BİR NETFLIX DİZİSİ
Kelebek etkisi.
Önermeye göre
tek bir böceğin narin kanat çırpışı
olaylar zincirine neden olabilir,
Dünya'nın diğer tarafında bir olay meydana gelebilir,
bir kasırgaya yol açacak kadar rüzgâr çıkarabilir.
Biraz abartı mı? Muhtemelen.
Ama bir kelebek yerine
birkaç milyar kelebeğin etkisini düşünün.
Bir de kelebekler yerine
iki milyardan fazla insanın etkisi olduğunu düşünün.
Yüzyıllardır atmosferdeki karbondioksit seviyesini yükseltiyorlar.
Dünya'nın sıcaklığındaki artışın bilinmeyen zayiatlarından biri de
Avustralya kıtasının kuzeydoğu kıyısındaki
bu küçük adalar topluluğunda görülüyor.
Deniz seviyesi yükselmeye devam etti,
sel o kadar kötü hâle geldi ki adalar su altında kaldı.
Karbondioksit seviyesindeki artışa neredeyse hiç katkısı olmayan adalılar
bunun etkilerini en çok hisseden kişiler.
Bu küçük adalardan birini keşfetmek
ve antik kültürden bakir sahillere
ve dünyadaki en iyi balık avlarından bazılarına kadar sunduğu her şeyi görmeye
davet edildiğimiz için çok şanslıyız.
Hazır olun ve kemerlerinizi bağlayın.
Macera…
…başlamak üzere.
Anakarada Torres Boğazı'nı tatmak için
günümüze Melbourne'ın kalbinde başlıyoruz.
Burası yerlilerin işlettiği bir restoran,
adı Mabu Mabu.
Baş aşçı ve yerin sahibi Nornie Bero,
sıradaki durağımızın yakınındaki bir adada doğup büyümüş.
Bu adalıdan bir şeyler öğrenmeye ve aile ekmeğinden pişirmeye geldik.
Torres Boğazı'ndan bir ailenin tarifi.
-Hoş geldiniz. -Hoş bulduk.
-Bugün biraz damper yapacağız. -Harika. "Dampa."
Ben bu ekmekle büyüdüm.
Modern teknolojimiz olduğu için yer altında pişirmeyeceğiz.
-Ama geleneksel şekilde pişireceğiz. -Başlayalım.
Pekâlâ, ellerimiz kirlenecek. Kâselere biraz un koyalım.
Kavrulmuş bal kabağı da koyacağız.
-Kâsenize koyun. -Vay canına.
Bir avuç alın.
-İşte bu. Al bakalım. -Çok iyiymiş.
-Şöyle ezerek bal kabağını… -Evet.
…una yedireceğiz.
"Mabu mabu" ne demek?
"Mabu mabu", "Buyurun" demek.
-"Yiyin" der gibi. -Evet.
-Afiyet olsun. -Afiyet olsun.
Hamurunuzu bu şekilde şu unlanmış kısmın üzerine koyun.
Doğrudan çiftçiden almaya özen gösteririm.
-Evet. -Aracıyı aradan çıkarırım.
Personelimin çoğu yerli
çünkü ben bu sektöre girdiğimde çok zorlanmıştım.
-Yani bu tutkulu olduğun bir şey mi? -Evet.
Diğer yerli işletmeleri de benim dükkânımda sergileyebiliyorum.
Seninki iyi olmuş. Zac, çok bastırıyorsun.
Kötü mü? Tamam. Hep çok bastırırım.
Yumuşak dokunuşlar.
Ben ada kızıyım, muz yaprağı kullanacağız.
İşte bu!
Yapraklarımızı ısıtacağız.
Çünkü yağını ve tadını almak istiyoruz.
Modern bir mutfaktayız
ama damper ekmek yapmada kullanılan eski yöntemleri uyguluyoruz.
Buraya koyduğumuzda yağların aktığını görüyorsunuz.
-Ne hemen. Bak! -Seninkini oraya koyabilirsin.
Renk hemen değişti.
Yaprağın yağı, sürecin önemli bir parçası.
Hamur pişince etrafına sarılır..
Yaprakların parlak kısmı altta.
Bu yapraklar ekmeğin kabuğuna harika bir lezzet ve kıvam verir.
Ekmeğini ortaya koy. Şöyle.
Kenarlarını katlayacağız,
güzelce sarılsın diye alta sıkıştıracağız.
-Harika. Oldu mu? -Hiç fena değil.
Geleneklere göre bu ekmek sıcak kömür yatağına gömülüyor
ama biz fırın kullanıyoruz.
