NETFLIX — ORYGINALNY FILM DOKUMENTALNY
1 KWIETNIA 1991 ROKU
PRASA
1 kwietnia był Poniedziałek Wielkanocny.
Do mniej więcej 22.00 przebywałem w redakcji...
Potem zamierzałem wrócić do domu w Düsseldorf-Unterrath.
W drodze zauważyłem,
że w mieście roi się od wozów na sygnale.
Straż pożarna, karetki, policja.
W całej karierze nie widziałem nic podobnego.
Nigdy wcześniej ani później.
Podążałem za wozami policyjnymi,
wszystkie jechały w stronę Kaiser-Friedrich-Ring.
W tej okolicy mieszkają znani i bogaci.
Wtedy jeszcze nie wiedziałem, co się stało.
Zagadnąłem policjanta:
„Nie wie pan, co się stało? Całe miasto jest zablokowane”.
Odpowiedział: „Nie tylko miasto.
Zamknięto autostrady.
Zarządzono policyjno obławę”.
Spytałem go, co się wydarzyło.
Odparł, że najgorsza ze zbrodni.
Spytał, czy mówi mi coś nazwisko Rohwedder.
„Jaki Rohwedder?”
„Nie zna go pan?
To przewodniczący berlińskiego urzędu Treuhand.
On prywatyzuje NRD”.
Byliśmy z żoną na nartach.
Tego wieczoru wracaliśmy do Düsseldorfu
i przejeżdżaliśmy obok domu Rohweddera. Był rzęsiście oświetlony.
Dwadzieścia metrów przed domem
zauważyłem policjanta i zadałem mu tylko jedno pytanie:
„On nie żyje?”.
„Tak”.
Wiedziałem, co się stało. To było oczywiste.
Dobry wieczór Państwu.
ZDF przerywa transmisję filmu. Prosimy o wyrozumiałość.
Przerywamy program z tragicznej przyczyny.
Przewodniczący Treuhand Detlev Rohwedder
został, według najnowszych doniesień, w poniedziałek, około godziny 22.30.,
zamordowany w swoim domu w Düsseldorfie.
NIEMCY
Trzecia Rzesza.
Nikt nie planuje budowy muru.
RFN i NRD – podzielony naród.
Jedność i prawo i wolność...
Frakcja Czerwonej Armii
...ataki barbarzyńskich terrorystów.
...dla niemieckiej ojczyzny
Pozwól nam, powstającym z ruin
Obalcie mur!
Nasza ojczyzna znowu zjednoczona.
...kwitnij, niemiecka ojczyzno.
ROHWEDDER: JEDNOŚĆ, ZBRODNIA I WOLNOŚĆ
Byłem na nartach w Austrii.
MINISTER FINANSÓW
W nocy obudzili mnie funkcjonariusze ochrony i powiedzieli:
„Rohwedder został zamordowany”.
Byłem dopiero od dwóch dni na urlopie.
Oczywiście bardzo się cieszyłem na ten wyjazd na narty.
Powiedział: „Weź aparat i sfotografuj najwyższe okno”.
Powiedziałem, że nic nie widać.
On na to: „Po prostu rób zdjęcia, włącz flesz.
Później zobaczysz, co jest na kliszy”.
Telefon zastał mnie w domu.
FEDERALNA POLICJA KRYMINALNA SZEF WYDZIAŁU ANTYTERRORYSTYCZNEGO
Tło zamachu było dla mnie oczywiste.
Wysłaliśmy na miejsce jednostki śledcze,
zawiadomiono ekipę kryminalistyczną
i wszczęto procedury śledcze, jeszcze tej samej nocy.
Przyjechały całe kolumny policji,
po jakimś czasie pojawili się także federalni.
Nowi ludzie przejęli śledztwo.
Zostałem przepędzony.
Dotarliśmy o 3.00 lub 4.00 nad ranem.
Weszliśmy do budynku, żeby zorientować się w sytuacji.
W gabinecie na pierwszym piętrze leżały zwłoki.
FEDERALNA POLICJA KRYMINALNA SZEF DS. KOMUNIKACJI
Ciało Rohweddera leżało pod oknem,
na podłodze przy półce z książkami.
- Słyszy mnie pan? - Dobry wieczór.
