BİR NETFLIX DİZİSİ
Hayat bir yolculuktur.
-Sırrı ne? Bu debriyaj mı? -Evet.
Beklenmedik tümseklerle…
Harika!
…dolu.
Bazıları iyi, bazıları kötü.
Olanları kontrol edemeseniz de
ne yapacağınızı kontrol etmeye çalışabilirsiniz.
Çünkü gerçek karakterimiz bu hararetli anlarda ortaya çıkıyor.
Tutuşma sürecinin görünür etkisine yakından bakacağız
ama çok fazla yakından değil.
Hayvanlar geldi, elleri yanmıştı.
En kötü durumda, yıkım gücü yıkıcı ve ölümcül olabilir.
Evimiz buradaydı.
Ama düzgünce yönetilip kontrol edilince
insanlığın en büyük keşiflerinden biri olur.
Ateş hikâyemiz Güney Avustralya açıklarında başlıyor.
Durağımıza tekne yolculuğuyla gideceğiz.
4.400 kilometrekarelik bir kara parçası, Kanguru Adası.
HOŞ GELDİNİZ
Aralık 2019'da
yılın en sıcak, en kurak döneminde yıldırım fırtınaları
adanın tarihindeki en büyük orman yangınlarına sebep oldu
ve böylece Kanguru Adası'nın %46'sı yandı.
Doğa Ana vicdansızca hareket eder
ve bu adadaki çeşitli vahşi yaşam popülasyonu
dumanlar ve alevler içinde harap oldu.
Sam ve Dana Mitchell
Kanguru Adası Doğal Yaşam Parkı'nın sahipleri ve işletmecileri.
İkisi de yangınlar karşısında
çalışanları ve diğer yerlilerle birlikte anında kahraman oldular.
Yerinden olan ya da yaralı tüm hayvanları kurtarma görevine başladılar.
Yangınlar başlayalı iki ay oldu.
O zamandan beri 600'den az hayvanın kapıdan girdiğini gördük,
yaklaşık %95'i koala.
Yangının karaya verdiği zararın ne kadar büyük olduğunu anlamamız için
Sam bizi kurtarma aracıyla gezdirdi.
Buraların yandığını görebiliyorsunuz.
-Hepsi yeni mi büyüyor? -Evet.
Yerli olmayan hiçbir şey yangından sağ çıkamadı
ama Avustralya çalıları bunu daha önce de yaşadı.
Evet, buna dayanıklılar.
Evet, çok büyük bir yangındı.
Her taraf yandı. Ötede yanmayan küçük bir yer var.
Aman tanrım.
Tanrım.
Yayılma hızını açıklamak çok zor.
Yanmış alanları görüyorsunuz
ama 100 km batıya gidiyorsunuz, her şey yanmış
ve hepsi bir gecede oldu.
Bu şeyin ne kadar hızlı yayıldığını bir düşünün.
Duman ve kül üstümüze geldikçe görmek zorlaşıyordu.
Gözlük taksak bile gözümüz yanıyordu.
Yangının üstünden bir kış geçti,
otlak yeşillendi.
Tüm otlar… Her şey siyahtı.
Her yer küldü, siyahtı.
Bu toprak kırmızı değildi, sadece kül vardı.
Bir noktadan sonra geri gelebileceğine inanmıyorsun bile.
Evet.
Buraya gidip bir leşe bakardık.
Onu döndürünce sinek, karınca ya da böcek görmezdik.
Her şey etkilendi. Her şey acı çekti.
Bir şeylerin geri gelmesi yıllar alacak.
Bir yıl sonra bile yapılacak çok iş var.
Hasar ve yıkım her yerde görülebiliyor.
Her yönde.
Hayatta kalan hayvanları kurtarıp
rehabilitasyon için merkeze getiriyorlardı.
Bir yılı geçti
ve parkta orman yangınlarından kalma
yaklaşık 20 tane koala yaşıyor.
-600'den fazlaydı, değil mi? 650. -Evet, 650'den fazlaydı.
Öyle mi?
Kısa bir süre içinde yaklaşık 250 tanesini saldık.
Ama maalesef diğerleri başaramadı.
O 600 taneden sadece 250'si…
Evet.
Burayı kurtarma merkezi olarak kurmadık,
bir turizm merkeziydik.
Her yıl birkaç koala ve kanguruyu kurtarıp iyileştirdik.
Yangınlar başladığında yılda birkaç taneden
sadece iki ayda 600'e çıktı.
Burada nüfus patlaması oldu.
50 ila 60.000 koala olduğu tahmin ediliyordu.
