herrezen uit ruïnes
en de toekomst toegekeerd
laat ons jouw ten goede dienen
Duitsland, ons enige vaderland
oude nood moeten wij bedwingen
en gezamenlijk lukt ons dat
want het moet ons toch lukken
dat de zon mooier dan ooit
over Duitsland straalt
STASI-ROTZAKKEN SED-PDS VERGIF
Stasi, eruit.
We waren echt overtuigd dat het onmogelijk was dat de DDR ten onder zou gaan.
Dat het ook maar zo ver zou kunnen komen.
Maar toen heb ik het zelf gezien.
Volgens de media…
…was de moord op hoofd van de Treuhand Rohwedder het werk van de RAF.
Maar gezien de uitvoering, de veronderstelde planning…
…en de ideologische achtergrond klopt dat niet.
Uit de aanwijzingen spreekt veel eerder…
…dat de moorden door de net als voorheen functionerende netwerken…
…van het Oost-Duitse ministerie voor Staatsveiligheid ofwel de Stasi…
…werden gepland en uitgevoerd.
In de zaak-Rohwedder zie ik maar één ding:
Ik zie dat die werd uitgevoerd door ontevreden burgers…
…van de voormalige DDR. Daar ben ik rotsvast van overtuigd.
Deze mensen moeten een uitstekende militaire training hebben gehad…
…waaronder ook training als scherpschutter.
Ik zie dit als een aanslag uit wraak.
Is dit mogelijk of zeer onwaarschijnlijk?
Als het op de Stasi aankomt, is geen kwaad onmogelijk.
EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIRESERIE
Het Duitse Rijk.
Niemand is van plan een muur te bouwen.
West- en Oost-Duitsland: een verdeeld land.
eendracht en recht en vrijheid…
Rote Armee Fraktion.
…krankzinnige aanvallen door barbaarse terroristen.
…vaderland
herrezen uit ruïnes
Sloop deze muur.
Ons vaderland, herenigd.
bloei, Duits vaderland
BEZETTER
Meneer Rohwedder is vermoord. Wat vindt u daarvan?
Is dat zo? Dat had ik nog niet gehoord.
Ik heb nog niet naar 't nieuws geluisterd.
Wist u het niet? Hij was de baas van de Treuhand. Hebt u…
Ach ja.
Ze hadden vast hun redenen.
Moet ik heel eerlijk zeggen.
En als ik de kans kreeg, zou ik er nog heel wat meer omleggen.
We zijn nog nooit zo genaaid als nu.
Misschien had de West-Duitse regering eerder moeten inzien…
…dat ze zo geen beleid kunnen voeren.
Misschien snappen ze nu dat de vijf nieuwe Bundesländer…
…een bom zijn die op ontploffen staat. Er stond iets te gebeuren, dat zag je zo.
Of dat nou echt is gedaan door de terroristen van de RAF…
…zoals ze op het nieuws beweren, dat betwijfel ik eerlijk gezegd.
Ik weet het niet, het hadden mensen van de Stasi kunnen zijn.
Ik weet zeker…
…dat dit niet zomaar een gek was met politieke…
MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN DDR
Onverantwoordelijke lui als de RAF en dergelijke.
Ik denk dat de executie van Detlev Karsten Rohwedder…
…verband houdt met economische maatregelen…
…waartoe hij had besloten en waar hij verantwoordelijk voor was.
Berlijn, centrum.
Eén kantoor was het belangrijkste adres voor rijke investeerders uit het Westen…
…die in de DDR wilden investeren.
We onderhandelen over de aankoop van een bedrijf.
Waar gaat het om?
We kopen een bedrijf. -Welk bedrijf?
Dat hoef ik niet te zeggen. Dat wil ik ook niet.
Ik kom alleen langs.
Waarvoor? -Om te zien hoe 't is.
U komt niet zonder reden. -Gewoon langs bij oude vrienden.
Ik heb de Treuhand zelf meegemaakt en gezien…
BINNENLANDSE VEILIGHEIDSDIENST
…hoe de mensen in de rij stonden om een of ander bedrijf op te pikken.
Ondernemers reden erheen met het idee: 'Hier kan ik een leuk koopje oppikken.
Ik kan een volledig uitgerust bedrijf kopen…
…voor één euro.'
