‎LOẠT PHIM NETFLIX
‎Người dân chúng tôi đã sống hòa thuận ‎trên mảnh đất này hàng ngàn năm.
‎Từ những năm 1700,
‎thực dân Anh đã lên tàu ‎với ý định chinh phục lục địa này
‎và cuối cùng chiếm lấy nó cho riêng mình.
‎Chúng tôi từng bảo vệ đất đai, ‎chỉ lấy những gì cần thiết để sống
‎và trả lại những gì chúng tôi có thể.
‎Nhiều thế hệ sau, không khí, nước ‎và đất đai đều bị ô nhiễm.
‎Rất khó để trồng trọt trên đất ở đây, ‎và đại dương đã bị đánh bắt quá mức.
‎Ngày nay, điều quan trọng hơn cả
‎là ta phải tiếp tục đấu tranh ‎để có tiếng nói trên mảnh đất‎ ‎của mình‎,
‎để bảo tồn văn hóa và Mẹ Trái Đất của ta.
‎Đây là câu chuyện của một số thổ dân Úc.
‎Bằng chứng về sự cư trú của thổ dân Úc ‎có từ hơn 60.000 năm trước,
‎trước cuộc khai thác thuộc địa, xâm lược, ‎và sự xâm chiếm đất đai hung bạo.
‎Như nhiều quốc gia trên thế giới,
‎nơi đây có lịch sử về quá trình thuộc địa ‎tàn bạo và đẫm máu.
‎Khi chúng ta đi sâu vào khám phá ‎đất nước xinh đẹp này,
‎ta cần thừa nhận người bản địa ‎sống trên lục địa này
‎và cách họ bảo vệ và giữ gìn mảnh đất này.
‎Xã hội hiện đại có thể học hỏi từ họ ‎sự tôn trọng đối với sự cân bằng tinh tế
‎giữa con người ‎và phần còn lại của hành tinh.
‎- Cụng ly. ‎- Và đó là nội dung của tập này.
‎Công nhận những chủ nhân chân chính,
‎học hỏi văn hóa của họ nhiều nhất có thể,
‎và xem những phương pháp này được áp dụng ‎để bảo vệ Trái Đất ngày nay như thế nào.
‎Khá tuyệt đấy. Như được trở về quá khứ.
‎Tại Đại học Melbourne, ‎bọn tôi tiếp tục tìm hiểu
‎về lịch sử Úc trong buổi nói chuyện ‎với tác giả Bruce Pascoe.
‎Cuốn sách gây tranh cãi của Bruce, ‎Dark Emu,‎ thách thức niềm tin rộng rãi
‎rằng người Úc bản địa ‎là dân du mục săn bắn và hái lượm.
‎Bruce lập luận rằng thổ dân Úc ‎thực sự am hiểu về bảo tồn
‎và thành thạo làm ruộng. ‎Ý tưởng của ông ấy vượt xa cả lý thuyết.
‎Giả thuyết của ông ấy ‎được rút ra từ các tạp chí và hồ sơ
‎của những người khai hoang và khám phá.
‎Bruce cảm thấy, với tư cách ‎là tiền nhân của đất nước,
‎thổ dân Úc nên được tôn trọng đúng mực
‎vì những đóng góp của họ ‎cho xã hội và đất nước.
‎Thật vinh dự khi chúng tôi ‎được ngồi nói chuyện với ông ấy.
‎- Tuyệt thật. ‎- Vâng.
‎Chúng tôi rất hân hạnh ‎được nói chuyện và học hỏi từ ông.
‎Tôi nghĩ đó là mấu chốt.
‎Úc giờ vẫn là một nước thuộc địa,
‎và do đó bị hiểu lầm.
‎Chúng ta có thể hiểu thêm về đất nước này
‎bằng cách xem thổ dân Úc ‎quản lý nó như thế nào.
‎Ông đã nghiên cứu rất nhiều, ‎nói và chia sẻ
‎về việc học hỏi những điều cũ ‎để tiến bộ, đúng chứ?
‎Chúng tôi nghĩ đó là ngôi làng ‎lâu đời nhất trên Trái Đất.
‎Điều đó nghĩa là thổ dân Úc ‎đã sống cùng nhau
‎trong ngôi nhà được xây dựng ‎có thể là từ 50, 60.000 năm về trước.
‎Vậy là hàng chục ngàn năm ‎trước khi họ nghĩ bất cứ ai khác…
‎Ừ. Có trước cả Thổ Nhĩ Kỳ và Israel.
‎Điều gì đã giúp thổ dân Úc ‎tồn tại suốt thời gian dài như vậy?
‎Nền móng của chính quyền thổ dân Úc ‎là ta cần sống khiêm tốn hơn.
‎Ta nên xem mình như một loài động vật.
‎Đó là lý do tại sao thổ dân Úc ‎có vật tổ là động vật, cây cối, thực vật,
‎vì chúng tôi xem mình ‎như những sinh vật này.
‎Đó quả là ý tưởng điên rồ ‎về sự vượt trội và chiếm đoạt.
‎Chúng tôi cần nói chuyện với nhau ‎và rằng: "Tôi sẽ ở đó
‎trong 20.000 năm nữa, ‎hay chúng ta sẽ tự kết liễu mình?"
‎Giữ Trái Đất tươi đẹp ‎giống như giữ nhà cửa tươm tất…
‎- Đúng vậy. ‎- …và quản lý tốt chi tiêu.
‎Mọi thứ ta làm ‎đều phải đảm bảo Trái Đất ổn.
‎Thì ta cũng sẽ ổn.
‎Vâng.
‎Có khoảng 500 dân tộc Úc bản địa ‎khác nhau trên khắp nước Úc.
‎Ngày nay, họ chỉ chiếm khoảng ‎2,4% tổng dân số.
‎Chúng tôi sẽ đến thăm một vài dân tộc, ‎và điểm dừng đầu tiên là ở đây.
‎Bãi biển Cooya là một vùng duyên hải ‎xinh đẹp và đa dạng của Queensland
‎với ba hệ sinh thái độc đáo.
‎Bãi biển, rừng ngập mặn ‎và rạn san hô ven biển.
‎Chúng được nối với nhau ‎bởi bãi bùn và đầm phá thủy triều.
‎Chúng tôi sẽ dành cả ngày ở đây ‎với đại diện của nhóm người bản địa
‎ở vùng này, người Kuku Yalanji.
‎Ở tập này, tôi sẽ giao ‎hầu hết nhiệm vụ kể chuyện
‎cho các đại diện thổ dân Úc ‎khi họ xuất hiện,
‎để ta có thể nghe họ kể bằng lời của họ.
‎Đây là Linc Walker.
‎Tên tôi là Linc Walker.