Şimdi beş ila 10.000 koala kaldığı söyleniyor.
Yani nüfusun %80'i yok oldu.
-Tanrım. -İnanılmaz.
-Kangurular, sürüngenler… -Evet.
Diğer türlerden çok koalalar görmemizin sebebi
kaçamayan tek hayvan olmalarıydı.
Kertenkeleler ve yılanlar yer altında bir yere gidebilir.
Kuşlar uçabilir, kangurular da sıçrayıp kaçabilir.
Ama koalalar büyük ağaçların tepesinde durur.
Yangını görünce aşağı inemediler, zaten o kadar hızlı değiller.
İlk birkaç hafta muhtemelen en zoruydu
çünkü parmakları veya elleri yanan hayvanlar geliyordu.
Tanrım.
Yangından iki hafta sonra
bacakları olmayan kangurular bulduk, hâlâ yavrularını besliyorlardı.
Harika. Müthiş şeyler yapmışsınız.
-Evet. -Evet, bizi meşgul etti.
Tanışmanızı istediğimiz biri var. Bu Mickey.
Mickey, parktaki bakıcılarımızdan biri.
-Omzunda Pearl var. -Aman tanrım.
Pearl orman yangınından kurtardıklarımızdan biri.
Sarılmayı çok seviyor.
Muhtemelen geriye kalan birkaç…
Onu sevebilirsin.
İsterim!
Elimizde kalan en çok yanmış koala yavrularından biri.
Görebiliyorum.
Patilerinin dördü, kulaklarının üstü de öyle.
Mickey yangınlar boyunca benimle çok çalıştı
yavrulara baktı, onları biberonla besledi ve daha neler.
Pearl kesinlikle özel kızlarımızdan biri.
Kimmiş akıllı koala? Sensin.
Evet!
Ben Pearl'ü alıp içeri götüreyim. Güneşi pek sevmezler.
Öyle mi? Soğuk mu severler?
İçeri girip Pearl'ü orada görebiliriz.
-Selam tatlı şey. -Ne dersiniz?
-Tanrım, çok şekerler. -Evet.
Bu tarafa gideceğiz, içerisi çok sıcak değil.
Beş kilo falan mı?
-Yaklaşık. -Beşin altında.
-Erkekler 15 mi? -Evet. Büyük bir erkek var.
Size göstereceğim, daha 11 kilo ama çok etkileyici.
Vay canına.
Adımlarınızı dikkatli atın. Yavru kangurular dolaşıyor.
-"Etkileyici", senin gibi. -Teşekkürler.
Beklediğimiz an geldi.
Avustralya'da, Kanguru Adası'nda kanguru görmek üzereyiz.
Rehabilitasyonun yapıldığı yer burası.
-Aman tanrım. -Vay canına.
-Selam. Yattığınızı bilmiyordum. -Yanlarına gidebilir miyim?
Evet, elbette. Sam onlara süt getirdi.
-Hiç yattığınızı görmemiştim. -Merhaba.
Selam dostum.
Bu küçük kız dün geldi.
Merhaba tatlım.
Pek iyi durumda değil.
Arkamızdaki de küçük Grace.
Selam bebeğim.
Çok güzel bir kız. Çok maceracı.
İsterseniz bir çalkalayın.
Bu, arkandaki küçük kanguru için.
-Bu büyük kanguru için. -Al bakalım.
Evet, öyle…
Merhaba bebek.
Biraz dikkatleri dağılıyor.
"Şişemi başkası tutuyor" der gibi.
Rüşvet vererek kandırıyor gibiyiz. Gel bakalım, bak.
İki kız da trafik kazasından geldi.
İki anneye de araba çarpmış, ölmüşler.
ama neyse ki çarpışmalarda kesedeki yavrular korunuyor.
Çok dengeli duruyorsun. Kuyruğun yerdeymiş.
Sindirimini duyabiliyorum.
-İçiyor mu? -Midesi.
Bebek koalalara ve bebek kangurulara "joey" dendiğini unutmayın.
Aslında tüm keseli bebeklere joey denir.
Bu kızlar yatmaya hazır.
Çantayı tutun, onlar içine girerler.
Jerry yerde, fikir değiştirebilir.
Siz şöyle uzatıp açık tutun, onlar girer.
Uyumaya hazır olduklarında arkamıza asacağız.
Girmek ister misin?
Gel.
Belki. Hayır.
Yani bu küçük… Bunların şey olduğunu mu…
-İşte oldu. -Kese mi sanacak?