Panie Schmock, czy zabójstwo Rohweddera potwierdziło
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w Düsseldorfie?
Tak, mamy potwierdzenie.
Całe miasto jest w szoku.
To był niezwykle sympatyczny człowiek,
ale objęty przez niego nowy urząd
wiązał się z zagrożeniem.
Wychodzimy z założenia, że to zabójstwo miało tło polityczne.
Po powrocie do redakcji
od razu wywołałem film.
Do dziś dokładnie to pamiętam.
To, co zobaczyłem, przeraziło mnie.
Widać tutaj dwa strzały,
które przeszły przez zwykłą okienną szybę.
Pierwszy strzał spowodował śmierć Karstena Rohweddera.
Drugi zranił jego żonę, która stała za mężem.
Gdyby lokalna policja
zastosowała prawidłowe środki ochrony,
w tym oknie nie byłoby zwykłej szyby,
ale szyba pancerna, która odbiłaby pociski.
Do dzisiaj nie rozumiem,
dlaczego w tym domu tylko na parterze
zainstalowano pancerne szyby.
W moim domu,
nie tylko wszystkie okna,
ale także wszystkie drzwi zabezpieczono w taki sposób,
który uniemożliwiał bezpośredni atak.
To rodzi złość i współczucie.
Złość i współczucie.
Złość dlatego, że to, co należało chronić, nie zostało zabezpieczone.
I współczucie dla ludzi,
którzy zaufali państwu, a państwo nie mogło zapewnić im ochrony...
lub tego nie chciało.
Oto wiadomości Pierwszego Programu Niemieckiej Telewizji.
Przewodniczący urzędu Treuhand
został zamordowany przez terrorystów.
Ofiara była kluczową postacią w dotychczas bezowocnych
staraniach przeprowadzenia restrukturyzacji byłego NRD.
Lewicowe ugrupowanie RAF przyznało się do zamachu,
ale niemieckie służby bezpieczeństwa
podejrzewają o współudział Stasi, tajną policję byłego NRD.
Prokurator generalny nie potwierdza,
że za zamachem stoi Frakcja Czerwonej Armii.
Nie oczekuje się szybkiego ujęcia sprawcy,
jeśli w ogóle.
Także minister finansów Waigel, nadzorujący Treuhand,
przerwał swój urlop i przyjechał do Bonn.
Rohwedder jest, moim zdaniem...
męczennikiem, który ofiarował swoje życie
za zjednoczenie Niemiec.
Z tej perspektywy...
czujemy ogromną wdzięczność
za jego odwagę i gotowość
podjęcia nadzoru nad tym obciążonym olbrzymim ryzykiem urzędem.
W interesie Niemiec.
MĘCZENNIK
Rohwedder zarządzał największym holdingiem przemysłowym świata.
WICEPREZES TREUHAND
Skupiał on około 15 000 przedsiębiorstw byłego NRD.
Stocznie, odlewnie stali, zakłady przemysłu włókienniczego i chemicznego.
Te przedsiębiorstwa cierpiały, według zachodnich kryteriów,
na wszelkie możliwe bolączki.
Każde jedno z nich wymagało restrukturyzacji.
To potężne zadanie.
Jedyne w swoim rodzaju. Tylko jeden urząd...
PRAWNIK DS. HANDLOWYCH TREUHAND
...miał przejąć pieczę nad reorganizacją i sprzedażą tylu przedsiębiorstw.
SIEDZIBA TREUHAND
Pani Breuel, może pani skomentować ten zamach?
Nasi pracownicy są w pogrążeni w głębokim smutku
i chcą kontynuować dzieło Rohweddera.
Będziemy intensywnie pracować nad tym zadaniem.
To straszne. Okropne.
Nie mam słów.
- Straszne. To był mój szef. - Czuję smutek.
I oburzenie.
Zastanawiam się...
dlaczego nie podjęto odpowiednich działań ochronnych?
Byłem następnego dnia po zabójstwie Rohweddera
w siedzibie Treuhand.
Ogromna krzątanina.
Trybiki nadal się kręciły.
DYREKTOR TREUHAND
Mnóstwo inwestorów, dyrektorzy firm starali się o kredyty,
inwestorzy pytali o status przejmowanych firm.
Czułem się jak na obcej planecie.
Wyobraźcie to sobie: pracujecie w jakiejś organizacji
i wasz szef zostaje zastrzelony.
