CUNG ĐƯỜNG BẮC TIẾN
Chúng tôi sẽ đi gần 21.000 km qua 13 nước.
Từ Ushuaia, vào rồi ra khỏi Argentina và Chile, tới Sa mạc Atacama,
đi lên La Paz trước khi đi qua Hồ Titicaca,
tiếp tục đi dọc dãy Andes tới Colombia, rồi tới Panama,
qua Trung Mỹ và Mexico, tới Los Angeles 100 ngày sau đó.
RUSS MALKIN ĐẠO DIỄN - NHÀ SẢN XUẤT
Chúng tôi sẽ đưa máy quay cho họ,
và họ cũng sẽ có máy quay gắn micro trên mũ bảo hiểm
để họ có thể quay phim chính mình khi đi đường.
Đây là đường ư? Ôi, Chúa ơi!
DAVID ALEXANIAN ĐẠO DIỄN - NHÀ SẢN XUẤT
Một chiếc mô tô thứ ba sẽ đi cùng họ,
và trên đó sẽ là Claudio, quay phim.
Còn nữa, Russ và tôi sẽ đi trên hai chiếc xe bán tải chạy điện,
cùng với các quay phim Jimmy,
Anthony và Taylor, họ cũng sẽ lo phần hậu cần.
Chúng tôi sẽ quay phim họ từ các xe này,
gặp lại họ ở các biên giới,
nhưng ngoài ra, mô tô sẽ phải tự xử lý.
Copacabana.
Chúng tôi tới đây tối qua, và lúc tới đây, tôi không thấy khỏe.
Tôi bị sưng tuyến lệ, và tôi nghĩ, "Ố ồ.
Chắc là con gì bay vào mắt mình rồi."
Sáng nay thì đỡ hơn.
CÁCH LOS ANGELES 13.747 KM
Chúng tôi đang rời Bolivia lần cuối. Cảm ơn Bolivia.
Bolivia rất khác với Chile và Argentina.
Nền văn hóa rất đương thời và rất khác.
Đúng vậy.
Tôi ngạc nhiên khi thấy ta đã đi xa thế nào. Thật tuyệt vời!
Phải. Tuyệt diệu.
Nếu bạn nhìn bản đồ từ nơi ta khởi hành,
chúng tôi đã đi một quãng đường dài.
Chúng tôi đã đi qua Argentina, và Chile, Bolivia.
Và bây giờ chúng tôi sẽ tới Peru.
Peru có Machu Picchu,
nơi tôi đã muốn đến thăm từ khi còn nhỏ.
Được rồi. Lên đường thôi. Chúng ta đang ở Peru.
Chúng ta đang tới Puno.
Hồ Titicaca.
Hồi đi học, khi còn nhỏ, chúng ta cứ cười nhạo từ đó.
Phải.
Nhưng sự thật là giờ chúng ta cũng không khác gì.
Không, không hẳn.
Có người chẳng bao giờ chịu lớn.
Chúng tôi đều mong được tới Machu Picchu.
Nhưng trước đó, chúng tôi phải ghé thăm vài nơi,
trong đó có một địa điểm hấp dẫn gần Hồ Titicaca.
Cảnh ở đây là gì vậy, Maxim?
Thế, cảnh này là gì? Đó là một di tích Inca.
MAXIM NHÀ SẢN XUẤT ĐỊA PHƯƠNG
- Nó có tên Inca Uyo. - Inca Uyo.
- Uyo...Inca thì nghĩa là Inca rồi.
Uyo ám chỉ bộ phận sinh dục nam.
- Được rồi. - Phải, cách nói này hay đấy. Uyo.
- Được. - Hay lắm. Được.
Và vì thế, giờ đây nó được gọi là Đền Sinh Sản.
Người Peru hiện đại coi nó như thế.
Vì đó là một công trình đá tinh xảo, anh biết đó là một cấu trúc quan trọng.
Nên, hoặc đây sẽ là ngôi đền, nhà của một curaca,
một lãnh đạo chính quyền quan trọng.
Hoặc là nơi nào đó
mà người Inca sẽ ở lại khi ta đến thăm.
Đây là nơi khởi nguồn Đế chế Inca.
Người ta tin là ở đây, Hồ Titicaca.
Ồ, phải rồi.
Các anh có thể thấy công trình đá là cấu trúc quan trọng.
Rõ ràng là nó gần như bị phá hủy, nhưng ta có thể thấy móng của nó.
Giờ mọi người tới đây khi họ gặp vấn đề về sinh sản.
Họ có thành công không?
Có, họ nói là có. Nhiều phụ nữ sinh đôi cho rằng
đó là nhờ họ tới đây và ngồi trên một cây nấm nhỏ.
Anh muốn có thêm khả năng sinh sản à?
Hấp thụ đi, Ewan.
Tôi không có ý nói thế. Buột miệng thôi.
Nếu anh lấy hình hai người kia,
đó là tất cả những gì cần biết về đền sinh sản này.
Hai người đằng kia.