Bunlar annelerinin kesesinde olduklarını sanmaları için yapay bir çanta.
Biraz sallaman lazım. Evet.
Bak ne buldum. Gitmek istiyor.
-Artık hazır. Tamam. -Girmek ister misin?
Hayır. Sanırım istemiyor.
Reddedildi.
-Vahşi hayvanlar. -Evet.
Ne gezi ama.
Darin gerçekten bir Joey Whisperer.
Orman yangınları olacak.
Olay beklenmeyeni planlamak değil,
kaçınılmaz olanı planlamak.
İklim değişikliğinden dolayı
her yaz yangınlar büyüyor
ve daha hızlı yayılıyor.
Sam, Dana ve bölgedeki diğerleri gelecekle başa çıkmak için
daha iyi bir altyapı yaratmaya çalışıyor.
Burada kurtarılan hayvanların çoğu koalalar ve kangurular.
Sevimli oldukları için onları kurtarmak insanların içinden geliyor.
Ancak hayırsever bağışlar,
tüm canlıları kurtarmak ve iyileştirmek için kullanılıyor.
-Buna bu arkadaş da dâhil. -Yordi.
Zac. Memnun oldum.
-Nasılsın? Darin. -Darin, memnun oldum.
İyiymiş.
Daha üç yaşında, bir bebek.
Size kaç tane sürüngen geliyordu?
Avustralya tarih boyunca ateşle uğraşmıştır.
Aborjinler toprakları yönetmek için ateşi kullandı.
Buradaki bazı bitkiler ateşe dayanıklı. Ateş olmadan çiçek açmazlar.
Bu hayvanlar ateşle büyüdü.
Kara çaylak gibi hayvanlar ateşi kendi çıkarları için kullanır.
Kara çaylak duman görünce hemen oraya gider.
Pişmiş kertenkele ve yılanlar olduğunu bilir.
Avlanmak zorunda kalmaz. Gidip barbekü yiyebilir.
-Vay canına. -Şuna bak.
Yakın çekime hazır mısın? Şuna bak. Yansımana bak.
-Bu hafta kimseyi ısırmadı. -Evet.
-Tamam. Pekâlâ. -Harikaymış
-Bravo. -Teşekkürler. Harika.
-Teşekkür ederim. -Bravo.
Bu orman yangını hasarına tanık olmak üzücü olsa da
bu halkın Kanguru Adası'ndaki vahşi yaşamı kurtarmak için
bir araya geldiğini görmek güzel.
Bir kangurunun cinsiyeti nasıl anlaşılır?
Dişilerde kese olur.
Vay canına! Uzman değilim ama o bence bu bir erkek kanguru.
2019'dan 2020'ye kadar süren Avustralya orman yangını sezonuna
Kara Yaz adı verildi.
Yüzlerce yangın 46 milyon dönüm araziyi kül etti.
Ülkenin ormanlarının %20'si ve binlerce bina ve ev gitti.
Ülkenin tarihindeki en yıkıcı orman yangını sezonuydu
ve 103 milyar dolarlık zarara yol açtığı tahmin ediliyor.
Evini, arazisini, hayvanlarını kaybeden bir aileyle tanışmaya geldik.
Her şey yanıp kül olmuş.
Ama Tom ve Stephanie Wurst verdikleri tüm kayıplara rağmen
hayatlarını yeniden kurup
üç çocuklarına daha iyi bir gelecek inşa ederek
umut ve pozitiflik mesajı veriyorlar.
Merhaba Steph. Memnun oldum.
Evimiz buradaydı.
Burada.
1950'lerde inşa edilmişti, yani yaklaşık 70 yaşındaydı.
Aslında evi yenilemeyi yeni bitirmiştik.
-Olamaz. -Yeni mi…
-Sahi mi? -Evet.
İstediğimiz gibi yapmıştık.
Yangın 3 Ocak'ta çıktı
ve bu kadar ileri gelmesini beklemiyorduk.
Ama sanırım bu dördüncü tahliyemdi.
Yani muhtemelen yeterince eşya almadım.
-Böyle söyleyince komik. -Evet.
Önemli olan ne ki? Çocukların ve birkaç şey işte.
Doğru.
Eninde sonunda insanlar güvende olduğu sürece…
Evet.
En çok düşündüğüm şey bu.
Biliyor musunuz bilmem ama
bunun acısını ve zorluklarını ben anlayabiliyorum.
İlk sezonun sonunda her şeyimi kaybettim.
Başa çıkmak zor.