‎Tôi và anh trai điều hành ‎Công ty Du lịch Văn hóa Kuku Yalanji.
‎Công ty hoàn toàn do thổ dân Úc ‎làm chủ và điều hành.
‎Du khách sẽ được đắm mình trong văn hóa.
‎Là người trông coi vùng đất truyền thống,
‎trách nhiệm của chúng tôi là tiếp tục ‎truyền lại kiến thức về văn hóa
‎mà chúng tôi đã tích lũy ‎qua hàng ngàn năm qua gia đình.
‎- Chào mừng đến bãi biển Cooya. ‎- Cảm ơn đã mời chúng tôi.
‎Thật hào hứng.
‎Các anh đang ở Kuku Yalanji. ‎Ở đây chúng tôi nói tiếng Kuku Yalanji.
‎Ngoài này là Cooya Cooya. Nghĩa là câu cá. ‎Chúng tôi bắt đủ loại cá ở đây.
‎Có vài thứ ở đây là từ đồ câu được. ‎Cá sấu, cá kiếm, cá nhám cưa, rùa…
‎- Cái đó là từ cá kiếm à? ‎- Ừ. Thấy mấy cái khác không?
‎- Kia thì sao? Của cá kiếm à? ‎- Đó là một con cá kiếm.
‎- Đó là cái cưa. ‎- Đây là con cá mập lưỡi cưa.
‎Đặt tay cầm ở mỗi đầu ‎và dùng chúng để chặt cây.
‎Các anh chủ yếu đánh cá truyền thống à?
‎Phải, đánh cá bằng giáo, ‎săn bắt, hái lượm chọn lọc,
‎nhặt nhạnh những thứ cần thiết, ‎đánh lưới, bẫy, đủ kiểu.
‎Anh bắt đầu học kỹ thuật câu cá ‎từ năm bao nhiêu tuổi?
‎Từ rất nhỏ. Chúng tôi học tất cả ‎khi ở cùng ông bà,
‎và bố mẹ, và các cô chú. ‎Ai cũng có mánh lới riêng.
‎Nhiều người già không thể đi lại, ‎nên chúng tôi dựng lên chỗ này
‎để tiếp tục săn bắt ‎và cho họ đồ ăn ngon mỗi ngày.
‎Nhiều gia đình không thể ‎tránh được bệnh tiểu đường.
‎Anh hẳn đã nghe về thế hệ
‎bị bắt đi rồi kẹt ở đó ‎mà không thể rời đi. Họ được cho ăn đường,
‎bột mì, thuốc lá và trà.
‎Thế hệ của bà tôi đều bị tiểu đường. ‎Khi họ rời khỏi chỗ đó,
‎họ không phải ăn thứ đó nữa.
‎Họ quay lại săn bắt và hái lượm. ‎Thế hệ chúng tôi bảo đảm
‎sẽ biến điều này thành lối sống ‎và giữ cho người dân khỏe mạnh kể từ giờ.
‎Điều đó thật tuyệt.
‎Ngành du lịch văn hóa mà chúng tôi làm
‎là một trong những cách ‎làm nổi bật nền văn hóa đặc biệt của mình
‎để gia đình chúng tôi ngẩng cao đầu ‎và hướng về tương lai
‎và sửa chữa những điều tồi tệ ‎trong quá khứ.
‎Đi xuống nào. Ta sẽ ra đằng trước, ‎luyện đánh cá bằng giáo, rồi các anh thử.
‎Bọn tôi sẽ đưa Darin và Zac ‎xuống bãi biển,
‎và dạy họ cách dùng giáo an toàn.
‎Nhà tôi đã ở đây 20.000 năm. ‎Chúng tôi từng sống trên biển,
‎nhưng nước đã đẩy chúng tôi trở về. ‎Giờ chúng tôi sẽ xuống núi.
‎Nhưng gia đình nào cũng vậy. ‎Những câu chuyện vẫn còn nguyên vẹn.
‎Mọi địa danh ở đây gắn chúng tôi ‎với những câu chuyện đó.
‎Vậy hãy theo tôi đi để chọn giáo đi.
‎Cầm thử. Tìm cây ‎không quá nặng hoặc quá nhẹ.
‎Lấy cây mà các anh thấy thoải mái. ‎Ta sẽ luyện tập một chút…
‎Các anh có thể đổi nếu cần.
‎- Cảm giác thật tuyệt. ‎- Tốt chứ? Cẩn thận anh bạn phía sau.
‎Ít nhất nó không phải đầu nhọn.
‎Quy tắc đầu tiên khi vác giáo, ‎đặt thẳng trên vai từ trên xuống.
‎- Như thế sẽ không đâm nhau. ‎- Tôi xem múi giáo thôi.
‎Một ngón chân đặt lên vạch.
‎Ngón tay ở cuối khi anh hướng lên. ‎Ngón tay trỏ.
‎Chĩa chân vào mục tiêu. ‎Khi đã sẵn sàng, dồn trọng lượng
‎lên chân sau. Ngả người ra sau, ‎dồn hết sức nặng lên chân sau.
‎Các anh có thể nhấc chân trước lên, ‎bước một bước và đẩy bằng ngón tay.
‎Được rồi, thử đi. Đúng rồi.
‎- Tôi làm nó nảy kìa. ‎- Quá dễ.
‎- Rồi, xuống đây. Làm lại nhé. ‎- Tuyệt.
‎- Chúc mừng nhé. ‎- Đừng lo.
‎Có vẻ hơi dễ với các anh. ‎Tôi sẽ dịch xuống chút.
‎Xa thế à? Anh có thể ném trúng ‎xa như thế ở dưới nước à?
‎Lũ cá sẽ nghe thấy tiếng anh đến ‎và bơi đi. Anh phải đuổi theo.
‎Nhớ là cá có vảy đấy. Ném mạnh vào nhé. ‎Sau lần này thì không còn cớ gì nữa nhé.
‎Gần trúng. Không sao. ‎Nó nổi được trên nước.
‎- Đúng rồi. Tốt. ‎- Ném hay lắm.
‎Đã từng thấy những thứ này chưa?
‎- Giá đỡ giáo. ‎- Không.
‎Giờ nó như ngón tay của anh.
‎Để tăng lực.
‎Nâng cấp vũ khí.
‎NĂNG LƯỢNG VƯỢT MỨC
‎Khi họ đã có thể dùng ngón tay ném giáo, ‎chúng tôi tăng mức độ
‎để họ dùng giá đỡ giáo, ‎vật tăng lực cánh tay…
‎- Gần trúng. ‎- …để nén mạnh hơn khi bắt cá.
‎- Chuẩn. Có thế chứ. Mạnh đó. ‎- Tốt lắm.