Cún ơi. Bọn ta không cần. Tao biết mày thích tao. Không.
Bọn ta không cần điều đó. Không.
Không.
Không, bọn ta không cần điều đó.
- Ôi, không. - Nó hưng phấn rồi.
Mày thấy tao có khả năng sinh sản lắm à?
Anh có thấy con chó không chịu để tôi yên không? Kinh ngạc.
Có tác dụng rồi. Rất có tác dụng.
Chà. Quang cảnh đẹp quá.
Một nơi khá đẹp.
Hôm nay chúng tôi tới Cusco, cách đây 390 km.
Hôm nay, chúng tôi sẽ được thấy khu bảo tồn kền kền.
Nơi chúng được phục hồi sức khỏe rồi đưa trở lại tự nhiên.
Vậy đây là khu bảo tồn động vật Ccochahuasi.
Kền kền Andes mà chúng ta có thể thấy ở kia...
PETER KHU BẢO TỒN ĐỘNG VẬT CCOCHAHUASI
- ...đó là mối quan tâm chính hiện giờ. - Ôi, Chúa ơi.
Kền kền là loài chim biết bay lớn nhất thế giới
và là biểu tượng lớn ở Peru về sức mạnh và sự bất tử.
Thế lúc chúng được đưa tới đây đã bị thương rồi à?
- Vâng. - Thế à?
Vài con phải đến đây là do Yawar Fiesta.
Yawar Fiesta là một lễ hội mà ở đó...
họ buộc chân kền kền vào sau con bò đực.
Và kền kền... Cuối cùng chúng bị gãy cánh,
chân bị rách và có lúc...
cổ bị gãy nữa.
- Chết dần trong lúc đó. - Có phải là do...
- ...truyền thống... - Truyền thống phi pháp.
Bò đực đại diện cho người Tây Ban Nha.
Còn kền kền đại diện cho người Inca.
Đây là ý nghĩa của cuộc đấu, của thời cổ đại.
Nên, khi bò thắng,
nghĩa là sẽ có một năm tồi tệ.
Còn nếu kền kền thắng cuộc đấu này,
sẽ là một năm tốt lành.
Người dân cứ việc đầu tư vào vài loại cây lương thực.
Thật sai trái, các anh biết chứ?
Vì chính kền kền phải chịu hậu quả.
- Phải. - Tất nhiên.
Tôi không bao giờ thích thấy các động vật lớn bị nhốt trong lồng
và trong chuồng.
Nhưng trong trường hợp này, có lẽ tôi tin rằng
họ đang cố gắng để chúng khỏe lại rồi thả chúng nếu họ có thể.
Chúa ơi, nhìn kích cỡ con này.
Đó là chuyến bay của kền kền.
Thật kinh ngạc.
Hai con đó là ngỗng Andes.
Chúng chọn bạn tình...
và chung thủy với bạn tình đó cho đến cuối đời.
Sự gắn kết của chúng mạnh mẽ tới mức...
khi một con chết đi,
con kia có thể chết vì đau buồn.
Hoặc tồi tệ hơn...
chúng quyên sinh.
- Thế hả? - Không.
- Đúng vậy. - Thế sao?
Chúng tự lao xuống từ vách đá, từ trên đỉnh...
và không đập cánh, mà để rơi xuống đất.
- Ôi, Chúa ơi. - Ôi, Chúa ơi.
Vì cuộc sống không còn đáng sống khi chúng không còn bạn tình.
Vì thế mà người ta bảo chúng
là biểu tượng của tình yêu và chung thủy.
Tôi nghĩ tôi sẽ buồn nhưng...
- Anh sẽ buồn, nhỉ? - Cái gì? Vì Olly?
- Phải. - Sẽ không đáng sống.
Chính xác. Vậy lúc đó anh sẽ làm thế.
Tôi... Tôi không chắc mình có lao xuống từ vách đá không.
Tôi sẽ chọn một cách khác.
Tôi cực kỳ phấn khích vì tối nay,
chúng tôi sẽ đi tàu tới Machu Picchu.
Tôi yêu cái chuông cổ đó. Đẹp thật. Nó đưa ta trở lại quá khứ.
Để ý khe hở.
Đến Machu Picchu bằng tàu. Không gì thú vị hơn.
Nhưng đúng vậy, đây là điều đặc trưng của Machu Picchu.
Cả chuyến tàu chỉ tới một điểm du lịch.
Được ngồi trên tàu vài giờ sẽ thật dễ chịu.
Đang trên đường tới Machu Picchu. Ôi, Chúa ơi.
Không tin nổi.
Tôi có tấm áp phích trên tường ở trường.
Tôi ngắm nó để mơ mộng mỗi khi đến lớp.
Tôi luôn muốn nhìn nó.
Tôi rất hào hứng với việc này.
Machu Picchu nằm trên độ cao gần 2.500 mét.
Và do giao thông đường bộ hạn chế,
tuyến đường sắt này đã được xây dựng để tiếp cận nó,
con tàu sẽ đưa chúng tôi tới đó trong chưa đầy hai giờ.
