SERIAL NETFLIX
Efekt motyla.
Zgodnie z jego założeniem trzepotanie skrzydeł jednego owada
może wywołać ciąg zdarzeń,
który wpłynie na inne zdarzenie po drugiej stronie globu,
akumulując wiatr, który wywoła tornado.
Trochę naciągana koncepcja? Pewnie.
Zamiast pojedynczego motyla
wyobraźcie sobie kilka miliardów motyli.
Teraz zamiast motyli
wyobraźcie sobie wpływ ponad dwóch miliardów ludzi
na poziom CO2 w atmosferze planety
w przeciągu setek lat.
Jednym z mniej znanych niebezpieczeństw związanych ze zmianą klimatu
można zobaczyć na tym drobnym archipelagu
przy północnym wybrzeżu Australii.
Poziom morza wzrósł tak bardzo,
że woda pokryła całe wyspy.
Choć mieszkańcy wysp
prawie w ogóle nie przyczyniają się do wzrostu emisji CO2,
są jednymi z najbardziej narażonych na jego działanie.
Zaproszono nas na jedną z wysp.
Będziemy chłonąć wszystko to, co ma do zaoferowania.
Od starożytnej kultury po dziewicze plaże
i najlepsze łowiska na Ziemi.
Przygotujcie się i zapnijcie pasy.
Czas na przygodę.
Zaczynajmy.
Nasz poranek zaczynamy w Melbourne.
Przedsmak Cieśniny Torresa poznamy na kontynencie.
Oto rdzenna restauracja wyspiarska
zwana Mabu Mabu.
Szefowa kuchni i właścicielka, Nornie Bero, pochodzi z wysp
w pobliżu naszej destynacji.
Opowie nam co nieco o wyspach.
Nauczymy się wypiekać słynny chleb
na bazie jej rodzinnego przepisu.
- Witajcie. - Dziękujemy.
- Przygotujemy dziś chlebki damper. - Czad.
Taki jadłam za młodu.
Nie użyjemy podziemnego pieca, bo mamy nową technologię.
- To nadal przepis tradycyjny. - Jazda.
Czas się pobrudzić. Trochę mąki do każdej miski.
Dodamy też pieczoną dynię.
Wrzućcie do miski.
Weźcie garść.
- I do miski. - Fajna konsystencja.
Teraz będziemy ugniatać.
Dynia i mąka razem.
„Mabu mabu” coś oznacza?
To znaczy „częstuj się”.
- Wsuwaj? - Tak.
Po prostu smacznego.
Połóżcie ciasto na rozsypaną mąkę.
Jestem zwolenniczką kupowania prosto od rolników.
Żadnych pośredników, o ile mogę.
Większość personelu to rdzenna ludność.
Gdy zaczęłam pracować w branży, było mi naprawdę ciężko.
- Czyli ten projekt to pasja? - Tak.
Wspieram też inne rdzenne biznesy w ramach mojej działalności.
Twój jest dobry, Zac za mocno ugniata.
Naprawdę? Zawsze to samo.
Delikatne ruchy.
Jestem Wyspiarką, więc użyjemy bananowca.
Super.
Musimy nagrzać liście.
Chcemy wydobyć z nich olej i aromat.
Jesteśmy w nowoczesnej kuchni, ale pieczemy
według przepisu, który ma tysiące lat.
Wrzuciłam je i od razu widać olej.
- Natychmiast. - Połóżcie tu wasze.
Od razu inny kolor.
Olej z liści to kluczowy element procesu.
Zawijamy w nie ciasto.
Błyszczącą stroną do stołu.
Dzięki temu skórka chleba ma świetny smak i konsystencję.
Chlebki na środek.
Teraz składamy liście
i zawijamy w ładny bochenek.
- Coś takiego? - Całkiem nieźle.
Według tradycji taki chleb powinno się zakopać w podziemnym żarze.
My używamy pieca.
Wciąż robi się go ręcznie, to tylko ułatwienie.
Ekstra.
Teraz Nornie opowie nam o dorastaniu na wyspach.