Co za chore struktury, w których tak się dzieje?
Ten człowiek oddał swoją ciepłą posadę na Zachodzie
i przyjechał do byłego NRD, żeby stawić czoła tej całej sprawie.
Ci wszyscy zarozumialcy z Monachium, Bonn i tak dalej,
potrafili tylko z daleka się wymądrzać,
a on podjął się zadania na miejscu.
I taki człowiek zostaje zastrzelony? To chore.
Gospodarka byłego NRD stoi na skraju załamania.
Skala problemów w nowych landach staje się coraz poważniejsza.
Wielu ludzi zastanawia się, dlaczego podjął się pan tego wyzwania.
PIĘĆ TYGODNI
PRZED ZABÓJSTWEM
Być może odpowiedź znajdziemy w pana życiorysie.
Urodził się pan w Gotha w 1932 roku jako syn księgarza.
W Turyngii.
Pochodzi pan więc z centralnych Niemiec. Czy to wpłynęło na pana decyzję?
Tak, przez całe życie interesowałem się
tymi tak zwanymi „nowymi” krajami związkowymi.
W okresie mojego pobytu w Bonn często bywałem w NRD.
Zjednoczenie Niemiec leżało mi na sercu
i dlatego, mimo całej krytyki,
i wszystkiemu, co można zarzucić mojej pracy,
jestem dumny ze swojego zadania.
Dzięki temu potrafię sobie radzić z problemami, na które przy tym natrafiam.
Olbrzymie przedsiębiorstwa ze zbyt liczną załogą, przestarzałe maszyny,
niska produkcja i przede wszystkim słabo zbywalne wyroby.
Treuhand jest przytłoczony skalą problemów.
Jak ocenia pan Treuhand?
- Źle. - Dlaczego?
Jak dotąd narobili więcej szkód,
niż stworzyli miejsc pracy.
Moja żona już straciła pracę.
Wszyscy się boją.
Jak dotąd jest dużo gorzej niż wcześniej.
Ludzie są niezadowoleni,
bo nie wiadomo, co będzie dalej. Czy nie stracimy pracy.
W obecnej sytuacji
drastycznie wzrosło bezrobocie i wiele przedsiębiorstw...
PRZEWODNICZĄCY TREUHAND
...ogłosiło upadek.
Skala bezrobocia jest przygnębiająca,
w niektórych regionach dramatyczna i przerażająca.
Doskonale rozumiem rozpacz tych ludzi,
bo każdy stara się wykonywać swoją pracę jak najlepiej.
Dlatego takie decyzje są trudne.
My...
Nasz urząd nie podejmuje tych decyzji niefrasobliwie.
Za każdym razem bierzemy pod uwagę konsekwencje dla pracowników.
Pracowałam tutaj 18 lat.
W wieku 43 lat nie znajdę innej pracy. Nigdzie.
Urząd pracy wysyła mnie z miejsca na miejsce.
Opieka społeczna robi to samo.
Moje mieszkanie to zwykła nora.
Moje nerwy są w strzępach.
Mówię poważnie.
Za te 500 marek zasiłku dla bezrobotnych
mogę się tylko powiesić. W końcu to zrobię.
I zabiorę swoje dzieci ze sobą. Do tego dojdzie.
Wezmę je ze sobą. Nie zostawię ich tutaj samych.
Naprawdę odkręciła pani wczoraj gaz?
Nie wiedziałam już, co robić.
Damy sobie radę.
Będziemy walczyć.
PAŹDZIERNIK 1989
18 MIESIĘCY PRZED ZABÓJSTWEM
BERLIN WSCHODNI STOLICA NRD
W NRD nikt nie głodował. Każdy miał mieszkanie.
Nikt nie był bezdomny.
W NRD doskonale zadbano o te sprawy.
W fabrykach praca wrzała. Ludzie się starali.
Ale to był zamknięte koło.
Droga donikąd. Nie udało się wypracować dobrobytu.
Gdyby Mur Berliński nie upadł w 1989,
za kilka lat, nie więcej niż pięć, i tak doszłoby do załamania.
Ten system był zmurszały,
także jego wewnętrzne struktury...
Bez przemocy!
...i wartości były w rozpadzie. Dlatego nikt by się podjął jego naprawy.