Tôi không ngờ chúng ta kịp lên tàu.
Thường thì khi bị chậm tiến độ, chúng ta bị chậm một, hai ngày.
Nhưng lần này chúng ta...
đã đến được đây, thay đồ. Kịp lên tàu.
Chuyến tàu lên đây thật dễ chịu.
Mười giờ tối, 10:02.
Sáng mai, chúng tôi sẽ dậy lúc 4:00.
4:30, ra khỏi cửa lúc 5:00, để lên Machu Picchu.
Và...
Thật khó mà tin được, vì tôi luôn muốn được tham quan nơi đó.
Tôi đã luôn muốn tới đây.
Tôi chỉ muốn ngày mai được đến nơi đặc biệt đó.
Thật không ngờ chúng tôi đã đến nơi. Không ngờ tôi ở đây.
Chúc các bạn ngủ ngon.
Machu Picchu. Ngày Machu Picchu.
Tôi thấy bảo thời điểm tốt nhất để ngắm nơi này là bình minh.
Nên chúng tôi không dám mạo hiểm.
5:20 SÁNG
- Khá thú vị nhỉ? Nhìn kìa. - Thật khó tin, nhỉ?
Đột nhiên, chúng tôi đi vào một quang cảnh khác hẳn.
Rất giống rừng, đúng không?
Tôi không thích thế này. Xe buýt chạy rất sát rìa đồi.
Sao mình lại ngồi sát cửa sổ chứ?
Dậy sớm thật bõ công. Bọn tôi là những người đầu tiên xếp hàng.
- Lối này à? Vâng. Cảm ơn. - Lên nào.
- Xin lỗi, Machu Picchu đâu? - Thế...
Thế, sắp đến chưa?
Chúng tôi bắt đầu leo đỉnh chính. Với độ cao gần 2.500 mét,
...lên tới đỉnh không phải việc dễ dàng.
Tôi không biết leo được bao mét rồi.
- Chúa ơi. - Anh không biết...
Chân tôi mất cảm giác rồi, đã nóng ran.
Anh leo lên. Tôi sẽ leo xuống. Vì có lẽ tôi...
- Không. Tôi sẽ đi với anh. - Không, không sao.
- Tôi không ngại đâu. - Tôi không muốn anh bỏ lỡ.
- Cô đi trước đi. - Không, tôi nghỉ một lát.
Được.
- Đi tiếp đi. - Cảm ơn.
Ewan đang đi trước. Đáng lẽ tôi không được làm thế.
Có điều, chân tôi không cho phép làm thế nữa.
Bắt đầu nào. Leo, leo cao. Hy vọng từ đây chúng tôi sẽ thấy nó.
Anh ấy đang lên Cổng Mặt Trời. Leo khoảng 45 phút.
Sau đó, chúng tôi sẽ tiếp tục đi phía bên này.
Tôi không nói nổi nữa.
Thật tiếc vì ta không thể ngắm hết vì mỗi ngày chỉ có 2.500 người
được phép tới đây, nên được tới đây là đặc quyền.
Có vẻ như, nó được xây vào thế kỷ 13.
Nó bị che giấu cho tới khi được phát lộ năm 1911.
Và tôi mong được ngắm nó vô cùng.
Cao bất tận. Có lẽ nó không dành cho người yếu ớt,
và trên này sẽ vắng hơn dưới kia.
- Chào anh. - Chào anh.
Một, hai, ba.
- Được rồi. - Cảm ơn anh bạn.
Cảm ơn nhé.
Ôi, trời. Trải nghiệm đáng nhớ
mà tôi mong được có trên này. Ồ, thì.
Để chụp ảnh.
Trên đỉnh Cổng Mặt Trời, tôi đã không nhận ra
mọi người leo lên đỉnh bốn ngày từ phía bên kia.
Khi chúng tôi tới đó, đã có khoảng 50, 60 người...
Và bỗng dưng, đây biến thành buổi chụp hình đối với tôi.
- Thật tuyệt. Chúc chuyến đi tốt lành. - Chúc sức khỏe. Cảm ơn anh.
Chúng ta ngồi đâu bây giờ?
Hay chúng ta đi xuống thêm một đoạn?
Tôi nghĩ chúng ta sẽ... Phải.
Thôi, tôi có thể làm hỏng trải nghiệm của mọi người. Đó là vấn đề.
- Chào anh. Rất hân hạnh. - Chào anh. Rất hân hạnh.
- Vâng. Không sao. - Cảm ơn anh.
Còn lâu mây mới tan.
Tôi sẽ tới điểm tham quan nổi tiếng khác.
- Chào anh. - Chào buổi sáng.
Đây là đoạn mà ta phải ký giấy từ bỏ trách nhiệm?
Được rồi.
Dốc nguy hiểm tới mức ta phải đăng ký vào sổ
và tự chịu trách nhiệm về an toàn.
Tôi không ngờ lại dốc như thế. Ôi, Chúa ơi.