To grupa wysp, każda ma swój dialekt.
Mój to Meriam Mir.
Meriam Mir.
- Naprawdę dobra wymowa. - Fajnie.
„Mabu mabu” to zwrot w języku ludu Meriam.
Spoko.
Nasz główny totem to gekon, nazywamy go wanpun.
Drugi totem to beizam, czyli rekin.
Poznaliśmy już totemy, które symbolizują duchową więź
i opiekę nad zwierzęciem.
Takie podejście do ekosystemu ukazuje piękno ich kultury.
Co oznaczają?
Wanpun to święte zwierzę, bo daje znać, gdy przychodzą goście.
Gdy go słyszysz, nadciągają złe lub dobre wieści.
Rekinów po prostu nie jemy.
Jeśli pójdziecie tu na rybę z frytkami, pewnie podadzą wam rekina.
- Poważnie? - Tak.
Nie miałem pojęcia.
Badania wykazały, że australijska ryba z frytkami
to najczęściej rekin z frytkami.
Z powodu etykietowania
na talerzu może się znaleźć zagrożony gatunek.
Najlepiej zamówić same frytki.
Jeśli nie chcecie jeść rekina,
musicie poprosić o inną część ryby.
Dobrze wiedzieć.
Niedobrze.
Uwielbiam rekiny.
Są częścią naszej kultury, a ocean to źródło naszego pożywienia.
Nigdy nie przeławiamy oceanu, bo musimy łowić ponownie.
Żyje się tam jak w kręgu życia.
Jesteśmy wielokulturowi, nie ma mowy nienawiści.
Potrafimy żyć ze sobą w zgodzie.
- Jedziemy tam. - Tak jest.
Nie mogę się doczekać.
Teraz jestem jeszcze bardziej podekscytowany wyprawą.
Twoje tatuaże to lokalne przyprawy?
Dokładnie, mam ostrą i słodką stronę.
- Słodka i ostra. - W ogóle się nie dziwię.
Rozmawiasz z jedną albo z drugą stroną.
Nie robię sobie tatuaży, dopóki nie wymyślę takiego wytłumaczenia.
Z czego to jest?
Z masła i złotego syropu.
Złoty syrop to nasz australijski syrop.
Jest jak melasa.
Czysta trzcina cukrowa.
- Masz wegańskie masło? - Tak.
Super.
- Używamy tylko wegańskiego. - Super.
- Żadnego innego. - Cudownie.
Jem tylko wegańskie masło, choć nie jestem weganką.
W porządku.
Po prostu kocham mięso. Wybacz.
- Ryby też. - Spoko.
Luz.
Wyspiarze nie mogą być wegetarianami.
Nie ma sprawy.
Żartowałam. Są też wegetarianie,
ale żyją tutaj.
Opuścili wyspy.
O rety.
To jak roast Darina.
Nie musisz przepraszać.
Mamy wielu wegańskich followersów.
Przygotowuję dania na bazie dżemu i kolorowych warzyw.
Więc z niejednego pieca chleb jadłaś. Próbujemy chleba z naszego?
Dowcipniś.
No pięknie.
To o tym cały czas myślałeś?
- Kombinował, kiedy wrzucić żart. - Wcale nie!
Kiedy by sobie zażartować.
Poważnie mówię, chlebki już gotowe.
To wiem o wypiekach.
Gdy czujesz ten piękny zapach, są gotowe.
Od razu czuć.
Bananowy aromat. Całkiem niezłe jak na pierwszy raz.
Twój ma fajną skórkę.
Patrzcie na to.
Całkiem nieźle.
Starałem się.
Kromka dla ciebie.
- Zapomnijcie o dietach. - Dzięki za pozwolenie.
Nasmarujcie.
- Trochę więcej? - Idealnie.
Gotowi? No to próbujemy.
Przepyszny jest, dziękujemy.
Zawsze mawiam, że trzeba podzielić się z innymi.
- Jest zbyt pyszny. - No jasne.
Co wy na to?