Ik overdrijf…
…maar dat was wel de algemene indruk:
'Hier komen de bezetters…
…die allerlei bedrijven gaan ontmantelen.…
…om ze snel met winst te verkopen.'
Ik weet niet hoe ik ze moet noemen.
DDR-MINISTERIE VOOR BUITENLANDSE HANDEL
De lui die graag uitbuiten als ze de kans krijgen.
Ze vielen ons landje binnen als sprinkhanen…
…en…
Ze hebben niet alleen de chaos versterkt…
…ze verergerden ook de persoonlijke ellende van mensen.
En je kon het niet nalaten…
…om te denken:
dus jullie moeten nou onze broeders en zusters zijn?
Op dit moment zijn we inderdaad in een fase waarin het socialisme…
…uit bedrijven, uit de hele economie gezweet moet worden. We moeten erdoor.
En hoe sneller we deze crisis aanpakken, net als een ziekte…
…hoe sneller we eruit komen.
Detlev Karsten Rohwedder was de machtigste Duitse zakenmagnaat van die tijd.
Ik kan me voorstellen dat hij beslissingen heeft genomen die niet iedereen lagen.
Het is een beetje het Wilde Westen.
Sommige mensen permitteren zich onbeschaamdheden jegens de Treuhand…
…die in West-Duitsland onmogelijk zouden zijn.
Natuurlijk vindt een privatiseringsbeleid dat zo hard wordt doorgezet als bij ons…
…altijd zowel goedkeuring als afkeuring.
ROHWEDDERS ASSISTENT
Terugdenkend aan de lente van 1991…
…werd Rohwedder eigenlijk alom gehaat.
De vraag was toen ook wel: zou ons iets kunnen overkomen?
Want we hadden al een paar bedreigingen ontvangen.
Toen we in die tijd in het Grand Hotel verbleven…
…maakten we van de gelegenheid gebruik…
…om 's ochtends samen naar het Treuhand-gebouw te wandelen.
Tegenover stond het zogenaamde Haus der Demokratie.
En hij zei: 'Kijk, als iemand me wil vermoorden…
…kan die daar gaan zitten en me zonder meer pakken.
Wij hebben niet in de hand wie daar in- en uitloopt.'
Goed.
Nu kunnen we.
In onze telefoongesprekken bleef mevrouw Rohwedder er altijd bij…
…dat de Stasi erachter zat.
MISDAADVERSLAGGEVER
Omdat hun oude netwerken niet blij waren dat haar man de DDR ontbond.
In zijn werk kwam hij op het spoor van misschien meerdere honderden miljoenen…
…die de Stasi had laten verdwijnen.
En de Stasi was bang dat Rohwedder de verstopplaats zou vinden.
Dit zijn telexberichten…
…die ik naar het Bundeskriminalamt, afdeling Staatsbescherming heb gestuurd.
Het bewijs suggereert sterk…
…dat er een nieuwe vorm van terrorisme opduikt…
…die de RAF ver achter zich laat en in de schaduw stelt.
Niet alleen zijn ze veel talrijker dan de RAF…
…de ex-Stasi-leden zijn ook veel professioneler…
…als het gaat om training, communicatie, financiële middelen…
…logistiek, kennis van zaken en ervaring.
En ze zijn blind gehoorzaam.
Hoofd Veiligheidsdienst van Saksen-Anhalt Klaus-Dieter Matschke.
Ja, dat was zeker…
…mijn inschatting.
Het baatte alleen diegenen…
…die geloofden dat die hele uitverkoop…
…de totale ontbinding van het land…
…gestopt kon worden door deze man te doden.
Ik ben Klaus-Dieter Matschke. Ik werkte voor de federale inlichtingendienst.
Ik vertrok naar de Binnenlandse Veiligheidsdienst.
Daar werd ik overgeplaatst naar de voormalige DDR…
…om te onderzoeken…
…wie ten tijde van de DDR voor de Stasi had gewerkt…
…en wat diegene voor de Stasi heeft gedaan.
Ik moest al mijn bevindingen rechtstreeks aan de minister-president melden.
Ik ben toen ook…
…met de voormalige Stasi-generaals in contact gekomen.
We zaten vaak bij elkaar.
We hebben ook samen alcohol gedronken.
Ik hoefde het er maar één te vragen en dan kreeg ik antwoord…
…als ik over een of ander onderwerp meer wilde weten.