Được. Không chen lấn nào.
- Ồ, cây cầu. - Cây cầu.
Chà.
Có cả bậc thang đi xuống. Ăn vào núi.
Chúa ơi, thật khó tin.
Giờ họ đã chặn lối đó vì mọi người sẽ xuống,
và họ dừng lại ở bậc thang cuối rồi chụp ảnh tự sướng
và làm đủ việc điên rồ, ngu ngốc.
Chúng ta sẽ may mắn. Mây đang tan à?
Có vẻ ở đây tan rồi, nhỉ? Khoảng vài giờ nữa,
- chúng ta có thể rất may mắn. - Phải.
Kia rồi.
Tôi phải xoay máy quay.
Thật kinh ngạc. Tôi rất mừng khi được chứng kiến.
Không thể tin chúng tôi đứng đây, nó bỗng hiện ra.
Vậy mà chúng tôi không hề thấy.
Nhiều di tích Inca đã bị quân xâm lược Tây Ban Nha phá hủy,
nhưng họ không bao giờ tìm được Machu Picchu. Ơn trời.
Cuối cùng cũng lên được đây. Machu Picchu kia rồi.
Cuối cùng, mây đã tan. Cảnh đẹp làm sao.
Niềm vui được lên đây và ngắm nhìn nó. Và rồi...
Tôi nghĩ điều khá hay là chúng tôi phải chờ đợi để được nhìn thấy.
Nên, chúng tôi đã ngắm cảnh xung quanh, và nói về nó,
chúng tôi đã cố gắng hình dung trông nó ra sao.
Chúng tôi đã xem ảnh và bỗng nhiên, nó bắt đầu hiện ra.
Thật sững sờ. Choáng ngợp.
Đẹp sửng sốt.
Sửng sốt.
Hầu hết các nhà khảo cổ tin rằng nó được xây làm điền trang
cho hoàng đế Inca, Pachacuti,
trong khi có người lại nghĩ đây là địa điểm tôn giáo.
Thật kinh ngạc, nhỉ?
Ngày mới, bình minh mới.
Được rồi.
Ollantaytambo, tạm thời chia tay đã nhé.
Lâu rồi không có ngày mưa. Có lẽ đây là chuyến đầu tiên ta đi trong mưa.
Đá cuội trong mưa. Khó đi quá.
Giờ đây chúng tôi đã đi được 39 ngày từ Ushuaia tới Los Angeles.
Chúng tôi chỉ có ba ngày để tới Ayacucho, nơi chúng tôi được sắp xếp
để đi sâu vào rừng mưa gặp gỡ một cộng đồng bộ lạc.
Tôi khá buồn khi rời Machu Picchu.
Phải nói rằng, đây quả là một trải nghiệm tuyệt vời.
Phải, hôm nay, tôi chỉ muốn ngồi trên mô tô
và nhớ về tất cả những điều thú vị mà hôm qua tôi đã thấy trên Machu Picchu.
Coi như tôi may mắn khi có thể biến giấc mơ thành hiện thực
được ngắm nhìn một kỳ quan như vậy.
Chờ chút. Rẽ phải ở ngay đó, các anh.
Không hiểu...
Hy vọng đây sẽ không phải con đường đất thật dài.
Đường sỏi.
Tôi nghĩ con đường đất này dài khoảng 13 km.
Đó là con đường cũ đông đúc.
Đường M6. M6 của Peru.
M là "mud" - bùn đó.
Ôi,
- Anh có bị bắn bùn? - Không tin nổi.
Anh nhìn thấy không?
Ôi, Chúa ơi. Bùn dính đầy lên kính chắn mũ bảo hiểm.
Bắn hết vào nửa người bên này.
Đường có thể trơn đấy nhé.
Ối. Siêu trơn trượt.
Chết tiệt. Đổ xe rồi.
Anh ổn chứ, Ewan?
Đường tắt này tuyệt thật.
Ôi, Chúa ơi.
Sẵn sàng chưa? Nếu anh luồn tay xuống dưới túi. Một...
Luồn tay xuống dưới túi hay cái gì đó bên dưới.
Một, hai, ba.
Tốt lắm, các anh.
Được rồi.
Cảm ơn, bạn nhé.
Hai.
- Anh ổn chứ? - Tấn hài kịch của những lỗi lầm.
Tôi không sao. Cảm ơn.
Nhìn này. Như một ốc đảo nhỏ.
Chúng tôi đang lái trên Đường 35 nổi tiếng từ Abancay tới Ayacucho.
Đó là một khu vực miền núi hẻo lánh với những con đèo dài, uốn lượn,
nên chuyến đi này phải thật hoành tráng.
Chúng tôi đã tới được Los Angeles. Xương rồng.
- Phải, Los Angeles. - Los Angeles.
Thế nhé, các anh. Tạm biệt.
Phải.
Cảm ơn vì tất cả. Cảm ơn vì những kỷ niệm.
Thật đáng yêu. Thật vui vì được đi chuyến nữa cùng nhau.