‎Thật đáng sợ khi ra ngoài đó
‎và mọi người đang ném giáo ‎sang trái, phải và giữa, nên…
‎Chúng tôi đảm bảo rằng việc ném giáo ‎phải an toàn trước đã…
‎Đúng nó rồi.
‎…trước khi mọi người đến ‎đi săn theo kiểu truyền thống.
‎Chúng tôi chỉ có thể giúp các anh ‎đến đó thôi. Sẵn sàng chưa?
‎Hơi sẵn sàng.
‎Tôi và Darin sẽ đi dọc theo bãi biển, ‎hái thuốc và kiếm đồ ăn.
‎Hai anh sẽ ra biển đánh cá,
‎xem các anh có bắt được ‎vài con cá, cua hay gì không.
‎- Ừ. ‎- Cuộc thi bắt đầu.
‎- Tôi sẽ lo vụ này. ‎- Làm được chứ?
‎- Đi hái thuốc đi. ‎- Được.
‎Tôi sẽ đưa Zac đi cùng. ‎Bọn tôi sẽ săn vài con cua biển
‎và xem có thể bắt được gì.
‎Cua hầu hết sẽ trông như những cái lỗ đó.
‎Chúng sẽ bơi đi khi ta đến gần. ‎Chúng sẽ thấy ta và bỏ chạy.
‎Những cái lỗ này là nơi cá đuối kiếm ăn.
‎Nếu một con sò di chuyển trong bùn, ‎nó sẽ tạo ra dòng điện.
‎Cá đuối biết nó ở đâu. Nó sẽ đè lên, ‎đá vỏ sò, nghiền nát, và ăn.
‎- Thấy những cây này khắp bãi biển chứ? ‎- Ừ.
‎Đó là một trong những loại thuốc ‎hữu ích nhất ở đây. Có nhiều lắm.
‎Đây là quả của nó.
‎Anh thấy màu xanh và trắng này chứ? ‎Màu trắng là đã chín.
‎Những quả mọng trắng nhỏ ‎là quả của cây Hếp.
‎…nếu anh bị nhiễm trùng mắt ‎hoặc có cát vào mắt‎,
‎cứ hái quả chín, phải chín, ‎và bóp rồi nhỏ vào mắt.
‎Chúng tôi dùng nước mặn bên trong ‎làm thuốc sát trùng.
‎Nó là nước rửa mắt hay thuốc nhỏ mắt. ‎Rất đơn giản.
‎Chà, nó‎…
‎Nó không cay chút nào, ‎mà nó làm sạch mắt chúng ta.
‎Rửa mắt, đúng vậy. Vắt nước đi…
‎Ta có thể dùng nó để rửa da. ‎Dịu nhẹ và không dính.
‎- Nó khô và sạch. ‎- Tuyệt vời.
‎Rất hữu ích khi anh chạy khắp nơi.
‎- Với bàn tay nhớp nháp. ‎- Phải.
‎Anh bạn này là một con cua ẩn sĩ.
‎- ‎Kuyulin‎, hay còn gọi là ốc biển. ‎- Cua ẩn sĩ lớn.
‎Phải. Những gã này là ‎mồi ngon nhất trên bãi biển.
‎Nếu câu cá ở bãi biển hay bờ sông, ‎hãy gom thật nhiều cua ẩn sĩ.
‎Thổ dân Úc sẽ để lại những viên đá ‎ở nơi có chỗ câu cá tốt,
‎họ tìm một viên đá phẳng, bị vỡ, ‎và một viên đá tròn khác, vỡ vỏ.
‎- Để đánh dấu… ‎- Đó là nơi để câu cá.
‎- Lá Hếp có ăn được không? ‎- Không hẳn là ăn được.
‎- Nhưng nó có thể làm băng quấn. ‎- Ồ, băng quấn.
‎Nên nếu anh bị bỏng hoặc loét da. ‎Hãy dùng nó. Tốt và mát.
‎Khi ta đi dạo về, ‎nhúng chúng vào nước dưới gốc cây…
‎- Thật tuyệt. ‎- Đắp lên đi. Tốt và mát.
‎Nếu anh bị cháy nắng. Quá tuyệt.
‎- Anh có thể thấy những dây leo rau muống. ‎- Rau muống.
‎Nó có hoa màu vàng này.
‎Loại mọc trên đất có hoa màu tím. ‎Bọn tôi gọi chúng là dây leo cá đuối.
‎Nếu bước ra kia và bị cá đuối đâm trúng,
‎hoặc bị san hô cứa vào chân… ‎Nó sẽ là thuốc sát trùng mạnh.
‎Chúng tôi nghiền nó ra, ngâm nước nóng, ‎rồi anh có thể ngâm chân vào đó.
‎Nó còn có tác dụng gây tê ‎để anh có thể lấy mảnh đâm ra.
‎Trên khắp vùng đất, mọi nơi ta đến,
‎đều có một mối liên hệ đặc biệt ‎giữa thực vật và động vật.
‎Là người dân nơi đây, chúng tôi ‎phải tìm ra mối liên hệ đặc biệt này.
‎Đó là bước căn bản.
‎- Ta sẽ để Zac và Brandon bị thương. ‎- Ta có thuốc rồi.
‎Đây là ốc mặt trăng.
‎Khi trăng non, nó có màu đen. ‎Trăng tròn, nó chuyển trắng.
‎Màu sắc thay đổi theo chu kỳ mặt trăng.
‎- Họ gọi đó là ốc mặt trăng. ‎- Nhìn này, thư thả thật.
‎Có cả loạt ý tưởng với lũ này, nếu anh ‎trải qua một ngày u ám, muốn đi săn
‎mà không biết thủy triều thế nào, ‎hãy tìm lũ ốc đó.
‎Nếu chúng có màu đen như thế, ‎đó sẽ là đợt thủy triều tốt.
‎Anh hẳn nhận được rất nhiều tín hiệu ‎từ động vật.
‎Hầu hết thực vật sẽ cho anh biết ‎hoặc động vật cũng được.
‎Thật thú vị. Tuyệt đấy. ‎Như được trở về quá khứ vậy.
‎Hồi bé bọn tôi toàn làm thế này, ‎chỉ muốn làm thế này thôi.
‎- Hay hơn cả trò chơi điện tử. ‎- Đúng vậy.
‎Sự hiểu biết của anh về thiên nhiên
‎có vẻ rất quan trọng đối với toàn xã hội.
‎Mỗi gia đình, mỗi người chịu trách nhiệm ‎cho những con vật khác nhau.
‎Họ nên có một vật tổ mà họ được kết nối, ‎để đảm bảo con vật đó sống sót.
‎Phải rồi.