Mabu mabu!
Weźcie po kawałku.
- Rewelka. - Wielkie dzięki.
Uważajcie sobie, bo będziecie wyglądać tak jak ja.
To nie dzieje się samo z siebie.
Brzuchy pełne i głowy zainspirowane.
Jesteśmy gotowi opuścić ląd i wybrać się do celu wyprawy.
Na Wyspy w Cieśninie Torresa.
Dotarcie tam wymaga paru lotów.
Mogę latać, w końcu ciągle to robię, ale wolę większe samoloty.
Im mniejszy samolot, tym bardziej się denerwuję.
Przynajmniej nie lecimy takim małym.
Czyli to ten drugi? No wspaniale.
O rety.
- Już. - Dzięki, mamo.
Gotowy do startu.
Jestem bezpieczny.
Które to menu?
Spytam stewardessy.
No tak, nie ma stewardessy.
Rozluźnię atmosferę żartem rodem z DC Comics.
Podobno na wyspie żyje grupa potężnych wojowniczek.
- Powaga? - Nie mogą stamtąd wyjeżdżać.
Dziwna sprawa, bo nie widać ich gołym okiem.
Do tego znajduje się tam portal do innego wymiaru.
- Zrobili o tym film. - Naprawdę?
Czyli to Wonder Women?
Z tego nie skleimy odcinka.
Czy ktoś jeszcze się denerwuje?
Nie.
Tak.
Ja cię kręcę.
Skrzydło wibruje.
Tamto nie.
Jeny.
Nieźle.
Patrz na to.
Nie wszystko jest instagramowalne.
Wyspy w Cieśninie Torresa to archipelag 250 malutkich wysp
na północ od Australii i na południe od Papui-Nowej Gwinei.
Spośród 250 zamieszkanych jest tylko 18.
Odwiedzamy Masig, znaną jako wyspę Yorke.
Jest malutka, ma zaledwie 1,3 km².
Leży w krystalicznie czystych wodach Cieśniny Torresa.
Tylko parę wysp ma drobną infrastrukturę turystyczną.
Przylot na Masig wymaga pozwolenia lokalnego samorządu,
które oczywiście mamy.
O ile tam dotrzemy.
To dobry znak, gdy samolot ma tylko jedno śmigło.
Zapasowego nie ma.
Wolałbym, żeby były dwa.
Wspaniale jest widzieć dziewiczą przyrodę.
Spójrz na tę wysepkę. Niesamowite.
To błogosławieństwo.
Lecimy do miejsca, które nie przyjmuje turystów.
Oby udało nam się uświadomić światu, co przeżywa ta społeczność.
To zaszczyt, że cała nasza ekipa
może być tam z nami, by opowiedzieć ich historię.
Czy Darin to słyszy?
To chyba nie mikrofalówka.
No do *****, co to jest?
Ostrzeżenie?
Agresywny sygnał.
Chyba zły sygnał.
To nasza wyspa?
- Boże drogi. - Ja cię kręcę.
Wszyscy machają.
- Poważnie? - No.
Czad.
O rany.
Brawa dla pilota!
Jesteśmy! Mówiłem, że to bezstresowy lot.
Zaraz poznamy złożoną historię Masig.
Rosnący poziom mórz powoduje erozję takich drobnych wysp,
przez co ich mieszkańcy tracą swoje domy i kulturę.
Główny przemysł to rybołówstwo.
Kolejny jest sektor publiczny, który podtrzymuje infrastrukturę
dla około 270 tutejszych mieszkańców.
Jest tak mała, że uczniowie muszą płynąć do liceum
na inną wyspę lub na kontynent.
Po skończeniu edukacji większość się przeprowadza.
Zmiana klimatu dotyka tych ziem,
a miejscowi proszą rząd i resztę świata o ratunek.
Ich wysiedlenie oznacza zanik ich dziedzictwa,
a morze pochłonie historię niemal sześciu pokoleń.
Większość Masig leży na wysokości 3 metrów n.p.m.
