Cung Đường Bắc Tiến
Chúng tôi sẽ đi xe 20.900 km qua 13 quốc gia.
Từ Ushuaia, băng qua Argentina và Chile, đến Sa mạc Atacama,
tiến về La Paz trước khi băng qua Hồ Titicaca,
tiếp tục đi dọc dãy Andes tới Colombia, qua Panama,
qua Trung Mỹ và Mexico, 100 ngày sau đến Los Angeles.
ĐẠO DIỄN – NHÀ SẢN XUẤT
Chúng tôi sẽ cung cấp máy quay cho họ,
đồng thời gắn máy quay và mic vào mũ bảo hiểm của họ,
để họ có thể quay phim trên đường.
Đây là đường sao? Ôi trời ơi!
ĐẠO DIỄN – NHÀ SẢN XUẤT
Một mô tô nữa sẽ đi cùng họ,
chiếc xe chở nhà quay phim Claudio.
Ngoài ra, Russ và tôi sẽ đi hai chiếc xe bán tải điện,
cùng các nhà quay phim Jimmy,
Anthony và Taylor, họ sẽ kiêm cả hỗ trợ hậu cần.
Chúng tôi ngồi trên xe để quay phim họ,
sau đó nhập đoàn ở biên giới.
Còn những phần khác, đoàn môtô sẽ độc lập tác chiến.
HỒ LAGUNA COLORADA BOLIVIA
Mong họ không bị mắc kẹt giữa đồng không mông quạnh.
- Lẽ ra họ nên đi với chúng tôi. - Phải.
Đi thế là sai lầm.
Mọi người sao rồi?
Đen quá, bị hết ắc quy.
Chà. Vẫn còn khá xa nhỉ?
- Khoảng 32 km nữa. - Phải.
Phải sắm cái sạc lúc kéo xe.
- David chắc hỏng xe. - Ừ.
- Hoặc hết xăng. - Hoặc hết điện.
Chắc đang cố vừa kéo vừa sạc xe trên đường.
Một cái ở đây.
Được.
- Cứ chậm thôi nhé. - Ừ.
Anh đi trước. Anh ấy đi xe van theo sau,
còn tôi túc tắc phía sau thôi.
- Để xem sao. - Si.
- Được. - Cảm ơn mọi người.
Thử cố đi xe tới đó nhé.
Không tin vào Chúa thì cũng phải cầu nguyện thôi.
Ừ.
Tôi không có gương. Cố định kính chắn gió rồi.
Mấy chuyến này hay ở chỗ mọi chuyện thường sẽ ổn.
Nhưng đã không ổn thì còn lâu mới ổn.
Bụi quá, không thấy gì.
Nhưng thấy đèn khách sạn phía trước đó.
Chỉ cần cố tới nơi thôi. Hiểu ý tôi chứ?
Sắp tới rồi đó, Russ. Tôi vừa tới rồi.
Lúc đó hai xe này không khởi động lại được
thì mắc kẹt thực sự luôn.
Anh tới rồi. Tới rồi.
Suýt soát quá.
Quả là chuyến đi điên dại.
Ít ra là có bộ sạc rồi,
nhưng không biết hệ thống treo làm sao.
Thôi, quan trọng là tới rồi.
Bụi, lạnh... sự điên rồ.
Ở độ cao 5.000 m, thay vì tủ lạnh mini thì
họ có cái tủ thuốc ở đây.
Cả bình ôxy nữa.
Con đường khắc nghiệt cho ai đi xe sáng mai đây.
Charley phải cưỡi xe trên 48 km đường gồ ghề
trong thời tiết xấu.
Không biết mai sẽ ra sao.
SA MẠC SILOLI BOLIVIA
CÁCH LOS ANGELES 14.756 KM
Còn khoảng 96 km đường này nữa mới tới đường nhựa.
Hơi khó khăn hơn tưởng tượng, nhưng sẽ tới được.
Chỉ cần lựa sức vượt qua dần thôi.
Kiểu xe chỉ luồn kim.
Chỗ này là đất cát.
Cố lên, Charley. Cố lên, Charley. Không sao đâu.
Không sao, Charley. Ôi.
Gì vậy?
Chân tôi làm tôi hơi lo.
Có cảm giác hơi... Chân tôi vốn nát sẵn rồi.
CÁNH ĐỒNG MUỐI UYUNI SA MẠC SILOLI
Có nghe về cái hồ này rồi. Dân bản địa gọi là máu thánh.
Đỏ đậm luôn nhỉ?
Lũ hồng hạc thường màu trắng,
nhưng bị hồ nhuộm màu rồi.
Ngọn núi phía sau đẹp quá.
Tôi đi mấy chuyến này
sau đó vác hàng trăm tấm ảnh chụp xe về nhà.
Chà.
Vấn đề là Charley chưa từng nói chuyện này,
nhưng chân anh ấy rất yếu qua hai vụ tai nạn nghiêm trọng,
giờ chân anh ấy đầy que, bu lông, ốc vít ti-tan...
