SERIAL NETFLIX
Co to za krwiste kulki?
Boicie się apokalipsy zombie?
Ukryte przejście.
Masz tu dziurkę.
Wszędzie wokół szalki Petriego… czymkolwiek są.
To nie żadne science fiction, to czysta nauka.
Tak jest!
Przed wami kolejny odcinek.
Poznamy dziś największych innowatorów,
a zarazem wybitnie oryginalne postacie.
Byłem prawnikiem.
Z przeróżnych środowisk.
Opracowali oryginalne metody rozwiązania różnych problemów.
Odmienili całe branże
albo zredukowali swój wpływ na ekosystem.
Działamy do oporu.
Oto nowe metody uzdrawiania planety.
Chcę temu zaradzić.
Nieważne, na jaką skalę działają.
- To ziarna pszenicy. - No już.
Wszyscy są eko-innowatorami.
Najpierw zatrzymamy się w Tasmanii.
Poznamy eko-innowatorów, którzy zrewolucjonizowali
przemysł znany z ogromnego wpływu na środowisko.
Hodowlę bydła.
Bydło wytwarza 16% globalnych emisji gazów cieplarnianych
w formie metanu, który powstaje w procesie trawienia.
Warto jest ograniczyć
spożycie czerwonego mięsa z przyczyn zdrowotnych i ekologicznych,
ale ten start-up z Tasmanii opracował nowy sposób żywienia bydła,
więc jeśli chcecie, możecie zjeść steka i mieć steka.
Sea Forest zajmuje się komercyjną hodowlą czerwonych glonów zwanych Asparagopsis.
Niewielka ilość glonów w krowiej diecie
może obniżyć emisje metanu o całe 80%.
Wszystko wyjaśni nam jeden z założycieli, Sam Elsom.
Idziemy do labu. Za wiele nie mogę powiedzieć.
- Tak się mówi? - No tak.
Nieważne, jak się mówi.
Cały proces zaczyna się właśnie tutaj.
„Laboratorium badawcze”.
Naukowcy mówią na to lab!
- Oto Darin i Zac. - Cześć.
Miło poznać.
- Rocky, miło mi. - Zac.
Z perspektywy naukowej dzieją się tu niebywałe rzeczy.
Świetnie się bawimy i wszystko idzie po naszej myśli.
Oto nasze sanktuarium, gdzie wszystko się zaczyna.
Proces przypomina kiełkowanie nasion,
zanim się je posadzi.
Właśnie na tej półce i w tych zbiornikach
zaczyna się życie glonów.
Izolujemy je jako bardzo drobne komórki, gdy są naprawdę malutkie.
Trzymamy je tutaj.
Tworzą śliczne pływające pomponiki.
Gdy podrosną, rozdzielają się.
Uważnie się nimi opiekujemy.
Odżywiamy je na każdym etapie,
najpierw w pojemniku 0,5-litrowym, na 5-litrowym kończąc.
Najfajniejsza lampa lava na świecie.
Dokładnie tak!
Z kolorowym światłem byłaby imprezka w labie.
No proste, że tak.
Gdyby dorzucić czarne światło, mógłbym je obserwować w nieskończoność.
W 2016 Rocky uczestniczył w badaniach,
podczas których wykryto, że te algi rozkładają metan.
- To on za tym stoi. - Niesamowite.
Jesteś pogromcą metanu.
No tak.
Stoi przed nami jeden z pogromców metanu tej planety.
Jeden z wielu.
Skromniacha z niego, ale to prawdziwa eko-gwiazda rocka.
Trzeba rozsławić ludzi, którzy robią coś takiego.
Gdy algi podrosną, wypływają na pełne morze.
Rozwijają się dalej na wyznaczonym do tego celu obszarze.
Sam zabiera nas do ich bazy morskiej.
Kilka minut jazdy motorówką od labu mają linę, na której osadzają glony.
Mamy tu mikroskopijne zarodniki glonów z wylęgarni.
Są na całej długości liny.
Dojrzewają w oceanie.
Po prostu się przyczepiają?
Tak.
Za osiem tygodni te malutkie zarodniki
będą 30-centymetrowym krzaczorem.
Po dotarciu do bazy morskiej
załoga wrzuca do wody te ogromne haki,
którymi podnoszą tak zwany trzon.
Potem zawieszają go na łodzi za pomocą uchwytów.
Właśnie tutaj sadzą algi,
a za jakiś czas je stąd zbiorą.
No to sadzimy.
Będą rosły wzdłuż tych lin.
Jazda.
