fijn.
Had je die al die tijd in je hoofd? -'Wanneer kan ik hem nou gebruiken?
Wanneer kan ik hem erin gooien?'
Maar serieus, onze damper is klaar. Ik weet één ding over bakken:
als je het ruikt, is het klaar. En het ruikt geweldig.
Je kunt het al ruiken.
Dat bananenblad. Niet slecht voor je eerste poging.
De jouwe heeft een mooie korst. Kijk toch eens.
Niet slecht.
Ik doe m'n best.
Dat is jouw plakje.
We zijn niet op dieet. -Goed. Bedankt voor de toestemming.
Smeer maar ruim.
Zo veel? Iets meer? -Dat is perfect.
Klaar? Nu proeven.
Ik sla echt steil achterover. Dankjewel.
Het beste eraan is dat je het deelt met mensen, want het is te lekker om…
Wat zeggen jullie dan? -Mabu mabu.
Ja, pak een stuk.
Echt geweldig. -Heel erg bedankt.
Maar als je zo damper eet, ga je op mij lijken.
Dit is niet vanzelf gegaan.
Nu de magen en hersens gevoed zijn…
…verlaten we het vasteland voor ons avontuurlijke hoofdgerecht.
De Straat Torreseilanden.
We moeten een paar vluchten nemen.
Ik vind vliegen niet erg, doe ik vaak, maar ik heb liever grotere vliegtuigen.
Dus als de vliegtuigen kleiner worden, neemt m'n onrust exponentieel toe.
We zitten tenminste niet in zo'n dingetje.
Dat is het volgende vliegtuig? Lekker dan.
Allemachtig.
Ziezo. -Bedankt, mam.
Klaar voor vertrek.
Nu ben ik veilig.
Welke zou het menu zijn?
Ik vraag het de stewardess wel.
Ik weet best dat die er niet is.
Ik doorbreek de vliegspanning wel met een DC-comicsgrap.
Er woont schijnbaar een groep supersterke krijgsvrouwen op het eiland.
O, ja? -En die gaan nooit weg.
Maar het is raar. Je ziet ze niet met het blote oog.
Er is een portaal. Iets met een andere dimensie.
Ze hebben er een film over gemaakt. -Echt?
Zijn het Wondervrouwen?
Dit knippen we eruit.
Jemig. Is er nog iemand nerveus?
Ojee.
De vleugel trilt helemaal. Die niet, maar die wel.
Ojee.
O, man.
Kijk toch eens.
Niet alles is voor Insta, Darin.
De Straat Torreseilanden zijn een cluster van zo'n 250 kleine landmassa's…
…voor de noordkust van Australië, net onder Papoea-Nieuw-Guinea.
Van die 250 zijn er maar zo'n 18 bewoond.
We bezoeken de Masig-gemeenschap, ook wel Yorke Island genoemd.
Erg klein. Iets meer dan een 1,3 vierkante kilometer land…
…komt boven 't kristalblauwe water van de Straat uit.
Slechts een paar eilanden kunnen minimaal toerisme aan…
…en een bezoek aan Masig vereist toestemming van de regionale raad…
…die we uiteraard hebben.
Tenminste, als we het daadwerkelijk halen.
Altijd een goed teken als het vliegtuig één propeller heeft.
Heb je back-up nodig, dan is die er niet.
Ik had liever twee propellers gehad.
Het is zo geweldig om ongerepte natuur te zien.
Kijk naar dat eilandje. Echt hoor, serieus.
Wat een zegen om naar een plek te mogen waar geen toeristen komen…
…en hopelijk mensen bewust te maken van hun situatie.
Maar ik voel me vereerd dat we met een heel team mogen gaan.
Al deze mensen mogen met ons mee, we mogen hun verhaal gaan delen…
Hoort Darin dat geluid niet? Dat is niet omdat de frietjes klaar zijn.
Verdomme, wat was dat?
Een alarmpje?
Een agressieve piep.
Een slechte piep.
Is dat het eiland waar we heen gaan?
Gast. O, mijn God. -O, man.
Hé, iedereen zwaait.
Serieus?
O, mijn God. -Mijn hemel.
Goed gedaan, piloot.
We hebben het gehaald. Zie je wel? Niets aan 't handje.
Het verhaal van Masig is ingewikkeld, daar komen we nu achter.