Xe đổ vào chân anh ấy thì sẽ gãy...
Chân anh ấy liệt luôn đó.
Anh ấy luôn phải cảnh giác,
khi đi xe loạng choạng.
Anh ấy quá dũng cảm khi...
Anh ấy... cứ nghiêm túc tham gia.
Không phải anh ấy không biết,
nhưng có thể chinh phục và bước tiếp,
thực sự dũng cảm.
Du lịch kiểu này cũng phấn khích.
Vui vẻ nữa. Nhưng mệt mỏi lắm.
Không ăn ngon. Không ngủ kĩ.
Đi mô tô trong điều kiện như thế
rất nguy hiểm.
Ewan không hay đi đường hiểm trở.
Charley mới bị vài tai nạn nặng
nên khó trụ ở chỗ để chân để đứng.
Anh ấy không đứng được
vì sẽ gây quá nhiều áp lực cho vài chỗ xương gãy.
Ồ, ở đây hơi mềm.
- Không sao. Không sao. - Mềm quá.
- Đang ở 4.419 m. - Trên mặt nước biển.
Được rồi.
Nhìn ngọn núi kìa! Nó thật... Quá hùng vĩ.
Lông mi rơi vào mắt tôi.
Người đẹp ơi. Người đẹp à. Đi nào.
Đi nào, người đẹp. Lên đây!
Anh rên như thế không biết tôi hay là anh nên sợ đây.
Tôi không thích.
Không thích cát đâu. Ở đây lắm cát quá.
Gần mà đi mãi chưa tới.
Đường kia có vẻ ổn hơn.
Khó vượt rồi. Bóp phanh nhẹ tay.
Băng qua.
Mắt nhìn trước.
Dùng mắt xác định đánh lái.
Tôi muốn qua đó.
Tôi phải qua đó!
Hơi... hơi... hơi mềm...
Trời ơi. Charley ngã rồi.
Anh ấy ngã rồi.
Không sao.
Không sao đâu.
Anh ổn chứ?
Có sao không? Bị thương không?
Ôi, sườn của tôi.
Một chút.
Tôi thấy sườn chỗ này kêu rắc.
- Không. - Nhưng vẫn ổn.
Chắc tôi không sao.
Tôi vẫn thở được.
- Ổn chứ? - Ừ.
Được rồi.
Chờ đã. Tôi qua phía anh để cùng nâng.
Anh ổn chứ? Tôi lo là chân anh bị kẹt.
- Tôi vẫn... đứng được. - Tốt.
Một, hai, ba. Được rồi.
- Rồi. - Ổn chứ?
Lúc sắp ngã, tôi còn nghĩ sao cái gì cứ lạch cạch thế.
Rồi tôi đi chậm lại, nhưng...
vẫn hơi mở bướm ga,
thế là lại càng tệ.
Không tin nổi. Ghê thật...
Được rồi. Tôi ngã... hơi ngu ngốc.
Tôi chỉ lo cho chân tôi, cố lôi ra rồi đứng lên.
Lúc ở nhà thì xem bản đồ được,
nhưng đã đi xe trong quang cảnh này rồi
thì không biết trước được.
Chúng tôi biết Bolivia khó nhằn,
nhưng không ngờ khó tới mức này.
Tự nhiên cảm thấy mong manh trên mô tô.
Đi ô tô thì dễ hơn vì có bốn bánh.
Đi vào hẳn bãi cát thì đỡ nguy hiểm hơn.
Chúng tôi ở nơi hẻo lánh
đường đi thì còn dài.
Tôi không chắc đường phía trước có dễ đi không.
Đoạn cuối của những con đường hiểm trở...
Đây chẳng phải đường nữa. Chỉ là lối mòn thôi.
Lối mòn hay gọi là chỗ đường mở cũng được.
Ewan và Charley chắc đang vật lộn với mấy con đường mòn.
Biết thế bảo họ sửa phanh tay rồi đi.
Từ suối nước nóng tới đây chưa gặp ai.
- Vùng sâu vùng xa rồi. - Ừ.
- Suýt thì mất lái. - Chà.
- Cân bằng được rồi. - Giỏi lắm.
Ngay phía bên kia. Giống như...
Cứ tưởng anh đi qua đó chứ.
Chắc là Dave.
Chào mọi người.
Anh đi ra phía trước để...
Chúng tôi quay phim từ trên nóc nhé?
Dave, phanh đỗ.
Ôi trời. Dave, cái xe. Cái xe.
Ôi trời ơi. Trời ơi. Dave, coi chừng! Cẩn thận!
Dave, cẩn thận! Cẩn thận!
Trời ơi. Có sao không?
Vẫn ổn. Tôi không có phanh đỗ.
Charley.
Về cơ bản tôi, không có phanh nào cả. Tối qua chúng tôi đưa đi sửa rồi.
Sáng nay thuê xe mà chẳng thấy họ đưa tới.
Mấy gã Rivian bảo tôi lái nó đi. Tất nhiên tôi không nghe.
