โลกนี้ช่างน่าตื่นตาตื่นใจ
เราอาจไม่ทันได้สังเกตเห็น สิ่งเล็กๆ น้อยๆ ในชีวิต
แต่หากลองมองให้ถี่ถ้วน
คุณจะเจอโลกที่ยังไม่เคยมีใครค้นพบ
โลกที่วีรบุรุษตัวจ้อย
กับสัตว์ประหลาดตัวน้อยๆ
จําเป็นต้องมี พลังเหนือธรรมชาติอันน่าทึ่ง
เพื่อต่อกรกับภยันตรายมากมาย
ผืนป่าในลาตินอเมริกา
ที่มีสิ่งมีชีวิตเล็กๆ อาศัยอยู่
(บรรยายโดย พอล รัดด์)
มากกว่าที่ใดๆ ในโลก
ใต้กองใบไม้แห้ง ชีวิตใหม่เพิ่งจะเริ่มต้นขึ้น
กบลูกศรพิษสตรอว์เบอร์รีตัวนี้ แบกลูกอ๊อดไว้บนหลัง
มันมีขนาดประมาณเมล็ดข้าว
ผืนดินในป่านี้อันตรายเกินไป สําหรับลูกน้อยของเธอ
เธอต้องหาที่ปลอดภัย ให้ลูกของเธอได้เติบโต
บนนั้น ท่ามกลางกิ่ง ของต้นไม้ที่สูงระฟ้า 40 เมตร
สําหรับกบที่ตัวเท่าผลองุ่น
มันเปรียบเหมือนยอดเขาเอเวอเรสต์
เท้าเหนียวๆ ช่วยในการยึดเกาะ
แต่หากลื่นเพียงครั้งเดียว ก็อาจถึงตายได้
บนต้นไม้ เธอมีเพื่อนมากมาย
ตั้งแต่ราก
ไปจนถึงยอดไม้
อาจมีสิ่งมีชีวิตเล็กๆ ประมาณ 5,000 ชนิด
อาศัยอยู่ในต้นไม้ต้นเดียว
ในที่สุดก็มาถึงใต้ร่มใบ ที่มีแสงสาดส่อง
ต้นสับปะรดสี ทําให้เธอได้มีสระน้ําเลิศหรู
ไว้ให้ลูกของเธอได้เติบโตในนั้น
แต่เพราะมีสัตว์เล็กๆ จํานวนมาก แย่งชิงอาหารและที่อยู่กัน
การใช้ชีวิตในป่าจึงไม่ปลอดภัย
ผู้มีฝีมือที่แท้จริงเท่านั้น จึงจะอยู่รอดได้
(พงไพร)
ขอเชิญพบกับลิงที่เล็กที่สุดในโลก
ลิงปิ๊กมี่มาร์โมเซต
ตัวโตเต็มวัยจะมีขนาด แค่ฝ่ามือเท่านั้น
การที่ตัวเล็กมากทําให้มันแทบไม่รู้ ว่าใครเป็นเพื่อน ศัตรู หรืออาหาร
แต่อย่างน้อย พวกมันก็เข้าถึงแหล่งอาหาร
ที่อยู่แทบเท้าได้
ด้วยฟันที่แหลมคม พวกมันแซะเปลือกไม้
เพื่อสร้างแอ่งน้ําขนาดย่อม ที่เต็มไปด้วยน้ําเลี้ยงหวานฉ่ํา
บนต้นไม้ใหญ่ พวกมันอาจมีมากกว่า 1,000 ตัว
สําหรับครอบครัวที่กําลังขยาย ถือว่าอยู่ได้สบาย
เรื่องดีๆ ก็คือ ฝูงกําลังมีสมาชิกเพิ่ม
แต่ละตัวมีขนาดเท่าลูกปิงปอง
มาร์โมเซตจะคลอดลูก ออกมาเป็นแฝดแทบทุกครั้ง
ทั้งพ่อและแม่ต่างช่วยกันดูแลลูก แม้แต่พี่ๆ ก็มาช่วยด้วย
เวลาที่ไม่ทะเลาะกัน
การร่วมมือกันเป็นวิถีชีวิต ของลิงขนาดพกพาเหล่านี้
เช่นเดียวกับการโต๋เต๋อยู่กลางลําต้น
ข้างล่างมันอันตรายเกินไป
และด้านบนก็แออัด
ลิงฮาวเลอร์ที่มีขนาด 60 เท่า ของมาร์โมเซตยึดครองข้างบนอยู่
ใต้ร่มใบไม้เป็นที่ที่เราจะพบ 80 เปอร์เซ็นต์ของสัตว์ในป่า
บนผืนดิน การใช้ชีวิตนั้นออกจะลําบาก
ข้างล่างนี้แทบไม่มีแสงแดดส่องถึง พืชจึงไม่ค่อยเติบโต