Linę pokrywają zarodniki Asparagopsis.
Kiełbasa z alg.
Linę owijają w bawełnianą osłonę,
która chroni algi.
Dodam tylko, że osłonka jest biodegradowalna
i rozpuści się po 4 tygodniach.
Na podwodnej farmie każdą z lin dzieli odstęp 50 metrów.
Załoga przestrzega procedur, dzięki którym liny nie zagrażają
wielorybom, delfinom i innym stworzeniom.
- Po prostu chcemy jakoś pomóc. - Jasne.
Próbujemy zmniejszyć emisje, tu chodzi o klimat.
Po przymocowaniu do trzonu lina wraca pod wodę,
gdzie zaczyna się kolejny etap rozwoju.
Nie interesuje nas wyłącznie proces.
Czas zobaczyć z bliska cudowne algi.
Ekstra.
Oto Asparagopsis.
Nazywa się go glonem harpunowym.
- Przez te małe harpuny. - Widać drobne kolce.
Taka niepozorna roślina morska potrafi zrobić tak wiele dla atmosfery.
Nikt nie zwracał uwagi na tę maleńką roślinę,
a okazuje się, że może uratować świat.
Tymczasem nasz Darin uznał, że można je wziąć do ust.
Rzeczywiście można.
Jaki werdykt?
Dobre.
Czyli jadalne?
Na pewno jadalne i bezpieczne dla krów,
których emisje metanu spadają nawet o 80% albo więcej.
Algi morskie mogą ograniczyć globalne zmiany klimatu.
Taka drobna roślina i tak ogromny potencjał,
by pomóc planecie.
Tego nie odpuszczę. Na każdej łodzi muszę przejąć ster.
Co za dzień.
Niech to dunder świśnie, kapitanie.
Tak marnego pirata jeszcze nie spotkałem.
Kapitan Jack!
Klakson działa.
Zaczyna się.
Da się zagrać inny dźwięk?
Proces zaczyna się w laboratorium, a kończy w oceanie.
Nie jest wcale skomplikowany.
Do tego jest opłacalny.
Wracamy na ląd, by zobaczyć produkt końcowy.
Nie jest wcale zbite.
Krowie wystarczy tyle dziennie.
- Poważnie? - Tylko tyle?
Codziennie karmisz tamtą krowę taką ilością alg
i pozbywasz się niemal całego metanu?
Dokładnie.
Nie trzeba wiele.
Wzbogacenie krowiej diety o nieco glonów
drastycznie redukuje emisje metanu.
- Nawet nie patrzą. - Chodźcie tu.
Zaraz słońce nam zajdzie.
No co z wami?
Mamy tu podwieczorek!
Czas nakarmić krowy.
Darin uważa się za zaklinacza krów. Zobaczmy, co z tego będzie.
Jaki jest tu numer na pogotowie?
Chodź do nas.
Nigdy nie miał mięsa w ustach, a teraz pędzi bydło.
Dobra robota.
No proszę.
Wie, co robi.
Dalej.
Nieźle mu poszło.
Zakładałem znacznie gorszy scenariusz.
Cześć wam.
Po zjedzeniu glonów następuje
reakcja enzymatyczna, która zakłóca produkcję metanu.
Związki w algach morskich zamieniają
związki wydalane jako odpady gazowe, czyli metan,
w energię, którą zwierzę wykorzystuje do wzrostu.
Czyli przez enzym przestają pierdzieć?
Około 90% metanu to rezultat przeżuwania.
Krowy tak naprawdę wybekują metan.
Przyjęło się błędne przekonanie, że chodzi o pierdzenie.
Naprawdę?
Superżywność dla krów.
Wyglądają na przeszczęśliwe.
Czemu inni hodowcy tego nie używają?
Pewnie dlatego, że dopiero to odkryli.
Z czasem praktyka zdobędzie popularność.
Niestety w kwestii klimatu nie ma zbyt wiele czasu.
Niewielka roślina morska może mieć ogromny wpływ na zmiany klimatu.
Przed nami innowacyjny sposób uprawy gleby, który ma podobny efekt.
Jedziemy do Orange w Nowej Południowej Walii,
by zobaczyć, jak najmniejsze organizmy świata
pomagają rozwiązać jego największe kłopoty.
Loam Bio to biotechnologiczny start-up
stworzony przez rolników, naukowców i przedsiębiorców,
by rozwiązać dwa powiązane ze sobą problemy:
poziom CO2 w atmosferze
i słabnąca jakość gleby.
To jedna z założycieli, Tegan.
Rolnictwo i zmiany klimatu cechuje złożona relacja.