Wolność!
Tysiące, głównie młodych, ludzi w wielu miastach
domagają się wolności i reform politycznych.
Tegoroczny 9 listopada to historyczny dzień.
Władze NRD ogłosiły, że granice kraju zostały otwarte dla wszystkich.
Także bramy w murze są otwarte.
Dla każdego, kto był wówczas aktywny w polityce, 9 listopada
pozostanie w pamięci do końca życia.
Mieszkańcy Berlina Wschodniego w euforii przekraczają granicę,
która była zamknięta 28 lat.
To jedno z najbardziej poruszających wydarzeń w historii Berlina.
Mimo olbrzymiej radości
od razu nasuwało się pytanie:
I co teraz?
Z czym musi zmierzyć się minister finansów?
Już od wielu dni w Ministerstwie Finansów trwały obrady nad tym,
co należy zrobić,
aby wyprowadzić NRD z tej katastroficznej sytuacji ekonomicznej.
Do dzisiaj jestem pod wrażeniem
innowacyjnych rozwiązań naszego Ministerstwa Finansów.
W roku 1989, po upadku Muru Berlińskiego...
MINISTERSTWO FINANSÓW KIEROWNIK ODDZIAŁU
...od listopada trwałem w stanie
permanentnej gotowości i czujności.
Czegoś podobnego nigdy wcześniej świadomie nie doświadczyłem.
Miałem dwutomowy podręcznik wiedzy o NRD,
który dostałem, żeby zdobyć wiedzę o ich instytucjach.
Poza tym dostępne były analizy gospodarki NRD.
Zapoznałem się z nim i doszedłem do wniosku,
w swojej młodzieńczej arogancji, bo miałem dopiero 44 lata,
że nikt nie wie o NRD więcej niż ja.
Z tym nastawieniem podszedłem do swoich zadań.
To był decydujący moment,
aby zaprowadzić zmiany w gospodarce i porządku społecznym NRD.
To oznaczało...
konkurencyjność, prawo własności, niezależną politykę monetarną.
Już wówczas szukaliśmy tych rozwiązań tych dla społeczności NRD.
W dniu 14 listopada otrzymałam telefon z działu kadr Rady Ministrów.
"Potrzebujemy ciebie w rządzie".
Pół godziny później piastowałam najwyższy urząd w mojej karierze.
MINISTRA PRZEMYSŁU NRD
W tym dniu mój drugi syn obchodził urodziny.
Doskonale!
I wtedy wszystko się zaczęło, nieprawdaż?
W komentarzach prasy krajowej i zagranicznej
nie wyczułam szyderstwa. Raczej komentowano, że to odważne zadanie
lub, że pochodzę z branży, która dąży do zmian.
Te głosy przeważały.
Christa Luft wyraźnie zapowiedziała,
że rząd planuje radykalny ale uregulowany przeskok do gospodarki rynkowej.
Dążymy do formy gospodarki,
którą cechuje ekonomiczna skuteczność
i konkurencyjność na światowych rynkach.
Chcieliśmy, poprzez uwolnienie handlu,
ułatwić powstawanie małych prywatnych przedsiębiorstw.
Uchwaliliśmy w Izbie Ludowej NRD ustawę o joint venture.
Te zarządzenia istniały nie tylko na papierze,
ale już częściowo wprowadzono je w życie.
Przez kilka tygodni naprawdę wierzyliśmy,
że kraj teraz naprawdę rozkwitnie i wszystko będzie lepiej.
Wierzyliśmy w powstanie NRD bez wad...
KLAWISZOWIEC RAMMSTEIN
...i jarzma przeszłości, czyli bez Stasi, bez opresji,
partyjnych szykan i tym podobnych.
Wierzyliśmy w większą otwartość i luz.
Prawie jak w raju.
Wielu ludzi próbowało wówczas realizować swoje pomysły i marzenia.
Co drugi z nas otwierał swoją kawiarnię albo bar.
Byliśmy jak dzieci w sklepie z zabawkami, które wreszcie dopuszczono do zabawy.
Wyraźnie czuć było olbrzymią radość, kiedy mówili:
„Zapraszamy, mamy białe wino...
Tak, otwieramy dopiero wieczorem”.
Często to były mieszkania w podwórzu,
gdzie ludzie wieczorami zbierali się, żeby się razem napić.