Poziom wód podnosi się co roku,
a miejsca odpowiednie do uprawy lub łowiectwa
nie są już dostępne.
Inne lokalne społeczności też zalewa ocean.
Przyczyniają się do zmian klimatu w stopniu znikomym albo żadnym,
ale najbardziej odczuwają ich skutki.
Mogą być ostatnim pokoleniem, które tu mieszka.
Jesteśmy wdzięczni za zaproszenie.
Chcemy chłonąć wszystko, co możemy,
od wspaniałych ludzi z tych wysp.
Lud Masigal wita was na naszych ziemiach.
Jesteśmy częścią narodu Kulkulgal. To zaszczyt gościć was tu dzisiaj.
Dziękujemy za zaproszenie.
Pijcie.
Dzięki.
Cześć wam, jestem Fraser.
Miło cię poznać, bala.
Oto Fraser, nasz gospodarz i przewodnik kulturowy.
Dzieciaki są zaintrygowane.
Chwała Panu.
Witamy was serdecznie, czujcie się jak w domu.
Nie możemy się doczekać.
Od razu czuć ten spokój. Można się odłączyć i zrelaksować.
Niesamowite. Powitała nas chyba cała wyspa.
Są tacy uroczy.
Po podróży jesteśmy głodni i zmęczeni.
Zasiadamy więc wraz ze starszyzną i radnymi na modlitwę i ucztę przy pizzy.
Czuję się jak w domu.
Jak na spotkaniu z rodziną, której nie znałem.
Fraser wspomniał, że tu wszyscy się znają i wielu z nich to rodzina.
To bardzo mała i zżyta społeczność, od razu czuć ich więź.
Poznaliśmy się bliżej, śmiejąc się i dokazując.
Delektowaliśmy się pizzą o zachodzie słońca.
Rosnący poziom mórz to też zagrożenie dla innych.
To problem globalny.
Co powoduje wzrost poziomu mórz?
- Czołem. - Cześć.
Mieszkamy tu już szmat czasu.
- Coś ci pokażę. - Dobra.
Zaraz! Nie znoszę latać.
Wraz z rosnącą skalą uprzemysłowienia
obserwujemy niepokojący wzrost poziomu dwutlenku węgla.
Wysoka koncentracja gazów cieplarnianych zatrzymuje ciepło w atmosferze,
powodując wzrost średniej temperatury na świecie,
co z kolei podnosi poziom morza.
Teraz najważniejsze.
55% globalnych emisji CO2 wytwarzają tylko cztery kraje,
a ich udział w emisjach
jest niewspółmierny do populacji.
Problem w tym, że skutki emisji tych krajów
odczuwa cały świat
pod postacią ekstremalnej pogody, problemów z rolnictwem,
rosnącego poziomu morza i masy innych kłopotów.
Łapiesz temat?
O rety.
To nie stało się z dnia na dzień, więc rozwiązania nie znajdzie się szybko.
Ale nigdy nie jest za późno, by zacząć działać.
Jeśli każde z nas ograniczy emisje dwutlenku węgla
i zażąda zmian od rządów całego świata,
możemy spowolnić lub odwrócić efekty zmiany klimatu.
- Dzięki za lot. - Wyluzuj, koleś. Dzięki.
Brzmiał jakoś znajomo.
Następnego ranka czeka nas świetna przygoda, czyli wyprawa rybacka.
To też największy przemysł na Masig.
Łapiemy konkretne zwierzę, bardzo popularny towar eksportowy.
Przed wami miejscowy homar.
Cześć, balas!
- To Wujek Ned i jego syn, Ned. - Cześć.
- Gotowi? - Tak jest.
KUZYN NED REZYDENT MASIG
Cześć.
Jest też jakiś pies.
To chyba się nie uda.
Chciałbym cię wziąć, ale nie możemy.
Musisz wrócić.
Może powinienem wykazać się umiejętnościami ratownika?
Zapytaliśmy, czy trzeba jej pomóc,
ale powiedzieli, że da sobie radę.
No pewnie.
Nazywa się Precious.