Czasami złożone problemy mają proste rozwiązania.
Super.
- Wyglądasz na naukowca. - Tak też się czuję.
W laboratorium zaprawiają nasiona grzybami mikroskopowymi,
które po zasadzeniu utrzymują stały poziom węgla w glebie.
Proces ten odżywia rośliny
i zapobiega przedostawaniu się węgla do atmosfery.
Redukcja emisji CO2 pomaga w walce ze zmianą klimatu.
To co dziś robimy?
Tu wydarza się prawdziwa nauka.
Wybrane przez nas grzyby pobieramy ze środowiska naturalnego.
Odkryliśmy, że podnoszą nie tylko plony, ale też zawartość składników odżywczych.
Z punktu widzenia produkcji żywności to bardzo interesujące,
bo stanowi potencjał, by uzdrowić cały system żywieniowy.
Nasiona pszenicy pozna każdy. To podstawa całej masy wypieków.
Gdy sadzimy je na polach uprawnych,
zamieniamy je w produkt właściwy.
Uzyskujemy wzrost plonowania,
a do tego wzbogacamy glebę, zatrzymując tony węgla
na danym hektarze.
Gleby na całym świecie straciły
od 20 do 60% zawartości węgla
przez rolnictwo przemysłowe.
Na stole laboratoryjnym grzyby nie robią wrażenia,
ale gdy wiesz, co robisz,
potrafią zdziałać cuda.
To ciekawe, że coś tak niepozornego
może pomóc nam zwalczyć kryzys klimatyczny.
Spoko.
Tak się zaczyna parę strasznych filmów.
Grzyb wydostaje się z laboratorium,
zasiedla ciało żywiciela i przejmuje kontrolę nad mózgiem.
Boicie się apokalipsy zombie?
Na szczęście nasi naukowcy wykluczyli
scenariusze rodem z horroru.
- Na pewno? - Oczywiście.
Masz tu dziurkę.
Sprawdźmy glebę, chętnie zobaczę grzyby w akcji.
- Chodźmy. - Super.
Widzieliśmy zaprawianie nasion i testy w szklarni,
ale prawdziwa próba jest w terenie, a dokładniej w polu.
Ioniq i jazda offroadowa?
Wydaje mi się czy te krowy nas obserwują?
Hejka.
Teraz nas ignorują.
Wiedziałem, że mnie rozumiecie.
Darin w swoim żywiole.
Nie ma to jak zmyślona rozmowa ze stadem krów.
Chętnie bym posłuchał, ale już dotarliśmy.
Poznamy współzałożyciela Loam Bio, Micka Wettenhalla.
Jak się miewamy?
- Wszystko gra. - Dobrze.
- Darin. - Mick.
- Zac. - Miło poznać.
Nie mogę się doczekać. Kogo my tu mamy?
Naszych pracowników.
Frank, Umpa, Pepper i Goober.
Goober? A to dobre.
Chyba są zmęczone.
Pogłaskamy piesia.
Rozmawialiśmy z Tegan, niesamowita jest ta inokulacja,
do tego te grzyby.
Fajna sprawa.
- Jaram się. - Fascynujące.
Mick ma wiele lat doświadczenia w uprawie zbóż i bawełny.
Pokaże nam, jak zaprawione nasiona działają w terenie.
Dlaczego brak węgla w glebie to problem?
Węgiel to podstawa wszystkich funkcji gleby.
Od jej pojemności wodnej, przez przyjmowanie składników odżywczych,
po filtrowanie wody, węgiel gra tu kluczową rolę.
Im więcej mamy węgla, tym mniej potrzeba deszczu,
nawozu i całej reszty.
A co z tą glebą?
Widać jakieś zmiany po wprowadzeniu tych metod?
Jak to rozpoznać?
Sami zobaczcie.
Gleba ma ciemniejszy kolor.
Ma też specyficzny zapach.
Ujęcie z bliska.
Gdy ostatnio sprawdzałem, ziemia w tym polu
zawierała 2,5% węgla.
Ile powinna zawierać?
Jak najwięcej.
W USA przeciętna zawartość węgla w glebie wynosi od 1 do 4%.
Loam Bio potrafi osiągnąć nawet 6%.
Im większa zawartość węgla, tym zdrowsza gleba.
Plony są silniejsze i bardziej odżywcze.
Zmniejsza się też poziom CO2 w atmosferze.
Gleba pochłania węgiel z powietrza,
co ma zbawienny wpływ na poziom CO2 w atmosferze
i spowalnia zmiany klimatyczne.