Chúng tôi trở lại độ cao hơn 4.000 mét.
Và...
Trông tuyệt quá.
Chúng ta đang đi... Có cảm giác chúng ta đang đi lên,
- đúng không? - Phải.
Cả buổi sáng. Nên chúng tôi dùng nhiều...
Ắc quy còn 41% đi được 70 km
và còn hơn 100 km nữa mới tới nơi chúng tôi muốn đến.
Nên, chúng tôi hy vọng sẽ sớm xuống dốc.
Khi chúng tôi đổ dốc, lúc đó xe có thể được tái nạp điện.
Về lý thuyết, cũng giống như xe lai điện. Bên trong có động cơ
tái tích điện vào ắc quy.
Nghĩa là bây giờ chúng tôi có thể đi nhanh hơn và xa hơn.
Quá trình tái tích điện thú vị. Thật thú vị.
Đây rồi. Tái tích điện.
Trên đường đi, chúng tôi thấy một người đạp xe lên đồi,
anh ấy đang hùng hục đạp lên đồi.
Chúng tôi nghĩ, "Chúa ơi, khó quá."
Lại gần hơn, chúng tôi nhận ra anh ấy chỉ có một chân.
Rất vui được gặp anh.
Kinh ngạc quá đi.
Mất bao lâu để leo đồi được?
- Tres horas. - Ba giờ.
- Tres horas. - Chà. Thật kinh ngạc.
60 km.
100 km.
YUBER PICHIHUA CUA RƠ KHUYẾT TẬT
Quay lại và quay về.
120 km.
Hay quá.
Đó là vận động viên Paralympic của Peru, và sẽ tham dự Olympics.
- Anh rèn luyện thế nào? - Đường.
Đạp xe đường trường.
Phải.
- Ở đây luyện tập tốt. - Có núi để tập luyện.
Anh ấy bị tai nạn giao thông và chân phải bị cắt lên đến đùi.
Tôi bị tai nạn giao thông năm 2012.
Tôi có hiểu một chút về phục hồi chức năng
và có lúc tôi cực kỳ buồn chán
vì tôi cũng gặp tai nạn làm thay đổi cuộc sống như anh ấy.
Thế anh đang đi đâu? Anh đi tiếp thế nào?
Sau đó anh sẽ làm gì?
Tôi nghĩ một trong những điều lớn lao nhất
xảy đến với ta khi ta bị chấn thương
là cố gắng trở lại cuộc sống bình thường.
Để quyết định rằng, đúng vậy, được rồi, mình đau đớn thế này,
nhưng mình sẽ không để chúng thay đổi bản tính của mình.
Mình sẽ nỗ lực và sống tiếp.
Và anh ấy đã làm vậy. Nhìn anh ấy kìa, anh ấy sắp dự Olympics.
Thật khó tin.
50 km tới đó và 50 km quay lại. Đó là thói quen của anh ấy.
Leo dốc cao thật đấy. Chúa ơi.
Leo dốc bằng mô tô đã thấy cao rồi.
Đừng nói là đạp xe bằng một chân.
Một anh chàng đặc biệt. Cơ hội tuyệt vời khi tình cờ gặp người như thế.
Trên đỉnh thế giới.
Chúng tôi đang tới gần Andahuaylas
và vẫn còn cần đi 240 km để tới Ayacucho.
Gracias. Cảm ơn nhé.
- Được chứ? Vâng. - Vâng.
Có được không?
Có. Cảm ơn anh.
- Lên đường thôi. - Chúng tôi còn 160 km nhưng...
- Người máy. - Nó đang làm người máy.
Được rồi.
Không. Anh ấy ổn chứ?
Được, lên đường thôi. Đi nào.
Chúng ta nên khởi hành thôi.
Chặng đường vài ngày qua thật khó tin.
Chúng tôi lên dốc xuống đèo...
lên 4.000 mét, xuống 2.500 mét, rồi lại lên 4.000 mét,
quay lại 2.500 mét, trên những con đường đẹp nhất.
Đường nhựa, phong cảnh và quang cảnh.
Nhìn xuống thung lũng,
xuống sâu hơn dưới các thung lũng, và thị trấn.
Chuyến đi tuyệt vời khó tin.
Ngày mai, chúng tôi sẽ để lại mô tô và lên đường
tới Rừng Mưa Amazon để đến thăm dự án của một tổ chức phi chính phủ
hợp tác với một cộng đồng bộ lạc, đang cố gắng làm giảm nguy cơ phá rừng.
Chúng tôi sẽ tìm hiểu về hệ thống Cool Earth.
Đó là cách nghĩ mới. Một cách nghĩ khác hẳn.
Đó là sự trao quyền. Nó tạo công ăn việc làm.
Mang lại cho con người thu nhập bền vững, còn hơn là chặt cây phá rừng.
Vậy, ta hãy cùng xem chuyện gì nhé.
Chúng tôi phải đi trực thăng, vì không thể vào rừng bằng mô tô.
Cất cánh. Lên cao và bay xa.