Precious jest bezpieczna, możemy ruszać.
Uwielbiam łowić ryby i cieszę się tym nowym doświadczeniem.
Woda jest krystalicznie czysta.
Lokalny przemysł rybny jest niskoemisyjny.
Obszar nie jest też zanieczyszczony ani przełowiony.
Póki co.
Byłem spokojny, dopóki nie pojąłem, że to ciepłe morze.
Po teście z chochlą wiemy, co oznacza słona woda.
Jeśli jest słona, są tu rekiny.
Są tu rekiny.
Widzieliście dużego ostatnio?
Przy nabrzeżu.
- Dawno temu? - Trzy tygodnie temu.
Myślałem, że powiesz trzy lata.
- Skoro mamy tu wodę… - Są i rekiny.
Zawsze rekiny.
Jaram się. Złapmy trochę homarów.
Jazda.
Szybko i sprawnie.
Postaram się nie martwić rekinami. To jak latanie.
Ten strach jest tylko w głowie, dopóki nie zobaczy się płetwy.
A rurka?
Bez rurki, uprawiamy freediving. Ćwiczymy płuca.
GoPro działa.
Zaczynamy!
Niełatwo jest znaleźć homara.
Chowają się, gdzie tylko mogą. Trzeba na nie zapolować.
To zabiera sporo czasu i energii, co tłumaczy ich wysoką cenę.
Przeciętny okaz z tych okolic może kosztować 80 $.
Są naprawdę wielkie.
Właściwie to nie jestem zbyt chętny, by wytargać takiego spod skały.
Ned to stary wyjadacz.
Dzięki Bogu za Neda, bo inaczej umarlibyśmy z głodu,
próbując je znaleźć.
Trudno je znaleźć?
Bardzo trudno.
Chyba potrzebuję przerwy. Poobserwuję ich z łodzi.
Wracacie do wody?
No jasne, tylko ich poobserwujemy,
żeby podłapać temat.
Nauka przez obserwację.
- Nie jesteśmy w ogóle zmęczeni. - Macie masę energii.
Mógłbym tak pływać jeszcze dwie, a nawet cztery godziny.
Może wtedy się zmęczę.
Jesteście jak ryby.
Łuski na plecach do zdrapania.
No tak.
No dobra, koniec przerwy.
Wracamy.
Ned zauważył parę homarów pod tym koralowcem.
Założysz rękawice, Zac?
Kurde mol! Wielka sztuka!
Włóż rękawice.
Naprawdę spory.
Ogromny.
Jest duży i ciężki.
Co tam masz?
Mam za zadanie przetransportować go do łodzi.
Jest jak wielki ksenomorf z Obcego.
Pewnie tak samo wredny i groźny, gdy nie jest w sieci.
Dzięki, bracie. Było niesamowicie.
- Chwała Panu. - Piękne zwierzę.
- Ale zabawa. - Świetna robota.
Pływaliśmy w cudownym oceanie, polując na homary z miejscowymi.
Złapaliśmy olbrzyma.
To doświadczenie zapamiętam na zawsze.
Po wyprawie zrobiliśmy przerwę, by naładować baterie.
- Wszystko gra? - Tak.
Czas na spacer po okolicy z Fraserem.
Oprowadzę was po naszym miasteczku.
Ekstra.
Oto wyspa Yorke, czyli Masig. To nazwa tradycyjna.
- Masig? - Wyspa Masig.
- Spróbujesz wymówić, Zac? - Wyspa Masig?
Dokładnie tak.
Jesteśmy częścią centralnego archipelagu.
Jesteśmy częścią nacji Kulkugal.
„Kulka” oznacza krew.
Jesteśmy z jednej krwi.
Oto nasze plemię i społeczność. Jesteśmy z nich dumni.
Ilu macie mieszkańców?
Teraz około 250.
W ciągu ostatnich 12 lat mieszkańców ubywa.
Wiele osób szukało więcej możliwości i wyjechało na południe za pracą.