Chodzi o to, że nie trzeba z niczego rezygnować.
Możesz nadal robić swoje, my tylko zmieniamy technologię.
Wydaje się, że to naukowa rewolucja.
Wcale nie, to tylko inne narzędzie.
Używasz takiego narzędzia i opowiadasz o nim innym rolnikom.
„Mam tyle i tyle węgla, bo użyłem tego”.
„Mick użył czegoś innego i ma jeszcze więcej węgla”.
Wtedy sami też zechcą.
Rolnik uczy się od sąsiada.
Obserwują zdarzenia na polu obok.
Nie będą słuchać doradcy klienta i naukowca.
Posłuchają rolnika, który coś wdraża.
Tutaj tkwi największy potencjał.
By obniżyć poziom CO2, trzeba wprowadzić nowe metody na innych farmach.
To musi stać się standardem na każdym gospodarstwie.
Większe plony, pożywniejsze rośliny i zdrowsza gleba na kolejne uprawy
powinny zachęcić rolników do zmiany.
Zaawansowane metody Loam Bio to nie tylko lepsze uprawy,
to również zdrowsza planeta.
Ten proces jest jedną z metod rolnictwa regeneratywnego.
Już wyjaśniam, o co chodzi.
Za jedną z głównych przyczyn globalnego ocieplenia
uważa się dwutlenek węgla.
Nie bądź taki oficjalny. Mów mi CO2.
Dodaj mnie trochę do wody, a dostaniesz napój gazowany.
Spoko sprawa.
Niby tak, ale za wiele CO2 w atmosferze
podnosi temperaturę na Ziemi
i sprawia masę kłopotów, a to już nie jest spoko.
Przepraszam, stary.
Ale jest nadzieja.
Naprawdę?
- Rolnictwo regeneratywne. - Jakie?
To system, w którym rolnicy pielęgnują ziemię w sposób naturalny i zrównoważony,
dzięki czemu rodzi zdrowsze plony,
a jednocześnie odwraca skutki wysokich emisji CO2 dla planety.
Ekstra.
W rolnictwie regeneratywnym nie stosuje się chemikaliów i pestycydów.
Stosuje się też dywersyfikację upraw, uprawę zerową i inne metody.
Rezultat to zdrowsza żywność
i niższy poziom CO2 w atmosferze.
Ojejku!
Żyjesz?
Wszystko spoko! Trafiłem na melanż.
Jak ci na imię, mała?
Nic mu nie będzie.
Eko-innowacje to czasem zakwestionowanie zastanego systemu.
Często mawia się, że tak było od zawsze.
To wymówka, by nie zmieniać wieloletnich zwyczajów.
W sercu Sydney znajduje się skromny, dwupiętrowy dom z XIX-tego wieku.
Tu łamie się wszystkie zasady.
Dzięki właścicielowi, Michaelowi Mobbsowi,
ten dom w centrum miasta funkcjonuje poza systemem.
Jak mu się udało? Zaraz się dowiemy.
Cześć, jestem Zac.
- Miło mi. - Nam również.
- Darin. - Witam w mojej chatynce.
- Więc to ty pokonałeś system. - Dokładnie.
Jak do tego doszło?
- Wiecie co? - To sam środek miasta.
Od razu się przyznam.
To była dziecinna reakcja na gadanie, że się nie da.
- I tyle. - Coś pięknego.
Byłem prawnikiem.
Brałem udział w dochodzeniu parlamentarnym w sprawie wody w Sydney.
Mieszkałem z dwójką dzieci
i chcieliśmy z żoną mieć większą kuchnię i łazienkę.
Prace trwały kwartał i na ten czas odłączyliśmy wodę
i kanalizację.
Zamontowaliśmy też solary.
Przez 24 lata nie odpłynęły stąd żadne ścieki.
5 metrów szerokości. Nie odpłynęła ani kropla opadów.
Zatrzymałem tu dwa miliony litrów.
- Ile? - Do tego dwa miliony litrów ścieków.
Ścieki są oczyszczane.
Co dwa tygodnie robiłem badania.
Pobierałem próbki
i porównywaliśmy je w laboratorium z wodą miejską.
Moja była czystsza za każdym razem przez bity rok.
- Od miejskiej? - Tak.
To mnie wyzwoliło.
Wszyscy martwimy się o planetę, a to pozwoliło mi ruszyć dalej.
Mogę odkręcić kran, nikomu nie szkodząc.
Mogę sobie pozwolić na długi prysznic.
Zaintrygował nas.
Życie poza systemem wymaga trzech rzeczy.
