NA 35 OVERWINNINGEN, 46 POLES, EN 3 WERELDTITELS…
…VERTROK SENNA BIJ MCLAREN EN SLOOT HIJ EEN DEAL MET WILLIAMS.
En kijk eens. Hij verbetert in weer een andere sector.
En inderdaad, dit is de voorlopige pole voor Senna.
Wat een goede ronde…
IMOLA, ITALIË 1994
VRIJDAG 2 DAGEN VOOR DE RACE
Goed gedaan, Ayrton. P1 voor nu.
De auto is onbestuurbaar.
Hij is niet gebouwd voor de nieuwe regelgeving.
We hebben tijd… -Weet ik.
We hebben nog geen punt behaald.
Nee, ik heb hem nog niet gesproken.
Sinds m'n artikel wil hij me niet spreken.
Dat was jaren geleden, maar…
Als de gepensioneerde Fransman zeven keer won met het 'vliegende tapijt'…
…zou Senna vorig jaar alles hebben gewonnen.
Ik bel je terug. Oké.
Geen zorgen, Laura. Ik ben het wel een beetje met je eens.
Maar toch heb ik zeven races en het kampioenschap gewonnen.
Tegen Senna.
Dat is niet niks. -Klopt.
Hoe vind je dat deze pensionado het doet aan jouw kant van de paddock?
Veelbelovend.
Mooi.
BRAZILIAANSE COUREUR JORDAN
Hoe gaat het, chef? -Hoe gaat het, Rubens?
Hoe is het? -Goede tijd.
Ja, maar het had beter gekund.
De auto werkt niet mee en de baan nog minder.
Het is net een rally, hè.
Het is zwaar.
Succes. Pak jij de pole maar van me af.
Raakt je hand de cockpit nog?
Je bent naar Williams gegaan om weer kampioen te worden.
Maar het is niet het winnende team.
Is dit 'n interview?
Ik schrijf een artikel over jou. Over je carrière.
Vanaf het karten.
Karten is een goed begin.
Waarom schrijf je over een slecht voorbeeld?
Ik ben opgegroeid met brullende motors in Norfolk.
Ik wist wanneer jij op de baan was.
Je ziet het verschil.
Oneerlijke voordelen?
Jij bent journalist.
Ze hebben elektronische rijhulpmiddelen verboden.
Om je kansen te schaden? -Nee.
Het schaadt iedereen evenveel.
Zelfs Benetton?
Je rivaal heeft 't en jij niet. Dat is oneerlijk.
Het gaat niet om winst of verlies.
Jij verliest. -Het gaat niet om mij.
Elektronische hulpmiddelen vergroten de veiligheid.
Dat is essentieel op een ongelijke baan zonder uitloopzone.
Het risico is te groot. -En toch ga je racen.
Ik wil de titel. -Met 20 punten achter?
Er is een volgende race.
Rubens Barrichello crasht hard met 225 km/u in de Variante Bassa.
Dit is een ongeluk met wellicht ernstige gevolgen.
Een ernstig ongeluk van de Braziliaan…
We hebben nog geen updates over Barrichello's toestand.
De Jordan-coureur wordt verzorgd…
…door dr. Sid Watkins, de hoofdarts van de F1, en z'n team.
Waar is Rubens?
Sid.
AFLEVERING 6 TIJD
SPOEDEISENDE HULP
HOOFDARTS FIA
Hoe is het, chef?
Hoe gaat het, Rubens?
Ik wilde de chicane in de vijfde versnelling nemen.
Mijn fout.
Het was geen fout.
Het komt goed.
Gelukkig valt het mee voor de Braziliaanse coureur.
Vandaag is de laatste kwalificatie.
ZATERDAG DAG VOOR DE RACE
De coureurs hebben nog een laatste kans voor een goede plek op de startgrid.
Is Niki hier? -Nee.
Ayrton.
Heb je Rubens gesproken? -Ja.
COUREUR MCLAREN
Hij is in shock, maar 't komt goed.
Gaat hij morgen racen? -Nee.