Başta şok olmuştuk,
tüm arazide çiftlikten kalan tek bir şey yoktu,
ekim ekipmanları gitmişti.
Çekiç bile yoktu. Hiçbir şey kalmamıştı.
Benim için en zor kısım hayvanlardı. Çok hayvan kaybettik.
Neredeyse 60.000 hayvan yanmıştı.
-60.000 mi? Aman tanrım. -Tanrım.
Hatta bu az bile kalır.
ama acı çeken hayvanları görmek
ve bununla başa çıkmaya çalışmak…
Ama halk harika davrandı.
İlk bir iki günde gelen yardımın miktarı
gerçekten inanılmazdı.
Hayran kaldım.
"Dünyadaki herkese borcumuzu ödeyebilir miyiz?" diyorum.
Dünyanın dört bir yanından insanlar bizim için çok şey yaptı.
Bazen toplumdaki herkesin bize sarıldığını hisseder gibiydim.
İnsanlar Tom ve Stephanie'nin
ayakları üstünde durmaları için çok yardımcı oldu.
Stephanie de çok geçmeden
benzer kayıplar yaşayan toprak sahiplerinin sesi oldu.
Hatta Avustralya Senatosu Komitesi'nde ifade verip
yangın yönetimi uygulamalarının
ve yaban hayatı koruma yöntemlerinin kullanımını destekledi.
Bu bir lojistik kâbustu
çünkü herkes ekim ekipmanlarının çoğunu yangınlarda kaybetmişti.
Yani tüm çiftlik arazilerinde
işe yarayacak pek ekipman yoktu.
Sığırlarla ilgili plan neydi? Hiç kurtarabildiniz mi?
Çiftlik hayvanlarının yarısından fazlasını kaybettik.
Bazıları şans eseri toprak buldu ve kurtuldu.
Ama sonra onlarla başa çıkmak çok zor oldu
çünkü çitler yandı, her yerde hayvanlar vardı.
Yem de yoktu, bu da en büyük sorundu.
Otlak yoktu, saman yoktu. Ekinleri, samanları, her şeyi kaybettik.
O yüzden elimizde kalan hayvanlar için hiç yem yoktu.
Bu olay ikinizi ve aileyi daha da yakınlaştırdı mı?
Evet. Ama kesinlikle iniş çıkışlar oldu.
-Değil mi Jack? -Evet. Kesinlikle.
-Hep iniş olmadı tabii. -Çok da kolay değildi.
Çok zor zamanlar oldu.
Çok güzel zamanlar da oldu.
Çok güzel zamanlarımız da oldu.
Şimdi eğlence zamanı.
Tom ve Stephanie'nin oğlu Jack
bana bu kocaman kırmızı traktörü kullanmayı öğretecek.
Yaşasın! İşte bu!
Hiç beceremeyeceğim.
Kolaymış gibi gösteriyor.
Sadece iki kişilik yer var,
o yüzden Darin'in bu sefer oturması gerekecek.
Tamam, o da olur. Arazi motosikleti. Mükemmel.
Atla ve Zac'e göster.
Tamam. Kontrol edecek çok şey var.
İyi şanslar Zac!
-Sırrı ne? Bu debriyaj mı? -Evet.
En çok yapman gereken şey… Bunu öne doğru it.
-Evet. -Tamam. Şimdi ilerliyor muyuz?
Debriyaj.
-Debriyaj mı? -Bire tak.
Tamam!
Bakalım ne kadar hızlı.
Sanırım bu dört.
Görüşürüz!
Sen sıkı tutun da.
Tuttum. Tamam, sağ ol sensei.
Geri al.
Sanırım bir şeye çarptık.
Selam sabah yok mu?
Selam saman?
Bunlar aç gibi duruyor.
Küçük bir bilgi, ortalama bir inek günde yaklaşık 10 kilo saman yer.
Söyleyeyim dedim.
Ne gün ama.
Bunu seviyorlar.
-İnekler yerken bunu kapatalım mı? -Olur.
İşte oldu.
Bu inanılmaz güzel bir histi.
Traktörü kullanmaktan bahsetmiyorum bile.
Gerçi o da çok güzeldi.
Sen Maverick'sin, ben Goose.
İzlemediğin ama bir gün çok seveceğin Top Gun filminden.
Bir yıl önce bu aile her şeyini kaybetti.
Ama onlar sadece eşyaydı, aile hep birlikteydi.
Şimdi daha fazla sığır ve onları beslemenin bir yolu ile
tekrar ayağa kalkıyorlar.
Birlikte sevdikleri şeyi yapıyorlar.