Wyspa jest malutka i nie ma infrastruktury
na szeroko zakrojoną turystykę.
Mimo to istnieją mikrobiznesy, które oferują wyjątkowe wakacje
dla bardzo małych grup.
Czy może być ich więcej? O ile więcej?
Czy istnieją niewykorzystane, ale zrównoważone możliwości?
Być może powinni połączyć aspekt kulturowy z turystyką,
tak jak w Cooya Beach.
W sam środek.
Pochodzisz stąd i wiesz, jakie są wyzwania.
Co można zrobić?
Jak wykorzystać turystykę, ekoturystykę i to miejsce,
by uświadamiać świat i sprzedać produkt.
Nie wykorzystujemy wyspy, tylko opowiadamy wraz z nią
historię wyzwań, z którymi się zmagamy,
jednocześnie zarabiając.
Tym samym dajemy młodym pokoleniom powód,
by opiekować się wyspą i tak żyć.
To jedno z najpiękniejszych miejsc, jakie widziałem.
To dość zabawne.
Sam wcześniej mówiłeś,
że nawet Australijczycy nie wiedzą o Wyspach i historii.
Na moje oko jakieś 90% nie wie zbyt wiele o Torres Strait.
Jak na XXI-szy wiek to ironia,
bo to nie tylko nasza historia, to też historia Australii.
Australijczycy mówią o zmianie klimatu i jak temu zaradzić.
Możemy zacząć od nas.
Miejscowi są w trudniej sytuacji.
Jak uświadomić wszystkim, co przeżywa niewielka grupa,
na którą wybory reszty świata mają tak negatywny wpływ.
Tę masę lądową ledwo widać na mapie.
Większość ludzi nigdy tu nie trafi.
Raczej nie będzie to popularne miejsce turystyczne,
ale ich słów musi wysłuchać cały świat.
Inni żyją swoim życiem nieświadomi konsekwencji,
bo ich po prostu nie widzą.
Gdy żyjesz w dużym mieście, nie zauważasz erozji.
W betonowej dżungli jak CBD w Sydney
albo w ekskluzywnym mieszkaniu,
nic nie zauważasz, wszystko gra.
Świat musi zrozumieć wpływ swoich wyborów
na miejsca szczególnie zagrożone.
Dokładnie.
To naprawdę ważne, by świat zobaczył to
z bardzo ludzkiej perspektywy.
Ludzie zobaczą nasze historie i coś sobie uświadomią.
„Moje wybory wpływają na ludzi, na których mi zależy,
ale których nie znam”.
Jesteście w wyjątkowej sytuacji.
To nieznane miejsce.
Ludzie o nim nie wiedzą, ale jest tu przepięknie.
Ta wspaniała wyspa ma tyle do zaoferowania.
Do tego dobre intencje, i to z bardzo dobrych powodów.
Pokazujecie skutki zmiany klimatu, w bardzo dosłowny sposób.
Przecież to dzieje się na waszej wyspie. To doskonały pomysł.
Fraser zabiera nas do sklepu. Na wyspie są tylko dwa.
Gdy czegoś tu nie ma, to tego nie potrzeba.
Innego źródła nie ma.
Na kolację zjem naszego homara, więc Darin potrzebuje warzyw.
Dzisiaj grillujemy?
Na otwartym ogniu na plaży.
- Spoko. - Wybierz coś sobie.
- Warzywka? - Jasne.
Bananów nie odpuszczę.
Dostawy są raz w tygodniu.
Sklepy wspierają organizacje non-profit,
które dostarczają podstawowe towary do tak odległych miejsc.
Darin znalazł to, czego potrzebuje.
- Kartą. - Dzięki.
- Dzięki, eso. - Proszę bardzo, eso.
Mitch też znalazł przekąskę. Chyba podzieli się z ekipą?
- Ale się cieszy. - Piernikowy chłopiec.
- To wszystkie łodzie rybackie. - Ile osób się tym zajmuje?
Sporo chłopa, jakieś 20 osób.
Cudownie.
Możemy pójść na tamtą wyspę.