หนูอะกูติตัวจิ๋วต้องพึ่งพา สิ่งที่ร่วงลงมาจากข้างบน
ฝนคือสิ่งจําเป็นสําหรับป่า
แต่ละปี ปริมาณน้ําฝนอาจมากถึงสามเมตร
น้ําทุกหยดส่งผลกระทบอย่างมาก ต่อชีวิตสัตว์ตัวน้อย
สายฝนช่วยเติมน้ําในแอ่งของลูกอ๊อด
แต่มากเกินไปก็ไม่ใช่เรื่องดี
พืชและเปลือกไม้ที่ชุ่มน้ํา เพิ่มน้ําหนักมหาศาลให้กับต้นไม้แก่
น้ําฝนเชี่ยวกรากชะล้างผิวดินบางๆ
ต้นไม้ยักษ์ยืนหยัดอดทน ต่อพายุรุนแรงมาหลายศตวรรษ
จนกระทั่งวันหนึ่ง
เมื่อต้นไม้ที่ใหญ่ขนาดนี้ล้ม
มันทําให้ส่วนสําคัญของชีวิตในป่าหายไป
กบลูกศรพิษสตรอว์เบอร์รีรอดมาได้
แต่ลูกของเธอไม่ปลอดภัย
และงูท้องแดงสัมผัสได้
แม่ของมันช่วยอะไรไม่ได้เลย
นอกจากเริ่มใหม่
หายนะของสัตว์บางตัว อาจเป็นลาภลอยของสัตว์อื่นๆ
มดตัดใบไม้ไม่ต้องปีนต้นไม้แล้ว
ใบไม้มีขนาดใหญ่กว่าพวกมันหลายเท่า
แต่มดแต่ละตัวสามารถ แบกได้มากกว่าน้ําหนักตัวสิบเท่า
และฝูงมดแปดล้านตัวสามารถ ดึงทึ้งใบของต้นไม้แบบนี้หมดได้
ภายในไม่กี่วัน
ต้นไม้ยักษ์ที่ล้มได้ดึงดูด สัตว์กินใบจําพวกอื่นเช่นกัน
แย่หน่อยที่มาร์โมเซตไม่กินใบไม้
และการสูญเสียต้นไม้ใหญ่ ที่ให้น้ําเลี้ยงถือเป็นปัญหาสําคัญ
แต่เจ้าลิงที่หน้าเหมือนเกรมลินนี้ มีความเป็นนักล่าที่คาดไม่ถึง
ขาที่เด้งดึ๋งได้ของพวกมัน กระโดดได้สูงถึงสามเมตร
อุ้งเล็บโค้งงอเป็นเหมือนตะขอเกี่ยว
และฟันที่บดเคี้ยวเปลือกไม้ได้ ก็ใช้ได้ผลกับพวกแมลง
การล่าท่ามกลางกิ่งไม้ที่ร่วงหล่น กลายเป็นเรื่องกล้วยสําหรับพวกลิงจิ๋ว
พวกมันจะกินแทบทุกอย่างที่มันจับได้
แต่ไม่ใช่ว่าทุกอย่าง จะเป็นไปตามที่เห็น
การเลียนแบบอันน่าทึ่ง
เจ้าหนอนผีเสื้อตัวนี้ ปลอมตัวเป็นงูพิษได้เหมือนมาก
มันน่ากลัว
จากที่อยู่ใต้เงามืดมาหลายร้อยปี
จู่ๆ ผืนดินของป่าก็อาบด้วยแสงแดด
เมล็ดพืชที่นอนสงบนิ่ง เริ่มเติบโต หวังที่จะสูงใหญ่
ได้เวลาแก่งแย่งแสงไฟ
ไม้เลื้อยและเถาวัลย์ นั้นไต่ไปได้อย่างรวดเร็ว
บดบังต้นอ่อนที่กําลังดิ้นรนหาแสงแดด
ไม่นาน ต้นไม้ยักษ์ ก็ถูกปกคลุมไปด้วยต้นไม้ใหม่ๆ
และช่องโหว่ก็เปลี่ยนไป เป็นทุ่งเขียวขจี
แต่ที่นี่ไม่ใช่สวนอีเดน
นกฮัมมิงเบิร์ดนั้น เบาเหมือนแผ่นกระดาษ
พวกมันด้อยเรื่องขนาด แต่ไปเด่นเรื่องความก้าวร้าว
นกบางประเภทจะมีปาก เหมือนมีดสั้น แถมยังมีฟันด้วย
ทั้งหมดก็เพื่อต่อสู้แย่งชิงดอกไม้
นกฮัมมิงเบิร์ดต้องเติมพลัง ให้ตัวเองทุกสองสามนาที
ด้วยลิ้นอันบางเบา มันจึง เลียน้ําหวานได้ถึง 20 ครั้งต่อวินาที