Bij een stijgende zeespiegel kunnen dit soort eilandjes wegspoelen…
…waardoor deze mensen hun huizen en cultuur verliezen.
De hoofdindustrie is de visserij…
…en daarna overheidsbanen, die de lokale infrastructuur stutten…
…voor de ongeveer 270 inwoners.
Scholieren gaan op een ander eiland of 't vasteland naar de middelbare school.
De meesten halen hun diploma en gaan ergens anders wonen.
Mondiale klimaatverandering bedreigt ze, dus kijken de inwoners naar de overheid…
…en de rest van de wereld voor hulp.
Worden de mensen verdrongen, dan wordt hun erfgoed dat ook…
…en zes generaties aan geschiedenis kan dan zomaar in zee worden weggespoeld.
Het grootste deel ligt minder dan drie meter boven zeeniveau.
En dat stijgt elk jaar ietsje meer…
…dus zijn de gebieden voor jagen of landbouw niet langer toegankelijk.
Omringende gemeenschappen staan al onder water.
Deze mensen hebben weinig tot niets gedaan dat bijdroeg aan de klimaatverandering…
…maar de uitwerking ervan treft ze keihard.
Misschien zijn ze wel de laatste generatie die hier nog woont.
Dankbaar voor de uitnodiging komen we aan…
…en we willen zo veel mogelijk leren van de Straat Torres-eilandbewoners.
Het Masigal-volk heet jullie welkom op ons thuiseiland.
We behoren tot de Kulkulgal-natie.
Het is een eer jullie te ontvangen. -Bedankt daarvoor.
Drink. -Bedankt dat we mochten komen.
Hé, jongens. Welkom, ik ben Fraser.
Zac. Aangenaam, broeder.
Dit is Fraser, cultureel contactpersoon en gastheer.
De lokale kinderen vinden ons interessant. -Prijs de Heer.
Welkom, jongens. Doe alsof je thuis bent. -Ik kijk ernaar uit hier te verblijven.
De vibratie nestelt zich al in me. Los van alles en lekker ontspannen.
Geweldig, bijna het hele eiland kwam ons welkom heten.
Iedereen is zo lief.
Hongerig en moe van onze reis…
…namen we plaats met wat oudsten en raadsleden voor een groepsgebed…
…en een feestmaal. Ik voelde me echt helemaal thuis.
Een reünie met familie die we nog niet kenden.
Fraser zei dat bijna iedereen elkaar kent en veel mensen familie zijn.
Het is een kleine, hechte gemeenschap en je voelt de band die ze delen.
We leerden elkaar kennen, lachten, praatten…
…en genoten van de maaltijd bij zonsondergang.
De stijgende zeespiegel bedreigt niet alleen Masig.
Het is een wereldwijd probleem.
Waardoor stijgt de zeespiegel eigenlijk?
Hallo. -Hallo daar.
Mijn soort is hier al heel lang.
Ik zal het je laten zien. -Goed. Ho, wacht.
Ik haat vliegen.
Toen mensen geïndustrialiseerder werden…
…zagen we een alarmerende stijging van het kooldioxidegehalte.
De hoge concentratie van broeikasgassen houdt warmte vast in de atmosfeer…
…waardoor de gemiddelde temperatuur op aarde ook stijgt…
…waardoor de zee opwarmt en uitzet. Maar nu komt het mooiste.
Wel 55% van de CO2 in de wereld wordt geproduceerd door maar vier landen…
…en sommige van die cijfers zijn niet evenredig met de bevolkingspercentages.
Het probleem is dat de effecten van die vier landen overal merkbaar zijn.
In de vorm van extreem weer, bedreiging van de landbouw…
…de stijgende zeespiegel en tal van andere problemen.
Snap je wat ik je vertel?
O, man.
Maar dit gebeurde niet zomaar ineens, dus het oplossen duurt ook lang.
Klopt, maar het is nooit te laat om wat te doen.
Als we onze CO2-uitstoot op alle manieren verminderen…
…en verandering eisen van bestuursorganen…
…kunnen we de effecten vertragen of zelfs omkeren.
Bedankt voor de lift. -Rustig aan, gast. En bedankt.
Die vogel klonk wel erg bekend.