Bana bu kadar film yeter.
-Yaralanmadın bile. -Çiftliğe. Teşekkürler.
-Görüşürüz. -Çok tatlısınız.
Geldiğiniz için teşekkürler. Çok keyifli vakit geçirdik.
Biz teşekkür ederiz.
Tebrikler millet.
Modern toplumun geçmişteki gelenek ve yöntemlerden
öğreneceği çok şey var.
Avustralya'daki yangınların yıkımından sonra
onlara kulak vermek her zamankinden çok daha önemli.
Bugün Gerringong Rangers'la
soğuk ateş ya da kültürel yangın tekniğini öğreneceğiz.
Bu teknik binlerce yıl öncesine dayanıyor
yangını hasarını kontrol altına almak için Aborjin halkı tarafından geliştirilmiş.
Kaliforniya'da büyüdüm, kontrollü yakmayı biliyorum,
bu da ona benzer bir fikir.
Aborjinlerin nasıl yaptığını görmek ilginç olacak.
-Bunu yapmadan önce geriliyor musun? -Bazen.
Yakacağımız alanın büyüklüğüne bağlı.
Bir ara yangın çıkarıyordum.
Benzinle şenlik ateşi yakmaya çalıştım
ve alev topuna dönüştü.
-Her yanımı sardı. -Evet.
Kaşlarımı, kirpiklerimi kaybettim.
Okul fotoğraflarımda komik duruyordu.
Hayır, o fotoğrafı göstermeyeceğiz.
Orman yangınları giderek kötüleşiyor gibi. Ama neden?
-Burada ne arıyorsun? -Hep buradaydım.
İlk zamanlardan beri şimşekler yere çakıyor,
yangın çıkarıyor ve çalıların yanmasına neden oluyor.
Bu yangınların sebebi küresel ısınma değil mi?
Orman yangının sebebi direkt iklim değişikliği olamaz.
ama yüksek sıcaklıklar nedeniyle
orman yangınları daha sık, büyük ve uzun oluyor.
Ne farkı var?
Atmosferdeki karbondioksit artışı
Dünya'daki sıcaklığın yükselmesine neden oluyor.
Artan sıcaklık daha uzun ve sıcak yangın mevsimlerine,
yani yazlara sebep oluyor.
Mevsimsel sıcaklık toprağı, ağaçları ve bitkileri kurutuyor,
böylece böceklere karşı savunmasız oluyorlar.
Tüm bu kurumuş ve ölü bitkiler tutuşmayı bekleyen yakıt gibiler.
YAKIT SAYILIR
Orman yangınlarının nedeni genelde yıldırımdır
ve her bir sıcaklık derecesi yıldırımları yaklaşık %10 arttırır.
Doğa neden çalı yangınlarına neden oluyor?
Bu, doğanın ormanı sağlıklı tutma yöntemi.
Yangınlar çalıları, orman zeminini temizliyor
ve bölge daha sağlıklı oluyor. İşte böyle.
Yüksek yangın ihtimali, bir kutu kuru yakıt
ve daha uzun bir yaz buna sebep oluyor.
Bu yüzden her yıl dünyanın her yerinde
daha yıkıcı yangınlar çıkıyor.
Unutma, Amerika'da orman yangınlarının %80 ila 90'ı
insan faaliyetlerinden çıkıyor.
İhmalci kampçılar, hatalı elektrik hatları, kundaklama…
Aklıma geldi de,
orman artık sağlıklı. Beni söndürsen iyi olur.
İyi dedin.
Hoşça kal!
Aborjinlerin ormanı kontrol etmek için ateşi kullanmaları
on binlerce yıl öncesine dayanıyor.
Konsept oldukça basit.
Çalılıkların düzenli olarak düşük yoğunlukta yakılması
orman yangınlarının doğal yakıtını yok ediyor.
Toprak daha verimli oluyor
ve sonra çıkabilecek yangınlarda daha büyük ağaçlar hayatta kalabiliyor.
Evet. Klaket.
Burada ineceğiz.
Geleneksel olarak, Aborjinler bu yakmaların
toprakla ruhani bir bağı olduğuna inanırlar, haklılar da.
Evlerini korumak için güçlü ateş elementini kullanıyorlar,
ilk kolonicilerin karşı çıktığı ama sonra hayran kaldığı bir konsept
çünkü çılgınca görünüyor ama işe yarıyor.
Film ekibine, tüm herkese bir şey göstermek istiyorum.
Çarpmayın diye. Ben bu hafta çarptım.
Burada.
Bu, yeşil karıncaların yuvası.