We zijn geschrokken.
Het lijkt alsof er niets gebeurd is.
Dat hoort bij de show, hè?
Weet je nog toen Berger hier crashte?
Z'n auto vatte vlam.
Hebben ze de race toen afgelast? Nee.
En toen Donnelly een paar jaar geleden crashte? Nee.
Of toen Niki bijna stierf.
Je weet hoe het is. Morgen wordt er gewoon geracet.
Natuurlijk.
Want wij rijden op de baan, niet zij.
Ja, en ik betaal zelfs veel om te racen.
Nou, ik moet gaan.
Ik moet Niki vinden.
Tot ziens.
Heb je het circuit gezien?
Het asfalt is klote.
Het is alleen voor de bochten vernieuwd. -Ja.
En dan geven ze Rubens de schuld. Zelfs met zulke hoge kerbstones.
Niki.
We moeten de bond een nieuw leven inblazen.
DRIEVOUDIG F1-KAMPIOEN ADVISEUR FERRARI
Met jou als voorzitter.
'Het resultaat van politici die domme beslissingen nemen.'
Je zei het zelf op die persconferentie in Suzuka.
Ayrton, je bent een man van daden. Je houdt mensen niet voor de gek.
En jij dan in 1976?
Je opgave na de eerste ronde.
Na wat ik dat jaar had meegemaakt?
Nee.
M'n leven riskeren voor een titel?
Soms moeten wij beslissen om te racen of niet.
Niet zij.
Ik heb er nooit spijt van gehad.
Bedankt.
We werken hier al een maand aan. Vreemd dat we nog geen goede setup hebben.
Met de data van Interlagos en Okayama? -Ja.
Elke winst die we voor de balans behalen, gaat ten koste van de downforce.
Geef me balans. Ik doe de rest. -Hij is traag in de bocht.
De auto is te onvoorspelbaar. Straks val ik weer uit zoals in Brazilië.
En alles is beter dan de race niet uitrijden.
Het lukt wel.
We doen het.
Mijn hemel. Wat een vreselijke crash.
De Simtek MTV van Roland Ratzenberger… -Shit.
…is z'n achtervleugel kwijt in de Villeneuve-bocht.
Hij crashte op volle snelheid.
Het is stil hier in Imola.
De Simtek-auto is volledig verwoest.
PITBOX MTV SIMTEK FORD RATZENBERGERS TEAM
Ga achteruit. -Ik wil…
Alstublieft, nu niet.
Ayrton.
Frank, Damon. Deze sessie is afgelopen.
Sluit maar af.
TWEEDE COUREUR WILLIAMS
Damon. Zet je helm op, stap in de auto.
Jij beslist niet, Frank. -En jij wel?
Dit is mijn team. -Ik race vandaag niet meer.
Ik weet niet of ik morgen ga racen.
Heb je Ratzenberger gezien?
Oké, het is klaar. Voor vandaag.
Ik wil dat je je inhoudt bij de coureursbriefing morgen.
Galvão, ik weet zeker dat elke coureur Ratzenbergers pijn voelt in z'n lichaam.
Hopelijk heeft hij zoveel geluk als ik.
Er is nog geen officiële informatie…
…maar helaas, van wat we op het scherm zagen…
…is hij in kritieke toestand.
Williams gaat niet terug de baan op.
Een beslissing die vast werd beïnvloed door Senna…
…die naar de crash ging als vertegenwoordiger…
Benetton stopt ook.
We horen net dat Benetton ook stopt.
Benetton zegt net dat ze niet meer de baan opgaan.
Schumacher en Senna, de twee belangrijkste kampioenskandidaten…
…zetten hun rivaliteit opzij en zullen hun kwalificatietijd niet verbeteren.
Ik was erbij in '82 toen Villeneuve crashte.
Ik ook. -Ik zat in de F2000.
Ik was nog jong.
De volgende dag ging ik naar 't circuit. Ik dacht niet eens aan opgeven.
Maar dit hier is verkeerd.
Wat er gebeurd is met Rubens en Ratzenberger mag niet gebeuren.