Każdy robił to, co umiał i chciał.
U niektórych były parówki,
inni mieli już sałatki, oliwki i inne egzotyczne potrawy.
Ludzie zabrali się z niesamowitą euforią za spełnianie swoich marzeń.
Musimy znaleźć swoją własną drogę, wykorzystać tę szansę.
Sporo się tu musi zmienić,
ale nie w kierunku kapitalizmu, nie chcemy być drugim RFN.
Ludu, wsłuchaj się w sygnały!
Chcemy, aby to nadal pozostał nasz kraj.
Nie chcemy, aby ktokolwiek inny decydował o jego losie.
Czasami czułam się nieswojo,
także mężczyźni czuli się nieswojo.
Niedługo po objęciu przeze mnie tego urzędu, w styczniu 1990,
miałam spotkanie z kilkunastoma managerami z landów byłego NRD.
Byłam tam jedyną kobietą!
I musiałam wygłosić wykład wprowadzający.
Zarzucono pani, że nie nazywa pani rzeczy po imieniu,
i że o nie wspomniała pani o społecznej gospodarce rynkowej.
Jak tu wyglądają ramy regulacyjne?
Nie, nie przyjmuję tej krytyki.
Miałam tylko trzy minuty czasu na wprowadzenie
i bardzo wyraźnie zapowiedziałam,
że pracujemy nad stworzeniem sprawnego rynku wewnętrznego,
działającego zgodnie z zasadami gospodarki rynkowej...
Wtedy po raz pierwszy spotkałam Rohweddera osobiście.
Olbrzymi mężczyzna.
Wysoki i masywny.
Mocno podkreślał swoje sukcesy na polu restrukturyzacji,
które odniósł w firmie Hoesch. Były niepodważalne.
Rohwedder powiedział, że koniecznym jest,
aby zakłady z terenu NRD, stały się konkurencyjne na światowym rynku.
To był warunek.
Nie każdy z nich miał natychmiast zostać sprywatyzowany.
Wierzę, że jeśli NRD utrzyma dotychczasowe tempo,
niedługo zostaną stworzone warunki,
w których ludzie będą chętnie żyć i pracować.
Musimy stworzyć atmosferę optymizmu,
a to, moim zdaniem, najlepiej powiedzie się
dzięki konstruktywnej współpracy.
Ja także odniosłam wrażenie,
że nie będzie forsował radykalnych rozwiązań,
lecz będzie działał ostrożniej i rozsądniej, bez euforii
i folgowania własnym interesom.
Chciał stworzyć coś trwałego.
Dziękuję za przybycie.
Oddajemy głos do Berlina.
Moje polityczne doświadczenie nauczyło mnie,
że sprawy zawsze muszą dojrzeć do pewnego etapu,
podobnie jak dobre sery.
Ale wtedy należy je skonsumować,
bo zaczną śmierdzieć i zrobi się za późno.
Więc to był pewien proces.
I na jego końcu pragnąłem oczywiście zjednoczenia Niemiec.
Byłem pewien, że wartość rynkowa NRD jest równa zeru.
Oni oczywiście byli przeciwnego zdania,
ale majątek NRD nie miał żadnego znaczenia.
W końcu i tak prawda wyszła na jaw.
Pod koniec stycznia wypracowałem, moim zdaniem,
realistyczny i przemyślany projekt unii walutowej.
Był to 15-stronicowy dokument,
który należało 14 dni trzymać w tajemnicy,
zanim nie podjęto koniecznych przygotowań.
W połowie lutego projekt był gotowy.
13 LUTEGO 1990 ROKU
14 MIESIĘCY PRZED ZABÓJSTWEM
MINISTER FINANSÓW
W tym czasie zwróciła się do nas ministra gospodarki Luft
i zażądała odszkodowania w kwocie 15 miliardów niemieckich marek.
Odezwały się wtedy głosy zachodnich polityków,
także członków gabinetu:
„Nie musisz im wypłacać 15 miliardów...
ale dziesięć lub przynajmniej siedem.
To konieczna suma”.
Wówczas nie wyraziłem zgody.
Z lotniska Berlin-Schönefeld przylecieliśmy do Bonn.
Na lotnisku wsiedliśmy w helikopter
i wylądowaliśmy w ogrodzie Urzędu Kanclerskiego.