Prądu, wody i sposobu na odprowadzanie odpadów.
Jak robi to Michael?
Zobaczmy twój system.
Umieram z ciekawości.
Po wejściu wygląda jak zwyczajny dom.
Mimo to ma w sobie coś wyjątkowego.
Jakoś tu spokojnie, ma relaksującą atmosferę.
Bardzo.
W nocy dom zasilają akumulatory.
Czas pracy akumulatora zależy od tego, ile razy się rozładuje.
W ciągu dnia działa to urządzonko.
Wyłącza akumulatory i przewodzi energię słoneczną.
Ekstra.
Czyli akumulatory starczą na 50% więcej.
- Otóż to. - Rewelacja.
Pokażę wam akumulatory.
Stąd je widać.
Tam są.
Piwnica to idealne miejsce, bo zapewnia stałą temperaturę.
Mają chłód.
W takim miejscu zachowują wydajność.
- Mieszka tu To? - Proszę?
- Taki potwór. Nie mieszka tutaj? - Nie.
Nie lubi Stephena Kinga.
- Nikt tam nie śpi? - Chcesz wynająć lokum?
Jasne.
Może kiedyś.
Muszę spytać o wodę.
- Jasne. - Co z recyklingiem? Masz zlewnię?
- Woda to moja pasja. - Moja też.
Widzicie pająka?
Dzieńdoberek.
Witamy w Australii.
Tu mamy wodę.
Spróbujemy.
To woda z dachu.
- Deszczówka? - W 100%.
Badana co dwa tygodnie przez 18 miesięcy. Jest czystsza od miejskiej.
Fajnie.
- Pyszna? - Tak jest.
Za dobrą wodę.
Za wodę z niebios i życie poza systemem.
To tak wspaniałe, że niektórzy doceniają wodę.
Musimy to stosować, przecież ta woda sama spada na dach.
Dokładnie.
Skończyła się kiedyś?
Zaczyna się kończyć.
Poważnie?
- Bo mniej pada? - Tak.
Coraz rzadziej i mniej.
Dwa lub trzy razy w roku, czasem może nawet cztery,
biorę parę jajek i idę do sąsiada.
Pytam, czy mogę pożyczyć szlaucha.
Nie przepadam za tym.
Gdy już pożyczę węża, zaczyna padać.
- Taniec deszczu. - Igra sobie ze mną.
W australijskich domach połowę wody zużywa się
do spłukiwania toalety i prania ubrań.
Po co używać tej wody?
Jest czyściuteńka.
Taka woda do toalety?
Nie myślałem o tym w ten sposób, ale to prawda.
Według EPA woda wykorzystywana w toaletach stanowi
30% wody zużywanej w domach.
Większość domów w USA nie wykorzystuje szarej wody,
czyli pozostałej po myciu lub zmywaniu naczyń.
Można ją wykorzystać do spłukiwania toalety.
Taki system byłby ekstra.
To niesamowite, bo w teorii każdy chce
zrobić coś w tym kierunku.
Wszyscy chcą zużywać mniej energii i mieć też czystszą i naturalną wodę.
Nie chcemy żyć w systemie, ale te zmiany wydają się skomplikowane.
Nie rozumiem tego.
Twoje metody wydają się proste.
Bo są proste.
Twoje słowa wiele dla mnie znaczą.
Ludzie sami sobie wmawiają, że się nie da, a tu proszę.
Jestem zwyczajnym gościem.
Robię w mieście to, co robi się na wsi.
Michael żyje poza systemem,
ale nie pośrodku niczego.
Jest w samym centrum miasta i rozmaitych sieci miejskich.
Na wsi to coś oczywistego,
ale po środku miasta robi inne wrażenie.
Fantastyczna sprawa.
- Dzięki za rozmowę. - My dziękujemy.
Niesamowite.
Osiągnąłeś coś niebywałego. Dziękujemy za wycieczkę.
To jest właśnie to, co chcemy pokazać.
Taka jest narracja programu.
Bardzo to szanuję.
Nie mam telewizora, ale widziałem odcinek z Islandii.
- Cudo, proszę o więcej. - Dzięki.
Dziękujemy za wzięcie udziału.
Stałeś się jego częścią.
Dom Michaela pokazuje, jak może wyglądać przyszłość.
Wprowadzone przez niego zmiany pokazują,
jak ogromny wpływ na środowisko może mieć jedna osoba.
Można pozostać w systemie, ale zainstalować solary.
To dla planety ważny krok w dobrą stronę.