Ik vroeg de generaals naar de zaak-Rohwedder…
…en ze kwamen tot de conclusie:
Dat waren vast onze mensen.
STASI, LUITENANT-KOLONEL
Ik ben Eberhard Böttcher. Ik werkte voor het ministerie van Staatsveiligheid.
M'n laatste baan was bij Afdeling XXII…
…als Hoofd van Afdeling 1 en mijn rang was luitenant-kolonel.
Mijn enige reden om bij de Stasi te gaan…
…was mijn diepe wens om nog een oorlog te voorkomen.
Ik heb de Tweede Wereldoorlog overleefd.
Ik kom uit Plauen, dat werd gebombardeerd en voor 80 procent vernietigd.
Bijna alle huizen.
Ik was ontzettend bang tijdens de oorlog, daar in de kelder.
Dat heeft me gemaakt tot wie ik ben.
Nooit meer oorlog.
DE JEUGD VAN DE DDR GROET DE JEUGD DER WERELD
Vriendschap, vriendschap met onze Russische broeders.
De DDR was een antifascistische staat en dat maakte het een beter Duitsland.
In de Westerse zone…
…had iedereen zich teruggetrokken…
…wat aan nazi's had geprobeerd om onder te duiken, weg te komen…
…om niet in Russische handen te vallen.
Dit leidde er natuurlijk toe dat de drie Westerse zones…
…vol liepen met allerlei soorten nazi's.
Dat waren dezelfde mensen…
…die ook mij wilden doden…
…als joodse man.
ONBEKEND
Als je kijkt naar deze vreselijke periode in de geschiedenis van ons land…
…de Holocaust, de verwoesting van de Tweede Wereldoorlog…
…het vreselijke onrecht…
…dat Duitsland de Europese landen en de Sovjet-Unie heeft aangedaan…
…met dat in gedachten verdienen we het grote geluk van hereniging helemaal niet.
Op geen enkele manier, maar toch hebben we het verworven.
Het instorten van de DDR was vanuit economisch oogpunt te voorspellen.
Vanuit maatschappelijk oogpunt zag ik dat niet zo.
Er was ook verraad in onze gelederen.
Mensen werden vatbaar.
Sommigen waren zo bang dat ze alles gedaan zouden hebben. Uit angst.
We gingen ervan uit dat het socialisme zichzelf opnieuw kon uitvinden.
Daar hebben we op gewacht.
Maar wat gebeurde er?
Totale instorting, op bevel van Gorbatsjov zelf.
Gorbi. Gorbi.
De Sovjet-Unie had enorme economische problemen.
MINISTER VAN FINANCIËN
In de zomer van 1989…
…vroeg Helmut Kohl me…
…om de Sovjet-Unie en daarmee Gorbatsjov…
…een ongebonden krediet van vijf miljard mark te geven.
Want Gorbatsjov bevond zich in enorm grote financiële problemen.
Een ongebonden krediet mocht ik eigenlijk alleen verstrekken…
…als ik 99 procent zeker was dat het terugbetaald werd.
Maar ik was juist 99 procent zeker dat we het geld niet zouden terugkrijgen.
We hebben onze financiële regels opzij geschoven.
Het was een belangrijk gebaar om vertrouwen op te bouwen…
…zodat Gorbatsjov zag:
'Ik kan Helmut Kohl en zijn regering vertrouwen.'
Secretaris-generaal…
…als u op de linkerknop aan de voorkant drukt…
…ziet u een foto van de eregast, namelijk uzelf.
Nu, secretaris-generaal, volgt het belangrijkste:
Dank u voor de snelheid en dynamiek van uw politiek.
Het leidde ertoe dat men in de Sovjet-Unie ook ging denken:
'Misschien is het wel slim…
…om een goede relatie te hebben met een herenigd Duitsland…
…in plaats van West-Duitsland als vijand te hebben.'
Op de Duitsland-Sovjet-top in Moskou…
…hebben kanselier Kohl en partijleider Gorbatsjov…
…elkaar vier uur privé gesproken.
De Sovjetleiding was onder de indruk dat Helmut Kohl naar de top kwam…
…met een gul aanbod voor economische steun.
Gorbatsjov en ik zijn het eens…
…dat alleen het Duitse volk het recht heeft…
…om te beslissen…
…of het weer als één land samen wil leven.
Hij zei: 'Geef me eerst een hand.'