Alles is verkeerd. De auto's, de reglementen, dit circuit…
Niki vertelde me over het heroprichten van de bond.
Ik weet het. Ik heb met hem gepraat.
Hij vindt dat ik voorzitter moet worden, maar dat is niks voor mij.
Ik dacht aan jou.
Ik zou een goede voorzitter zijn geweest. De beste zelfs.
Maar zoals altijd heeft saaie Niki gelijk. Jij moet het worden.
Je racet van jongs af aan.
Je weet nu meer dan wie dan ook.
En kijk wat er vandaag is gebeurd.
Jij hebt de kwalificatie gestopt.
En nu wil de Federatie me alweer straffen.
Ik sta 20 punten achter in het kampioenschap.
Dat kan ik niet negeren als ik wil winnen. -Oké.
De strijd met Schumacher is niet eerlijk, hè?
Nee. -Nee.
De elektronische hulpmiddelen…
En de manier waarop ze de regels veranderden, was belachelijk.
De auto's zijn gebouwd voor die hulpmiddelen.
Weten ze wel hoe gevaarlijk het is? -Ze weten 't.
Ze weten 't.
Ik heb het hele jaar met die hulpmiddelen geracet.
Toen mocht dat natuurlijk nog.
Jij had dit jaar je kans.
Maar het vliegende tapijt werd jou ontnomen.
Door hen en door jou.
Door mij? -Ja.
Zonder je veto had ik vorig jaar met jou geracet.
Nee.
Kom op, dat weet je.
Ik had m'n veto moeten uitspreken in '88 bij McLaren.
Kom terug, Alain.
Het was altijd een genoegen je te verslaan in de races. Dat mis ik.
Nee, ik kan niet meer terug. Ik heb een nieuwe baan.
Ik moet slechte dingen over je zeggen op tv.
Nee, ik wil nu meer tijd doorbrengen met m'n familie.
Aan alles komt een eind. Het is onvermijdelijk.
En jij? Wat zijn je plannen nadat je stopt?
Ik stop niet.
M'n zus helpt me een onderwijsinstituut op te zetten.
Braziliaans kinderen moeten meer kansen krijgen, dus…
Dus je bent wel aardig?
Alleen niet voor mij?
Ik zal je helpen met de coureursbond.
Bedankt.
Nou, tijd om te gaan.
De sportmediamagnaat heeft aangekondigd dat zijn regering eerlijk zal zijn.
Zou hij zijn bedrijven verkopen om zich op politiek te concentreren…
IN RONDE 21 GAAN DE TWEE SAMEN DE PITS IN.
SENNA KAMPIOEN: EEN SLECHT VOORBEELD?
IN 1990 STELDE IK DE VRAAG: IS SENNA EEN SLECHT VOORBEELD?
HET ANTWOORD IS NEE.
En nu tragisch nieuws…
TIJDENS ZIJN 30-JARIGE RACECARRIÈRE
Ratzenberger werd doodverklaard…
…acht minuten na aankomst in het ziekenhuis.
Ondanks de dood van de Oostenrijker…
…hebben race-officials bevestigd dat de race morgen doorgaat.
Het was 12 jaar geleden dat er een dode viel tijdens een GP.
Dat was Riccardo Paletti…
Ik zag het ongeluk op tv.
Het was eng. -Denk er niet te veel over na.
Vanaf hier ga ik naar Lissabon. Zodra ik land, kom ik met de auto.
Kus. Tot morgen. -Kus, Dri.
Ik mis je.
Adriane is bang.
Rubinho's ongeluk baarde haar zorgen, en nu…
Ja, iedereen is bang.
En jij?
Ga je morgen racen?
Ik ben 34, Galvão.
Ik ben geen kind meer.
Ik kan niet doen alsof er niets gebeurd is.
Dat heb je nooit gedaan.
Ik ga naar boven.
Kijk, de gringa is er. Op zoek naar een verhaal.
Ik weet z'n kamernummer niet. Kan ik 't hier achterlaten?
Buonasera.