May không ai bị thương.
Tôi hơi chóng mặt.
Tảng đá đó siêu, siêu lớn.
Kích nó lên đi, nó lèn chặt vào rồi.
Nếu nâng được 5 cm...
- Rồi sao? Lấy tay đẩy đá? - Hiệu quả đấy chứ?
Rồi kéo tảng đá ra, nếu nâng lên đủ cao.
Không biết tảng đá đó to quá không.
Chắc chắn phải lèn chặt hai bánh xe
- để nó không trôi tiếp. - Ừ.
Để tôi xem có cho lên cao được nữa không.
Sợ nó không chịu nổi trọng lượng
và... lại rơi xuống mất.
Nghĩ lại thấy đáng sợ thật, David còn không có phanh tay.
Bất ngờ quá... Anh ấy không ở trong xe. Xe trôi ra sau.
Anthony ở trên nóc cầm máy quay.
Maxim ngồi ghế trước, và xe trôi.
Tôi đơ mất một phút mới hiểu ra.
Dave bắt đầu chạy phía trong cửa xe, nó đang trôi xuống dốc,
cố trèo lên. Mà không được.
- Mac hay Charley ơi? - Sao?
Xem tảng đá đó xem có...
- Tảng đá này? - ...có khe hở nào không?
Nếu không cho xe của David chạy được,
họ sẽ bị kẹt ở sa mạc này.
Tất cả chung sức.
Chắc là do hệ thống treo.
- Hệ thống treo chảy nước ra à? - Tiếp đi, Dave.
Chắc không di chuyển tảng đá được.
Tất cả bánh xe được lèn chặt rồi.
- Cứ xem thử... - Chặt rồi.
Rồi, làm đi. Cố lên. Nâng thêm phát nữa cho tôi.
- Bé yêu của tôi đấy. - Cứ từ từ.
Cố lên bé.
Không cần vội. Cứ từ từ.
Dave, đừng quá sức. Đang ở độ cao lớn.
Nếu giờ lôi nó ra...
thì xe có thể lại tuột xuống tảng đá.
Cái kích không chắc 100% nên là... phải rất...
Đừng để nó rơi vào đầu.
Phải lôi tảng đá ra hướng này.
Đúng, hướng đó. Hi vọng nếu dịch được nó 20 cm...
Mac nói xem. Lôi hướng này được không?
Chắc được.
Đòn bẩy vẫn còn vài nấc mà.
Thêm một nấc đi. Để xem ra sao.
- Được. - Trời ơi! Ra rồi!
Ra rồi. Nhưng vẫn chưa thoát nguy.
- Đòn bẩy có chắc không đó? - Tôi nghĩ khá ổn.
- Không tốt hẳn. Khá ổn thôi. - Không ổn.
Mac này, đừng chui xuống đó.
Phải lấy dây thừng buộc quanh tảng đá.
Được. Thế để tôi làm vậy.
Mac, cẩn thận dưới đó.
- Đợi đã, không. Làm lại đi. - Được rồi. Được rồi.
- Mọi người cứ điềm đạm, bình tĩnh. - Từ từ thôi.
Từ từ thôi.
Chết tiệt. Đầu người ở dưới đó đấy.
Rồi, để tôi vào.
Tuyệt vời! Mọi người tránh xa chiếc xe nhé?
Đợi đã, ừm...
Tránh ra. Để tôi ra chỗ bằng phẳng.
- Mac, tránh khỏi đó đi. - Nhưng không nhỏ giọt nữa.
Giờ kéo đá khỏi bánh xe.
- Có gì đó rơi ra. - Ừ.
Ừm, cái gì rơi đó cũng lớn đấy.
Dave, anh có muốn xem cục kim loại
- đang nằm đó không? - Nhặt lên đi. Được rồi.
Giỏi lắm. Cố lên mọi người. Lái được hay không đây.
Ừ.
Lốp xe không ổn. Anh ấy đừng nên lái.
Cả một cục kim loại lớn. Bung ra luôn.
Thôi để anh ấy quyết.
NHÀ SẢN XUẤT ĐỊA PHƯƠNG
Vì bây giờ ta vẫn đang an toàn, và vẫn sống sót.
- Đường còn dài lắm. - Ừ.
Trời ơi. Vui quá đi được rồi.
Tôi không muốn đợi nữa. Đi thôi.
- Này... - Anh nghĩ sẽ thế nào?
- Nếu mất một bánh xe thì... - Ừ.
- Bất lợi hơn nhiều lắm. - Nghiêm trọng.
Chỉ chạy được một phút.
Chờ lâu tí đỡ mất thời gian sau này.
Được rồi đây, Maxim. Tôi không muốn ở sa mạc đâu.
Khi xe chạy được là phải đi luôn.
Đây là xe nguyên mẫu, mà chúng ta hành nó quá.
- Tôi hiểu mà. - Để xem ra sao. Tôi yêu anh.
Tôi yểm trợ ngay sau. Yêu anh.