Yine el yapımı ama modern hilesi var. O sırada…
Tamam, harika.
…Nornie'nin Torres Boğazı'ndaki hayatını öğrenelim.
Bir grup ada var. Hepsinin farklı lehçeleri var.
Benimki Meriam Mir.
-Meriam Mir. -Meriam Mir.
-Güzel! Çok iyi telaffuz ettin. -Tamam.
"Mabu mabu" da Meriam halkının dili.
Harika.
Ana totemimiz bir geko,
buna wanpun ya da beziam yani köpekbalığı da denir.
Totemleri öğrenmiştik.
Bazı hayvanlarla ruhani bağ kurma ve onları koruma sorumluluğu.
Ekosisteme bu yaklaşımları, kültürlerinin güzelliğinin bir örneği.
-Bunlar ne anlama geliyor? -Wanpun kutsal bir hayvan.
Çünkü insanların geldiğini haber verir.
Onu duyarsanız ya iyi ya da kötü haberdir.
Köpek balıkları da… Biz onları yemiyoruz.
Ben camgöz yemem.
Balıkçıya gidip sipariş verince köpekbalığı getiriyorlar.
-Sahi mi? -Evet. Camgöz işte.
-Bunu bilmiyordum. -Evet.
Bu gerçek. Araştırmalar, Avustralya'da balık ve patateste
genelde köpekbalığı olduğunu gösteriyor.
İmleme uygulamaları yüzünden
servis edilen türler tehlike altında olabilir.
Sadece patates kızartması almak en iyisi.
Eğer köpekbalığı yemek istemiyorsanız
başka balıkları var mı diye sormanız gerekiyor.
Bunu öğrendiğime sevindim.
-Evet. Çok kötü. -Olmaz. Köpekbalıklarını severim.
Onlar kültürümüzün bir parçası, yiyeceklerimiz okyanustan geliyor.
Asla fazla avlanmayız çünkü dönüp tekrar balık tutabiliriz.
Orada bir yaşam döngüsü var.
Çok kültürlüyüz, kimseden nefret etmeyiz,
herkesle beraber yaşamayı biliriz.
-Torres Boğazı'na gideceğiz. -Evet.
Görmeyi çok istiyorum.
Tüm bunları gördükten sonra gitmeyi daha da istiyorum.
Dövmelerin yerli baharatlar mı?
Evet. Bir yanım tatlı, bir yanım tuzlu.
-Tatlı ve tuzlu. -Şaşırmadım. Bu harika.
Ya tatlı yanımla ya da tuzlu yanımla konuşursun.
Böyle zekice bir açıklama bulana kadar dövme yaptırmayacağım.
Evet. Peki bunun içinde ne var?
Bu tereyağı ve şeker şurubuyla yapılıyor.
Şeker şurubu, Avustralya'nın asıl şurubu sayılır.
Pekmez gibidir.
-Peki. -Yani saf şeker kamışı gibi bir şey.
-Vegan tereyağı da var mı? -Var.
-Güzel. -Evet.
-Sadece vegan tereyağımız var. -Harika!
-Başka tereyağı kullanmıyoruz. -Buna bayıldım.
Ben vegan olmasam da sadece vegan tereyağı yiyorum.
Anladım.
Çünkü eti seviyorum. Üzgünüm.
-Balığı da. -Sorun yok.
Evet.
Ada halkı vejetaryen olamaz. Üzgünüm.
Sorun değil.
Yok, şaka yapıyorum. Adada vejetaryen insanlar var.
Burada yaşıyorlar.
Adayı terk etmişler.
Adayı…
-Evet. -Tanrım.
Darin'e yükleniyoruz.
Özür dilemene gerek yok.
Ama evet, bir sürü vegan takipçimiz var
çünkü patates ve renkli sebzelerle birçok şey yapıyorum.
Ekmeğine göz koymuş olmak istemem ama ekmeğe bir baksak mı?
Olur. Şakayı sevdim.
Çok güzel.
Başından beri bunu mu düşünüyordun?
-Aynen! "Bunu ne zaman söyleyebilirim?" -Hayır!
-Hayır. -"Şakamı ne zaman yapabilirim?"
Damper ekmeğimiz gerçekten hazır.
Şunu biliyorum,
ekmek kokarsa pişmiş demektir ve bu harika kokuyor.
Kokusunu alabiliyoruz.
Muz yaprağı. İlk denemenize göre fena değil.
Senin ekmeğin kabuğu güzel olmuş.
-Evet. -Şuna bakın.
Hiç fena değil.
Uğraşıyorum.
Bu senin dilimin.
-Bunun diyetle alakası yok. -Güzel. İzin için teşekkürler.