Kohl razem ze swoim zespołem czekał przed urzędem.
Czułam się, jakbyśmy przyjechali na czyjś pogrzeb.
Wszyscy mieli grobowe miny.
Poproszono nas do środka.
W sali NATO zgromadziła się połowa gabinetu.
Kohl, Waigel i wielu innych.
Kohl...
zasiadł w pierwszym rzędzie niczym Budda.
I...
powiedział, że wszystko doskonale się układa.
Za kilka tygodni sprawa będzie załatwiona.
Następnie mogliśmy zabrać głos.
„Panie Kanclerzu, gospodarka NRD jest w fatalnym stanie.
Ale to, czego potrzebujemy, to zastrzyk witamin,
a nie zastrzyk śmierci.
Proszę dać nam czas.
Potrzebujemy dwa do czterech lat,
żeby móc przygotować się na taki krok.
Inaczej będą ofiary”.
No cóż...
Wówczas nie wyraziłem zgody.
Na ten system gospodarczy
nie zamierzaliśmy wydać ani feniga.
byliśmy gotowi zapłacić więcej,
jeśli wprowadzono by regulacje
fundamentalnej odnowy systemów gospodarczego i socjalnego.
Stąd wziął się pomysł,
żeby zaoferować NRD unię pieniężną,
ale pod pewnymi warunkami.
Nie chcieli nawet o tym słyszeć.
Rząd nie chciał zapłacić ani grosza.
- „Chcemy...” - „Nie”, odpowiedział Waigel.
„Nie ma mowy. Poza tym trzeba to przeprowadzić dużo szybciej”.
Musimy działać krok po kroku.
To było jedno z najciekawszych i największych wyzwań
w całej mojej politycznej karierze
i podczas sprawowania urzędu w Ministerstwie Finansów.
Transformacja gospodarki całego kraju.
Czegoś podobnego w tej postaci jeszcze nigdy nie było.
Przed wprowadzeniem unii monetarnej ostrzegał manager Hoesch, Rohwedder.
Projekt niesie ze sobą wysokie ryzyko plajty wielu wschodnich przedsiębiorstw,
jeśli bez przygotowania zderzą się ze światową konkurencją.
Skutkiem tego może być masowe bezrobocie.
Na stanowisko przewodniczącego Treuhand szukaliśmy nietuzinkowego człowieka,
który poradzi sobie z tym olbrzymim, wyjątkowym zadaniem.
Rohwedder posiadał szczególne predyspozycje.
Helmut Kohl i ja byliśmy zdania,
że powinniśmy zaoferować mu to zadanie.
Karsten Rohwedder, prezes koncernu Hoesch,
podjął się prywatyzacji państwowych zakładów byłego NRD.
Rohwedder na początku nie zdawał sobie sprawy
z rozmiarów swojego zadania.
Wzbraniał się nawet przed przyjęciem stanowiska prezesa.
Dobrze to pamiętam.
Wahał się, ale było to nieuniknione.
Przyjął na siebie ten obowiązek.
To była służba...
Powiedzmy otwarcie, to była służba dla ojczyzny.
9 MIESIĘCY
PRZED ZABÓJSTWEM
CIĘCIA SOCJALNE + UPADEK FIRM = TREUHAND
Wkrótce doszło do pierwszej fali wypowiedzeń.
Ludzie pierwszy raz w życiu
pozbawieni prawa do pracy, musieli iść do urzędu.
Następny!
To doprowadziło do olbrzymiej frustracji mieszkańców wschodnich landów
i równoczesnej wściekłości skierowanej przeciwko Treuhand.
PRACA DLA WSZYSTKICH!
Jest pan jednym z najbardziej znienawidzonych zachodnich polityków
na wschodzie kraju.
Jednym podpisem unicestwia pan tysiące miejsc pracy.
760 000 zatrudnionych w byłym NRD straciło zatrudnienie.
Jak pan to ocenia z ludzkiej perspektywy?
Musi pan podejmować decyzje z przyczyn ekonomicznych,
ale tysiące ludzi zostają bez pracy.
Rohwedder był w tamtym czasie
najbardziej zagrożoną osobą na terenie Niemiec.