Có ai xác định được mảnh gì đó chưa?
Nó để làm gì? Chức năng là gì?
Chắc chắn là ở dưới hệ thống treo...
- Phải. - Ở bên kia...
Có thể là bình chứa dầu.
- Có thể... Không phải à? - Không phải.
Nó ở quá xa...
Với xe lớn cỡ này, phải có bình chứa.
Được rồi. Uống chút nước rồi ta đi.
- Nước tiểu tối qua của tôi? - Ôi nước tiểu... tuyệt.
Tối qua, tôi đi tiểu vào đó thật mà.
Đây là một sự thay đổi lớn, chuyển động lớn.
Sự thay đổi đầy kịch tính trên đường, trong chuyến phiêu lưu...
Nguy cơ cao là chúng tôi không thể tới nơi.
Đồ đạc hỏng hóc.
Tôi nghĩ phiêu lưu một thời gian rồi
người ta bắt đầu thấy mệt mỏi.
Sự năng động giữa mọi người.
Mấy ngày qua tôi trở nên thân thiết với anh hơn,
- tôi thích lắm. - Đáng yêu mà.
Mọi người cần giãn nhau ra chút.
Lúc này như thể không còn gì tệ hơn.
Đừng quên là ta đang ở...
ba ngày qua ta đang ở độ cao 4.572 m.
Đúng.
4.572 MÉT
Mọi người rề rà theo sau chúng tôi.
Giờ phải làm sao?
Mọi người nhanh lên. Trời sắp tối rồi.
Được rồi, anh bạn.
Vậy là chúng tôi đâm phải tảng đá. Kẹt ở đằng sau phía tài xế.
VỚI THỢ SỬA XE RIVIAN
Tảng đá to lắm. Ừm, kẹt méo hệ thống treo.
Dung dịch phun ra.
Và, ờ, tôi có nên... Tôi ngắt bơm nhé?
Cụm bốn dây màu xám. Tôi kéo ra à?
Rồi. Cảm ơn, Pete.
Đường đẹp đây rồi.
Đây là đường à?
Ôi trời! Ôi!
Đùa không vậy?
Ôi, đẹp quá!
- Cảm giác mừng phát khóc. - Ôi trời ơi!
So với những gì vừa qua thì con đường này quá phẳng.
Nhìn trời ở kia. Chà.
Thích quá. Thích quá đi.
Tôi thực sự đang rất vui.
Đẹp tuyệt.
Ta hơi chậm so với lịch trình,
nhưng may mà giúp David thoát được tảng đá đó.
Chuyến hôm nay khó khăn thật, nhưng vẫn phải cố xuyên đêm để tới Uyuni.
Cảm giác như là mơ,
đi xe rong ruổi, cánh đồng muối dưới ánh trăng,
rồi cái khách sạn trắng tinh khôi này.
Họ tốt thật, cho chúng tôi sạc qua đêm.
- Có ổ cắm... - Ổ cắm ở ngay đây.
- Thế này à? - Đúng.
Chào lạc đà không bướu.
LẠC ĐÀ KHÔNG BƯỚU
Nó mềm quá.
Sau này mày sẽ thành áo len.
Gì cơ?
"Sau này mày sẽ thành áo len". Vì họ sẽ cạo lông như cừu.
Mềm quá.
Có vẻ họ cho vài người bạn cũ của tôi vào đây.
Ba ngày qua với chúng tôi là kinh điển, phi thường.
Khi vừa mới lên...
MÁY QUAY NHẬT KÝ
...đường nhựa là phóng...
Tận 177 km/h, được đi nhanh thật thích.
Nếu nhìn kĩ ở đây thì thấy tất cả đều xây bằng gạch muối.
Thật đấy.
Ôi trời ơi. Các anh làm gì với cái xe vậy?
Câu hỏi hay lắm.
Sao mọi người mang đủ linh kiện à?
- Ứng biến thôi. - Ứng biến.
- Chính xác là thế. - Phải ứng biến hả?
- Tự xoay xở thôi. - Tự chế.
Xe của David bị... kẹt vào... Một tảng đá lớn.
Ừ.
- Một phần của xe này, bung luôn. - Ừ.
Cái gì đây?
- Chỗ chứa dầu thủy lực. - Ừ.
Ở ngay đây.
Charley? Đó là bình chứa. Cảm ơn anh.
- Bình chứa à? - Bình chứa.
- Thứ này. - Ừ, đó.
Chà. Ngày nào cũng có chuyện vui nhỉ?
Chẳng bao giờ chán.
Mấy xe Rivian bền lắm, gần như cũ rồi.
Hôm nay đi cả ngày cũng mệt,
nhưng chúng tôi muốn tới xem mấy cánh đồng muối đã.
CÁNH ĐỒNG MUỐI UYUNI BOLIVIA
Ôi trời ơi. Rộng quá!
Cánh đồng muối lớn nhất thế giới, ngay gần Uyuni ở Bolivia.
Đẹp quá.
Quá tuyệt.
Nhìn nó giống như da ấy nhỉ?