Şundan da sürün.
-Bu kadar mı? Biraz daha mı? -Mükemmel.
Tamam, hazır. Şimdi tadına bakın.
Aklımı başımdan aldı. Teşekkür ederim.
En güzel yanı insanlarla paylaşmak, bunu hep söylerim.
-Çok lezzetli… -Buyurun.
Ne dersin Zac? Ne dersin Darin?
-Mabu mabu! -Mabu mabu!
Evet, bir parça alın.
-Çok teşekkürler. -Harika. Evet.
Tek sorun şu, böyle yerseniz bize benzemeye başlarsınız.
Bu kendi kendine olmadı.
Midemizi ve zihnimizi doldurduk,
asıl macera rotamız için Avustralya'dan ayrılmaya hazırız.
Torres Boğazı Adaları'na.
Oraya gitmek için birkaç uçak değiştireceğiz.
Uçmak dert değil, hep uçuyorum ama büyük uçakları tercih ederim.
Uçaklar küçüldükçe kaygım da katlanarak artıyor.
En azından böyle küçük bir uçakta değiliz.
Sıradaki uçağımız buymuş. Harika.
Aman tanrım.
-Oldu. -Sağ ol anne.
Evet. Kalkışa hazırım.
Artık güvendeyim.
Acaba menü hangisi?
Uçuş görevlisine sorayım.
Biliyorum. Uçuş görevlisi yok.
Uçuş öncesi gerilimini biraz DC Comics şakasıyla azaltayım.
Duyduğuma göre bu adada yaşayan çok güçlü, savaşçı kadınlar varmış.
-Öyle mi? -Oradan hiç çıkmazlarmış.
Ama çok tuhaf. Onları çıplak gözle göremezsin.
Bir portal var. Başka boyut falan.
-Bununla ilgili bir film var. -Öyle mi?
İsimleri Wonder Women mı?
Bu görüntüleri kullanamayacağız.
Tanrım. Gergin olan var mı?
Hayır!
Evet!
-Evet. -Tanrım!
Kanat titriyor. O değil, şu.
Tanrım.
Hadi ama.
Şuna bak.
Her şey Instagram'e atılmaz Darin.
Torres Boğazı Adaları,
yaklaşık 250 küçük kara parçasından oluşuyor.
Avustralya'nın kuzeyi, Papua Yeni Gine'nin güneyinde.
Bu 250 adadan sadece 18'inde yerleşim var.
Yorke Adası olarak da bilinen Masig'i ziyaret ediyoruz.
Ufacık bir yer. Torres Boğazı'ndaki kristal mavisi sudan çıkan
yarım kilometrekarelik bir kara parçası.
Adaların sadece birkaçında minimum turizm için altyapı varken
Masig'i ziyaret etmek için yerel bölge konseyinden izin gerekiyor.
Bizde elbette var.
Oraya sağ salim gidebilirsek tabii.
Uçağın tek pervanesi olması her zaman iyiye işarettir.
Çünkü desteğe ihtiyacın olursa destek yok.
Bu uçakta iki pervane olmasını isterdim.
El değmemiş, bakir doğayı görmek harika.
Şu küçük adaya bak. Şaka mı bu?
Turist almayan bir yere gidebilmemiz müthiş bir şey
ve umarım neler yaşadıklarına dair farkındalık yaratabiliriz.
Ama ekip olarak gidebilmek benim için bir şeref.
Bu insanların hepsi bizimle gelebiliyor ve hikâyelerini paylaşıp…
Darin bu sesi duymuyor mu?
Yemek hazır diye ötüyor olamaz.
***! O da neydi?
Küçük bir uyarı mı?
Agresif bir bipleme.
Kötü bir bip gibi.
Bu bizim gittiğimiz ada mı?
-Vay canına. Aman tanrım. -Yok artık.
Herkes el sallıyor!
-Gerçekten mi? -Evet.
Bu…
-Aman tanrım. -Vay be!
Bravo pilot!
Başardık! Endişelenecek bir şey olmadığını söylemiştim.
Birazdan öğreneceğimiz gibi Masig'in karmaşık bir hikâyesi var.
Deniz seviyesi yükseldikçe bunun gibi küçük adalar zamanla aşınıyor,
bu insanlar evlerini ve kültürlerini kaybedebiliyor.
Ana sektör balıkçılık,
ikincisi sektör ise burada yaşayan yaklaşık 270 kişi için
yerel altyapıyı destekleyen devlet işleri.
O kadar küçük ki öğrenciler lise için
başka bir başka bir adaya ya da anakaraya gidiyor.
Çoğu mezun olup başka bir yerde yaşamak istiyor.