Dat kunnen we nu zeggen. Heel mooi.
Eigenlijk moeten we het nu op een zuipen zetten.
De DDR moest ten onder gaan…
…ten opzichte van de BRD…
…omdat het geen bondgenoten meer had.
Zo zat dat.
Hebben jullie iets te drinken?
Op Duitsland.
Door Gorbatsjovs verraad…
…ging ons land ten onder.
Mijn wereld stortte in.
Ik was depressief, verdrietig.
Je moest maar accepteren dat je weg moest.
De laatste Stasi-werknemers verlieten hun werkplaats voor de laatste keer vandaag.
De hoofdpolitieagent zei:
Eerst moeten we hun wapens verzamelen en in de opslag doen.
Dan moeten ze hun uniformen inleveren.
Je wilde niet bekend hebben dat je van de Stasi was.
We kwamen er slecht af in de kranten…
…op tv en elders, dat zorgde voor veel onrust.
Er werd zelfs over gesproken…
…om ons als criminele organisatie te bestempelen.
WEG MET DE STASI
Minister van Milieuzaken Karl-Hermann Steinberg…
…was een geheime Stasi-informant.
Minister, wat zegt u op die beschuldiging?
Ik wijs de beschuldigingen van de heer Fischer van de hand.
We willen wat vragen stellen over uw werk voor het ministerie van Staatsveiligheid.
Hoe komt u daar nou bij?
Mogen we u vragen… -Nee, en fotografeer me niet.
We zoeken meneer Pirne.
Pirne? Dat ben ik.
Bent u dat? -Ja.
Wilt u ophouden? -Bent u Stasi-officier?
Nee. Houdt u op? -Was u Stasi-officier?
In documenten staat dat u agent met een speciale opdracht bent.
Dat was ik.
Echt? -Maar nu uiteraard niet meer.
Maar u was agent met 'n speciale opdracht? -Ja.
En dat geeft u openlijk toe?
Waarom zou ik het ontkennen?
Meneer Rohwedder, kon u de oude SED-netwerken ontmantelen…
…om meer de vrije hand te hebben?
Als u het over Stasi-leden hebt, die hebben we niet bij de Treuhand.
Niet meer.
Ik ga geen organisatie leiden waar zulke mensen werken.
Veel mensen werden ontslagen en kregen geen erkenning voor hun levenswerk.
Dat werk werd niet erkend.
Veel mensen werden onrechtvaardig behandeld…
…met het recht van de overwinnaar, zo wil ik het noemen.
De overwinnaar gooide ze eruit en dat heeft me enorm gekwetst.
Er was geen overwinning. Als er 'n winnaar was, waren wij het, de Oost-Duitsers.
Van de ene dag op de andere waren ze niemand meer.
Vandaag generaal, morgen bedelaar.
Dat had een enorme negatieve invloed…
…op alle voormalige strijdkrachten, niet alleen op de Stasi.
Iedereen moet begrijpen dat de voormalige Stasi-leden woedend zijn.
Hun verlies van sociale status is een catastrofe, op zijn zachtst gezegd.
Voormalig hooggeplaatste bevelhebbers zijn ontslagen…
…werkloos, of hebben slechte banen gevonden onder aan de sociale ladder…
…ver beneden hun bekwaamheden.
Dit zijn allemaal mensen die hun macht vrijwillig afstonden…
…om hun plek te vinden in dit nieuwe, democratische systeem.
Natuurlijk sluit ik niet uit dat het een gek was.
De Stasi had 100.000 fulltime werknemers. Misschien wilde iemand nog iets afrekenen.
Een of andere wraakactie om iemand te doden?
Ondenkbaar.
Hoewel de mogelijkheid er was.
We hadden de wapens.
Als we de opdracht hadden gekregen om onze wapens te gebruiken…
…was ik natuurlijk gegaan.
Of ik geschoten zou hebben, weet ik niet.
Sterker nog, het was geen groot nieuws voor me dat hij doodgeschoten was.
Het was betekenisloos.
Ik had belangrijkere dingen te doen, zoals weer opkrabbelen en de kost verdienen.
Ik had het geluk de baas van een beveiligingsbedrijf te ontmoeten.
Hij nam me meteen aan.
Maar het voelde…
…als een degradatie van directeur van een ziekenhuis naar portier.