และพวกมันต้องกินให้ไว
เพราะการแก่งแย่ง เกิดขึ้นไม่จบไม่สิ้น
แต่มันไม่จําเป็นต้องเป็นแบบนี้
ดอกทรงพระจันทร์เสี้ยว ของต้นเฮลิโคเนีย
เป็นดอกที่นกฮัมมิงเบิร์ด ส่วนใหญ่ดูดน้ําหวานไม่ได้
แต่ฮัมมิงเบิร์ดพันธุ์กรีนเฮอร์มิต มีปากโค้งยาว
ช่วยให้มันกินน้ําหวาน จากดอกนี้ได้อย่างสันติ
ก็ไม่เชิงเท่าไหร่
เล็กยิ่งกว่าหัวเข็มหมุด
ตัวไรพวกนี้ดูดน้ําหวาน จากดอกเฮลิโคเนียจนแทบไม่เหลือ
การจะไปที่ดอกต่อไป พวกมันต้องหาคนไปส่ง
เทียบจากขนาด พวกมันไวเทียบเท่าเสือชีตาห์
ปรี่ขึ้นไปบนจงอยปากฮัมมิงเบิร์ด
เพื่อเข้าไปซ่อนในรูจมูกของมัน
พร้อมที่จะเดินทาง ไปยังดอกไม้ดอกต่อไป
เมื่อทุ่งโล่งมีพืชขึ้นปกคลุม
ผืนดินป่าก็กลับไปสู่ความมืดอีกครั้ง
เห็ดเจริญเติบโตดี ในสภาวะชุ่มชื้นแบบนี้
ทําให้ซากต้นไม้ที่ล้มลงเน่าเปื่อย
การจะหาอาหารสดใหม่ ในบริเวณนี้มันยากกว่าเดิมมาก
เปลือกถั่วบราซิลนั้นกะเทาะยาก สําหรับสัตว์ส่วนใหญ่
แต่ไม่ใช่กับหนูอะกูติ
อะไรที่ตอนนี้เธอกินไม่ได้ เธอจะฝังดินเอาไว้ก่อน
เธอมีนิสัยขี้กังวลอยู่แล้ว
ซึ่งนั่นก็มีเหตุผลสมควร
แมวป่ามาร์เกย์ ตัวใหญ่กว่าแมวบ้านนิดเดียว
แต่อันตรายกว่าเยอะ
นักล่ามากมายหลบซ่อน อยู่บนผืนดินป่าที่มืดดํา
และยิ่งมีขนาดเล็ก พวกมันก็ยิ่งทวีความร้ายกาจ
ด้วยขาเล็กๆ 40 ขา
หนอนกํามะหยี่ตัวนี้ที่มีความยาว เท่านิ้วมือ เดินย่องได้ไร้เสียง
เทคนิคการล่าของมัน เป็นอะไรที่ซับซ้อนซ่อนเงื่อน
เซนเซอร์วัดความสั่นสะเทือน จะตามรอยการเคลื่อนไหวของเหยื่อ
มันต้องคลานเข้าไปใกล้ๆ
เพื่อใช้อาวุธลับของมัน
เครื่องพ่นใย
เส้นใยเหนียวๆ แข็งตัวในไม่กี่วินาที
ไม่มีทางรอด
สิ่งมีชีวิตเล็กๆ ต้องระวังตัวตลอดเวลา
กบลูกศรพิษสตรอว์เบอร์รีตัวเมีย เพิ่งจะวางไข่กลุ่มใหม่
แต่เป็นหน้าที่ของกบตัวผู้ ที่ต้องปกป้องดูแลไข่
สีแดงสดมีไว้เพื่อเตือนพวกนักล่า
ผิวหนังของเขาหลั่งพิษร้ายออกมาได้
แต่มีเพียงปัญหาเดียว
งูท้องแดงต้านทานพิษของมันได้
พวกมันยังมีประสาทสัมผัส รับรู้การเคลื่อนไหวได้ไว
อยู่นิ่งๆ เข้าไว้
และเขาอาจจะรอด
แต่เขาซ่อนตัวจากทุกสิ่งไม่ได้
กบตัวผู้คู่แข่ง
ที่ต้องการอาณาเขตของเขา
ถ้าอาณาเขตถูกยึด ไข่จะถูกกิน
คุณพ่อตัวน้อย ต้องสู้เพื่อทุกสิ่งทุกอย่าง
ทั้งสองมีน้ําหนักไม่มาก ไปกว่าก้อนน้ําตาล ขนาดก็เท่ากันเป๊ะ
พวกมันสามารถสู้กันแบบนี้ ได้มากกว่าครึ่งชั่วโมง
เจ้ากบน้อยเริ่มอ่อนแรง
แต่คุณพ่อเป็นผู้ชนะ
ศัตรูของเขาต้องเป็นฝ่ายไป อย่างน้อยก็ตอนนี้