- Ừ. Như da voi. - Ừ.
Trong năm tới đợt sẽ có mưa,
mỗi đợt khoảng vài tháng, toàn bộ chỗ này biến thành hồ.
Như là cái gương lớn nhất thế giới đây.
Nếu đi xa ra giữa đồng thì...
Họ nói không thể thấy gì cả. Có khi bị lạc đấy.
- Mất phương hướng. - Đúng rồi.
Không thể thấy đường chân trời, chỉ thấy muối là muối,
ta sẽ bị rối không biết phải đi theo hướng nào.
Có người bỏ mạng ở đây rồi.
Siêu nguy hiểm, nhưng cũng siêu đẹp.
Chúng ta đang ở giữa các đồng bằng cao Bolivia.
Cách mặt nước biển 3.657 m.
3.657 MÉT
Ba ngày qua thật đáng quý,
dù có những thời điểm rất khó khăn.
Tôi không thạo đi đường hiểm trở. Chỉ thích đi trên đường này.
Tôi thích... đi đường thông thoáng.
Thỉnh thoảng tôi có đua địa hình nhưng ít lắm.
Tôi không muốn đi nhanh.
Tôi chỉ thích đi túc tắc từ đây tới kia,
với tâm lý thoải mái nhất.
Mấy chiếc mô tô hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Mấy chiếc Harley vừa được thử độ bền.
Nhưng chúng là xe mới.
Chưa sản xuất. Đang là mô tô nguyên mẫu.
Đi mô tô điện từ Tierra del Fuego tới tận Los Angeles,
một câu chuyện tuyệt vời, nếu làm được thì sẽ tới được đó.
Họ sẽ cố hết sức giúp chúng ta.
Tự hào tay lái thử cho Harley-Davidson. Tôi sẽ thêm vào hồ sơ xin việc.
Chuyến thăm UNICEF đầu tiên của chúng tôi.
Tôi thích làm việc với họ. Tôi quý công việc họ làm.
Công việc đó thực sự quan trọng.
Tôi luôn cảm thấy vinh dự được làm việc với họ.
Ý tưởng chung là UNICEF hợp tác với chính phủ Bolivia
và lên chiến dịch xây trường
để người bản địa được giáo dục bằng tiếng mẹ đẻ,
bên cạnh tiếng Tây Ban Nha,
và được giáo dục trong nền văn hóa của họ mà trước đây chưa có.
- Chào! Chúng tôi chẳng bao giờ tới sớm. - Không tin nổi!
Đến rồi. Họ sống rồi.
Mục đích chính là phổ cập giáo dục
cho trẻ em bản địa ở vùng sâu vùng xa.
Ngôi trường tuyệt vời này nằm giữa nơi hẻo lánh.
Một số trẻ em phải đi bộ hàng giờ liền để tới trường.
Nhìn quãng đường chúng phải đi mà thấy cảm động.
Vậy trước khi có trường thì trẻ em Quechua như thế nào?
43% dân số Bolivia là dân bản địa.
Ba mươi năm trước, tôi đâu được mặc thế này.
Người bản địa bị lãng quên ở đất nước này
như thể chưa từng tồn tại.
Năm 1990, UNICEF bắt đầu hợp tác với tám trường...
giới thiệu giáo dục song ngữ và đa văn hóa,
dạy trẻ em bản địa bằng tiếng mẹ đẻ...
và sử dụng kiến thức từ nền văn hóa của họ.
TRƯỜNG CHALLAMAYU BOLIVIA
Cộng đồng dân bản địa Quechua mở rộng quanh trường này.
Họ xây từ mười năm trước.
Xin chào, xin chào cháu.
Cháu khỏe chứ? Xin chào.
- Xin chào! - Chào chú.
Gì vậy? Ôi.
- Cảm ơn. - Không có gì. Đừng khách sáo.
- Rất vui được gặp gỡ. - Mời vào.
- Lối này. - Dừng ở đây.
Xin chào. À vâng.
Tuyệt. Tôi thích lắm.
Cảm ơn nhiều.
Ồ, cái này. Ồ.
Ha! Cái đó để nhảy.
Ồ, bạn ấy giỏi quá.
Năm, sáu, bảy, tám, chín, mười.
Đó là nói tiếng bản địa à?
- Đúng. Tiếng Quechua. - Tiếng Quechua.
Xem bọn trẻ học tên cây và hoa
bằng tiếng Quechua hay quá.
"Rễ."
- Tôi bao nhiêu tuổi? - Ừ.
48. Sao cháu dám? Chú 48 tuổi.
Anh làm nghề gì?
Chú là diễn viên.
Anh đóng phim gì?
Có ai xem Trainspotting chưa?
Không. Có ai xem...
Có ai xem Chiến Tranh Giữa Các Vì Sao chưa?
Chiến Tranh Giữa Các Vì Sao?
Rồi? Chưa? Ở đây thì không.
À, Christopher Robin?
- Gấu Pooh? - Chắc là chưa.