Miasta i gminy zawsze będą potrzebować
jakiejś formy infrastruktury zbiorowej do funkcjonowania.
Zobaczymy, jak wielka moc tkwi w kolektywnej dystrybucji energii.
W stanie Wiktoria znajduje się niewielka farma.
Zbiera się tu wiatr.
Robi to 39 turbin wiatrowych,
które wytwarzają 80 megawatów energii.
Tyle mocy starczy, by zasilić 50 000 domów czystą energią.
Oto farma wiatrowa Crowlands.
Człowiek wykorzystuje wiatr jako źródło energii od 1887.
Wydajność farm wzrasta, a energia wiatrowa pozostaje komponentem
czystej energii odnawialnej na całym świecie.
Wiatraki to żadna nowość,
ale sposób dystrybucji energii na tej farmie stanowi novum.
Opowie nam o tym Lord Major miasta Melbourne.
Lord Major? Co za epicki tytuł.
Witamy.
Rachel.
Jest też z nami szefowa Pacific Hydro w Australii.
Dokładnie.
Jest znacznie większa, niż sądziłem.
Koncentrator jest na wysokości 100 m.
Do tego 42-metrowe śmigła.
To wymagający projekt.
Mamy tutaj 30 maszyn.
To spora farma.
Działa w ramach programu Melbourne Renewable Energy.
Przetarła nam szlak,
bo pokazała, że przy dużej konsumpcji energii
też można współpracować, by przeciwdziałać zmianie klimatu.
Sami nie dalibyśmy rady, potrzeba było zebrać
ogromną liczbę użytkowników energii, by odnieść sukces.
Umowa zakupu energii z Pacific Hydro wymagała konkretnej skali przedsięwzięcia.
Więksi konsumenci założyli spółdzielnię,
która wykorzystuje niskokosztową energię.
Wszystko przy użyciu wiatru zamiast paliw kopalnych.
To nie lada wyczyn jak na całe miasto.
Cała energia, którą zużywamy jako zarząd miasta,
każda lampa uliczna,
każda maszyna eliptyczna na siłowniach miejskich
i każdy podcast nagrywany w naszych bibliotekach
wykorzystują wyłącznie energię odnawialną z tej farmy.
Współpraca z Pacific Hydro pokazuje,
że razem możemy więcej.
W całej Australii jest teraz 39 miast, które rozwijają podobne projekty.
Zredukowaliśmy nasze emisje o 5%.
Super.
Ogromne są.
Niesamowita ta mechanika i elektryka.
Jakiej muzyki słuchają turbiny?
Uwielbiają metal.
- Tak. - Wiem, bardzo zabawne.
W Australii wiatr zaczyna stanowić poważną konkurencję.
Zamykają ogromne elektrownie węglowe,
bo nie są w stanie z nim konkurować.
Chcecie obejrzeć wnętrze turbiny?
- Jasne. - Chodźmy.
Ekstra.
Jak zwyczajny obywatel może pomóc
przekonać swój rząd do takich zmian?
Niech znajdzie sprzedawcę energii odnawialnej.
To dobry początek.
Trzeba lobbować na szczeblu samorządowym.
Mówić głośno, że chcemy energii odnawialnej.
To energia przyszłości i musimy to zrobić już teraz
dla następnych pokoleń.
- Słyszysz? - Jeszcze od tego nie ogłuchłeś?
Jest jak wielki dom. Naprawdę ogromny!
Jesteśmy we wnętrzu wiatraka.
Moc przepływa przez aluminiową szynę prądową
do tych kabli, a następnie do skrzynki koło Sally.
- Teraz wyłączona. - To taka wielka przetwornica?
Dokładnie tak.
Potem trafia do tej skrzynki na zewnątrz
i podziemnymi kablami do sieci miejskiej.
Ląduje prosto w ratuszu.
Włączam światło w biurze i doskonale wiem, skąd przyszło.
W okolicy są uczelnie, instalacje artystyczne i rozmaite firmy.
Każda ma energię ze spółdzielni energetycznej.
Już wiem, czemu tak świetnie działają.
Ale poleciał!
Potężny ten wiatr.
A co dopiero u góry.
Kask odleciał.
Za wietrznie tu dla pana!
Niesamowita rzecz.
Nasze doświadczenie trzeba wykorzystać.
Coś takiego powinna robić cała Australia i reszta świata.
- Tak jest. - Rewelacja.
- Dziękujemy za rozmowę. - My również, miło było was poznać.
Trzymajcie się.
Dziękujemy.
- Było super. - Trzymaj swój kask.