- Na nogach? - Tam też.
Niezależnie od tego, jak będzie wyglądać wyspa za 100 lat,
jej mieszkańcy potrzebują zrównoważonych rozwiązań już dziś.
Musimy zadbać o pożywienie, energię, służbę zdrowia i łączność.
To kluczowe sprawy.
W tej części świata musimy mieć własne rezerwy.
Jeśli nie zajmiemy się tym teraz,
czeka nas ogromny szok.
Tu wszystko dzieje się naraz przy niewielkiej populacji.
W miastach wszyscy skupiają się na jednej rzeczy.
Mamy zanieczyszczenie i problem z energią.
Tutaj wszystko uderza naraz.
Dokładnie tak.
To jak zebranie wszystkich zjawisk
i skupienie ich w soczewce.
Widać w czasie rzeczywistym działanie każdego z nich.
Jednocześnie.
Mieszkańcy Masig szukają sposobów, by rozwinąć się gospodarczo.
W rybołówstwie sportowym i kulinariach tkwi potencjał,
o ile będą zrównoważone.
- Hejka. - To znowu Precious.
Darin może już do nas nie wrócić.
To miejsce to raj.
Zaprasza nas krystalicznie czysta woda.
Wiecie co?
To świetne miejsce i czas na przerwę.
Oto reprezentantka Australii w pływaniu pieskiem.
Cieszę się pływaniem, ale wciąż się zastanawiam.
Ile pokoleń mieszkańców Masig będzie ponad poziomem morza?
Może świat się zmieni. Może nie jest za późno.
W tym zakątku na Ziemi lepiej być nie może.
Zachód słońca zwiastuje koniec dnia.
Czas poświętować z nowymi znajomymi podczas uczty na plaży.
Danie główne to złapany wcześniej ogromny homar.
Przyjęło się, że chłopcy wykonują tradycyjny taniec.
Ważne jest przekazywać takie tradycje z pokolenia na pokolenie,
by kultura mogła przetrwać.
Muzyka, taniec i jedzenie.
W każdym miejscu na świecie świętuje się podobnie.
Zostało jeszcze jedno zadanie.
Proszę wyczyścić obiektyw. Pozdro dla Mitcha.
Możemy zacząć imprezę.
Cześć, Tato i Ciociu. Oto Wujek Mike.
Miło poznać, jestem Zac.
- Miło mi. - Oto Darin.
Miło was poznać.
Dzięki za zaproszenie.
Chłopcy przygotowali występ.
Wujek Mike objaśni znaczenie tańca.
To taniec gwiazd, które są częścią naszej kultury.
Żyjemy nad morzem i jesteśmy od niego zależni.
Nocą nawigujemy za pomocą gwiazd.
Gwiazda jest dla nas bardzo ważna.
- Kiedyś pan też tańczył? - Tak, Fraser też.
Podobna choreografia?
To oni jej uczą.
Każde kolejne pokolenie.
- Nie możemy się doczekać. - Dzięki.
Ich kultura jest bezpośrednio związana z morzem,
ale mają też głęboką więź z gwiazdami.
Spójrzcie na dłonie.
Mają tam symbole gwiazd na niebie.
Śpiew i taniec pielęgnują kulturę,
którą przekazują sobie kolejne pokolenia
w formie historii mówionej, mitów oraz legend.
Ekstra.
Brawo.
Dobra robota.
Jesteś prawdziwą gwiazdą.
Miło was poznać, jesteście świetni.
To koniec show, teraz czas na kolację.
Tego wieczoru nasz szef kuchni to Mikey.
Przygotowuje homara dokładnie tak samo,
jak robiono to od tysiącleci.
Mają świetną metodę na gotowanie owoców morza.
Nie obrabiają ich wcześniej.
Wyciągają je z oceanu i po prostu smażą na ogniu.
Naturalniej się nie da.
Nie mogę się doczekać.
- Jak leci? - Cześć.
- To Darin i Zac. - Dobrze cię widzieć.
W menu wasz homar i trochę ryby.