Đẹp quá! Con sông chảy qua thung lũng.
Đẹp làm sao.
Chúng tôi đang bay gần 150 km tới Cutivireni,
một cộng đồng của người Asháninka ở Rừng Mưa Amazon,
để tới thăm một trong 12 ngôi làng của họ ở đó.
Đẹp quá.
Khu rừng rất đẹp.
Số lượng bọ và động vật và...
các loài ở trong đó,
tràn ngập sự sống.
Đây. Nhìn kìa.
Có một vạt đất trên đỉnh đồi...
bị phá rừng một chút.
Lột da thế giới.
Chúng ta sẽ không thở được nữa.
Phải.
Rất khó, đúng không?
Vì ta ngồi đó với ngôi nhà nhỏ...
và ta nhìn lại khu rừng này.
Có người nói, "Tôi sẽ cho anh tiền..."
Rồi người khác lại bảo...
"Ôi, không. Anh phải bảo vệ rừng."
Và ta nghĩ, "Ừ, nhưng mình phải nuôi gia đình chứ."
Đó là vấn đề sát sườn, nhưng...
anh biết đấy, ta biết làm gì?
Phải, khó xử nhỉ?
Là nơi này à?
Đông quá.
Chà, màu sắc!
Làng này có tên Tinkareni, dân số gần 200 người.
Chúng tôi sẽ ủng hộ cộng đồng này bằng việc giảm lượng carbon.
- Xin chào. Cómo estás? - Chào anh. Buenos días.
Anh nói...
Nghĩa giống từ "xin chào" trong tiếng Asháninka.
DANIEL TÙ TRƯỞNG CUTIVIRENI
Xin chào đón các anh.
Họ đã đi rất xa để đến thăm chúng ta.
Ông ấy đang chào mừng các tù trưởng đến từ những làng khác
đã tới đây cũng để chào đón các anh.
Họ sẽ vẽ lên mặt các anh. Nam khác và nữ khác.
Được.
Chào anh.
Đẹp đấy.
Trông anh như con báo nhỏ.
- Anh có đôi cánh nhỏ như chú chim. - Tôi không thấy.
- Nói cảm ơn như thế nào? - Gracias.
Chúng tôi vừa dự một buổi lễ tuyệt diệu chào đón chúng tôi,
và đây là một trong những dự án đầu tiên của Cool Earth.
Dự án đã được thực hiện trong khoảng 10 năm.
Cả cộng đồng Cutivireni
sinh sống trên hơn 30.000 héc-ta rừng mưa.
Khi làm việc trong rừng và không tìm được nước,
ta có thể tìm ít dây leo.
Rồi ta có thể uống nó.
Đó cũng là thuốc.
Nhìn kìa. Nước đây này.
- Nhìn này. - Kia rồi.
Thật tươi ngon.
Đối với các cộng đồng, khu rừng giống như chợ.
Khi họ cần thức ăn,
khi họ cần dựng nhà, họ vào rừng.
Và họ cũng sử dụng rừng để tạo ra thu nhập mà sống.
Nên, chúng tôi đến và cấp vốn.
Để họ không bị áp lực mà kiếm thu nhập
từ việc đốn cây phi pháp và buôn thuốc phiện.
Chúng tôi giúp họ dừng và giảm thiểu phá rừng.
Anh đã tham gia với Cool Earth khoảng 10 năm...
...điều này có ý nghĩa thế nào với cộng đồng các anh?
Nhiều người chúng tôi bảo tồn và yêu rừng.
Đó là nơi chúng tôi kiếm cái ăn...
và mọi thứ chúng tôi cần.
Khu rừng này rất quan trọng với chúng tôi.
Họ được hỗ trợ tài chính.
Với sự hỗ trợ đó, trẻ con được đi học,
và họ có thể chi trả cho vài dịch vụ y tế.
Nên đây là một điều tuyệt vời với họ.
Anh ấy muốn giới thiệu nhà của mình. Các anh muốn đi chứ?
- Có. - Vâng.
Được rồi.
Đang dệt. Xin chào.
Vợ anh ấy, Albertina.
Xin chào.
Nhà anh ấy rộng nhỉ.
Anh ấy có tivi. Đài.
- Đẹp nhỉ? - Vâng.
Có lẽ tôi chưa từng đến nơi nào như thế này. Nơi mà ta thấy...
người dân sống nhờ rừng như vậy.
Họ hy vọng rằng bằng cách khuyến khích nông nghiệp bền vững,
người dân Asháninka hay du cư sẽ ở lại đây lâu dài,
và bảo vệ rừng của mình khỏi bị phá nhiều hơn.
Jaime, anh không định chuyển đi nữa chứ?
Sau khi nay đây mai đó, tôi muốn ở lại đây.
Tôi đang nghĩ đến những thế hệ sau này,
các cháu tôi.
Để lại cái gì đó ở đây cho chúng.
Chào mọi người.
Tôi tỉnh dậy được ngắm cảnh này, ở giữa rừng.
