Trái đất kỳ vĩ đến nỗi,
rất dễ bỏ qua những thứ bé nhỏ hơn trong cuộc sống.
Nhưng hãy nhìn gần hơn...
và bạn sẽ thấy cả một thế giới chưa từng được khám khá.
Một thế giới mà các anh hùng tí hon...
và quái vật nhỏ bé...
cần những siêu năng lực phi thường...
để giúp chúng sinh tồn trước những hiểm nguy to lớn.
Thế Giới Siêu Nhỏ
Vùng biển Ca-ri-bê.
DẪN CHUYỆN BỞI PAUL RUDD
Nó trông giống thiên đường.
Có vẻ đó là ngôi nhà khá đẹp cho loài chim ruồi ong Cuba.
Không lớn hơn con ong là mấy.
Đó là loài chim nhỏ nhất thế giới.
Có rất nhiều những kẻ trôi giạt bé nhỏ
đã tìm đến với những hòn đảo này.
Có nhiều loại là nhỏ nhất trong loài mình và không có ở đâu khác trên Trái đất.
Thức ăn và không gian trên đảo quá giới hạn.
Thường những kẻ nhỏ bé nhất mới sinh tồn được.
Nhưng thiên đường cũng có mặt tối.
Khi mùa mưa bão kéo đến,
các loài động vật tí hon phải đối mặt với những sức mạnh lớn nhất hành tinh.
ĐẢO
Trong những ngày nắng ấm, cuộc sống trên đảo Ca-ri-bê ngập tràn những cơ hội.
Một con chim ruồi ong đực.
Đang tìm bạn tình...
và gây ấn tượng bằng bộ cánh.
Nhưng con cái này đang bận.
Nó đang chăm cho hai chim non,
vừa mới nở từ những quả trứng chỉ bé bằng hạt cà phê.
Trong căn nhà chỉ bé bằng tách espresso.
Trong bốn ngày, chúng sẽ to lên gấp đôi với thực đơn là côn trùng và mật hoa.
Cung cấp thức ăn cho chúng là một nhiệm vụ to lớn.
Chim ruồi đốt năng lượng nhanh hơn bất cứ loài động vật nào khác.
Nên nó phải đi thăm hàng trăm bông hoa mỗi ngày.
Nó bé đến nỗi, bọ cũng là đối thủ lớn.
Và khi nó đi kiếm ăn, tổ của nó không có ai bảo vệ.
Thậm chí một con kiến cũng là mối đe dọa.
Kiến đổ vào nhiều lên, chim non gặp phải nguy hiểm nghiêm trọng.
Vừa kịp lúc.
Chim mẹ đã quay lại cứu.
Qua thời gian, các sinh vật Ca-ri-bê đã tiến hóa,
thu nhỏ lại để tận dụng số thức ăn ít ỏi chúng tìm được.
Một con rắn giun,
nhỏ như sợi mì spaghetti...
và dài bằng một nửa.
Nó là kẻ săn kiến...
kiểu thế.
Kiến trưởng thành quá lớn nên cái hàm tí hon của nó không nhai được.
Nhưng ấu trùng kiến thì rất dễ dàng.
Rất nhiều những kỳ quan thu nhỏ thế này là loài đặc hữu ở một hòn đảo.
Dài bằng một nửa que diêm,
tắc kè lùn Jaragua là một trong những loài thằn lằn nhỏ nhất thế giới.
Kích thước hoàn hảo để săn những con bọ siêu nhỏ trong thảm lá khô.
Nhưng có lẽ hơi quá nhỏ để đương đầu với một cơn bão nhiệt đới.
Hạt mưa rơi xuống như bom.
Con chim ruồi mẹ làm tất cả để che chắn cho chim non.
Những con khác bay tìm chỗ trú.
Nhưng cơn bão quá mạnh...
không còn lựa chọn nào khác ngoài bỏ tổ.
Dưới mặt đất, dòng chảy trở thành cơn sóng thần.
Nhưng kích thước là siêu năng lực của tắc kè lùn Jaragua.
Quá nhỏ, quá nhẹ, đến mức nó đi được trên nước.
Và nổi trên mặt nước đến khi cơn lũ rút đi.
Với hơn 15 cơn bão nhiệt đới giáng xuống vùng Ca-ri-bê mỗi năm,
thiên đường có thể nhanh chóng biến thành địa ngục.