- Przypilnuję go. - Ja się tym zajmę.
Dzięki, stary.
Większość opakowań na żywność i napoje jest jednorazowa.
Rzadko się je recykluje,
a stanowią przy tym niemal połowę odpadów miejskich w USA.
W drodze na kolejny przystanek Darin opowiedział mi o firmach,
które coś z tym robią.
To dla mnie ekscytacja, że istnieją innowacyjne firmy,
które rewolucjonizują rynek za pomocą włókien roślinnych
i rzucają wyzwanie plastikowi.
Współpracują z największymi koncernami, a nikt o nich nie wie.
Pomagają największym firmom z branży spożywczej
zmienić opakowania plastikowe na roślinne.
Oto eko-innowacja, która może odmienić świat.
Zarąbiste.
Ostatni przystanek jest za Melbourne.
Poznamy małżeństwo, które chce zmienić świat folii.
Mowa o folii stretch.
Służy zazwyczaj do ochrony żywności.
W teorii ogranicza ilość odpadów, ale jest z plastiku opartego
na ropie naftowej, a do tego nie jest biodegradowalna.
Cześć.
- Zapraszamy. - Witajcie.
- Hej. - Jestem Jordy.
Julia i Jordy to właściciele Great Wrap.
Cześć wam.
Oto nasza mała pilotażowa fabryka.
Mamy wielką wizję.
Kupujemy maszyny, które ledwo się tu zmieszczą.
Póki co mamy tę zabaweczkę.
Produkuje drobne ilości folii do palet i żywności.
- Zamiennik plastikowej folii. - Tak jest.
Używamy biopolimerów, więc to bioplastik.
Jest biodegradowalny i kompostowalny.
Z czego jest zwykła folia? Z plastiku ciężkiego?
Z plastiku na bazie ropy naftowej.
Masakra. Może rozkładać się 1000 lat.
Albo rozpadnie się na mikroplastik i wyląduje w oceanie.
Produkcja plastiku wykorzystuje 10% światowego wydobycia ropy.
Okropność.
Byliśmy świadomi problemu z opakowaniami.
Z jakiegoś powodu nie wpadliśmy na to, by połączyć te dwie rzeczy.
Proces jest złożony, ale można go wytłumaczyć.
Zamiast ropy naftowej wykorzystują odpady roślinne.
Nie przesłyszeliście się.
Wykorzystują resztki, które i tak by się zmarnowały.
Jest firma z Idaho wykorzystująca odpadki po ziemniakach.
Obierki i wszystkie resztki po frytkach i chipsach.
Cały ten syf zamieniają w biopolimer.
Byłem pod ogromnym wrażeniem.
Przecież to może rozłożyć się w oceanie.
Czemu by tego nie użyć?
Według naszych badań co roku na wysypiskach w Australii
ląduje 150 000 ton plastikowej folii.
To miało ogromny sens,
żeby spróbować podejść do tematu z tej strony.
Stwierdziliśmy, że najwięcej zdziałamy, produkując folię do palet i żywności.
Dopracowaliśmy formułę
i nareszcie koszt produkcji jest taki jak przy plastiku.
- Taki sam? - Teraz nie ma już wymówki.
Cena jest taka sama, więc nie ma wymówki.
Po prostu trzeba to rozpowszechnić.
Kontaktują się z nami supermarkety z Australii i USA
i największe firmy wydobywcze na świecie.
Wszyscy chcą użyć tej folii do palet, bo widzą skalę problemu.
W umowie z udziałowcami piszemy, że stawiamy planetę ponad zysk.
Jeśli inwestor chce ją podpisać, musi przyjąć taką filozofię.
To kolejny dowód na to, że pomoc planecie to też większe zyski.
- Widzieliście granulat? - To nasz biopolimer.
Chodźcie.
- Oto i on. - Można?
- Dotknij. - Śmiało.
Zaczynacie od granulatu, a potem go przetapiacie?
Dokładnie.
Podobnie jak przy produkcji plastiku.
Używamy tego samego sprzętu.
Zaczynamy od procesu fermentacji,
by uzyskać konkretny rodzaj skrobi.
Wciąż potrzebujemy niewielkiej ilości ropy.
Łączymy je ze sobą, tworząc naszą sekretną formułę.
Wszystko trafia tutaj, stapia się i wychodzi jako folia.
Co się dzieje, gdy trafia do oceanu?
Z gnijących odpadków po owocach i ziemniakach
powstaje metan, który ulatnia się do atmosfery.
To 30 razy silniejszy gaz niż CO2.