Küresel iklim değişikliği adayı etkilerken
yerel halk kurtulmak için hükûmete ve dünyaya güveniyor.
Eğer insanlar yerinden olursa mirasları da yok olur
ve altı nesli aşkın bir tarih denizin derinliklerine gömülebilir.
Masig'in deniz seviyesiyle arasında üç metreden az var.
Bu seviye her yıl biraz biraz artarken
yiyecek bulmak veya tarım için kullanılan alanlara
artık erişilemiyor.
Etraftaki topluluklar çoktan sular altında kaldı.
Bu insanların küresel iklim değişikliğine
çok az etkisi var.
Ama bu durumdan çok etkileniyorlar
ve burada yaşayan son nesillerden biri olabilirler.
Davetimize tevazu ile geldik
ve müthiş Torres Boğazı sakinlerinden bir şey öğrenmek için sabırsızlanıyoruz.
Masigal halkı olarak adamıza hoş geldiniz diyoruz.
Biz Kulkulgal ulusunun parçasıyız.
Gelmeniz bizim için bir şeref.
-Teşekkür ederiz. -Teşekkürler.
İçin.
hoş bulduk.
Selamlar. Hoş geldiniz, ben Fraser.
Zac, memnun oldum bala.
Bu Fraser, kültürel aracımız ve bizi gezdirecek kişi.
Yerli çocuklar çok meraklı.
Şükürler olsun.
Tamam, hoş geldiniz. Evinizdeymiş gibi hissedin.
Burası çok heyecan verici.
Enerjisi bana geçmeye başladı bile. Tasasız, rahat.
Bu harika. Neredeyse tüm ada bizi karşılamaya geldi.
Herkes çok tatlı.
Yolculuklardan aç ve yorgun düşmüşken
dua etmek ve pizza ziyafeti vermek için büyüklerle ve meclis üyeleriyle oturduk.
Evimde gibi hissettim.
Hiç tanışmadığımız ailemize kavuşmak gibi.
Fraser, çoğu kişinin birbirini tanıdığını ve akraba olduğunu söyledi.
Çok küçük, birbirine bağlı bir toplum ve aralarındaki bağı hissedebiliyoruz.
Hepimiz birbirimizi tanıdık, güldük, konuştuk
ve güneş batarken yemeğin tadını çıkardık.
Yükselen deniz seviyesi sadece Masig için riskli değil.
Bu küresel bir sorun.
Peki deniz seviyesinin yükselmesinin sebebi ne?
-Selam. -Merhaba.
Benim türüm uzun zamandır burada.
-Göstereyim. -Tamam. Dur.
Uçmayı sevmem.
İnsanlar sanayileştikçe
karbondioksit seviyelerinde ürkütücü bir artışa tanık olduk.
Sera gazlarının yüksek yoğunluğu atmosferdeki ısıyı hapsederek
ortalama sıcaklıkların da yükselmesine
denizin seviyesinin ısınıp büyümesine neden oluyor.
Asıl olay şu.
Dünyadaki karbondioksitin %55 'ini dört ülke üretiyor
ve bu rakamlardan bazıları
nüfus oranlarına göre biraz orantısız kalıyor.
Sorun şu ki bu dört ülkenin etkileri
tüm dünyada hissediliyor.
Aşırı hava olayları, tarımın tehdit altında kalması,
yükselen deniz seviyeleri ve daha bir sürü soruna yol açıyor.
Anlatabiliyor muyum?
Vay be.
Unutma, bunlar bir gecede olmadı, çözümü de öyle olmayacak.
Doğru ama harekete geçmek için asla geç değil sayılmaz.
Karbon salınımlarımızı bir şekilde azaltırsak
ve yöneticilerden değişiklik talep edersek
iklim değişikliğinin etkilerini azaltır veya bitiririz.
-Bıraktığın için sağ ol. -Sorun yok. Ben teşekkür ederim.
Kuşun sesi çok tanıdık geldi
Ertesi gün Masig'in bir numaralı sektörünü ve harika bir turizm faaliyetini,
balıkçılığı görmeye gittik.
Ama sıradan balıkçılık değil. Burada çok popüler bir ürün var.
Amerika'da lobster yani ıstakoz deriz, buralarda cray deniyor.
-Selam balas! -Selam bala.
-Bu Ned amca ve oğlu Ned. -Merhaba bala.
-Hazır mıyız? -Evet.
-Selam bala. -Selam bala.
Bir de köpek var.
Böyle olmaz.
Gelmeni isterim ama seni alamayız köpekçik.
Geri dönmelisin!