Mag ik m'n sleutel?
Je geeft nooit op. -Dat moet jij zeggen.
Grazie. -Prego.
Maar ik heb een laatste vraag voor dat stuk over je carrière.
Eentje maar.
De vraag staat op de tape.
Voor het eerst overweeg ik niet te racen.
Beco, toen je begon bij Toleman…
…zei je dat je alleen F1-kampioen wilde worden…
…en dan zou stoppen.
Ik wist dat je niet zou stoppen. Jij moet racen.
Dat is wie je bent.
Maar je bent meer dan dat.
Veel meer.
Hoor je me?
Bedankt, mam. -Jongen?
Hé, pap. Luisterde je mee?
Ik wilde jou ook spreken. Hoe zit 't met de auto?
Hij is…
We komen er wel. -Goed.
Hou je gedeisd, jongen.
Hou je gedeisd, pap.
Beco…
Je bent de beste coureur ter wereld. Je hoeft niemand iets te bewijzen.
Doe wat je denkt dat goed is, zoals altijd.
Welterusten.
Welterusten, pap.
1 MEI 1994
DAG VAN DE RACE
We zijn allemaal…
…diep bedroefd door deze situatie.
Omgaan met een tragedie als deze…
…is zwaar.
We zijn een collega verloren. Roland Ratzenberger.
PRESIDENT FIA OPVOLGER JEAN MARIE BALESTRE
Maar aan alle veiligheidsvoorschriften is voldaan.
Sinds ik vorig jaar president werd…
…is alles gedaan om de veiligheid te vergroten…
…en er is veel verbeterd.
Maar…
…het risico is er altijd.
Niemand hier is naïef.
In voor- en tegenspoed, dit is onze sport.
Ik begrijp dat dit 'n delicate kwestie is, maar we moeten verder.
Daarom hebben we besloten dat de race van vandaag doorgaat.
Dat is de juiste beslissing gezien de omstandigheden.
Het zou een vergissing zijn om regels en voorschriften te herzien…
…zonder te onderzoeken wat er precies is gebeurd.
Wat betreft de herstartprocedure…
…stewards zijn op de hoogte van een technisch probleem…
We willen allebei de waarheid… -Max.
Ik haal je wel in.
Waarmee kan ik je helpen?
Ik weet dat het risico bij autosport hoort.
Maar we moeten alles doen voor de veiligheid.
En met deze nieuwe regels…
Alle wijzigingen zijn door iedereen goedgekeurd.
Laat me uitpraten.
Dit is niet de vergaderzaal.
We zijn hier alleen met z'n tweeën.
Wat wil je? -Inspraak voor de coureurs.
Dat hebben jullie al. -Nee.
Sinds Okayama proberen we de problemen aan te kaarten. Eerder nog zelfs.
En hoeveel ernstige ongelukken waren er begin dit jaar al tijdens het testen?
Lehto, Hill, Alesi. En nu Barrichello en Ratzenberger.
Je bekritiseert de regels, maar jij overtreedt de regels vaak.
Denk eraan, je hebt nog een voorlopige schorsing van twee races.
Dus wat stel je voor?
Stel de race uit.
Annuleer 'm, om de coureur te herdenken.
De race gaat door, Ayrton.
Maar niemand wordt gedwongen om te racen.
PITBOX MTV SIMTEK FORD RATZENBERGERS TEAM
Deze wonden…
Ze lijken niet te genezen. Ze zijn een deel van je geworden.
Ik weet het.
De aanpassingen aan het stuur helpen niet.
M'n handen schuren tegen de zijkant van de cockpit.
Had ik maar wat voor 'm kunnen doen.
Ayrton, je hebt al een leven op de baan gered.
Comas racet nu nog door wat jij in 1992 deed.
En een leven redden is ongelooflijk.
Jij doet het elke dag.
Helaas niet.
Het gaat ook wel mis.
Je bent drievoudig wereldkampioen en de snelste coureur in de Formule 1.
Wat wil je nog meer?
Weet je wat?
Waarom stoppen we niet, dan gaan we vissen.