Gọi công ty đại diện của tôi ngay.
Bọn trẻ này chưa xem tác phẩm nào của tôi cả.
Có. Vài bà mẹ.
- Mấy cái mũ đẹp nhỉ? - Nhìn ngầu quá.
Xếp nhiều lớp chất liệu màu sắc là thành cái mũ đẹp.
Có ai biết đan không?
Cháu, cháu!
- Ồ, tất cả! - Chà.
- Cơ hội của tôi đây rồi, Charley! - Đúng, Ewan ạ.
Trời. Nhìn kìa. Mọi người đan thật.
Nhìn hoa văn em bé làm kìa!
Đùa hả? Cháu làm ư?
Nhìn... Rất phức tạp.
Đơn giản lắm. Chỉ cần di chuyển tay thôi.
Bọn trẻ đang bảo tồn văn hóa
qua đan lát và làm thủ công.
Mũ đan này được gọi là "chullo",
kể lại câu chuyện về quê hương và sự gắn bó thiên nhiên của đứa trẻ.
Phức tạp thật. Tôi thử đan rồi.
Khó đan lắm vì nó là sợi vải, không phải len.
Chú ấy mặc váy kìa.
Chú không có râu.
À, ừ. Bọn chú mặc loại kilt này.
Không tin nổi.
Đó là "váy" của anh ấy.
Rồi bít tất thế này.
- Không tin. - Đúng mà.
Mỗi gia đình một màu.
Ôi, Charley!
Được rồi.
Ôi trời.
Chú to quá, ngồi ghế không vừa.
Cảm ơn mọi người đã tới Bolivia.
Chúng tôi vinh dự lắm. Thật vui được tới đây.
Cảm ơn đã chọn Bolivia và tới thăm trường.
Cảm ơn đã chọn Bolivia và tới thăm.
- Thích lắm. Vùng đất đẹp của thế giới. - Hân hạnh.
Trên đó vui thật.
Trời ơi, bọn trẻ tốt bụng, vui tính,
trình diễn cho bọn tôi xem rất hay.
Tác động tới những người
được giáo dục bằng ngôn ngữ văn hóa riêng và tiếng Tây Ban Nha.
Họ sẽ với tới được nhiều cơ hội.
Thì đang ở độ cao 4.572 m mà.
Với đi đâu cũng dễ.
Có xe kìa.
Chao ôi. La Paz.
La Paz đây rồi. Tới La Paz rồi, Charley ơi.
Chúng tôi đang tới La Paz. Đây là một thành phố đông dân,
nhưng vẫn giữ cân bằng giữa hiện đại và văn hóa bản địa.
Tôi háo hức khám phá quá.
Không tin nổi. Tuyệt vời.
Ý tưởng tuyệt vời vì có thể...
Không ảnh hưởng tới công chúng. Không gây ô nhiễm.
Không chiếm diện tích.
Ai cũng hòa nhập được.
Nếu thành phố lớn và đông đúc thế này thì cũng biết sẽ phát triển hướng nào.
Ừ.
Trừ việc hơi chán nếu mình có một căn hộ mà
cứ hai phút lại có buồng cáp treo chạy qua.
Mọi người chuẩn bị lên phương tiện công cộng chưa?
Chúng ta đi đâu? Đi đâu?
Cứ lên đây là khó thở.
- Ồ. La Paz. - La Paz, chúng tôi tới đây.
Trời ơi. Không thở được.
Tôi biết. Thích quá.
Ta đang đi cáp treo.
- Thấy không? - Cảnh đẹp quá!
Cáp treo chạy tới thị trấn à?
Ta đang tới phố cổ Casco Viejo.
Nơi trộn lẫn các cửa hàng chiết trung và hàng thủ công của nghệ nhân bản địa.
Đi mua ít đồ trang trí xe của Claudio nhé.
Được.
Ôi chà. Tuyệt vời quá nhỉ?
Điều đầu tiên gây chú ý là sự pha trộn giữa người bản địa và...
NHÀ SẢN XUẤT ĐỊA PHƯƠNG
...những người gốc Tây Ban Nha, quả là một sự pha trộn văn hóa.
Tôi thích mấy cái mũ quả dưa.
- Tuyệt quá. - Đẹp nhỉ?
Nhạc hay quá. Nghe là biết đang ở đâu.
Eco eficiente.
Hài hước quá.
Nghe hay hơn hẳn "bíp, bíp."
Giống xe bán kem ở quê ta.
Mềm lắm luôn.
Đây chính là thứ cần cho xe của Claudio.
Thêm nữa. Thêm nhiều nữa.
Xe sẽ đi kiểu này.
Lạc đà không bướu kêu, "Á!"
Ôi, nhìn kìa!
Chúa ơi. Nó cũng có sáu dây.
Cảm ơn nhiều. Đẹp lắm. Cửa hàng của chị rất đẹp.
- Cảm ơn anh. - Đẹp tuyệt. Cảm ơn.
Hay lắm. Cỡ nhỏ mang đi du lịch.