เขายังต้องปกป้องไข่ ไปอีกสองอาทิตย์กว่ามันจะฟักตัว
เมื่อป่าเจริญเต็มที่ ความสัมพันธ์ซับซ้อนก็เกิดขึ้น
ผึ้งกล้วยไม้ตัวนี้ มีภารกิจที่ไม่ธรรมดา
เขาบินไกล กว่า 40 กิโลเมตรเพื่อมาที่นี่
และเขาไม่ได้มาตัวเดียว
เป็นผึ้งตัวผู้ทั้งหมด และต่างมาเพื่อสิ่งสิ่งเดียว
ไม่ใช่ละอองเกสรดอกไม้
แต่เป็นกลิ่นหอม
กล้วยไม้ชนิดนี้ผลิตกลิ่นหอม
ซึ่งจะทําให้ผึ้งตัวผู้มีเสน่ห์ ที่ผึ้งตัวเมียไม่อาจต้านทาน
เขาจึงกอบโกยเอาให้ได้มากที่สุด
แต่ถ้าเขาไม่ระมัดระวัง
เขาจะจมน้ําหอมตาย
ทางออกมีเพียงทางเดียว
รูที่เล็กจนต้องมุดเข้าไป
และกล้วยไม้ไม่ปล่อยเขาไป โดยไม่มีอะไรติดไม้ติดมือแน่
หลังของเขามีละอองเกสรติดอยู่
ภารกิจผสมพันธุ์ของเจ้าผึ้งน้อย ยังคงดําเนินต่อไป
แต่หน้าที่ของกล้วยไม้จบแล้ว
สําหรับปิ๊กมี่มาร์โมเซต ชีวิตดูเหมือนจะกลับมาเป็นปกติ
หลังๆ มานี้ แมลงออกจะหายาก
ไม่ใช่ปัญหาเลย
พวกมันมัววุ่นอยู่กับ การขุดแอ่งน้ําเลี้ยงบนต้นไม้ต้นใหม่
เพื่อนบ้านจอมโหวกเหวก ก็กลับมาเหมือนกัน
ส่งเสียงดัง ยึดอาหารไปหมด
และสร้างความสกปรก
เมื่อเกิดการขับถ่าย
ก็เป็นหน้าที่ของเจ้าตัวเล็ก ที่ต้องจัดการกับปัญหา
ซูเปอร์ฮีโร่ตัวจ้อยเหล่านี้ คอยทําความสะอาดสิ่งต่างๆ ใต้ร่มใบ
แมลงปีกแข็งนี้ มีขนาดแค่เหรียญสิบเซนต์
แต่ไม่มีงานไหนที่ใหญ่เกินไป
จากความสูง 20 เมตร
เขาแค่ต้องเกาะให้แน่น
จากนั้นแก๊งทําความสะอาด ที่เหลือก็ตามมา
ก้อนมูลลิงถูกกลิ้งออกมา เพื่อที่จะนําไปฝัง
เป็นอาหารสําหรับลูกหลาน
และเป็นปุ๋ยสําหรับป่า
ป่าเป็นโลกอันซับซ้อน ที่เต็มไปด้วยสัตว์จิ๋วน่าอัศจรรย์
ทุกสรรพสิ่งล้วนมีบทบาทเฉพาะตัว
และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเหล่านี้ ก็รู้จักหน้าที่ของตนแล้วด้วย
ผืนป่าอันแออัดของพวกมัน นั้นเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา
แต่ในตอนนี้ ชีวิตจัดว่าดี
และเบื้องล่าง
เมล็ดถั่วบราซิล ที่หนูอะกูติทิ้งเอาไว้
เติบโตอย่างช้าๆ ภายใต้ร่มเงา
ด้วยแผนระยะยาว
จากจุดเริ่มต้นเล็กๆ ก็ปรากฏเป็นยักษ์ใหญ่
พงไพรอาจดูเหมือน ทะเลสีเขียวกว้างใหญ่ไร้ที่สิ้นสุด
แต่ต้นไม้แต่ละต้นล้วนเป็นที่อยู่ ของสัตว์พิศวงตัวจิ๋วจํานวนมาก
กบลูกศรพิษสตรอว์เบอร์รี
กําลังมองหาที่ปลอดภัย สําหรับลูกอ๊อดตัวน้อย
เธอควรเริ่มไปได้แล้ว
เพื่อเลี้ยงดูกบรุ่นหลัง
มันเป็นการเดินทางที่แสนยาวไกล
ขึ้นไปถึงยอด
คําบรรยายโดน พฤกษา รุ่งศิริทิพย์