To sprawozdanie, które osobiście podpisałem,
przedstawiliśmy organom policji, Urzędowi Ochrony Konstytucji,
Prokuraturze Generalnej i Ministerstwu Spraw Wewnętrznych.
Podjęliśmy decyzję o objęciu Rohweddera
procedurą K-106.
To oznaczenie najwyższego stopnia ryzyka, które należy rozumieć
jako najwyższy stopień zagrożenia dla jego życia.
Tak zwana procedura antyterrorystyczna K-106.
Jej zasadniczy punkt brzmiał:
Osoby najwyższego ryzyka należy poddać tajnej obserwacji.
Celem było wczesne rozpoznanie,
czy osoby te są inwigilowane przez terrorystów.
Procedura K-106 oznacza,
że lokalne służby powinny infiltrować otoczenie Rohweddera
i sygnalizować niebezpieczeństwo inwigilacji.
Wtedy pojęlibyśmy tajne działania obserwacyjne,
czekając na próbę zamachu na osobę Rohweddera.
Na tym polega procedura K-106.
Przy tej ulicy mieszkała rodzina Rohweddera.
Ich dom to była Villa Maximilian.
Tę okolicę zamieszkiwali wyłącznie bardzo zamożni ludzie.
To ekskluzywna dzielnica willowa.
Tutaj obcy rzucają się w oczy.
To, co tutaj się wyróżniało, było podejrzane.
Tutaj nawet ja byłbym podejrzany.
W roku 1990, kiedy zamordowano Rohweddera,
pracowałem w redakcji Düsseldorfer Express,
w dziale kryminalnym.
Pracuję tam do dzisiaj.
ROHWEDDER ZAMORDOWANY
Zamach był niewątpliwie starannie zaplanowany.
Przygotowania do tego ataku...
nie powinny były zostać niezauważone.
Niestety nie mogła zauważyć ich policja
ani nikt z ochrony,
bo nikogo tam nie było.
Mieszkał tam całkiem wyizolowany,
a jedną aktywność policji
był patrol co cztery godziny.
12 DNI
PRZED ZABÓJSTWEM
Federalny Urząd Kryminalny, wydział antyterrorystyczny,
odział specjalny "Treuhand”.
W domu dr. Rohweddera zostały zabezpieczone dowody.
Przy tym stwierdzono, że monitoring wideo,
cztery kamery, były w dniu zamachu wyłączone.
Ostatnie nagrania pochodzą z dnia 21.03.1991.
Zabójstwo Rohweddera zajmuje mnie do dzisiaj.
Od początku miałem nadzieję
na rozmowę z jego żoną.
Udzieliła dwóch wywiadów telefonicznych.
Pani Rohwedder była rozgoryczona i uskarżała się,
prawie płacząc,
że jej mąż mógłby nadal żyć,
gdyby ją i jej męża objęto większą ochroną.
Kiedy w Wielki Czwartek wrócił do domu
w eskorcie dwóch funkcjonariuszy ochrony,
powiedziałam im o tym.
Zareagowali niefrasobliwie:
„Co mamy zrobić?
Pływać w tę i we w tę statkiem po Renie?
Mamy przecież procedury niejawnego dochodzenia”.
Zasugerowałam postawienie przy domu straży.
Nie zrobili nic.
NOC ZABÓJSTWA
Protokół z dnia zbrodni.
W ramach patrolu policyjnego
przeprowadzono w dniu 01.04.2020 następujące kontrole domu Rohweddera:
o godzinie 15.05, 17.55 i 20.10.
Nie przeprowadzono jeszcze patrolu na nocnym dyżurze.
Mieliśmy wyraźne sygnały, że na coś się zanosi.
W nocy zadzwonił telefon,
ale kiedy odebraliśmy, nikt się nie odezwał.
Później ktoś dzwonił do drzwi.
Wyjrzałam z okna. Nic. Nie było nikogo.
Pani Rohwedder była rozgoryczona tym,
że nikt nie zareagował.
Trzy i pół godziny później jej mąż już nie żył.
Wstępny raport sekcji zwłok Detleva Karstena Rohweddera.
Pocisk trafił klatkę piersiową od strony pleców,
bezpośrednio na lewo od środka korpusu.
Wlot kuli był skierowany ku górze od lewej do prawej strony.
Przestrzał i zmiażdżenie odcinka piersiowego kręgosłupa
na wysokości piątego kręgu.