De volgende dag gingen we ervaren wat de hoofdindustrie op Masig is…
…en een toeristische activiteit, vissen. Maar niet zomaar vissen.
Dit is een populair exportproduct.
In de VS noemen we ze kreeften, hier staan ze bekend als cray.
Dag broeders. -Dag, bala.
Dit zijn oom Ned en z'n zoon Ned. -Dag, broeder.
Klaar om te gaan? -Ik denk het.
Dag, broeder.
En zomaar een hond.
Dat komt niet goed.
Lief dat je mee wilt, maar dat kan echt niet.
Je moet terug.
Moet ik echt laten zien hoe goed ik als strandwacht ben?
We vroegen of we moesten helpen…
…maar iedereen zei dat ze totaal niet in de problemen was.
Ze weet hoe 't moet.
En ze heet Precious.
Nu Precious veilig is, gaan we ervandoor.
Ik ben dol op vissen en zoek altijd een nieuwe ervaring.
Het water is kristalblauw en perfect.
De lokale visserij heeft een kleine voetafdruk…
…en het gebied is niet vervuild of overbevist. Nog niet.
Op het water verdwenen m'n zorgen, tot ik besefte dat dit warm zeewater was.
En van de lepeltest weten we dat als het zout smaakt…
Smaakt zout. Dan zijn er ook haaien.
Haaien dus.
Heb je de laatste tijd een grote gezien? -Bij de steiger.
Hoelang geleden? -Drie weken geleden.
Jemig, ik dacht meer in jaren.
Waar water is, zijn haaien. -Er zijn altijd haaien.
Goed. Nou, ik heb er zin in. We gaan wat cray vangen.
Snel en efficiënt.
Ik probeer niet aan haaien te denken. Net als bij vliegen, gedachtekracht.
Tot ik een rugvin zie.
Zit er een snorkel bij?
Nee, broeder. We zijn vrijduikers. Grote longen.
De GoPro neemt op.
Daar gaan we.
Cray vinden is niet zo makkelijk.
Ze verstoppen zich onder alles, en je moet echt op jacht.
Het kost nogal wat tijd en energie, wat verklaart waarom ze zo duur zijn.
Een gemiddelde cray van hier kan wel zo'n 80 dollar kosten.
En ze zijn groot.
Ik kijk er eerlijk gezegd niet naar uit er één onder een rots vandaan te trekken.
Maar Ned weet niet anders.
Fijn dat hij er is, anders verdronken of verhongerden we tijdens de jacht.
Best lastig, of niet?
Dit is moeilijk.
Erg moeilijk.
Even pauze, en vanaf de boot kijken hoe het moet.
Wil je er weer in?
Ja, dat lijkt me wel oké.
We kijken hoe ze het doen, dan weten we hoe het…
Ik probeer 't te leren, door te observeren.
We zijn niet moe of zo. -Jullie zitten vol energie.
Ik kan nog zeker twee, tot vier uur door…
…voor ik moe begin te worden.
Jullie zijn net vissen. Je krijgt ook al schubben, zie ik.
Juist, ja.
Goed, de pauze is blijkbaar voorbij. Daar gaan we weer.
Ned zag een paar cray onder dit koraal.
Trek je je handschoenen aan, Zac?
Verdomme, wat is dat beest groot.
Zac, heb je je handschoenen? Allebei aantrekken.
Dat ding is groot. -Hij is enorm.
Hij is groot en zwaar.
Wat heb je daar, Zac?
En ik moet hem naar de boot brengen.
Het is net zo'n facehugger uit Alien…
…en vast net zo link als hij vrijkomt.
Bedankt, broeder. Ongelooflijk.
Prijs de Heer. -Een prachtig dier.
Goed gedaan, man. Zo leuk.
In deze prachtige oceaan jagen met de lokale bevolking…
…een enorme krab vangen…
…dit was een ervaring die ik nooit zal vergeten.
We namen pauze om ons op te frissen en op te laden.
Hoe gaat het?
Daarna gingen we wandelen met Fraser.
Ik zal je rondleiden in ons stadje. -Te gek.
Dit is Yorke Island, Masig. Dat is de traditionele naam.
Masig. -Masig Island.
Probeer dat eens uit te spreken, Zac. -Masig Eiland?
Ja, precies. Masig, zo zeg je het.