‎Nếu quan sát và học hỏi từ chúng, ‎chúng sẽ cho anh biết tất cả bí mật
‎anh cần biết khi ở quanh đây. ‎Bọn tôi câu cá khi thủy triều xuống.
‎Tất cả cá sấu và cá mập lớn ‎trở lại khi thủy triều lên.
‎Ta có sáu tiếng. Chúng có sáu tiếng. ‎Ta cần học cách chia sẻ mọi thứ.
‎Đây là một con đực lớn. Đây là xô của anh.
‎- Còn nữa à? ‎- Có một con.
‎- Nhìn con đó kìa. Khó tin quá. ‎- Một chú cua buồn chán.
‎Đây là con đực. Hãy nhìn xuống, ‎anh sẽ thấy hình tam giác ở phía dưới.
‎Đó là cách nhận biết con đực. ‎Những chiến binh lớn, càng của nó to hơn.
‎- Muốn cầm không? ‎- Nhìn kìa. Có chứ.
‎- Đây, cách an toàn nhất. ‎- Thả nó lên đó một chút.
‎Bí quyết là dùng tay giữ lưng nó. ‎Đừng đặt ở trước.
‎- Bên dưới. ‎- Không, đừng giữ dưới.
‎- Nó có thể với tới và tóm. ‎- Thế ư?
‎Hầu hết mọi người không nhận ra ‎những con cua này nguy hiểm thế nào.
‎- Được chưa? ‎- Chắc là rồi.
‎Một bên càng có thể nghiền nát. ‎Bên còn lại có thể cắt đứt.
‎Và chúng thường bò về phía ta ‎nếu ta đến quá gần.
‎Nó có càng chiến đấu lớn. Nó dùng để kẹp. ‎Đừng để nó kẹp. Sẽ gãy xương đấy.
‎Nếu một càng tóm được, ‎càng kia sẽ dùng để cắt.
‎- Thật à? Lạy Chúa. ‎- Thử là biết.
‎- Ngón út. ‎- Nó muốn cả bàn tay thì có.
‎Nhìn mà xem.
‎Bắt lấy này.
‎- Khá ghê gớm nhỉ? ‎- Con này thuộc về anh.
‎Đừng lo. Cứ đặt nó xuống.
‎- Rất vui được gặp. ‎- Tuyệt. Cảm ơn nhé.
‎- Khiến bọn tôi hy vọng nhé. ‎- Ừ.
‎Được rồi.
‎- Bổ dừa ở đây, đúng chứ? ‎- Ừ, kế hoạch là thế.
‎Hãy để họ chạy khắp nơi ngoài kia. ‎Chúng ta sẽ bổ dừa.
‎Ta chỉ cần dùng chiếc cuốc ‎và bổ từ đầu mềm.
‎Nửa của anh.
‎Và anh nạo dừa bằng cái này.
‎Đây là cách tốt nhất ‎để làm nước cốt dừa. Cụng ly.
‎Anh phải chỉ cho những người khác cách…
‎- Phải. Cảm ơn, người anh em. ‎- …làm đồ ăn. Bất cứ lúc nào.
‎- Có một con. ‎- Có một con à? Mất dấu rồi à?
‎- Đúng. Anh ấy để mất dấu rồi. ‎- ‎Giờ tôi biết tìm gì rôi.
‎- Cua. ‎- Có một con bên kia. Thấy không?
‎- Sao nhìn được xa thế? ‎- Thấy nó nhảy lên chứ? Lại bắt đi.
‎Lại gần hơn nữa.
‎Chọc con màu đen đó.
‎Trượt rồi. Thấy nó không?
‎Trượt rồi. Phía dưới kìa.
‎- Dưới đó. ‎- Ở đó.
‎- Anh ấy làm được rồi. ‎- Đây rồi. Trúng ngay giữa.
‎Con cua của anh đó. Xuyên ngay giữa.
‎Tôi thích đánh cá bằng ruồi ‎nhân tạo, vì có thể bắt và thả nó ở Mỹ
‎nhưng chắc sẽ tốt hơn ‎nếu ta bắt nó và thực sự ăn nó luôn.
‎Chúng ngon hơn khi anh tự mình bắt.
‎Đúng là vậy.
‎Nhìn này, anh bạn.
‎Vậy thôi. Rồi tôi sẽ chỉ anh cách nấu. ‎Hy vọng các anh đói rồi.
‎- Chào. Tôi là Darin. ‎- Rất vui được gặp. Tôi là Delissa.
‎Tôi là thợ đan giỏ truyền thống. ‎Cháu gái tôi, Cayanna, đang ngồi đây.
‎Chào Cayanna.
‎Tôi từng làm công việc này với bà.
‎- Bọn tôi ngồi cùng bà. ‎- Tuyệt. Và sợi này từ đâu ra?
‎Ta đang dùng cây cọ đen. ‎Loại cây này rất hiếm.
‎Cây cọ đen chỉ mọc ở vùng ven biển hẹp ‎dọc theo vùng nhiệt đới ẩm ướt.
‎Phần gỗ của nó thì cánh đàn ông sẽ dùng
‎để làm gậy nhạc.
‎Vật này dùng trong các nghi lễ.
‎Vâng. Gậy nhạc, giá đỡ giáo, ‎mũi giáo, không lãng phí một cái gì,
‎vì chúng tôi sẽ lấy cả cây.
‎Mỗi cây tôi chặt ở Daintree ‎đều được tôi trồng lại.
‎- Để giữ gìn sự bền vững. ‎- Tuyệt.
‎Giữ lại văn hóa truyền thống
‎khi bị xâm lược là việc bất hợp pháp.
‎Rất may là nó được truyền lại ‎qua các thế hệ trong gia đình,
‎qua những người phụ nữ, cho thế hệ mới. ‎Và họ đang làm điều tương tự,
‎truyền lại cho thế hệ sau đó.
‎Những chiếc túi mỏng như thế ‎thường được dùng để địu em bé.
‎Tay cầm sẽ treo trên đầu. Như thế này.
‎Đó là cách họ bế em bé qua bụi rậm.
‎Tôi mất khoảng ba tháng ‎để làm những chiếc lớn như thế này.
‎- Ba tháng ư? ‎- Ừ, lâu lắm.
‎Nhưng một cái nhỏ như thế này ‎chỉ mất nửa tiếng.
‎Chúng tôi ngồi với bà vào các ngày lễ, ‎như giờ kể chuyện vậy.
‎Bà tôi thực sự đã được giấu ‎trong một cái giỏ.
‎- Trong Thế hệ bị đánh cắp… ‎- Gì cơ?
‎Khi chính quyền người da trắng ‎đến bắt trẻ em đi.
‎Cô đang đùa à?