Ở một ngôi làng xinh đẹp.
Tôi đã ngủ rất ngon ở đây.
Ở làng Cutivireni.
Thật sảng khoái.
Họ không ép buộc. Họ không bảo,
"Không ai được chặt cây." Họ rất hiểu những cộng đồng này,
và họ cố gắng làm việc với những cộng đồng này để cố gắng
giúp họ ít gây tác hại hơn trong rừng.
hay trân trọng những gì khu rừng đã cho họ.
Charley và tôi đi chuyến này
bằng mô tô điện, không chỉ vì chúng tôi là những người bảo vệ môi trường.
Có lẽ chúng tôi muốn thực hiện nó vì đó là tương lai.
Vì chúng tôi rất phấn khích với xe điện.
Nhưng vừa đi, tôi vừa được mở mang đầu óc
với những gì đang diễn ra trên thế giới.
Không thể tin chúng ta đã thực hiện chuyến đi tới Machu Picchu và Cool Earth.
Dự án UNICEF đầu tiên.
Tất cả những điều đó dường như trở thành một phần của chuyến đi,
và chúng ta đã thực hiện được.
Tôi chán dãy Andes rồi.
Chúng ta phải vượt qua ngọn đồi cuối cùng này. Có thể là thế, nhỉ?
Tôi không muốn quá phấn khích.
Cảnh tượng đẹp quá...Chà. Đẹp thật.
Chúng tôi đã vượt dãy Andes và giờ tạm biệt độ cao 4.000 mét
để tới thị trấn ven biển Ica ở Peru.
Tiếp theo, chúng tôi tới xem những tác phẩm nghệ thuật 2.000 năm tuổi,
Hình Vẽ Cao Nguyên Nasca, mà tôi đã nghe nói.
NHỮNG HÌNH VẼ TRÊN CAO NGUYÊN NASCA
Hôm nay, chúng tôi sẽ đi xem các hình vẽ tuyệt diệu
trên bề mặt trái đất.
Rõ ràng là phải ngắm nó từ trên cao,
nhưng chúng đã được vẽ từ lâu trước khi ta có máy bay, nên...
Chúng được tạo ra để làm gì? Có phải dành cho người ngoài hành tinh?
Chúng ta không biết. Hôm nay chúng ta sẽ xem.
Vâng, chúng ta sẽ bay qua Thung lũng Nasca...
CESAR CƠ PHÓ
...xuống độ cao thấp nhất có thể, nhé?
Khi đến các hình vẽ, chúng ta sẽ quay sang trái
rồi quay sang phải, nhé?
Để ai cũng được ngắm nó. Được chứ?
Những cú xoay sẽ từ 30 đến 50 độ, được chứ?
Nên sẽ rất thú vị.
Tôi phải nhớ kiếm cái túi trước khi lên máy bay.
- Chọn túi giỏi nhỉ? - Phải.
Túi trong, để ta có thể thấy chính xác ta đã ăn sáng những gì.
Thắt dây an toàn.
- Cứ bình tĩnh. Thoải mái đi. - Thoải mái.
Bất chấp những giả thuyết âm mưu về nguồn gốc ngoài hành tinh,
cứ như người Nasca đã tạo ra những tác phẩm lớn lao này
để cầu mưa thì đúng hơn.
Chết rồi.
Giờ chúng ta sẽ xem hình đầu tiên. Nhé?
Kia rồi. Nhìn kìa. Ngay trước mặt anh.
Ở trên sườn đồi. Ở trên đồi.
Thật kinh ngạc.
Có hơn 1.000 tác phẩm ở đây.
Có tác phẩm cao hơn 400 mét.
Tôi hơi say rồi.
Giờ tôi đang bị say.
Bây giờ nếu ta có thể bay theo vòng tròn nhỏ ở cả hai phía được chứ?
- Thật sự... - Hoàn hảo.
Tôi chỉ muốn xuống.
- Cảm ơn anh. - Cảm ơn anh nhiều.
Hy vọng các anh đã vui vẻ.
Chúng tôi đã rất vui. Cảm ơn anh.
Các cú xoay thế nào?
- Tốt lắm. Cảm ơn anh. - Tốt và êm.
Với tôi thì không.
Chúng ta rong ruổi tiếp trên đường.
Trời đang ấm dần, nhỉ? Khô và nóng hơn.
Lái xe từ từ.
Tôi đang rất mong được tới một đất nước mới,
tới Ecuador.
Lúc đó sẽ phấn khích hơn.
Sẵn sàng chưa?
Rivian đã có một bước đột phá lớn.
Họ đã tìm ra cách để chúng tôi sạc đầy
từ ô tô của họ chỉ trong hai giờ.
Đấy, có xung điện rồi. Phải.
Phải.
Thật tốt vì kỹ thuật sạc mới
được phát triển cho chúng tôi,
và trong tương lai, có thể được những người khác dùng.
Một giờ, 24 đến 100%.
Hai giờ. Xong.
Có lẽ cuối cùng, tôi cũng được tham gia giao thông Peru.