In die tijd hadden we heel veel mensen uit de speciale eenheden van de DDR.
In het gebied rond Düsseldorf/Essen hadden we er een stuk of 30…
…in verschillende functies.
We waren blij met ze, want ze konden met wapens omgaan…
…hadden een militaire inslag, konden bewaken…
…en patrouilleren en beschermen.
Dus we namen ze graag aan. Er was niets immoreels aan.
Nagaan waar ze vandaan kwamen, kon eigenlijk al niet meer.
Er waren vier beveiligingsbedrijven…
…die werkten in de gegoede buurt rond de Kaiser-Friedrich-Ring in Düsseldorf.
Zat er een zwart schaap tussen dat alles wist wat er gebeurde bij Rohwedder thuis?
Hoe kon de schutter anders weten…
…dat het kantoorraam op de eerste verdieping van Rohwedders huis…
…geen kogelvrij glas had?
Een bewaker heeft juist alle gelegenheid tot spioneren.
Ik wil niet uitsluiten dat er gepraat werd…
…onderling, door wie dan ook…
…over de huizen en dat iemand zei: 'Kijk dat huis. Hij moet steenrijk zijn.
Wat zijn z'n beveiligingsmaatregelen?' En dat iemand dan loslaat:
'Een bewakingsdienst, en de politie komt ook wel langs.'
Daarom houd ik het wel voor mogelijk.
Ik vraag me tot vandaag af…
…wie uiteindelijk verantwoordelijk is voor de moord op mijn voormalige baas.
Met het idee van de voormalige Stasi…
…werd ik bij de Treuhand al snel geconfronteerd.
Maar de opdracht van de Treuhand was niet onderzoek doen…
…naar de Stasi en eventueel wangedrag.
Het ging ons alleen om vermogen.
Er zijn veel dingen gebeurd die niet zo best zijn…
…en soms voel ik me de deputy die de schuld krijgt…
…van alles wat de afgelopen maanden fout is gegaan. Dat is nogal oneerlijk.
Meneer Rohwedder heeft bizarre beslissingen moeten nemen…
…die bij deze of gene niet goed vielen.
Als zich onder die mensen een schurk bevond…
…die zijn belangen dacht te beschermen met een wapen…
…dan kan dat de reden voor zijn dood geweest zijn.
4 WEKEN
VOOR DE MOORD
In maart 1991 hadden we discussies…
…over registeraccountants inzetten…
…om te analyseren en vast te stellen…
…of er verborgen middelen waren die we moesten overnemen.
Ik ben Kurt Hillmann…
…geboren in Berlijn.
Ik studeerde internationale handel…
…en werkte bij het ministerie van Buitenlandse Handel.
Ze stuurden me tot slot naar een internationaal handelsbedrijf, IMES.
Dit bedrijf…
…hield zich bezig met de verkoop…
…van wapens en munitie.
Het belangrijkste wapen was de Kalasjnikov.
Waar hebben we ze verkocht?
Afrika.
Zuid-Amerika.
IMES was onderdeel van KoKo…
…het Departement voor Commerciële Coördinatie.
Het was een heel netwerk van veel mensen…
…die deels heel gewoon zaken deden…
…alleen om buitenlands geld…
…te verdienen voor aankopen waarbij de DDR-mark niet geaccepteerd werd.
Maar ze verzonnen daar ook allerlei dingen die nogal dubieus waren.
Corrupte deals, zoals een noodoproep…
…om bloed te geven na een aardbeving in Roemenië.
Dat bloed werd verkocht aan het Rode Kruis in München.
Medische apparatuur, kunsthandel…
…wapens en munitie…
De omvang was enorm.
Welke omzet ze maakten, hoe ze aan die omzet kwamen…
…werd pas na de val van de muur bekend.
Er werd veel meer aangeboden dan de bekende Kalasjnikovs…
…en de bijbehorende munitie.
Handel in wapens…
…is voor de zakenman…
…gewoon iets zakelijks.
Principes doen er niet toe.
Of het nu knopen of zware machines zijn.
Vergis je niet…
…dit was een goed georganiseerde afdeling die het meeste uit het kapitalisme haalde.
Het hoofd van de afdeling was Alexander Schalck-Golodkowski.
Als er corruptie, fraude, oneerlijkheid is…
…is het aan anderen om daar een licht op te schijnen.
Maar we houden ons wel bezig met de affaire-Schalck-Golodkowski.