‎Bà được cho một hạt đậu burnie ‎để ngừng khóc khi còn bé.
‎Lúc đó bà đã không bị bắt đi.
‎Việc tách lũ trẻ và gia đình chúng tôi
‎khỏi vùng đất truyền thống của mình ‎là chuyện cách đây không lâu.
‎Chỉ cách đây có một thế hệ.
‎Nên chúng tôi thật may mắn ‎khi vẫn giữ được văn hóa nguyên vẹn
‎và có thể chia sẻ nó với thế giới.
‎Ngoài việc bắt thẳng từ đại dương vào,
‎bí quyết để nấu một con cua ngon là gì?
‎Thả chúng vào đó.
‎Chủ yếu nằm ở hỗn hợp gia vị. ‎Cho một ít dầu dừa.
‎Vừa đủ.
‎Thả một ít bơ vào đó.
‎- Tỏi. Tỏi băm thôi. ‎- Tôi cũng thích tỏi. Thật tuyệt.
‎Đây chủ yếu là ớt mắt chim. ‎Ủ được 25 năm rồi.
‎Chỉ có ớt, giấm và muối. Cho vài quả vào.
‎Đó chỉ là giấm và muối, ‎nước trong món này.
‎Anh sẽ ngửi thấy mùi ngay khi vừa nấu.
‎Nếu nấu cua quá lâu, ‎thịt sẽ dính vào vỏ, rất khó lột.
‎Đây là chanh tây. Vị của nó tuyệt hơn ‎bất kì loại chanh nào mà anh biết.
‎Thế à? Chanh tây ư?
‎Đúng vậy. Hãy nếm thử đi, anh bạn.
‎Rắc một ít muối lên.
‎Đậy vung lại trong vòng năm phút.
‎- Ta sẽ hấp ư? ‎- Chờ chúng chuyển sang màu cam.
‎- Thế là xong. ‎- Chấm vào đó à?
‎Ngay dưới chỗ này.
‎Tốt rồi. Sau khi nấu xong, ‎nếu ai muốn ăn nữa thì ta sẽ nấu thêm.
‎Nấu một mẻ mới.
‎Không biết Darin sẽ làm gì với mấy cái rổ.
‎Anh phải kiên nhẫn.
‎Cái này sẽ thành hình dạng gì vậy?
‎- Hãy nói tôi biết. ‎- Rồi.
‎- Đây là sản phẩm cuối cùng. ‎- Nhìn nó kìa.
‎Cảm giác thật tuyệt khi dừng lại, ‎tập trung làm điều gì đó,
‎sống chậm lại, nghe vài câu chuyện của cô.
‎Hy vọng anh thấy vui.
‎- Vâng. ‎- Cảm ơn anh.
‎- Này. Có gì thế? ‎- Sao rồi?
‎- Thể nào rồi? ‎- Sao rồi?
‎- Khá ổn. ‎- Vậy ư?
‎Tôi được ăn rất nhiều đồ ngon.
‎- Vui chứ? ‎- Một đống cua.
‎Vâng. Không tệ đâu.
‎Chúng tôi thấy vài cây thuốc quý ‎và ăn dừa.
‎- Tuyệt. ‎- Buổi chiều tuyệt vời.
‎- Thật khó tin. ‎- Luôn là vậy.
‎Nơi này là cửa hàng tạp hóa, ‎là hiệu thuốc. Có mọi thứ ta cần.
‎Thật tuyệt khi thấy các anh sống thế nào.
‎Cảm ơn vì đã tiếp nối truyền thống ‎và chào đón bọn tôi…
‎Đừng lo. Bữa nào quay lại, ‎hãy ghé qua nhé. Luôn có gia đình ở đó.
‎- Cảm ơn. Cảm ơn, người anh em. ‎- Cảm ơn.
‎- Cảm ơn nhé. ‎- Chúng tôi rất cảm kích.
‎- Hẹn gặp lại. ‎- Cảm ơn nhé. Chúc một ngày tốt lành.
‎Điểm dừng tiếp theo là vườn quốc gia ‎ở phía bắc Queensland,
‎nhưng nó không phải một vườn quốc gia ‎điển hình. Trong suốt 400 triệu năm,
‎Mẹ Thiên Nhiên đã điêu khắc nên ‎tác phẩm phi thường này.
‎Đất đai chuyển mình, nước chảy, ‎đá vôi hòa tan.
‎Và cho ra thành phẩm ‎là hang động Chillagoe.
‎Mối liên hệ giữa người bản địa
‎và hang động Chillagoe ‎đã có từ hàng chục ngàn năm trước.
‎Thật không may, tôi bị ốm ‎vào ngày lên kế hoạch đi,
‎nên Darin đi một mình.
‎- Chà, thật phi thường. ‎- Của anh đây.
‎- Nơi này là gì? ‎- Đó là một chỗ nhỏ có tên là Chillagoe.
‎Ở đây chúng tôi có ‎một vài khoang ánh sáng,
‎tôi cũng muốn cho anh xem ‎một số hóa thạch biển.
‎Thật ư?
‎Nơi này từng ở dưới nước.
‎- Vâng. ‎- Từ bao giờ?
‎Họ nói nó có từ 400 triệu năm trước.
‎- Bốn trăm triệu ư? ‎- Đúng.
‎Chà.
‎Sao lại có nơi như thế này chứ? ‎Nó như từ trên trời rơi xuống ấy.
‎Vâng. Với tất cả than đá ‎và trầm tích trộn lẫn với nhau,
‎nó tạo thành đá trầm tích, ‎một loại đá vôi bình thường.
‎Khi vỏ Trái Đất di chuyển, ‎và nhiều nhiệt và áp suất
‎đẩy nó lên theo chiều thẳng đứng, ‎như ta thấy ngày nay.
‎Thật khó để tưởng tượng,
‎nhưng các nhà khoa học tin chúng bắt đầu ‎hình thành từ 400 triệu năm trước.
‎Khi đó, tất cả đều ở dưới nước.
‎Này, anh là gì thế?
‎Tôi là một con cúc đá, ‎một kẻ săn mồi dưới biển từ lâu.
‎Rất nhiều đồng loại của tôi ‎từng ở các vùng biển quanh đây,
‎trước khi bị tuyệt chủng.
‎Hóa thạch amoni được tìm thấy ở đây ‎chính là bằng chứng à?
‎Đúng vậy, rằng khu vực này ‎từng ở dưới nước.
‎Qua hàng triệu năm, các mảng kiến tạo ‎của Trái Đất thay đổi,
‎hội tụ vào nhau, tạo thành những ngọn núi.