Ồ, tiếng hay lắm.
Hay nhỉ?
Tôi thích màu tím. Kiểu hơi dị.
Cái này đặc trưng ghê.
- Tuyệt vời. - Hợp với anh này.
Ôi, nhìn dễ thương. Thích đấy.
Cảm ơn chị nhiều.
- Cảm ơn các anh. Đáng yêu lắm. - Cảm ơn chị! Tạm biệt!
Tôi thích ở đây.
Một sự pha trộn thú vị giữa văn hóa truyền thống và hiện đại.
Chúng tôi đang tới một nhà hàng mà hồi xưa là trường học
giảng dạy cho trẻ em khó khăn.
Từ đó, rất nhiều học sinh ở đây đã trở thành đầu bếp hàng đầu.
Không giống những món mà chúng ta ăn năm tuần qua.
Các anh ăn thế nào?
BẾP TRƯỞNG
- Thất thường lắm. - Khoai tây Pringles, ừm...
sô-cô-la Mountain Bars, Snickers, ừm...
- Đúng, Snickers. - Trời. Được rồi.
- Phải cho các anh ăn ngon thôi. - Được.
Đây là wira-wira, một loại thảo mộc ở núi Andes.
Chúng tôi lấy trứng cút.
Đổ đầy vào rồi hun khói với wira-wira.
Giống như ngón tay...
Cho họ xem trứng cút đi.
Tôi thích sự tỉ mỉ ở đây.
Ừ, rất đẹp.
Cảm giác như đây là một trong những thành phố thú vị nhất
mà tôi từng tới trong đời.
Thực ra chúng tôi làm việc trực tiếp với các nhà sản xuất nhiều.
Mỗi năm ba lần chúng tôi đi khắp Bolivia
để tìm những nguyên liệu này và liên lạc với các nhà sản xuất.
Chà. Mọi thứ đều từ Bolivia?
Chúng tôi làm bằng 100% các nguyên liệu của Bolivia.
- Chà. - Tuyệt vời.
Phải.
Chúng tôi lục lọi khắp nơi, từ Andes, Amazon, Chaco,
và tập hợp hết về đây.
Mọi người tới đây muốn xem tất cả Bolivia...
Chúng tôi tập hợp hết Bolivia lên một cái đĩa.
Ý tưởng là vậy.
Tôi đã làm thế. Tôi rửa bát... hai năm từ thời 14, 15, 16 tuổi.
Anh là đầu bếp, tôi rửa bát. Mối quan hệ là như vậy.
Tôi thấy rất phấn khích để xem họ làm thế này,
tôi làm việc trong các bếp nhiều rồi,
phải chú ý từng tiểu tiết như anh ấy đang làm đây, thích lắm.
Phải mất ít năm mới lên tới trình độ này.
Đây là nơi rất đặc biệt
vì ban đầu họ nhận nuôi các trẻ em nghèo và khó khăn,
dạy chúng nấu ăn,
rất nhiều trẻ em đã nỗ lực và trở thành các đầu bếp nổi tiếng
trên khắp thế giới.
Đồ ăn ở đây thực sự ngon.
Một bữa tối tuyệt vời.
Tự tay làm hết ở Bolivia,
không đề xuất xứ nhưng vẫn rất tuyệt.
Phần cần đàn đẹp quá. Nhìn gỗ đi.
Đẹp nhỉ?
Tôi đang nghĩ là... Chúng ta mua nó rồi tôi mới nghĩ,
"À, tôi vừa mua một cái ghi-ta.
Giờ làm sao mà đưa về nhà?"
Rồi tôi nghĩ,
"Buộc nó lên xe Sprinter rồi chở về thôi."
Ý nghĩ buồn cười thật.
Phần này trong tôi, em không hề biết
Phần này trong tôi, tôi không thể hiện
Tôi sẽ yêu em vô tận, dù vô vọng
Tôi sẽ trao em tất cả, dù vô vọng
Nhưng tôi sẽ không từ bỏ em
Sẽ không làm em thất vọng
Không để em ngã gục
Nếu thời khắc đó tới
Được rồi.
Anh có thể đi hoặc tối ngủ và để nó
cạnh cửa sổ hoặc lều.
- Hiểu rồi. - Nếu có chuyện gì...
Nó kêu như thế khi bị ngắt điện.
- Nếu mà nó... - Ồ, là ngược lại.
Nếu không sạc thì sẽ có thể...
Trời, thông minh thật. Ừ.
Tốt hơn là đi tới...
Chúng tôi sẽ tới Hồ Titicaca và sau đó vào... vào Copacabana.
Nhưng mà có đoạn đường phải đi tàu,
mà chúng tôi phải...
Trời tối thì hết tàu, nên...
Thấy đồ trang trí mới trên mô tô của Claudio chưa?
Con lạc đà không bướu đang hét.
Claudio, anh thấy sao?
Ấn tượng đó.
Nó sẽ bay trong gió và kêu "Á!" lúc anh đi xe Sportster.