Ne zaman atlayıp cankurtaranlık yeteneğimi sergileyeyim?
Yardım etmeli miyiz diye sorduk
ama iyi olduğunu ve başının dertte olmadığını söylediler.
Gidiyoruz.
Adı Precious.
Precious güvende, gitmeye hazırız.
Balık tutmayı seviyorum ve yeni deneyimler beni heyecanlandırır.
Su kristal mavisi ve mükemmel.
Yerel balıkçılık endüstrisinin çok az ayak izi var,
kirlilik ve aşırı avlanmadan bölge etkilenmiyor.
Yani henüz.
Bunun sıcak deniz olduğunu anlayana kadar su umurumda değildi.
Kepçe testinden öğrendiğimize göre tadı tuzluysa…
Tuzlu. Köpekbalıkları var.
…köpekbalığı vardır.
Son zamanlarda büyük bir tane gördün mü?
Sadece oradaki iskelede.
-Ne kadar oldu? -Üç hafta önce.
Tanrım. Yıllar oldu diyecek sandım.
-Suyun olduğu yerde… -Köpekbalığı vardır.
-Hep köpekbalığı. -Evet.
Pekâlâ. Çok heyecanlıyım. Haydi ıstakoz tutalım.
Evet.
Hızlı ve etkili. bir şekilde.
Köpekbalıklarını düşünmemeye çalışacağım. Uçmak gibi.
Köpekbalığı korkusunu yenerim, sırt yüzgecini görene kadar.
Şnorkel var mı?
Şnorkel yok. Serbest dalgıçlarız. Ciğerler büyük.
GoPro çekimde.
Başlıyoruz!
Istakoz bulmak o kadar kolay değil.
Her şeyin altına saklanıyorlar ve ava çıkmak gerekiyor.
Çok zaman ve enerji gerektiriyor, neden bu kadar pahalı oldukları belli.
Buralarda ortalama 80 dolara satılıyor.
Çok da büyükler!
Açıkçası bir tane bulursam
kayanın altından çıkarmayı pek istemiyorum.
Ama Ned bir profesyonel.
O olmasa ıstakoz avlamaya çalışırken ya boğulurduk ya da açlıktan ölürdük.
Bulmak zor, değil mi?
Zor. Çok zor.
Biraz ara vereyim, tekneden nasıl yapıldığını izleyeyim.
-Tekrar girmek ister misin? -Evet, olabilir.
Nasıl yaptıklarını izliyoruz, böylece biz de anlarız…
-Evet. -Evet.
Öğrenmeye, gözlemlemeye çalışıyorum.
-Yorulduğumuzdan değil. -Enerji dolusunuz.
Benim yorulmaya başlamama
daha en az iki, dört saat falan var.
Balık gibisiniz. Sırtındaki pulları çıkaralım.
Aynen.
Tamam. Mola bitti sanırım. Giriyoruz.
Ned, bu mercan parçasının altında birkaç ıstakoz gördü.
Eldivenleri giy bakalım Zac.
Vay canına! Bayağı büyükmüş kerata.
Zac, eldivenin var mı? Eldivenlerini giy.
Çok büyükmüş.
Kocaman!
Büyük ve ağır.
Elinde ne var Zac?
Onu tekneye götürme görevi bana verildi.
Yaratık'taki dev bir facehugger gibi,
o ağdan çıkarsa muhtemelen bir o kadar da tehlikeli.
-Teşekkürler. İnanılmazdı. -Bak bala.
-Şükürler olsun. -Güzel bir hayvan.
-İyiydiniz. Çok eğlenceliydi. -Bravo.
Bu güzel okyanusta olmak, yerlilerle birlikte ıstakoz avlamak,
hem de kocamanından.
Sonsuza dek unutmayacağım bir deneyimdi.
Sonra tazelenmek ve enerji toplamak için ara verdik.
-Nasılsın? -Darin.
Sonra Fraser'la yürüyüşe çıktık.
Size küçük kasabamızı gezdireceğim.
Güzel.
Evet, burası Yorke Adası. Geleneksel adıyla Masig.
-Masig. -Masig Adası.
-Telaffuz edebilir misin Zac? -Masig Adası mı?
Evet, aynen. Masig, böyle söyleniyor.
Torres Boğazı'nın merkez kısmındayız.
Kulkulgal ulusunun bir parçasıyız.
"Kulka" kan demek.
Hepimiz aynı kanı taşıyoruz.
Bu bizim halkımız ve kabilemiz, bununla gurur duyuyoruz.
-Bu adada kaç kişi var? -Şu anda yaklaşık 250 kişi var.
Son 12 yılda büyük bir düşüş oldu.