Những con chim ruồi non đã bị cuốn đi.
Chim mẹ phải bắt đầu lại từ đầu...
trước khi cơn bão tiếp theo ập đến.
Sau khi cơn bão đi qua, thực vật bị cuốn ra biển.
Theo đó, nhiều sinh vật cũng phải lênh đênh.
Thỉnh thoảng, một kẻ du hành có đủ may mắn để cập bến vùng đất mới.
Đây là cách nhiều loài động vật đến định cư ở các đảo mới.
Bé nhỏ và kiên cường, thằn lằn Anolis là những kẻ đi lậu vé thành công.
Nhưng các con khác đã đến đây trước nó từ lâu.
Chuột khổng lồ và cự đà kiếm ăn bằng cách thu nhặt những thứ dạt vào bờ.
Nó phải thoát khỏi bãi biển.
Chỉ còn vài mét nữa là đến với an toàn.
Chỉ cần một số ít người mở đường dũng cảm để xây dựng một cộng đồng dân cư mới.
Cơn bão đã đưa đến món quà cho những kẻ góp nhặt thuộc đủ mọi kích cỡ...
từ chuột khổng lồ đến các loài giáp xác chân khớp.
Nhưng không phải ai cũng tìm thức ăn.
Con cua ẩn sĩ này đang tìm một ngôi nhà mới.
Nhà cũ của nó ọp ẹp lắm rồi.
Một nguồn vỏ ốc mới đã dạt vào trong cơn bão.
Nhưng tìm cái hợp với mình không hề dễ.
Kích cỡ của nó chỉ ngang quả bóng golf.
Nhưng cua ẩn sĩ có thể to lên bằng quả dừa
và phải liên tục nâng cấp lớp vỏ cho tương xứng.
Với nhu cầu liên tục tìm nhà lớn hơn,
cua ẩn sĩ đã nghĩ ra một giải pháp rất khôn ngoan.
Khi một con cua tìm thấy vỏ không vừa với mình...
nó ra hiệu cho các con khác đến đánh giá.
Và khi con cua có kích thước phù hợp tìm đến...
chúng lập nên một chuỗi chuyển nhà.
Từ lớn đến bé.
Con lớn nhất chuyển trước.
Rồi từng con một từ lớn đến bé chuyển sang căn nhà vừa bị bỏ trống.
Nó đến muộn.
Nhưng vẫn luôn còn thừa một vỏ.
Cái nhỏ nhất.
Bằng cách nào đó, một con cua luôn biết khi nào mình tìm thấy ngôi nhà phù hợp.
Cuối cùng, một cái vỏ tương xứng.
Nó sẽ cần cái vỏ đó.
Vào thời điểm này trong năm, thời tiết xấu đến không ngớt.
Sâu trong đất liền, sông ngòi vẫn còn cuộn chảy từ cơn bão trước...
mang nước mưa ra biển.
Nhưng có những con lại đang đi ngược lại.
Cá bống tri-tri bơi ngược dòng để tìm nơi tốt nhất để sinh sản.
Để tránh cạnh tranh, có con đực làm những việc không tưởng.
Nó nhỏ hơn thìa cà phê,
nhưng dùng vây của mình như giác hút và dùng mồm để bám,
nó có thể vượt qua thác ghềnh.
Dù vậy, cái thác này...
có thể khó khăn hơn.
Cá bống có thể leo qua thác nước cao đến 350 mét.
Gần cao bằng tòa nhà Empire State.
Quá trình leo mất nhiều ngày.
Nhiều con thử leo lên...
nhưng 100 con mới có một con vượt qua.
Chậm mà chắc lại tốt.
Thành công.
Và một cơ hội để sinh sản.
Thả thế hệ mới xuôi dòng.
Độ ẩm trong mùa mưa bão khiến sự sống bùng nổ.
Cua núi Jamaica chỉ to bằng cục đường.
Nó không cần nước để sống.
Nhưng con mẹ vẫn cần nước để sinh sản.
Có nước mưa đọng trong những hốc đá nhỏ,
nhưng nuôi con ở đây quá mạo hiểm.
Nó đã có giải pháp.
Dùng một loại lông chuyên biệt, nó kéo một màng nước phủ lên vỏ mình.
Giờ nó chỉ cần một nơi để cất giữ.