Całkowite przerwanie rdzenia kręgowego.
Przestrzał tchawicy.
Zgon nastąpił w wyniku krwotoku wewnętrznego.
Niezwykle przytłaczający obraz.
Kiedy taka kariera kończy się w ten sposób,
jeśli mogę tak to nazwać.
Z drugiej strony ten obraz to także dowód porażki państwa.
Nie potrafiono...
uchronić takiego człowieka
przed zabójstwem.
POLICJA
Wieczór, godzina 18.00.
Złożono bukiet kwiatów na żywopłocie
pod domem Rohweddera w dzielnicy Oberkasel.
Wobec Rohweddera, przewodniczącego Treuhand,
nie zastosowano najwyższej ochrony policyjnej.
Komendant policji w Düsseldorfie nie podjął wobec Rohweddera
koniecznych środków ochronnych.
Ktoś tak zdecydował.
To było świadome działanie.
Zabrakło koordynacji.
Urząd Kryminalny w Düsseldorfie
był wyjątkowo nieudolny
na polu zwalczania terroryzmu.
Najmniej skuteczny na terenie całych Niemiec.
Wszyscy przerzucali się nawzajem odpowiedzialnością.
Na mnie robiło to wrażenie całkowitego chaosu.
Zaczynając od zabezpieczania okien.
Na parterze zainstalowano szyby pancerne,
ale na piętrze już nie.
Odpowiedzialni za ochronę pracownicy firmy Hoesch
udzielili telefonicznie wyjaśnienia,
że pancerne szyby zostały, na wyraźnie życzenie rodziny Rohwedder,
zainstalowane tylko na parterze, a nie w całym domu.
Według słów pani Rohwedder,
chciała zabezpieczyć także górne piętro.
„Tam znajduje się gabinet mojego męża
i także tam chcemy mieć pancerne szyby”.
Prokuratura Generalna i Federalny Urząd Kryminalny,
które wielokrotnie prosiłem o stanowisko,
odmówiły jakichkolwiek informacji,
wymawiając się bezpieczeństwem kraju.
Pod kierownictwem Federalnego Urzędu Kryminalnego
powołano oddział specjalny „Treuhand” w biurze komendy głównej w Düsseldorfie.
Jednak, według własnych informacji, bez konkretnych wyników.
Wpłynęło ponad 100 wskazówek od ludności,
które jednak okazały się mało przydatne.
Nic. Nie mieliśmy nic.
Nie wykryliśmy płci sprawców, ani ilu ich było,
i czy przyjechali metrem, autem, motocyklem
lub może przypłynęli łodzią Nic.
W dniu 3 kwietnia wynająłem helikopter.
Bardzo chciałem udokumentować to, co się tam wydarzyło...
z powietrza.
Sporo mnie to kosztowało, ale było bardzo interesujące.
Przeleciałem helikopterem nad miejscem zbrodni,
bo chciałem zrozumieć, w jaki sposób dotarli tam sprawcy.
Z góry widziałem dom rodziny Rohwedder.
Nadal zabezpieczony taśmą policyjną.
Nadal znajdowały się tam radiowozy.
I nadal stało tam pewne krzesło.
To było krzesło, którego ewidentnie użył strzelec.
Strzelec ukrył się w jednym z ogródków działkowych.
Z przygotowaną bronią czekał na krześle ogrodowym,
aż ofiara wejdzie do gabinetu.
Na miejscu zbrodni znaleziono lornetkę,
ręcznik...
i list z przyznaniem się do winy.
Nie mamy jeszcze wyników analizy znalezionego na miejscu zbrodni
listu z przyznaniem się do dokonania zamachu.
Uznaliśmy to pismo za autentyczne.
Jego treść potwierdza nasze prognozy.
Od początku przypuszczaliśmy,
że jeśli dojdzie do zamachu na Rohweddera,
liczyliśmy się z takim właśnie uzasadnieniem.
W liście przyznającym się do zamachu na Rohweddera
RAF opisuje,
jak niszczone są fabryki,
jak bez oglądania się na ludzkie tragedie,
narzucany jest zachodni system.
Dokładnie te słowa znalazły się w liście pozostawionym przez RAF.
Mogę go przeczytać. Mam go tutaj.
Napisy: Urszula Michałowska