Birçok insan güneyde iş bulmak için buralardan gitti.
Adanın küçük ve büyük ölçekli turizmi destekleyecek bir altyapısı yok.
Ama bazı küçük mikro işletmeler çok küçük gruplara
eşsiz tatiller sunuyor.
Geliştirilebilir mi? Mesela ne kadar?
Kullanılmayan, sürdürülebilir ekonomik fırsatlar olabilir.
Cooya Sahili'nde gördüğümüz gibi
turizmin kültürel yanını artırabilirler mi?
-İşte bu. Tam ortasından. -Vay!
Buradasın ve zorlukları biliyorsun, seçenekler neler?
Bir mesaj vermek, aynı zamanda ürün de satmak için
turizmi ve ekoturizmi nasıl kullanıyoruz?
Suistimal etmiyoruz.
Karşılaştığımız zorluklarla ilgili bir hikâye anlatmak için kullanıyoruz.
Bundan para da kazanıyoruz.
Genç nesillere bunun değerini bilip bu şekilde yaşama fırsatını veriyoruz.
Burası kesinlikle ziyaret ettiğim en güzel yerlerden biri.
Biraz da komik. Sanırım sen de daha önce de söylemiştin.
Avustralyalılar ne Torres Boğazı'nı ne de tarihini biliyor.
%90'ı Torres Boğazı hakkında pek bir şey bilmiyor diyebilirim.
21. yüzyılda bu çok ironik
çünkü bu sadece bizim hikâyemiz değil, Avustralya'nın hikâyesi.
Avustralyalılar iklimden ve bir fark yaratmaktan bahsediyor,
buradan başlayabilirler.
Buradaki insanlar zor durumda.
Dünyanın seçimleri yüzünden hayatları olumsuz etkilenen
küçük bir grubun durumunu nasıl anlayabilirsiniz?
Bu kara parçası haritada pek görünmüyor bile.
Çoğu kişi buraya asla adım atmayacak
ve muhtemelen popüler bir turizm merkezi olmayacak.
Ama mesajları dünyaya yayılmayı hak ediyor.
İnsanlar hayatlarını yaşayıp sonuçlarına bakmıyorlar
çünkü bu somut bir biçimde görecekleri bir şey değil.
Büyük bir şehirde yaşıyorsanız erozyon göremezsiniz.
Eğer betonların içindeyseniz, iş merkezindeyseniz
ya da güzel bir dairede kalıyorsanız
böyle sorunlar olmaz, durum gayet iyidir.
Ama insanlar yaptıkları bazı seçimlerin
savunmasız yerlere etkilerini anlamalılar.
Kesinlikle.
İnsanların şunu anlaması da çok önemli,
bağ kurarsak…
Bu uçurumu kapatırsak ve insani bir şekilde gerçek kılarsak
insanlar hikâyeyi görür ve şunu anlar,
"Bu benim seçimim, değer verdiğim insanları böyle etkiliyor,
onları tanımıyor olsam da."
-Evet. -Burada eşsiz bir konumdasın.
Burası keşfedilmemiş bir yer.
İnsanlar henüz bilmiyor. Kesinlikle çok güzel.
Şahane bir ada. Sunduğu çok şey var.
Bir de iyi niyetler, onları doğru sebeplerle dile getirmek,
çevresel etkiyi açıklamak ve onlara savaşan halkı göstermek,
"İşte adamızda böyle şeyler oluyor" demek harika bir fikir.
Fraser bizi markete götürüyor. Adada sadece iki tane var.
Burada yoksa ihtiyacınız yok demektir, başka yerde de bulamazsınız.
Benim akşam yemeğim avladığımız ıstakoz, Darin ise sebze peşinde.
Akşam mangal yapıyoruz, değil mi?
Evet. Sahilde açık ateşte yemek yapacağız.
-Güzel. -Bir şey almak ister misin?
-Sebze ister misin Darin? -Kesinlikle.
Muzları asla geri çeviremem.
Buraya haftada bir kez mal geliyor.
Marketleri uzak bölgelere ürün göndermek için tasarlanmış,
kâr amacı gütmeyen bir kurum destekliyor.
Tamam, Darin akşam yemeğini buldu.
-Kredi kartı. -Teşekkürler.
-Teşekkürler. Eso. -Rica ederim. Eso.
Tabii Mitch de atıştırmalık buldu. Ekiple paylaşmak için tabii.
-Şu an çok mutlu. -Zencefilli çörek canavarı.
Tüm balık yataklarımız burada.
-Adada kaç kişi balık tutuyor? -Çoğu erkek balık avlıyor.