Jeśli folia rozłoży się na węgiel, nawet w oceanie,
jest to 30 razy lepszy rezultat.
Rozkłada się i nie robi niczemu krzywdy.
- Jaki procent to skrobia ziemniaczana? - Około 65%.
A reszta?
Biopolimer na bazie ropy.
Nadal wykorzystujemy nieco ropy, ale niedługo zaczynamy nowy etap.
Za kilka miesięcy to będą w 100% odpadki z owoców.
Oto produkt końcowy.
Wygląda jak znana nam folia.
Jak działa? Sprawdźmy.
Niesamowite.
Czegoś takiego używała mama, gdy pakowała mi jedzenie za dzieciaka.
Identyczna.
Jak szybko się rozkłada?
W przydomowym kompostowniku około dwa tygodnie.
W kompostowniku przemysłowym wystarczy tydzień.
Na wysypisku sześć miesięcy.
Chodź no tu!
Widziałem po oczach, że chcesz nabroić.
Nie chcę marnować plastiku.
Przecież to nie plastik.
Śmiało.
- Moje gratulacje. - Dzięki.
To spory potencjał, by pozbyć się CO2 z atmosfery i plastiku z oceanu.
Macie ostateczny cel?
Chcielibyśmy zobaczyć świat, w którym nie produkuje się plastiku
ani niczego na bazie ropy naftowej.
Takie mamy marzenie. Chcemy nadal tworzyć nowe produkty
i uderzać w najbardziej kluczowe sektory,
aż w końcu pozbędziemy się plastiku.
Zauważcie, że dziś kalibrują maszyny.
Cały ten produkt trafi na kompost.
Ekstra.
Teraz wybór jest oczywisty.
O to chodzi.
Rozwiązaliście ogromny problem.
Jest mocna?
O taki test nie prosiłem.
Fajna pozycja.
Po co tak złożyłem ręce?
Napnę klatę i wydostanę się.
Nie sądziłem, że się uda.
Mamy to.
Zmiany klimatu, wyczerpane zasoby,
zanieczyszczenie powietrza i wody.
Nic dziwnego, że Ziemia ma dość.
Trzeba mieć nadzieję.
Tematem tego odcinka byli eko-innowatorzy.
Każdy z nas może nim zostać, w każdej sferze życia.
Wkraczamy w nową fazę rewolucji technologicznej,
gdzie eko-innowacje stają się podstawowym celem.
To pokrzepiające widzieć tylu przedsiębiorców i inwestorów,
którzy stawiają czoła wyzwaniu i zapewniają klientom produkty,
wyrządzając mniej szkód środowisku, a nawet je uzdrawiając.
Te pomysły nie muszą być idealne,
ale gotowość do małych zmian i drobnych kroków w dobrą stronę
stanowią początek wielkich zmian.
A co ze starymi metodami?
Lepiej niech wyginą, zanim zrobi to człowiek.
Cudownie.
Zbliżamy się do końca odcinka i wspólnego pobytu w Australii.
Uczcimy to ostatnią kolacją i refleksją o tej wspaniałej podróży.
I jak z tą Australią?
Kocham to miejsce.
Może nawet zostaniemy sąsiadami.
O daniu głównym opowie szef kuchni.
Oto polędwica Wagyu.
Do tego kluski ziemniaczane,
purée z kalafiora, dynia i orzechy makadamia.
Smacznego.
- Pachnie przepysznie. - Dziękujemy.
Cała podróż nauczyła nas tak wiele.
Może poszukiwanie więzi z naturą jest w tym najważniejsze.
Tak jak robił to Joost, w swoim domu i wokół niego.
Taki był cel programu.
- Nie chodzi o ratowanie planety. - Od czego zacząć?
Planeta przetrwa z nami lub bez nas.
Chodzi o wzajemną inspirację,
by podejmować rozważne decyzje.
By żyć zdrowo i szczęśliwie.
Ty też jesteś składnikiem w tym procesie.
Musimy zadać sobie pytanie,
czy chcemy przetrwać 20 000 lat
czy zwyczajnie wyginąć.
Cieszmy się planetą i tym, co nam daje.
Zostawmy ją następnym pokoleniom w lepszym stanie, niż ją zastaliśmy.
- Za lepsze czasy. - Zdrowie.
Kocham cię, stary.
Dzięki i do następnego.
Oddajemy hołd rdzennej ludności Australii i ich starszyźnie,
która krzewi wspomnienia, tradycje, kulturę i nadzieje
Aborygenów i Wyspiarzy z Cieśniny Torresa.
Napisy: Mikołaj Kopczak