We liggen in het centrale cluster van de Straat Torres.
En we behoren tot de Kulkulgal-natie.
En kulka betekent bloed. We delen allemaal hetzelfde bloed.
Dit is onze gemeenschap en stam, we zijn er erg trots op.
Hoeveel mensen wonen er op dit eiland? -Op dit moment zo'n 250.
De afgelopen 12 jaar is het sterk afgenomen.
Veel mensen zijn verhuisd voor werk, op zoek naar kansen in het zuiden.
Het eiland is klein en mist de infrastructuur…
…voor grootschalig toerisme.
Maar er zijn kleine bedrijven die unieke vakanties aanbieden…
…aan erg kleine groepen.
Kan dat uitgebreid worden? En in welke mate?
Misschien zijn er nog onbenutte duurzame economische kansen.
Kunnen ze het culturele aspect van hun toerisme verhogen…
…zoals in Cooya Beach?
Kijk aan, precies in het midden.
Je kent de situatie hier, wat is er eigenlijk allemaal mogelijk?
Hoe kunnen we met ecotoerisme wat overbrengen en ook wat verkopen?
We buiten niets uit, we gebruiken het om een verhaal te vertellen…
…over de problemen waar we voor staan, maar we moeten er ook wat aan verdienen.
We geven de jongere generaties de kans om erom te geven en ook zo te leven.
Dit is echt een van de mooiste plekken die ik ooit heb gezien.
En het is wel bizar. Volgens mij zei jij het ook al.
Australiërs kennen de Straat Torres en de geschiedenis al niet.
Ik denk dat zeker 90 procent niet veel weet over de Straat Torres.
En dat is echt ironisch in de 21e eeuw…
…want het is niet alleen ons verhaal, ook een Australisch verhaal.
Australiërs willen een verschil maken voor het milieu. Dan zou ik hier beginnen.
De mensen hier zitten in een lastig parket.
Hoe laat je iedereen snappen dat een kleine groep mensen…
…zo veel te lijden heeft onder de keuzes van de rest van de wereld?
Deze landmassa zie je nauwelijks op een kaart.
De meesten zullen hier nooit komen…
…en het wordt vast nooit een toeristische trekpleister…
…maar hun boodschap mag gehoord worden.
Mensen leven hun leven, en snappen de gevolgen niet…
…omdat het niet tastbaar voor ze is.
In de grote stad zie je de erosie niet plaatsvinden.
Als je in de betonnen jungle, het zakendistrict bent…
…of ergens in een mooi appartement…
…is daar niets mis mee, dat is fantastisch.
Maar mensen moeten de impact begrijpen…
…die de keuzes die ze maken heeft op kwetsbare plekken.
Zeker weten.
En het is belangrijk dat mensen dat snappen en het verbinden aan…
We moeten ze confronteren met dat deel, op een menselijke manier.
Je vertelt mensen verhalen zodat ze begrijpen:
'Dit is mijn keus, en zo beïnvloedt 't mensen om wie ik geef…
…maar die ik niet ken.'
Dit is wel een unieke positie, Masig is nog niet echt bekend.
Mensen kennen het nog niet. En het is hier echt prachtig.
Een adembenemend eiland, met zo veel te bieden.
En mensen hierheen halen om de juiste redenen…
…de milieu-impact uitleggen en ze ter plekke te laten zien wat er gebeurt…
…vind ik een geweldig idee.
Fraser neemt ons mee naar de winkel. Er zijn er hier maar twee.
Wat ze niet hebben, heb je niet nodig. Je vindt het ook nergens anders.
Ik eet vanavond onze vangst, dus Darin is op zoek naar verse groenten.
We gaan vanavond grillen, toch? -Op een open vuur op het strand.
Cool. -Kijk maar wat je wilt.
Groenten, toch? -Zeker weten.
Bananen laat ik niet liggen.
Wekelijks komt er een vracht.
Ze krijgen subsidie van een non-profit…
…die levensmiddelen levert aan afgelegen gebieden zoals hier.
Darin heeft gevonden wat hij nodig heeft.
Creditcard. -Bedankt.
Bedankt. Eso. -Graag gedaan. Eso.
Natuurlijk heeft Mitch een snack gevonden. Om eerlijk te delen, natuurlijk.