Herhâlde 20 erkek falan vardır.
-Vay canına. -Evet.
Bu harika.
O adada yürüyebiliriz.
-Oradan yürünebiliyor mu? -Şunlar.
Adanın yüzlerce yıl sonra nasıl görüneceğini düşünmeden
Masig halkı bugün için sürdürülebilirlik çözümleri arıyor.
Gıda güvenliği, enerji, sağlık, bağlantıyı geliştirmemiz gerek,
bunlar kritik şeyler.
Dünyanın bu tarafında kendi önlemlerimizi almalıyız.
Bu soruları şimdi sormazsak
kendimizi büyük bir şoka sürükleriz.
Kontrollü bir nüfusa her şey aynı anda oluyor.
Şehirlerde herkes tek bir şeye odaklanıyor.
Büyük çevre kirliliği ve enerji sorunları var.
Ama burada her şey aynı anda bastırıyor gibi.
-Aynen öyle. -Evet.
Diğer her şeyin özü gibi,
sanki çekirdeğine kadar küçülmüş
ve gerçek zamanlı olarak tüm bu farklı şeylerin
tekte birleştiğini görüyorsunuz.
Evet.
Masig Adası halkı ekonomilerini büyütmenin yollarını ararken
daha fazla balıkçılık sporu ve yemek turizmi,
sürdürülebilir olduğu sürece daha fazla fırsat sunuyor.
-Selam minik. -Bakın! Precious geri geldi.
Darin'i kaybetmiş olabiliriz.
Burası cennet gibi bir yer.
Su çok hoş ve kristal mavisi.
Aslında hep beraber mola vermek için mükemmel bir yer ve zaman.
Dünya standartlarında, olimpik seviyede bir köpek yüzüşü.
Suyun tadını çıkarırken
Masig Adası'nın deniz seviyesinin üstünde kaç neslin olacağını merak ediyorum.
Belki dünya değişebilir. Belki de çok geç değildir.
Çünkü dünyadaki bu küçük yer gerçekten muhteşem bir yer.
Güneş batmaya başlıyor ve günümüz sona eriyor.
Yeni dostlarımızla sahilde bir ziyafetle kutlama yapma vakti.
Ana yemek de bugün bulduğumuz o kocaman ıstakoz.
Âdete göre geleneksel dansı oğlanlar yapıyor.
Kültürün hayatta kalabilmesi için
her neslin böyle gelenekleri bir sonrakine aktarması çok önemli.
Müzik, dans, yemek.
Sanırım nereye giderseniz gidin kutlamalar hep aynı.
Yapmamız gereken tek bir şey kaldı.
Lenslerimizi temizlemek. Selam Mitch!
Tamam. Artık partiye başlayabiliriz.
Merhaba baba, hala. Bu benim amcam. Mike amca.
Memnun oldum, ben Zac.
-Memnun oldum. Ben de. -Ben Darin.
Tanıştığıma memnun oldum.
Çok teşekkür ederiz.
Çocuklar bir gösteri yapacak,
Mike amca da dansın önemini anlatacak.
Bu bir yıldız dansı ve kültürümüzde yıldızlar var
çünkü denizci insanlarız, denize yakın yaşıyoruz
ve geceleri yönümüzü yıldızlarla buluyoruz.
Yıldızlar bizim için çok önemli.
-Yani siz de bu dansı yaptınız. -Evet. Fraser da yaptı.
Muhtemelen benzer bir koreografi var.
Evet, dansı bu insanlar öğretiyor.
Anladım, nesilden nesile.
-Heyecanlıyız. Teşekkürler. -Sağ olun.
Denize doğrudan bağlı bir kültür olarak
yıldızlarla da derin bir bağları var.
Çocukların eline bakın,
gökyüzündeki yıldızların temsillerini göreceksiniz.
Kültürleri şarkılar ve danslarla korunuyor
ve mitoloji ve efsanelerle sözlü tarih olarak
nesilden nesile aktarılıyor.
Çok güzel.
Bravo millet.
Çok iyiydiniz.
Sen bir yıldızsın dostum.
Memnun oldum. Çok iyisiniz.
Gösteri bitti. Şimdi yemek vakti.
Bu akşamki şefimiz Mikey,
bu adada binlerce yıldır yapıldığı gibi ıstakozu ateşin üstünde pişiriyor.
Istakoz ve balıkları pişirmelerinin harika yanı,
gerçek bir hazırlık olmaması.
Okyanustan çıkarılıyor ve açık ateşte pişiriliyor,
olabildiğince doğal.
Tatmak için sabırsızlanıyorum.
-Selam Michael, nasılsın? -Nasılız?