Một cái vỏ ốc trống to bằng hộp diêm.
Hoàn hảo để cất giữ vài giọt nước.
Và đủ an toàn cho một gia đình mới.
Hai mươi con cua con,
mỗi con không lớn hơn một hạt cát.
Trong ba tháng tới,
chúng sẽ được cho ăn, cho uống và bảo vệ
trong căn nhà vỏ ốc bé nhỏ này.
Khi mùa mưa bão dần qua, không khí có độ ẩm lớn đến nỗi,
ếch coqui có thể sinh sản mà không cần xuống nước.
Điều kỳ diệu của sự sống bắt đầu từ một đơn bào.
Người cha tận tụy canh chừng chúng.
Chỉ to bằng quả dâu tây,
nhưng sẵn sàng bảo vệ đàn con trước bất cứ mối đe dọa nào.
Một con ốc sên đói khát...
to gấp đôi nó.
Nó không thể di chuyển trứng.
Không có lối thoát.
Nó chống trả...
nhưng con sên không hề nao núng.
Người cha can đảm vẫn còn phải canh chừng hai tuần nữa
trước khi trứng nở.
Con chim ruồi cái đang tìm bạn tình mới.
Một con đực nhỏ như vậy khá khó tìm.
Nếu nó không gắng sức để thu hút sự chú ý.
Nó sẽ phải thật nỗ lực nếu muốn cưa đổ con cái.
Một vũ công tí hon.
Cuối cùng, sự kiên trì cũng có thành quả.
Lại sắp làm mẹ lần nữa, con cái cần xây một cái tổ mới.
Tơ nhện là chất keo lý tưởng để gắn kết mọi thứ lại với nhau.
Nó bắt đầu bằng việc dệt phần móng.
Và chỉ trong vài ngày,
tổ của nó sẽ sẵn sàng nâng niu một ổ trứng mới quý giá.
Nhưng ngoài biển... một thứ gì to lớn đang tích tụ.
Với việc nhiệt độ nước biển tăng dần trong năm,
chúng càng làm cho những cơn bão nhiệt đới mạnh hơn.
Đáng ngạc nhiên là thằn lằn Anolis thích nghi cực tốt
để chịu đựng thời tiết cực đoan.
Bàn chân siêu lớn giúp chúng dễ bám
khi gió thổi với tốc độ 200 km/h.
Nhưng cơn bão này vẫn đang mạnh lên.
Đây là bão Dorian.
Cơn bão có kích thước bằng bang Kansas.
Khi hình thái thời tiết mạnh nhất thế giới giáng xuống...
những sinh vật nhỏ cũng bất lực.
Tốc độ gió lên tới 300 km/h.
Bão đánh vào trong lúc mạnh nhất để lại tàn phá khủng khiếp.
Mỗi năm, vùng biển Ca-ri-bê chịu nhiều thiệt hại do bão.
Nhưng trong hàng ngàn hòn đảo, chỉ có số ít bị tâm bão đi qua.
Sống sót được chỉ nhờ vào may mắn...
và kích thước.
Động vật tí hon thường có cơ hội cao nhất để trú bão
và phục hồi nhanh chóng.
Giữa mùa bão, dù nắng hay mưa,
cua ẩn sĩ cũng quay lại bãi biển.
Trăng non kích thích chúng di cư tập thể.
Trong ba ngày và ba đêm, hàng ngàn con tập hợp lại.
Tất cả đều là con cái, mang trứng.
Ngay khi chúng chạm vào nước...
trứng nở.
Hàng triệu ấu trùng li ti bị quét ra biển.
Chúng sẽ lớn lên khi đi theo dòng hải lưu...
cho đến khi cập bờ
và định cư ở những vùng đất mới.
Chính những loài động vật tí hon lại tận dụng tốt nhất
những cơ hội ít ỏi trên vùng đảo Ca-ri-bê.
Ếch coqui giờ đã hoàn toàn thành hình...
và sẵn sàng chui ra.
Sự tận tụy của cha chúng
đã cho chúng cơ hội được tự vươn lên
trên thế giới rộng lớn này.
Và sự kiên cường của người mẹ này đã cho nó một khởi đầu mới.
Một thế hệ mới của những điều kỳ diệu tí hon...
không có ở đâu khác...
ngoài những hòn đảo quý báu này.
Biên dịch: Trọng Huy