‎Hàng triệu năm mưa và xói mòn tạo thành ‎các hang động trong nhứng ngọn núi này,
‎tạo ra vẻ đẹp mà anh thấy hôm nay,
‎để những người canh giữ ‎đất đai truyền thống trông coi và sử dụng
‎suốt 60.000 năm qua.
‎Nhưng hãy nhớ, đồng loại của tôi ‎đã không còn khoảng 65 triệu năm rồi.
‎Điều đó nhắc tôi, chắc tôi nên đi rồi.
‎Hẹn gặp lại?
‎Chỉ ở dạng hóa thạch thôi!
‎Ôi trời.
‎Thật khó tin.
‎Khi tôi đưa mọi người đi qua hang động, ‎họ cũng thấy vẻ đẹp trong đó,
‎y hệt như tôi. Đó là lý do ‎tôi thích công việc này.
‎Kia rồi. Băng qua đó.
‎Chúa ơi.
‎- Ta đang ở bên trong, Eddie. ‎- Ta đang ở trong hang.
‎Nó được phát hiện vào năm 1891.
‎Năm 1891 ư?
‎Phải, bởi một người đàn ông ‎tên là William Atherton.
‎- Có con nhện ở kia. ‎- Có cái gì? Con nhện đâu?
‎Khi người ta thấy Nhện Thợ Săn, ‎họ la lên: "A!".
‎Và họ hoảng sợ.
‎Tầm cỡ bàn tay tôi.
‎Eddie, hãy giải thích cho tôi ‎về những cấu trúc nhọn khác nhau này đi.
‎- Chúng là gì? ‎- Chúng được gọi là thạch nhũ.
‎Thạch nhũ hả?
‎Anh sẽ thấy cả măng đá, ‎chúng hình thành từ dưới đất.
‎Với thạch nhũ, nước chảy ở giữa chúng,
‎như một chiếc vòi nhỏ, nhỏ xuống,
‎tạo thành măng đá, và ngày càng cao lên.
‎Mất bao lâu để chúng hình thành?
‎Với thạch nhũ, cứ 100 năm ‎thì tụ được ba đến năm cen-ti-mét.
‎Còn với măng đá, cứ 100 năm ‎thì chỉ được một cen-ti-mét.
‎Ta đến rồi đây. Anh có thể thấy…
‎- Đây rồi. ‎- …nước đọng lại dưới đáy.
‎- Nhìn kìa. ‎- Sẽ mất một lúc để nhỏ giọt, nên…
‎Tôi nên chạm vào nó hay cứ để thế nhỉ? ‎Nên để thế thôi.
‎Khi tôi đưa họ vào ‎khoang ánh sáng đầu tiên
‎- Chà! ‎- ‎…phản ứng đầu tiên của họ là, "Chà".
‎"Nơi này to thật. Nhìn như nhà thờ vậy".
‎Một khoang ánh sáng trong hang động này.
‎Đây là một trong những thứ đẹp nhất ‎mà tôi từng thấy.
‎Đẹp thật. Đây là phần ấn tượng nhất ‎của chuyến đi này.
‎Sao có thể không hỏi câu ‎mình là ai hay mình là gì,
‎"Đây là gì? Chuyện này là sao?"
‎khi đến những nơi như thế này?
‎Eddie, anh hoàn toàn không ‎nói trước về điều này với tôi.
‎- Chúa ơi. ‎- Văn phòng này đẹp nhỉ?
‎Chà.
‎Đây là nơi thổ dân Úc ‎có thể đến để tránh thời tiết xấu.
‎Phải.
‎Nhưng họ không vào sâu trong hang ‎vì nó quá tối.
‎Gần cửa hang. Có chút ánh sáng. ‎Vào chỗ này. Bằng phẳng.
‎Cả khu vực hang động này, tôi được đến
‎và tôi sẽ kể cho những người khác, ‎thật đặc biệt.
‎Đúng vậy. Như anh đã nói, ‎anh cảm thấy điều gì đó.
‎- Vâng. ‎- Và anh đã lưu giữ nó.
‎- Vâng. ‎- Tốt đấy.
‎Tôi sẽ đưa Darin ra ngoài hang, ‎lên ngọn đồi này để ngắm nhìn rõ hơn.
‎Ta có thể thấy được hàng dặm quanh đây.
‎Tôi sẽ cho anh xem ‎một vài nghệ thuật trên đá.
‎- Nghệ thuật trên đá ư? ‎- Đúng.
‎Phần thú vị thực sự ‎nằm dưới lớp vỏ đá này.
‎Nhìn lên trần nhà đi.
‎Nghệ thuật trên đá tuyệt đẹp.
‎Có thể thấy ở trên này ‎cũng có rất nhiều ngôi sao.
‎Rất nhiều thổ dân Úc quanh đây…
‎Bọn tôi được gọi là người Wakaman ‎ở vùng này,
‎bọn tôi thấy những vì sao ‎nhờ định hướng vào ban đêm.
‎Thứ này sẽ dẫn anh đến ngôi sao lớn ‎mà anh luôn có.
‎- Ngay đây. ‎- Và đi theo nó.
‎- Nó sẽ đưa anh đến chỗ có nước. ‎- Thế ư?
‎Tất cả đều dựa trên đất ở đây.
‎- Đúng vậy. ‎- Chà.
‎Ở bên này, anh có thể thấy ‎vài dấu chân chó trên kia.
‎Vâng.
‎Chúng tôi có một linh vật chó lớn ‎ở trên này,
‎chúng tôi gọi là chó Djungan, ‎kia là dấu vết của nó.
‎Anh có thể thấy ở đằng xa kia, ‎tảng đá hình mặt chó.
‎Kia là nơi bắt đầu câu chuyện về chú chó.
‎Rồi nhà vua đến đây với tất cả các bà vợ, ‎bảy bà vợ, ngồi xuống đây.
‎Anh thấy quang cảnh, nên anh có thể ‎thấy các bộ lạc khác đang tiến vào.
‎Phía đông có người Mbabaram,
‎và phía bắc có bộ lạc Kuku Djungan
‎cũng xuất hiện ở khu vực này.
‎Cái này kể cho anh câu chuyện về nước,
‎câu chuyện về con chó đến từ đâu.
‎Vì có một tấm bản đồ ‎đằng sau anh với mặt con chó đó.
‎- Hay đấy. ‎- Nó chỉ về khu vực đó.
‎Tảng đá xám xanh ở đằng kia ‎từng là nơi sâu nhất của đại dương.
‎Nơi mà chúng ta đang ngồi bây giờ ‎là chỗ nông của biển.
‎Ngay đây ư?
‎Giờ tôi có một thứ hay ho ‎từ thời tiền sử để cho Darin xem.
‎Đây là hóa thạch biển
‎có niên đại từ 65 triệu năm trước ‎khi vùng đất này ở dưới nước.