Çok fena sokarlar.
Vay canına. Yeşil karıncalar.
Yeşil karıncayı hiç duymamıştım.
Herhâlde kırmızı karıncalardan kötülerdir.
Harika.
Şimdi ateş yakma zamanı.
Bu kişiler, izinleri ve ekipmanları olan eğitimli korucular
ve kimse bunu tek başına denememeli.
Önce yangının bırakacağı hasarı en aza indirmek için
sağlıklı ağaç kütüklerindeki çöpler temizleniyor.
-Hadi bakalım. -Evet. Hadi gidelim.
Yakmayı başlatırken çok törensel bir süreç var.
Clarence ilk ateşi en geleneksel şekilde yakacak.
Çakmak ya da kibrit kullanılmıyor.
Bir çubuğu tahtaya sürterek ateş yakılıyor.
Denemek istiyorsan deneyebilirsin.
-Böyle mi? -Doğuştan yeteneklisin.
Duman çıkıyor.
Evet.
-Hayır, orada tutmaya çalış. Öyle yapma. -Tamam.
Bu on binlerce yıldır böyle yapılıyor
ve bunun gibi ağaçlar bu sayede hâlâ ayakta.
Güzel. Yavaşça üfleyelim.
Şimdi.
Şu lanet karıncalara bak.
Her yerdeler!
Kuzey Queensland'e hoş geldin.
İşte oldu.
İnanılmaz bir şey.
Ormanda ateş çıktığında yapman gereken şeyin tam tersi.
-Vay. -Tamam.
Bu geleneğin binlerce yıllık olduğunu unutmamaya çalışıyorum.
Ateş yakıldığına göre yine tahta olan kibritler kullanacaklar
ve geleneğe bağlı kalmış olacaklar.
Bugün bunu tekrar tekrar yapacaklar.
Bu çok farklı bir ateş deneyimi.
Ateş bir dost, bir işbirlikçi olarak görülüyor,
kontrolsüz bir yangının
ormanı ve canlıları yok etmesini önlemek için bir araç oluyor.
Bu kültürel yangın yavaş ve soğuk bir ateş olduğu için
tüm hayvanların yanan bölgeden çabucak kaçmasına fırsat veriyor.
Bazen açık ormanda yer yer yetişen çimlerin büyümesini de sağlıyor,
bu da valabilerin filizlerde otlamasına olanak tanıyor ve…
Yani toprağı sıfırlıyorsunuz.
Evet, toprağı ve çimlenmek için ateşe gerek duyan bitkileri sıfırlıyoruz.
Modern Aborjinlerin ateş kontrolüne girişmesi yeni bir şey
ama süreç ve toplum için onlara çok ihtiyaç var.
30 yıldır yanmamış yerleri yakıyoruz.
Tanrım.
Orada 30 yıllık yakıt var.
Korkunç bir yangına davet çıkarıyor..
-Her an yangın çıkabilirdi. -Evet, çıkabilir.
Çok ilginç.
Ormana iyi geleceğini düşündüğün şeylerin gerçekten tam tersi.
Evet. Bu, insanların ateş hakkında bilmesi gereken bir şey.
Ateş ülkeye şifa da olabilir.
Ateşin şifacı olması. İnanılmaz bir konsept.
Bu beni derinden etkiledi
çünkü Kaliforniya'daki evimi yangında kaybettim.
Sanki böyle bir şey yapılmış olsaydı
her şeyi yok eden büyük yangının önüne geçilebilirdi.
Bence bu, yerli halktan öğrenmemiz gereken önemli bir tedbir.
Evet.
Bu deneyim için minnettarım.
Ateş bir saat kadar yanacak, çalıları temizleyecek
ve sonra kendi kendine sönecek.
Bugün yaklaşık 17 hektar temizlendi.
Bu gibi gönüllüler sayesinde
gelenek sonraki nesle aktarılmaya devam edecek.
Bu eski Aborjin töreni, çevredeki her şeyi dikkate alan
bütüncül bir yaklaşım.
Yanacak ve yanmayacak ağaçlar,
yakıt işlevi görebilecek olan çalılar
ve rüzgârın alevleri savuracağı yön.
Bu daha çok uygulanırsa, bu ve diğer ülkelerdeki ormanlara
daha iyi bir sürdürülebilirlik ve vahşi yaşam koruması sağlayabilir.
Karıncalar!
Yeşil karıncalar mı?
Çok vahşi olabiliyorlar.
Tam da güvende hissederken…
Hay s…
…yeşil karıncalar geliyor.