Kijk, hij is nu zo gelukkig. -De peperkoekjongen.
Dit zijn al onze visserijen. -Hoeveel mensen vissen er op het eiland?
Veel jongens doen het. Ik denk ongeveer 20 jongens.
Dit is ongelooflijk. -We kunnen naar dat eiland lopen.
Kun je daarheen lopen? -En naar die.
Hoe het eiland er over honderden jaren ook uitziet…
…de bevolking van Masig zoekt duurzame oplossingen voor nu.
We moeten ons voedsel veiligstellen, energie, gezondheid, aansluiting…
…dat zijn cruciale zaken.
In dit deel van de wereld moeten we onszelf zien te redden.
Als we die vragen nu niet stellen, staat ons een enorme schok te wachten.
Alles overkomt hier nu een erg kleine bevolkingsgroep.
In de steden richt iedereen zich op één ding.
Daar hebben ze vervuiling en energieproblemen.
Maar hier slaat alles in principe tegelijk toe.
Ja, precies.
Al die dingen samen, en dan verkleind tot de kern.
Je ziet hier gewoon gebeuren hoe al die dingen samen komen.
De mensen op Masig zoeken manieren om hun economie uit te breiden…
…en meer sportvisserij en eettoerisme bieden mogelijkheden…
…maar dan wel duurzaam.
Dag, maatje. -Kijk, Precious is terug.
Ik denk dat we Darin kwijt zijn.
Het is hier echt een paradijs.
Het water is uitnodigend en kristalblauw.
Het lijkt me zelfs hét moment voor ons om hier even van wat rust te genieten.
Dat is echt watertrappelen op olympisch niveau.
Terwijl we van het water genieten, vraag ik me af…
…hoeveel generaties Masig nog boven zeeniveau zal blijven.
Misschien kan de wereld veranderen, en is 't nog niet te laat.
Want dit plekje op aarde?
Veel beter wordt het niet.
De zon gaat onder en onze dag loopt ten einde.
Tijd voor een feestmaal op het strand met onze nieuwe vrienden.
Het hoofdgerecht is de enorme cray die we eerder vandaag vonden.
Het gebruik is dat de jongens de traditionele dans voortzetten.
Het is belangrijk dat elke generatie dit soort tradities doorgeeft…
…zodat de cultuur blijft overleven.
Muziek, dansen, eten.
Feesten zijn dus overal hetzelfde.
Nu moeten we nog één ding doen…
Zorgen dat alle lenzen schoon zijn. Hoi, Mitch.
Goed, nu kan het feest beginnen.
Goedemiddag, pap, tante. Dit is mijn oom, Oom Mike.
Aangenaam Oom Mike, ik ben Zac. -Darin, aangenaam kennis te maken.
Insgelijks. -Bedankt dat we hier mogen zijn.
De jongens gaan optreden en Oom Mike zal het belang van de dans uitleggen.
Het is een sterrendans. Een ster in onze cultuur…
We zijn zeevaarders, we leven van de zee…
…en gebruiken sterren om 's nachts te navigeren.
Sterren zijn erg belangrijk voor ons.
Ooit heeft u deze dans gedaan. -Ja, en Fraser heeft hem ook gedaan.
En de choreografie blijft hetzelfde? -Ja, dit zijn de mensen die het leren.
Van generatie op generatie dus.
Fijn dat u dit vertelt, dank u.
Als cultuur die erg verbonden is met de zee…
…hebben ze ook een diepe band met de sterren.
In de handen van de jongens zie je de sterren uit de hemel.
Hun cultuur wordt bewaard door zang en dans…
…en van generatie op generatie doorgegeven…
…als mondelinge geschiedenis van mythologie en legendes.
Echt cool.
Goed gedaan, jongens.
Heel goed gedaan.
Je bent een echte ster, jongen. Aangenaam, wat zijn jullie goed.
Dat was de show, nu het avondeten.
Dit is Mikey, onze chef-kok vanavond.
Hij bereidt een cray boven een vuur op bijna dezelfde manier…
…als het hier al duizenden jaren gebeurt.
Het bijzondere aan de bereiding van cray en vis…
…is het gebrek aan voorbereiding.
Je haalt ze uit de oceaan en kookt ze boven een open vuur.
Natuurlijker wordt het niet.
Ik ben zo benieuwd hoe het smaakt.