‎Đây thực chất là một phần của rạn san hô…
‎- Đúng vậy. ‎- …từ 400 triệu năm trước.
‎- Người anh em, cảm ơn anh. ‎- Đừng lo.
‎- Bình minh, hoàng hôn. Kia là nước. ‎- Đúng vậy.
‎Là hướng dẫn viên du lịch, ‎quan trọng là phải
‎giữ gìn nó vì nó lưu giữ ‎rất nhiều lịch sử.
‎Tôi chỉ hy vọng mọi người biết ‎vùng đất này lâu đời
‎và xinh đẹp nhường nào, ‎và họ muốn bảo tồn nó.
‎Mỗi trải nghiệm đưa tôi ‎quay lại cùng một câu hỏi.
‎Chúng tôi nên làm gì?
‎Tôi nhớ lại khoảng thời gian ‎với Bruce Pascoe.
‎Ta có thể học hỏi thêm điều gì ‎từ người bản địa trên khắp thế giới?
‎Có vẻ như có rất nhiều ‎điều kì diệu trong quá khứ.
‎- Một tách trà. ‎- Một tách trà.
‎- Như ta đang làm vậy. ‎- Ngồi xuống. Chuẩn bị ấm trà.
‎Tìm hiểu xem các ông bà ‎thích loại trà nào.
‎- Họ sẽ cho thêm sữa hay đường. ‎- Được.
‎- Nhưng sự quan tâm đó… ‎- Sự tôn trọng.
‎Chúng tôi bày đồ ăn lên bàn.
‎Chúng tôi chia sẻ với nhau ‎và luôn là như vậy.
‎Đó không phải thuốc chữa bách bệnh ‎mà là cuộc trò chuyện.
‎Cuộc trò chuyện đó ‎sẽ tạo nên một nơi tốt đẹp hơn.
‎Nhưng không chỉ với người bản địa ‎mà là ta với nhau. Ta đã dừng việc…
‎- Giao tiếp. ‎- …yêu thương nhau.
‎- Thật tuyệt vời. ‎- Tôi vô cùng biết ơn ông.
‎- Cảm ơn rất nhiều. ‎- Vâng. Thật tuyệt.
‎Đơn giản thôi.
‎Cứ ngồi xuống. Lắng nghe. ‎Thế giới này là để ta chia sẻ.
‎Cảm ơn, Bruce.
‎Đây là cơ hội tiếp theo ‎để bọn tôi làm điều đó.
‎Bọn tôi sẽ đến Rừng nhiệt đới Girringun
‎để gặp Sonya Takau, ‎nhân viên truyền thông,
‎và Phil Rist, CEO, cả hai đều thuộc ‎Tổ chức thổ dân Girringun.
‎Tên tôi là Phil Rist.
‎Tôi là giám đốc điều hành ‎của Trung tâm thổ dân
‎quản lý đất và biển ‎nổi tiếng ở Queensland.
‎Và trên toàn nước Úc. ‎Có chín nhóm như chúng tôi,
‎chúng tôi quản lý cả một khu vực rộng lớn. ‎Nước Úc có một lịch sử đen tối,
‎trong cách đất nước này ‎đối xử với người Úc bản địa.
‎Càng nhiều người hiểu ‎và nhận thức rõ về cuộc đấu tranh
‎của người Úc bản địa nói chung, ‎thì càng tốt.
‎Có câu nói như thế này…
‎cha và con trai ‎luôn là người làm việc lớn.
‎Khi người cha hoàn thành trách nhiệm, ‎đặt cây giáo xuống,
‎đứa con trai cầm nó lên, ‎và tiếp tục cuộc chiến, là như vậy.
‎Điều đó đang thay đổi, ‎giờ thì không chỉ con trai.
‎Con gái cũng cầm được cây giáo lên.
‎Nhưng các anh cũng là một phần trong đó. ‎Sự sẵn sàng lắng nghe và học hỏi
‎trở thành một phần của sự thay đổi đó.
‎Úc là một trong những quốc gia ‎giàu có nhất hành tinh.
‎Nhưng trong lòng nước Úc
‎là cuộc đấu tranh kéo dài hàng thế hệ.
‎Đó là một phần của sự đồng hóa ‎vào nền văn hóa thống trị này.
‎Nó có rất nhiều vấn đề.
‎Điều khiến tôi kinh ngạc là
‎tại sao chính phủ và người dân
‎không đồng lòng
‎rồi kết hợp trí lực để xây dựng ‎một đất nước tốt đẹp hơn?
‎Tôi đã cố tìm câu trả lời cho câu hỏi đó.
‎Trong nhiều năm, người Úc da trắng luôn ‎nói rằng chúng tôi không bằng người khác.
‎Điều đó đã ăn sâu vào nơi đây,
‎tạo thành sự mặc cảm cao-thấp ‎mà đôi khi tôi có nhắc,
‎Tôi nghĩ mọi thứ đang thay đổi. ‎Nó đã thay đổi được một thời gian rồi.
‎Tôi hiểu điều anh nói, tôi đồng ý. ‎Tôi nghĩ mọi thứ sắp thay đổi rồi.
‎Tôi biết thế hệ trẻ bây giờ rất cởi mở,
‎và có tư duy tiến bộ…
‎Thật thú vị khi tôi được ‎ngồi cùng mọi người hôm nay,
‎vì mọi người đã nói lên ‎tiếng nói của mình.
‎Nếu chúng ta có thể truyền bá
‎thông điệp đi thật xa, ‎để nói lên tiếng nói của mọi người…
‎- Cảm ơn nhé. ‎- Tôi thực sự thấy rất biết ơn.
‎Chúng tôi yêu các anh.
‎- Đây là điều tuyệt nhất… ‎- Hai anh có thể ở lại không?
‎Không muốn hai anh đi đâu.
‎- Cẩn thận. Có lẽ… ‎- Cô sẽ không đuổi được chúng tôi đâu.
‎Thổ dân Úc nên tham gia nhiều ‎vào các vấn đề
‎toàn cầu mà chúng ta ‎phải đối mặt ngày nay.
‎Ta không thể cải tạo môi trường tự nhiên ‎mà không xem xét
‎các mối liên hệ bên trong đó.
‎Được rồi. Zac và Darin,
‎chúng tôi muốn giới thiệu ‎một vị khách rất đặc biệt.
‎Đây là Khoa.
‎Chào Khoa.
‎Chào cưng. Nó rất rụt rè, rất nhút nhát.
‎Nó là một chú chó dingo thuần chủng ‎ở rừng mưa.
‎Chó dingo ở đất nước này ‎đang bị đe dọa nghiêm trọng.