Ồ, phải.
Chúa ơi, cẩn thận. Từ từ.
Từ từ nào.
Ôi, trời.
Họ có thể dùng đoạn phim đó làm phần sau quảng cáo.
- Clip quảng cáo hay kết bỏ lửng. - Phải. Kết bỏ lửng.
"Cẩn thận đấy."
- Có bao nhiêu chương trình như thế? - Hãy quay lại sau quảng cáo
với đoạn clip của anh ấy, "Cẩn thận."
Và rồi, anh biết đấy.
Bắt đầu nào. Lên đường tới biên giới Ecuador.
Chúng tôi tới thăm các bạn ở UNICEF,
họ đã dựng một khu trại để giúp những người tị nạn trốn từ Venezuela sang.
Hàng trăm người Venezuela đang chạy trốn trong nỗ lực
thoát khỏi cuộc khủng hoảng nhân đạo và kinh tế đang diễn ra ở đó.
Họ đã đi hàng trăm cây số
qua Colombia và Ecuador trong nỗ lực đến với người thân
và tìm việc làm ở Peru và Chile.
Đây là các lều trại.
Trại ở Tumbles này đang hỗ trợ khoảng 100 bà mẹ có con nhỏ
cũng như 50 trẻ em không có bố mẹ đi cùng.
Đây có phải không gian thân thiện với trẻ em?
Họ là hai diễn viên.
Xin chào.
Trẻ em rất mau quên.
Nhưng chúng thực sự cần được bảo vệ và giúp đỡ.
Ta có thể hình dung thoát khỏi Venezuela và vượt qua Colombia và Ecuador
để tới đây bằng xe buýt hoặc đi bộ.
Điều đó khá tàn nhẫn đối với những đứa trẻ này.
Chúng không có thời gian được làm trẻ em nữa.
Maria 16 tuổi, còn em trai cô bé là Abraham mới 14,
vậy mà chúng đã tự xoay xở để đến được biên giới.
Chúng đã ở đây 47 ngày.
Khi cháu phải ra đi, tình hình ở Venezuela thế nào?
Tình hình rất nguy cấp.
Vì thế, chúng cháu quyết định rời khỏi đất nước.
Thế, cháu phải rời bỏ nhà mình và trường học, bạn bè.
Tất cả.
Điều cháu đau lòng nhất là rời bỏ gia đình.
Thật khó để chia ly...
sau khi sống bên gia đình thật lâu.
Chú rất tiếc.
Phải, thật khó. Thật vất vả.
- Tình hình thay đổi chóng mặt. - Phải.
Người dân bị mất việc làm. Tiền của họ vô giá trị.
Chúng bán tất cả những gì chúng có để cố thoát khỏi đó.
Nên, chúng đã bỏ lại mẹ và anh trai.
Chúng có biết mẹ và anh trai chúng
hiện thế nào ở Venezuela?
Cháu có biết mẹ và anh trai cháu ra sao
ở Venezuela?
- Người mẹ xinh đẹp của cháu? - Cháu à.
Đừng khóc.
Cậu bé giỏi giang của cô.
- Chú rất tiếc. - Phải.
Các cháu thật mạnh mẽ.
Các cháu sẽ vượt qua khó khăn này. Thật đấy.
Đúng vậy.
Thật đau lòng khi chứng kiến điều ta đang chứng kiến.
Họ không thể trở về Venezuela.
Họ chỉ cần ba ngày để đi xuyên Peru bằng xe buýt để tới Chile,
nơi mà họ có thể nhập cảnh, và họ biết họ có người thân ở đó,
và họ có tương lai ở đó, nhưng họ bị kẹt ở đây.
Có người đã ở đây 47 ngày.
PERU / ECUADOR CỬA KHẨU
- Cảm ơn nhiều nhé. - Được.
Được rồi.
Đối với chúng tôi, vượt biên giới vào Ecuador
là điều khá dễ dàng.
Ecuador.
Và chặng tiếp theo có lẽ sẽ là chặng khó nhất trong cả chuyến đi.
Về lý thuyết, ta có thể đi từ cực nam của Nam Mỹ
tới cực bắc của Bắc Mỹ trên Cao tốc Liên Mỹ.
Nhưng ở giữa lại có một khe 160 km tên là Khe Darién,
đó là khu rừng không thể xuyên qua, không có đường sá.
Đầy khủng bố. Ta không muốn tới đó.
KHE DARIÉN
Nên hoặc là chúng tôi phải đi thuyền vòng qua, hoặc là bay qua.
Xe thì rất nặng, cách duy nhất để đi vòng qua là bằng thuyền.
Chúng tôi cần tới cảng đó càng sớm càng tốt.
Không, không có sóng di động. Ta hãy bám sát nhau nếu có thể.
Đằng nào chúng tôi cũng đi theo anh ra khỏi thị trấn. Hơi điên rồ.
Anh có thấy cái gã ở bên trái đang cầm khẩu súng săn màu bạc?
Biên dịch: Ngân Trần