- Một nơi tuyệt vời! - Đúng. Điên rồ nhỉ.
Tôi không muốn rời La Paz. Tôi thực sự thích La Paz.
Tôi biết.
Nhìn đi. Cái xe buýt thú vị kia kìa.
Ừ. Ngầu nhỉ.
Nhìn cửa sổ sau xe to chưa.
Tuyệt vời nhỉ?
Phải lắp rèm cỡ bự cho cửa sổ đó.
Trời ơi, ngầu quá.
Trời, anh ấy vật lộn trên ngọn đồi đó hả?
El Alto, thành phố này ở ngoại ô La Paz.
Ở độ cao 4.267 m và thuộc nhóm khu vực đông dân nhất hành tinh.
4.267 MÉT
Không hợp lý lắm nhỉ?
Rất không hợp lý. Lẽ ra ta nên đi theo đường chính.
Thì sẽ dẫn ta tới thẳng...
Thôi kệ đi.
Chúng tôi còn rất ít thời gian. Đang cố tới được Copacabana.
Có một cái phà sẽ đưa chúng tôi băng qua Hồ Titicaca,
nhưng chính sách của họ...
Chạy chuyến phà cuối khi mặt trời lặn.
Nên chúng tôi đang cố đi cho kịp.
Tôi thấy báo đi thẳng.
Thế hả? Tôi thì thấy rẽ trái rồi rẽ phải.
Chúng tôi cứ leo mãi và leo mãi. Thật không tin nổi.
Cung Đường Bắc Tiến mà? Trời ơi.
Tiến lên nào, lên.
Chà.
Đây là...
Hệ thống của tôi báo rẽ phải... suốt.
Không biết nên theo cái nào.
Chắc bị lạc rồi.
Thế này tốn điện lắm.
Giờ có thêm chiếc Rivian chạy sau.
Anh ấy đi đâu vậy?
Lên đây à?
Thật à?
Ôi, nó định... Quay lại!
Anh muốn lên đó thật à?
Họ đi nhầm đường rồi.
Tôi nghĩ phải đi đường khác. Đường này không đúng.
Không, tôi không muốn.
Đường đó quá dốc.
David...
Anthony, đứng chờ đó. Tôi sẽ quay xe lại.
David...
Tôi sẽ đi ra.
Tôi ra đây.
Ồ, có cao tốc ở kia.
Vậy đi đường này tiếp.
- Cẩn thận xe buýt bên trái. - Sau đó...
Bên trái... của tôi.
Tôi sợ chết khiếp. Tới giờ còn rợn gáy.
Chúng ta vừa đi đường đó... Tôi lên đó làm gì không biết.
Chúng tôi vừa thay phanh.
Đội này làm việc tới tận 3:30 sáng để sửa phanh.
Tôi quá sợ.
Anthony đang ở sau xe tải để quay phim.
Taylor ngó nghiêng ngoài cửa sổ.
Tôi không nói quá, đây là La Paz, ở điểm cao nhất của nó,
lại còn nhiều đá cuội.
Tôi kiểu, "Trời ơi, xe mà chết máy là tiêu."
Không phải như... Có khả năng rơi vào cảnh đó thật đấy.
Dù sao thì...
Còn vấn đề phải giải quyết bây giờ.
Tôi chưa bao giờ lái xe chậm thế này.
Thầy dạy lái xe của tôi hồi cấp ba chắc tự hào về tôi lắm.
PHÀ QUA HỒ TITICACA
Charley... Tôi bắt đầu cảm thấy độ cao rồi.
Ừ. Tôi biết.
HỒ TITICACA BOLIVIA
Không tin nổi ta đã tới nơi.
Hồ Titicaca, cái hồ cao nhất thế giới.
Chuyến phà cuối cùng.
Đội đó ở bên kia. Quả là chuyến đi đầy thách thức.
Chắc họ đang vật lộn.
Đi phà bất kỳ. Hay đấy!
Bất kỳ một cách không an toàn và điên rồ.
Trên hành tinh này vẫn có chuyện như thế
xảy ra ngẫu nhiên theo cách Heath Robinson.
Lạnh quá. Lạnh.
Tôi ốm đến nơi rồi, Charley ạ.
Tới lúc thì độ cao sẽ tác động tới anh thôi.
Taylor lại bị khó chịu, chắc giờ Ewan cũng cảm thấy thế.
Đi thôi.
Kiếm bác sĩ thôi.
Ewan, anh ổn chứ?
Có tôi đây rồi.
Taylor's trở bệnh nhanh quá,
nhưng anh ấy không đáng lo.
BÁC SĨ
Tôi đang mong cô sẽ là bác sĩ rảnh rỗi nhất
trong lịch sử thế giới.
- Đừng lo. - Ewan không khỏe.
- Để khám cho anh ấy. - Tôi muốn... Anh ấy không nhờ cô,
nhưng cô xuống khám xem sao nhé?
Được, tìm anh ấy nào.
Ewan?
Biên dịch: Nhung Vũ