Daar zijn we mee bezig.
Met het is wel explosief.
Beelden van zijn zeldzame optredens.
Schalck was een van de belangrijkste bemiddelaars tussen Oost en West.
Waarom werden de bewezen verdwenen…
…miljoenen niet nauwgezet gezocht?
Hadden er soms mensen belang bij om te zorgen dat dat vertraagd werd?
Naar de voormalige staatssecretaris van de KoKo…
…Alexander Schalck-Golodkowski wordt gezocht.
Verdachte van ambtsmisbruik en verduistering is zakelijk expert…
…Schalck-Golodkowski, die gisteren nog in Bonn was voor gesprekken.
Dr. Schalck-Golodkowski was gevlucht.
Ze vlogen hem naar de inlichtingendienst in München.
En we vroegen ons af of hij er zo makkelijk mee weg zou komen.
Tegen de voormalig leverancier van deviezen voor de DDR Schalck-Golodkowski…
…is vandaag het eerste proces begonnen in Berlijn.
Ik denk dat hij een voorwaardelijke straf van 18 maanden kreeg en dat deed hem niks.
Het heeft hem niet geschaad.
Ik weet dat er nog een rechtszaak tegen hem was…
…maar de zitting moest worden uitgesteld…
…want gedaagde Schalk zat in het Duitse regeringsvliegtuig op weg naar China…
…om te adviseren over handel met het Oosten.
Vanaf dat moment wisten we dat we niet veel konden verwachten van de aanklager.
Iemand hield die man de hand boven het hoofd.
Minister van Binnenlandse Zaken Schäuble spreekt een verslag in Stern tegen…
…waarin staat dat hij valutahandelaar en Stasi-officier Schalck-Golodkowski…
…zou hebben geholpen om te vluchten.
In het Westen, in de voormalige BDR, liep geen zaak tegen hem.
Maar we waren het erover eens dat hij op humanitair niveau geholpen moest worden.
En de kerkelijke hulporganisatie deed dat.
Wolfgang Schäuble zou centraal staan in het onderzoek.
Hij weet veel uit die tijd en zegt weinig.
De overheid hield zich afzijdig en hield documenten achter.
We hebben ons flink geërgerd…
…toen we later hoorden dat Schalck brieven naar Schäuble had gestuurd.
Daarin moet hij details hebben gegeven over bedrijven, activa, wie wat wist…
Wij hebben die brieven nooit gekregen.
Eerst wist Schäuble het niet meer. Toen verklaarde hij de brieven 'privé'.
En daarom was hij niet verplicht ze te overhandigen.
En hij kon zich niet herinneren of hij ze nog had.
Hoe moesten wij dat geld vinden?
Waar we moesten zoeken? Geen idee.
Het onderwerp voor de media:
de inhoud van vijf koffers vol explosieve documenten.
Schalck noemt ze zijn levenswerk.
Politiek dynamiet in een herenigd Duitsland.
Schalck-Golodkowski had een variabel, flexibel karakter.
Hij kan niets over me geweten hebben.
En en ik weet niets van zijn zaken.
Over de zorg dat hier iemand…
MINISTER VAN JUSTITIE
…meneer Schalck steunt en beschermt:
Ik kan alleen maar herhalen wat ik al vaker heb gezegd:
complete onzin.
Dossiers over West-Duitse politici…
…zijn vernietigd.
Ik noem geen namen…
…maar de politieke elite weet over wie ik het heb.
Dit betekent dat we die immorele…
…onwetende, kwaadaardige figuren in allerlei functies terugzien…
…want ze weten dat hun dossiers vernietigd zijn.
Maar één ding weet ik wel. In het voorjaar van 1991…
…waren er geen Stasi-structuren die mensen doodschoten. Ze bestonden niet meer.
STAATSPOLITIEBUREAU HOOFD STAATSBESCHERMING
Het feit dat deze moord…
…toen politiek kon worden uitgebuit, is interessant.
Dan vraag ik me af, als politiek bewust mens en in termen van politieonderzoek:
Wie had er baat bij?
Ik kon me iemand voorstellen…
…die niets te maken had met de Stasi of de RAF.
Het kan een onafhankelijke moordenaar zijn die in opdracht handelde.
Van een westerse politiek belanghebbende.
Ondertiteld door: Jolanda van den Berg