-Mikey, Darin ve Zac. -Seni görmek güzel.
O yakaladığınız güzel ıstakozlar ve balıklar.
Müthiş. Nasıl pişireceksin?
Aslında direkt ateşe atacağız.
Izgara hayvanlar için.
Balığı folyoya saracağız.
-Bu ilk yakaladığındı. -Şimdi daha büyük görünüyorlar.
-Oldu gibi. -Vay canına.
Tamam.
-Şuna bak. -Tanrım!
Çok güzel görünüyor.
-Harika görünüyorlar. -Muhtemelen 80 dolar eder.
Vay canına! Tam bir ziyafet.
-Evet. -Evet.
Tadacak mısınız?
Yine bugün yakaladığımız küçük bir aperitifle başlıyoruz.
Sokar balığı. Yumuşak, güzel bir beyaz balık.
Taptaze.
Izgaradan yeni çıktı.
Bu balığı hiç yememiştim. Harika.
Nereden geldiğini bilmek güzel, ticari çiftlikten değil.
İşte bu tamamen sürdürülebilir bir şey.
-Başka tatmak isteyen var mı? -Mitch nerede? Mitch ister.
İsterler tabii.
En yakında Corey var.
Sahnenin akışını bölmek istemiyorum, birkaç lokma daha alayım.
Tanrım. Muhteşem bir şey.
Şimdi ana yemek olarak
öğlenki dalışımızın ganimetleri, ıstakozlar.
Tadı hiç hayal kırıklığına uğratmadı. Bunlar ıstakoz.
Sıradan ıstakozlar değil, büyük, güzel, yumuşak ıstakozlar.
Izgarada kabuklu, gayet doğal.
Vay canına.
Her gün yediğimiz şey.
Vay canına. İnanılmaz.
Kıskandırmaya falan çalışmıyorum.
Hayır, bu… Şuna baksana, ne kadar etli.
Evet.
Harika bir dokusu var ve mükemmel dolgunlukta,
içinde yaşadığı sudan yeterince tuzlu su geçmiş.
Her lokmada okyanusun tazeliğini tadabiliyorum.
Darin'i es geçemeyiz.
Ne diyorsun? Sebzeler ne durumda?
Geleneksel bir yumru kök yiyor,
patatese benzeyen bir kök sebzesi.
Bu nasıl?
Bugün marketten aldığı sebzelerin ızgarası da var.
İşte bu.
Güzel görünüyorlar.
Şuna bak.
Darin'in hayattaki bitki temelli zevklere olan
bağlılığını ve tutkusunu takdir ediyorum
ve inançlarına bağlı kalışına hayran kalıyorum.
Kurallarını neredeyse hiç bozmuyor.
En iyi tabak yarışmasında değiliz.
Tamam, öyle. Ben kazandım.
Bu kesinlikle kazandı.
Mükemmel bir gündü.
Bu halkla tanıştığımız için minnettarız
ve sıcak karşılamaları için minnettarız.
Mike, koeyma eso.
-Teşekkürler. -Ne demek.
Koeyma eso.
Siz dalışa gittiniz.
Ben de pişirmeye geldim. Umarım beğenmişsinizdir.
-Teşekkürler. -Ne demek.
-Koeyma eso. Teşekkürler. -Benim için zevkti.
-Seni seviyorum. Koeyma eso. -Sizi seviyorum. Afiyet olsun.
Masig'de bir günlüğüne ada hayatı yaşamak
hayatımızın fırsatıydı.
Bazen insanlar sadece hikâyelerini anlatmak ister.
Bir cevap vermeni beklemezler. Sadece dinlemenizi isterler.
Bunun basit bir cevabı yok. Belki de bir cevabı yoktur.
Sıcaklıklar arttıkça
bir gün okyanus bu küçük adayı yutabilir
ve insanların başka yere gidip yeni bir hayat kurması gerekebilir.
Sahilleri ve evleri yok olsa bile
hikâyeleri, müzikleri, dansları ve kahkahaları
gelecek nesillere aktarılmaya devam edecek.
Bunu hiç düşünmemiştim ama dünyayı paylaştığımız gibi
yıldızları da paylaşıyoruz.
Bir daha gece gökyüzüne baktığınızda
ve havadaki yıldızları görünce
sizden uzaktaki insanlarla olan bağınızı belki hatırlarsınız.
Nerede olurlarsa olsunlar.
Ekip olarak Avustralya'nın geleneksel sahiplerini tanıyoruz.
Aborjin ve Torres kültürünü taşıyan büyüklere saygı duyuyoruz.
Alt yazı çevirmeni: Seda Tiğrek