-Nereden geliyorlar? -Boynundan.
Böyle olacağı belliydi, değil mi?
Hadi gidelim.
Fena ısırıyorlarmış.
Tamam. Klaket.
Alevler ve dumanla ilgili yolculuğumuzun pozitif kısmı
bizi güneydeki bu sahile getirdi.
Tanışacağımız bu şef, daha geleneksel mutfaklardan çıkıp…
Vay canına.
…ateşe girmiş.
Bu, Şef Lennox Hastie,
Chef's Table: BBQ'ye çıkan ünlü bir yemek sanatçısı.
Birinci sınıf restoranı Firedoor'da
fırın veya ocak kullanmıyor, gaz ya da elektrik de yok.
En sevdiği malzeme olan odunla yemek sanatını mükemmelleştirdi.
Şansımıza mutfağını bize getirmeyi dert etmedi.
Pasifik Okyanusu kıyısında ateşte pişirme dersi alacağız.
-Müthiş. -Nasılsın?
-Zac. Memnun oldum. -Selam şef.
-Darin. -Açık hava mutfağına hoş geldiniz.
-Vay canına! Şu düzene bak! -İnanılmaz.
Bu birkaç saattir yanıyor.
Bu kor aşaması.
Ateşin olayı bu, her zaman önceden hazırlamak gerekiyor.
Her gün bir şefin yapacağı ilk şey ateş yakmaktır,
sonra işine bakar.
Buradaki farklı odun türleriyle
farklı ateşler ve sıcaklıklar mı elde ediyorsun?
Evet, odunlar birbirinden farklıdır.
Meyve ağaçlarından olabilir, çok yoğun olabilir.
Kullandığımız baz kırmızı okaliptüs, demir kabuklu okaliptüs deniyor.
Çok yoğundur. Dünyadaki en yoğun odunlardan biri.
-Vay canına. Baksana. Tuğla gibi. -Evet. Taş kesilmiş gibi.
Evet, yakması çok daha zor
ama uzun bir süre boyunca çok yoğun ısı verir.
Dalgaların karaya taşıdığı bu odunlardan bayağı farklı.
Bunlar hafif.
Şunları anlamak gerekiyor.
Her odunun verdiği ısı şekli,
odunun tat profili, karakteristik özellikleri,
kokusu, aroması.
Ateşe ne zaman sardın?
Hepimizin ateşle ilgili çocukluk anıları vardır.
Mesela ateşte yemek yapmak, kamp ateşi yakmak,
kutlama için insanları bir araya getirmek.
Ama ben bir şef olarak yıllar önce Bask Dağları'nda
bir ocakbaşı restoran bulmayı başardım.
15, 16 yıl önce.
-Nerede? -İspanya'nın kuzeyinde.
-Vay. -Evet.
Izgara, Bask geleneğinin bir parçası.
Dünyanın her yerinde böyle geleneksel kültürler var.
Geleneklerin koruyucuları var.
Geleneklerine çok bağlılar çünkü bu, kültürün bir parçası,
bizi biz yapan şey.
Onlarla yemek mi yaptın?
Evet. Bir yıllığına oraya gittim. O tarza bayıldım.
Sonra beş yıl daha kalıp
kültürü yaşadım, öğrendim, ufkumu olabildiğince genişlettim.
Çoğunu tecrübe ederek yaptım.
Dışarıda yemek yapmak çok ilkel bir şey.
Bir malzeme olduğumuzu, sürecin parçası olduğumuzu anlamalıyız.
Bu etkileşimli bir spor.
Bu dediklerine bayıldım.
Sen de bu süreçte bir malzemesin.
-Çok iyi. -Evet.
Güzel karideslerimiz var.
Şu ünlü "barbeküde karides" fikri.
Harika.
Buradaki nehirde yerel hasat edilen küçük karidesler.
Yağ sisi kullanacağım. Üzüm çekirdeği yağı kullanıyoruz.
Nötr tat profili, yüksek sıcaklık.
Tam da gerektiği kadar sıkıyoruz.
Fırçayla sürmüyor, zeytin yağına batırmıyoruz.
Mesela… Barbekü yapıyor musunuz bilmem.
Bana gelip "Her şey dumana boğuldu" deyip sonra zeytin yağı sürenler oldu.
-Ben bunu yaşadım. -Aynen.
Sonra birden alevleniyor ve korkup bağrışıyorlar.
Ateş çıkıyor, herkes panikliyor. "* * *! Ne oluyor?" Çılgınlık.