Net als op vakantie.
We kunnen gaan vissen of iets anders doen.
Dan heb je meer tijd voor je vriendin. Goed plan?
Ik kan niet stoppen.
Dan moet je wel een goede reden hebben om te racen.
Toen ik begon te schrijven over je 30-jarige carrière…
…ben ik begonnen bij je karttijd.
Maar misschien moeten we nu het heden in twijfel trekken.
En naar de toekomst kijken.
Dertig jaar nadat je je eerste kart kreeg.
Tien jaar in de Formule 1. Drie wereldtitels.
Waarom zou je blijven racen?
Ayrton.
Wilde je deze hebben?
Veel mooier dan die groengele lap die jij meesleept.
Bedankt.
Wat ga je ermee doen?
Als ik alleen zo hun aandacht krijg…
Ik win de race en neem deze vlag mee naar het podium.
Ik race voor Ratzenberger.
Ik zeg je dit, als je besluit het aanbod van Ferrari te accepteren…
…is dat een eer voor ons.
Ik kan 't niet, Niki.
Dat kan niet voor Gerhard. Hij is nu eindelijk eerste coureur.
Anders wordt hij weer tweede coureur. -Onzin.
Ik zal niet voor je juichen.
Maar succes met je race.
Hou op.
Stop, jongens. Dit is zo vervelend.
Bruno, Paula. Rennen doe je maar buiten.
Zenden ze pas uit bij de start?
Wat zijn de kinderen druk.
Weet je nog toen Beco zo oud was, Zaza? -Hij was net een wervelwind.
We doen hier live verslag voor heel Brazilië van de GP van Imola…
…de derde race van het seizoen 1994.
Senna begint op pole.
Hij is op zoek naar z'n eerste overwinning en heeft nog geen punten.
Michael Schumacher won de eerste twee races.
Laura Harrison? -Ja.
Dit is van Ayrton. -Bedankt.
We hebben Ayrton Senna live op de radio vanaf de baan.
Hallo? Hallo, Ayrton.
Heb je vertrouwen in een goede race hier?
Ik hoop dat het een goede race wordt voor iedereen.
En ik wil even de tijd nemen om de groeten te doen…
…aan m'n goede vriend Alain.
Hij zit bij je.
We missen je.
Strakker.
Je hebt Senna toch voor de race gesproken? -Ja, ik heb Ayrton gesproken.
Hij maakte zich zorgen over de baanomstandigheden.
Ik deel z'n mening.
Weer een ernstig ongeluk in Imola.
Pedro Lamy's Lotus is total loss.
Een ongeluk bij de start.
Lamy en Lehto. De safetycar komt.
Hoe erg was het?
Twee banden van Lamy's auto vlogen over het hek het publiek in.
Ze zijn in orde.
Het is een gevaarlijk weekend in Imola.
Baan wordt opgeruimd. Herstart over twee rondes.
Jij bent de baas.
Maar de auto praat tegen je.
Het stuur beweegt de stuurkolom, waardoor de wielen op de grond draaien.
Naar links en rechts.
Dus, jongen…
…je hand raakt ook de grond.
Het zand, het asfalt.
Voel het.
Safetycar weg.
Ayrton Senna stond twee keer op pole…
…maar Schumacher won beide races en staat bovenaan.
Vandaag in Imola startte Senna weer vanaf pole en hij wil die plek verdedigen…
…tegen de Benetton-coureur.
Senna komt op het rechte stuk.
Zes rondes gereden.
Hij wil z'n Renault-motor harder laten brullen dan Schumachers Ford-motor.
Dit is het snelste deel van de baan.
Ze halen wel 330 km/u.
Senna is zwaar gecrasht.
Ayrton Senna…
Een zwaar ongeluk.
Senna raakt van de baan in de Tamburello-bocht.
Hij vloog uit de bocht.
Hij raakte van de baan…
…en botste tegen de muur.
Hij is van de baan geraakt en dit lijkt een ernstig ongeluk.