‎Hiện tại đang diễn ra cuộc chiến ‎giữa ngành công nghiệp chăn nuôi
‎và những người muốn bảo vệ và cứu chúng.
‎Chó dingo thuộc chi ‎Canis‎,
‎giống như sói, sói đồng cỏ, cáo và chó. ‎Trong khi chúng trông dễ thương và khả ái,
‎chó dingo hoang dã như kẻ săn mồi hung dữ, ‎giống như hầu hết các loài ăn thịt.
‎Vì vậy, hiện tại, ở bang Queensland, ‎đang có hai đạo luật
‎về cơ bản muốn xóa sổ hoàn toàn chúng.
‎Là thổ dân Úc, ‎chúng tôi biết anh chàng này
‎rất có giá trị trong môi trường tự nhiên.
‎Nó là kẻ săn mồi hàng đầu nước Úc.
‎Và để duy trì sự cân bằng trong bất cứ ‎môi trường hay hệ sinh thái nào,
‎ta phải có một kẻ săn mồi đỉnh cao.
‎Nếu ta để nó một mình, ‎để nó làm công việc cân bằng tự nhiên,
‎mọi thứ sẽ tự cân bằng.
‎Khi ta lớn, ta đã được dạy, ‎hãy mặc kệ tự nhiên.
‎Nó tự biết cách chăm sóc bản thân. ‎Nó không cần ta.
‎Chó dingo và thổ dân Úc ‎có nhiều điểm chung hơn.
‎Chúng tôi từng bị bắn, bị đầu độc. ‎Và chúng tôi từng bị giam cầm.
‎Nhắc đến giam cầm, từng có một vụ ‎buôn bán nô lệ da đen ở đất nước này.
‎Sonya khai sáng cho chúng tôi ‎về thực tế khắc nghiệt
‎tương đồng giữa thổ dân Úc và chó dingo.
‎Chúng tôi đã đi được một đoạn đường, ‎nhưng còn cả chặng đường dài
‎để thay đổi tư tưởng thuộc địa
‎đã bị tiêm nhiễm vào đất nước này.
‎Sự tương đồng mà cô có thể vẽ lên ‎thật tuyệt vời.
‎Nếu ta cho phép chó dingo tự do hoạt động ‎như bình thường trong tự nhiên,
‎mọi thứ có thể trở lại ‎trạng thái cân bằng.
‎Tương tự như người ta ‎lắng nghe tiếng nói của thổ dân,
‎thì mọi thứ sẽ được cân bằng.
‎Khi ta kết hợp khoa học phương Tây ‎và kiến thức bản địa với nhau,
‎ta sẽ có được những giải pháp tuyệt vời…
‎- Đúng. ‎- …cho môi trường tự nhiên.
‎Văn hóa thổ dân Úc thuộc về thế giới.
‎Và nếu đó là nền văn hóa lâu đời nhất ‎trên hành tinh này,
‎thì đó là trách nhiệm của ta…
‎- Biết ơn vì điều đó. ‎- Biết ơn vì điều đó. Dĩ nhiên.
‎Tôi rất mong được chia sẻ điều này ‎với nhiều người nhất có thể.
‎Việc Zac và Darin ở đây ‎và lắng nghe vô cùng quan trọng
‎bởi cuối cùng cũng có người lắng nghe ‎tiếng nói của thổ dân Úc.
‎Và từ đó trở đi,
‎khi ta chia sẻ điều gì đó tích cực, ‎nó tạo nên hiệu ứng dây chuyền
‎không chỉ tốt cho thổ dân Úc, ‎mà cho tất cả mọi người,
‎và quan trọng nhất là ‎cho môi trường tự nhiên,
‎vậy việc ta làm là đúng đắn.
‎Phải rời khỏi những nơi đó…
‎Trái tim tôi như đang nổ tung.
‎Nói chuyện với mọi người ‎xong thấy thật phức tạp.
‎- Chắc chắn rồi. ‎- Nhiều khía cạnh liên quan đến nó.
‎Nhưng có một điều tôi biết,
‎Bruce Pascoe nói đúng.
‎Ta phải ngồi xuống và nói chuyện.
‎Ngồi xuống cùng họ,
‎- cảm nhận năng lượng… ‎- Ừ.
‎…và bàn luận ‎một cách chân thành và cởi mở,
‎tôi nghĩ đó là một siêu năng lực ‎mà thế giới đang dần mất đi.
‎Tôi hiểu ý anh mà. Thế giới rộng lớn ‎hơn nhiều so với sân sau nhà mình,
‎trường học hay công việc của ta. ‎Ta được thấy nó ở nhiều khía cạnh khác.
‎Khi trở lại, tôi trân trọng hơn nữa ‎những gì ta có.
‎- Cảm giác thật đặc biệt nhỉ? ‎- Đúng vậy. Tôi rất vui.
‎Tôi đã tìm ra điều mình muốn làm ‎trong suốt phần đời còn lại. Giờ tôi 33.
‎Khá tốt nhỉ.
‎- Mùa 53 của ‎Du hí cùng‎… ‎- Tôi muốn làm David Attenborough.
‎Ta không thể thay đổi quá khứ, ‎và ta không thể biến sai thành đúng,
‎nhưng ta có thể dành thời gian ‎để tìm hiểu lịch sử của người khác
‎và lắng nghe tiếng nói của họ.
‎Mặc dù họ còn một chặng đường dài,
‎Úc đã bắt đầu giao tiếp ‎và thừa nhận những người đến trướco.
‎Tất cả các nước chưa làm được ‎đều nên noi theo điều đó.
‎Mọi người đều xứng đáng được ngồi xuống, ‎để được lắng nghe và tham gia bàn luận.
‎Thế giới không còn rộng lớn vậy nữa. ‎Giờ chúng ta đều là hàng xóm.
‎Ngay cả việc nhỏ nhất mà ta làm, ‎dù tốt hay xấu, đều ảnh hưởng đến nhau.
‎Chúng ta có thể cùng nhau ‎bảo tồn văn hóa của ngày hôm qua
‎và đồng thời lên kế hoạch ‎cho một ngày mai tươi sáng hơn.
‎Nhưng ta sẽ làm việc đó cùng nhau ‎từ hôm nay.
‎Đội ngũ Du hí cùng Zac Efron ‎xin công nhận các cư dân bản địa
‎của những vùng đất trên khắp nước Úc.
‎Chúng tôi xin tỏ lòng kính trọng với các ‎bô lão trong quá khứ, hiện tại và sau này
‎vì họ gìn giữ ký ức, ‎truyền thống, văn hóa và hy vọng
‎của thổ dân và cư dân eo biển Torres ‎trên khắp đất nước.
‎Biên dịch: Tuan Nguyen