Michael, hoe gaat het? -Met jou?
Dit zijn Darin en Zac. -Goed je te zien.
Ik heb die mooie cray van jullie. En de vis.
Goed hè? Hoe ga je hem koken? -We gooien hem op het vuur.
Het rooster is voor de dieren, de folie voor de vis.
Was dat je eerste vangst? -Ze lijken nu groter.
Het lukt hem wel. -Jemig.
Kijk toch eens. -Ze zien er prachtig uit.
Inderdaad. -Je kunt ze verkopen voor 80 dollar.
Wauw. Dit is dus een goed feestmaal. -Jazeker.
Wil je proeven?
Eerst een voorgerechtje dat we ook eerder hebben gevangen…
…een lokale spinefoot, een fijne, milde witvis.
Echt vers.
En vers van de grill.
Deze vis kende ik niet, heerlijk.
En fijn te weten waar hij vandaan komt, geen commerciële kweek.
Dit is gewoon zo duurzaam als maar kan.
Wil er nog iemand proeven?
Mitch vast wel.
Dat willen ze zeker.
Corey is dichterbij.
Maar de scène loopt zo lekker, dus ik neem nog een paar hapjes.
O, man. Dit is zo lekker.
En nu het hoofdgerecht, de buit van onze duik vanmiddag, de cray.
En hij stelt niet teleur. En dit zijn gewoon kreeften.
Niet echt gewoon, maar grote, mooie, malse kreeften.
Gegrilde schaaldieren, zoals de natuur het bedoeld heeft.
Dit eten wij elke dag.
Wauw, vriend.
Echt geweldig. -Ik wil je niet jaloers maken.
Kijk dan hoeveel vlees eraan zit.
Een geweldige textuur, en precies stevig genoeg.
Precies genoeg pekel van het zoute zeewater.
Je proeft de versheid van de schone oceaan bij elke hap.
Ook aandacht voor Darin.
Zijn de groenten al gaar?
Hij krijgt traditionele tuber…
…een knolgewas dat lijkt op een yam of aardappel.
Wat zeg je daarvan?
En was andere gegrilde groenten, die hij in de winkel kocht.
Heerlijk, vriend. -Ze zien er goed uit.
Kijk toch eens.
Ik bewonder Darins toewijding en enthousiasme…
…voor de plantaardige geneugten…
…en ik geef het hem na dat hij zich eraan houdt. Bijna altijd.
Het is geen wedstrijd tussen gerechten. Toch wel, ik win.
Deze wint zeker.
Dit was een perfecte dag.
We zijn vereerd deze mensen te hebben ontmoet…
…en dankbaar voor hun warme gastvrijheid.
Mike, koeyma eso. Bedankt. -Graag gedaan, broeder.
Koeyma eso. -Jullie hebben gedoken.
Ik ben er om het klaar te maken. Hopelijk was het lekker.
Bedankt. -Graag gedaan.
Koeyma eso, broeder. Bedankt. -Graag gedaan.
Hou van je, broeder. -Ik van jullie. Geniet.
Een dag het eilandleven op Masig meemaken…
…zo'n kans krijg je eenmaal in je leven.
Soms willen mensen gewoon hun verhaal vertellen.
Ze willen geen antwoord van je, maar dat je gewoon luistert.
Er is geen eenvoudige oplossing. Misschien is die er helemaal niet.
Als de temperatuur op aarde stijgt…
…kan dit eilandje ooit worden opgeslokt door de oceaan…
…en moeten de mensen verhuizen en ergens anders een nieuw leven beginnen.
Hoewel hun stranden en huizen misschien wegspoelen…
…worden hun verhalen, hun muziek, hun dans en hun gelach…
…hopelijk nog steeds doorgegeven aan de volgende generaties.
Ik heb er nooit over nagedacht, maar net zoals we de aarde delen…
…delen we ook de sterren.
De volgende keer dat je 's nachts omhoog kijkt en de sterren ziet…
…denk dan even aan de band met alle mensen die zo ver weg zijn.
Waar ze ook zijn.
Ons team erkent de inheemse Australische landeigenaren.
Respect voor alle Oudsten, zij hebben de cultuur en hoop in handen…
…van alle inheemse volken in het land.
Ondertiteld door: Martijn Beunk