Biraz acı biber ve sarımsak, biraz da deniz semizotu var.
Ne kadar çok yaparsan o kadar çok öğrenmen çok güzel.
Bunu malzemelerle yakın temas kurduğum için
ve her gün farklı olduğu için yapıyorum.
Isınmaya başlayınca bu pipi'ler olacak.
Güzel. Bir pipi ile diğer kabuklular arasındaki
-Pipi mi? -…fark nedir?
Avustralya'ya ilk geldiğimde doğu kıyısında yaşıyordum
ve kumda ayağımla pipi arıyordum.
Tesadüf eseri birkaç tane buldum.
Ayak parmaklarından bir pipi çıkıyor.
Bu da yanlış anlaşılıyor…
Pipi'ler esasen yem balıklarıydı, temel gıda değildi.
Yerli kültürüne bakarsak bu öylece yedikleri bir şey.
60.000 yıl öncesine ait yığınlara bakarsanız
istiridyelerin yanında pipi kabukları görürsünüz.
Çok güzel bir besin kaynağı.
Bu güzel sarımsak da var.
Aman tanrım. Çok heyecanlıyım. Çok iyiymiş.
Hepsini birleştiriyorsun.
Çünkü odun dumanının, sebzenin, karidesin tadı birleşiyor.
Sarımsak. Hepsi bir arada.
-Tuzu yerinde. -Tüm bu. Kafası da var.
-Güzel. Kıtır kıtır. -Aman tanrım.
Bakın, pipi'ler açılıyor.
Dillerini çıkardılar, bak.
Onları alıp suyunu çıkarıyorsunuz,
çok güzel sos oluyor.
Tereyağı falan kullanıyor musun?
Hayır, kullanmıyorum. Artık onunla yemek yapmıyorum.
-Gerçekten mi? Hiç mi? -Evet.
Fark ettim ki ateşte pişirince malzemelerin doğal lezzetini götürüyor.
-Vay canına. -Bu daha çok…
Farklı zeytinyağlarının meyveli tatlarıyla
o tat profilleri daha çok vurgulanmış oluyor.
Şimdi vegan dostuma yemek yapayım.
-Izgara marula ne dersin? -Hadi yapalım.
-Olur mu? Harika. -Tamam.
Hiç ızgara marul yemedim. Ya sen?
-Zac, tadına bakacak mısın? -Evet, lütfen.
Mükemmel. Müthiş bir şey.
Ağzına attığında "Aman tanrım" diyorsun,
"Bu nasıl bir büyü?"
Ateşte pişirme sanatı.
İşte bu. Heyecanlı mısın?
Eminim bu yediğin en müthiş marul olacak.
Izgara marul için Avustralya'ya geldim.
Çok güzel. Yemek özel bölümümüz olsaydı kimse Darin'e yemek yapmazdı.
Beni yerken izlerdi.
-Yemeği… -Sessizce beklerdi. Çok naziksin.
-Herkese yemek yapılmalı. -Evet.
-Ateşte kimse aç bırakılmaz. -Teşekkürler.
Şuna bak. Vay canına.
-Vay canına! -Harika.
-Vay canına! -Çok güzel bir yemek.
Görüşürüz.
Gerçekten kimse aç kalmıyormuş.
Mükemmel. Müthiş bir şey.
Şef Lennox'un son yemeği paella,
Kuzey İspanya'dayken çalıştığı
Michelin yıldızlı restorandaki eski günlerini hatırlatıyor.
Darin o marulla doymamışsa
bu da bir vegan yemeği.
Bu geleneksel İspanyol yemeğinin hayvansız Şef Hastie versiyonu,
kalabalıkları doyurmak için mükemmel.
Özellikle tüm gün çekim yapanları.
Güneş battıkça ateş kalabalığı daha da birleştiriyor.
Grubumuza ışık ve sıcaklık veriyor.
Ateşin yol açtığı tüm o hasarı ve yıkımı gördükten sonra
bu alevlerin verdiği ilkel rahatlığı görmek çok güzel.
Doğanın tüm unsurları gibi bu güçlü elemente de
anlayışlı bir tavırla yaklaşmak,
saygı duymak ve onu takdir etmek gerekiyor.
TEŞEKKÜRLER İTFAİYE
DÜNYADAKİ İLK MÜDAHALE EKİPLERİNE İTHAFEN
Ekip olarak Avustralya'nın geleneksel sahiplerini tanıyoruz.
Aborjin ve Torres kültürünü taşıyan büyüklere saygı duyuyoruz.
Alt yazı çevirmeni: Seda Tiğrek