Jak je przygotowujesz?
Po prostu wrzucam na ogień.
Najpierw ruszt.
Potem ryba na folię.
- Tego złapałeś najpierw? - Wydają się większe.
- Da radę. - Ja cię.
Super.
Patrzcie na to.
Piękne są.
- Rzeczywiście. - W detalu poszłyby za 80 $.
Czyli to znakomita uczta.
No jasne.
Próbujecie?
Zaczniemy od przystawki, również złapanej dzisiaj.
To miejscowy sygan, biała ryba o łagodnym smaku.
Świeżutka.
Prosto z grilla.
Pyszna, nigdy takiej nie jadłem.
Dobrze znać źródło pochodzenia. Nie jest z hodowli.
Stuprocentowo ekologiczne źródło.
- Ktoś chce spróbować? - Mitch na pewno.
Wszyscy chcą.
Corey jest najbliżej.
Szkoda zmarnować tak świetne ujęcie. Jeszcze trochę podjem.
Ale pyszne.
Czas na danie główne.
Nasz popołudniowy łup, czyli homar.
Nie zawodzi, a to tylko homar.
Wielki, przepiękny i soczysty homar.
Skorupiak z grilla, jak natura przykazała.
Rany.
Jemy to na co dzień.
No przecież, stary. Niesamowite.
Nie bądź zazdrosny.
Spójrz, ile tego jest.
Świetna konsystencja i idealna chrupkość.
Idealnie zamarynowany w morskiej wodzie.
W każdym kęsie czuć świeżość oceanu.
Dla Darina też coś mamy.
Jak tam warzywka?
Zje miejscowe bulwy,
warzywo korzeniowe, jak ziemniak i pochrzyn.
Co wy na to?
Do tego inne grillowane warzywa, które kupił w sklepie.
O tak.
Dobrze wyglądają.
Patrzcie na to.
Zawsze doceniam jego oddanie i entuzjazm
do roślinnych przysmaków i przyjemności.
Szanuję wytrwałość w swoich postanowieniach.
Prawie nigdy nie łamie swoich zasad.
To nie konkurs na lepsze danie.
A może jednak? Ja wygrywam.
Ten wygrywa.
To był idealny dzień.
Jesteśmy wdzięczni, że mogliśmy ich poznać.
Doceniamy ich gościnność.
Dzięki, koeyma eso.
- Dziękuję. - Ależ proszę.
Koeyma eso.
Byliście nurkować,
więc ja gotuję, mam nadzieję, że było smacznie.
- Dziękuję. - Spoko.
- Koeyma eso, bracie. Dzięki. - Luz.
- Kocham cię, bracie. - Kochamy was. Smacznego.
Pokazaliśmy dzień z życia na wyspie Masig.
Coś takiego dzieje się raz w życiu.
Czasami inni po prostu chcą opowiedzieć swoją historię.
Nie chcą odpowiedzi, chcą tylko być wysłuchani.
Tu nie ma prostych odpowiedzi, być może nie ma żadnej odpowiedzi.
Temperatura na Ziemi rośnie,
a pewnego dnia tę niewielką wyspę może pochłonąć ocean.
Mieszkańcy będą zmuszeni się przenieść i zacząć gdzieś nowe życie.
Choć woda może zabrać ich plaże i domy,
to mam nadzieję, że ich historie, muzykę, taniec i śmiech
przekażą następnym pokoleniom.
Nigdy o tym nie myślałem, ale dzielimy ze sobą nie tylko Ziemię.
Dzielimy ze sobą gwiazdy.
Gdy następnym razem spojrzycie w niebo,
w głąb oceanu pełnego gwiazd,
pomyślcie o więzi, jaka łączy was z ludźmi daleko stąd,
gdziekolwiek są.
Oddajemy hołd rdzennej ludności Australii i ich starszyźnie,
która krzewi wspomnienia, tradycje, kulturę i nadzieje
Aborygenów i Wyspiarzy z Cieśniny Torresa.
Napisy: Mikołaj Kopczak