…het ziekenhuis in Bologna…
…naar het ziekenhuis…
Senna's toestand is ernstig.
Het laatste nieuws is dat Senna…
…er slecht aan toe is.
Ayrton Senna da Silva is overleden.
Dit is de officiële verklaring van het Maggiore-ziekenhuis…
…hier in Bologna.
Dit is het nieuws dat we nooit hoopten te brengen.
Ayrton Senna is overleden.
Ayrton Senna was de beste coureur ooit in de geschiedenis van de F1.
Hij was superieur in vrijwel elk aspect van de sport.
Een geweldige persoonlijkheid, als coureur en als mens.
Om 14:16 uur is Ayrton Senna gestorven.
Een van de beste F1-coureurs ooit.
Een tragisch weekend voor de F1, de Braziliaanse coureur, Senna…
…is gestorven door een ongeluk.
Toen ik de crash zag…
…kon ik niet verder met m'n verslag.
Vandaag neemt Brazilië afscheid van z'n geliefde idool, Ayrton Senna.
Meer dan van een drievoudig kampioen, neemt Brazilië afscheid van een held.
Van iemand die trots de Braziliaanse vlag hief op de grootste podia.
De Formule 1 verliest een van z'n grootste namen.
De zondagen hebben hun glans verloren voor het hele land.
olé, olé, olé, ola Senna, Senna
SENNA VOOR ALTIJD WE HOUDEN VAN JOU
VOOR ALTIJD GEMIST
SENNA: VOORBIJ DE TIJD
Ik ben een coureur.
Ik denk dat ik al wist, nog voordat ik in een auto stapte…
…dat ik geboren was om te racen.
Van jongs af aan had ik het gevoel dat de wereld te traag ging.
Alsof ik 'n andere perceptie van alles had.
Vooral van tijd.
M'n moeder zegt dat ik niet heb leren lopen.
Ik heb leren racen.
Ze noemde me 'Kleine Tornado'.
Op een dag stapte ik in de kart die m'n vader voor me gemaakt had.
Daar ontdekte ik wie ik was.
Het was alleen ik, de auto…
…en de baan.
Alleen ik en de tijd.
Dat is het. Ik ben een coureur.
En als coureur, strijd je altijd tegen de tijd.
Maar nooit alleen tegen de tijd.
Het is een onbeschrijfelijke vreugde.
Avontuur, adrenaline.
Puur racen.
Maar toen ik een jongen was, wilde ik alleen racen en winnen voor mezelf.
Maar na 20 jaar racen heb ik geleerd…
…dat niemand alleen wint.
Daarom bleef ik racen.
Want als ik in m'n auto zit, weet ik dat ik nooit alleen ben.
Ik heb echt geluk. Ik heb altijd een geweldig leven gehad.
Maar alles wat ik heb bereikt, kwam door toewijding, doorzettingsvermogen…
…en een sterke drang om m'n doelen te bereiken.
Een drang om te winnen. In het leven, niet als coureur.
En tegen iedereen die nu kijkt…
…zeg ik: wie je ook bent…
…ongeacht je positie in het leven…
…van de rijkste tot de armste mensen…
…streef altijd naar kracht en vastberadenheid…
…doe altijd alles met liefde…
…met een sterk geloof in God, en op een dag zul je er komen.
Hoe dan ook, je komt er wel.
Kunnen we gelijkstaan in 't kampioenschap? -Nee.
Shit. -Er kan maar één winnaar zijn.
Kom hier, pap. Kom hier.
Ik ben echt een fan. Dit is heel leuk.
Na de dood van Ratzenberger en Senna…
…hebben de coureurs een bond opgezet die zich inzet voor veiligheid in de F1.
In de twintig jaar erna waren er geen dodelijke race-ongelukken.
Het Instituto Ayrton Senna is opgericht door Senna's familie…
…om levens te veranderen door onderwijs.
Sinds de oprichting in 1994…
…zijn er meer dan 36 miljoen diensten verleend aan jeugd…
…in ruim 3000 Braziliaanse steden.
Ondertiteld door: Miel Cuppen