Το θέμα με το "Hurt", περισσότερο από κάθε άλλο κομμάτι που έχω γράψει,
είναι πως όταν το έγραφα, ένιωθα μόνος.
Ξέρεις…
Χαμένος.
Όμως…
όλα θα πάνε καλά. Και…
εσύ είσαι καλά.
Ο Τρεντ Ρέζνορ άρχισε να κάνει μουσική ως Nine Inch Nails το 1988.
Το δεύτερο άλμπουμ, The Downward Spiral, σκοτεινό και θεματικό,
έφτασε στο νο 2 των τσαρτς, με εκατομμύρια αντίτυπα.
Το τελευταίο κομμάτι του δίσκου, "Hurt", το έγραψε τελευταίο.
Είναι λες και κάποιος τριγυρνά σε συντρίμμια,
όπου ίσως νιώθει ότι αντικατοπτρίζεται.
Χρόνια μετά, το διασκεύασε ο Τζόνι Κας, και έγινε επίσης πολυπλατινένιο.
Πλέον, ο Τρεντ Ρέζνορ είναι και συνθέτης βραβευμένος με Όσκαρ και Έμμι,
μαζί με τον συνεργάτη του, Άτικους Ρος.
Μα δυο δεκαετίες πριν, ο Ρέζνορ ανέτρεχε στα πιο σκοτεινά κομμάτια της ζωής του
για να ολοκληρώσει το The Downward Spiral.
Είμαι ο Ρισίκες Χίργουεϊ. Κι αυτό είναι το Song Exploder.
ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΣΕΙΡΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX
Όταν ανατρέχω στα νιάτα μου, δεν ήταν δυσάρεστα,
αλλά μοναχικά ως επί το πλείστον.
Είμαι στην αγροτική Πενσιλβάνια, όπου αισθάνομαι βαλτωμένος.
Συνειδητοποίησα απόλυτα ότι υπήρχε…
ένας κόσμος εκεί έξω,
κι έβρισκα παρηγοριά στους δίσκους.
Το The Wall των Pink Floyd, ας πούμε.
Ένιωθα τη μουσική ως ένα μυστήριο, το οποίο έπρεπε να ξετυλίξεις.
Μέσα σ' εκείνο μπορούσα να προβάλλω όσα ένιωθα.
Κι αυτό που άκουγα, έμοιαζε γραμμένο
για μένα.
Ταυτιζόμουν με τη μοναξιά και τον πόνο,
μπορούσα να βάλω τον εαυτό μου εκεί.
Και ήθελα να "σπάσω" εκείνο τον κώδικα.
Μικρός, όταν καθόμουν στο πιάνο, μάθαινα μεν τα κλασικά κομμάτια,
μα όταν ήμουν μόνος, τα χέρια μου έπαιζαν τη μουσική που ένιωθα πως ήθελα εγώ.
Άρχισα να νιώθω πως θα μπορούσα να διοχετεύσω κάτι μέσω εκείνης.
Ήταν άλλη μια γλώσσα με την οποία επικοινωνούσα.
Αρχικά κάνοντας πράγματα και μιμήσεις κομματιών που μου άρεσαν τότε,
μα αυτό που δεν είχα κάνει ήταν να κάτσω κάτω σοβαρά και…
να προσπαθήσω να γράψω.
Το απέφευγα.
Το πείραμα ήταν
να απαντήσω στο ερώτημα αν είχα κάτι να πω.
ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ NINE INCH NAILS ΚΛΙΒΕΛΑΝΤ, 1989
Ένιωθα όμορφα που έπαιρνα τα συναισθήματα της θλίψης, της απόγνωσης,
της μπουνιάς σε τοίχο, την ανάγκη για έκφραση,
και τα μετέτρεπα σε κάτι με ομορφιά μέσα του.
Δεν ήταν κάτι ασφαλές, ούτε πήγαζε από κάποιο προστατευμένο μέρος.
Ήταν απλώς απογυμνωμένο συναίσθημα.
Απροσδόκητα,
άρχισε να έχει απήχηση στον κόσμο.
Με το πρώτο άλμπουμ, Pretty Hate Machine, περιοδεύσαμε πολύ.
Εκείνη την εποχή, η τάση ήταν να μην είσαι mainstream.
Θέλω να σε κάνω να έρθεις εσύ σ' εμένα, αντί να συμβιβαστώ και να έρθω εγώ.
Υπήρχε πρόβλημα με τη δισκογραφική, όμως,
κι είναι δύσκολο, όταν γράφεις το δεύτερο άλμπουμ, να μη σκέφτεσαι
"Θα τους αρέσει αυτό; Μήπως πρέπει να είναι σαν το άλλο;"
Πρέπει να μείνω πιστός σ' αυτό που θεωρώ σωστό, με οποιοδήποτε κόστος.
Ξέρω ποιος θα είναι ο επόμενος δίσκος, κι ότι θα λέγεται The Downward Spiral.
Είχα μια περίτεχνη ιστορία να πω.
Είχα γράψει ένα χρονοδιάγραμμα.
Αυτό είναι το τόξο της ιστορίας.
Το Downward Spiral ήταν η ιστορία κάποιου που προσπαθεί να βρει τη σωτηρία
μέσω σεξ, ναρκωτικών, αυτοκαταστροφής και αυτομίσους,
και που προσπαθεί να βρει σκοπό και αιτιολόγηση.
Πάνω που ολοκληρώνεται η ιστορία του The Downward Spiral,
ο δίσκος αρχίζει να γίνεται μανιακός και αφηρημένος,
μέχρι παραισθησιογόνος.
Έχει επέλθει η παράνοια, και δεν πρόκειται να φύγει.
Το "Hurt" ήταν ένα είδος δεύτερης σκέψης.
Ένιωσα πως θα μπορούσε να είναι ένας μικρός επίλογος στον δίσκο,
μια περισυλλογή με μια αίσθηση απώλειας, μεταμέλειας και λαχτάρας,
που ίσως έκαναν τον δίσκο πολύ πιο δυνατό και ενδιαφέροντα.
Έχω τα αρχικά κανάλια από την κασέτα,
και είναι πολύ διαφορετικά από το τελικό κομμάτι.
Το διατρέχει μια βασική μελωδία πιάνου, που δεν υπάρχει στο τελικό κομμάτι.
ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ DEMO ΜΕ ΠΙΑΝΟ
Το έγραψες στο πιάνο;
Το πιάνο το καταλαβαίνω όσο κανένα άλλο όργανο, βασικά.
Θυμάμαι ότι έκατσα στο πιάνο,
εγώ παραμέρισα και το άφησα να βγει μόνο του.
Μα δεν ήθελα να θυμίζει πιανιστική μπαλάντα.
Ήθελα να δίνει
μια αίσθηση ακουστική και κάπως διαλυμένη, όπως ο πρωταγωνιστής.
ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ ΚΙΘΑΡΑ
Πρέπει να δώσεις προσοχή για ν' ακούσεις τι συμβαίνει.
Μ' άρεσε, όμως, η ιδέα ότι θέλει δουλειά για να το καταλάβεις.
Το κομμάτι διατρέχεται από ένα τρεμούλιασμα,
για να ενισχύσει την αίσθηση "Μόλις βρήκα αυτήν την ηχογράφηση".
Είναι κάτι σκονισμένο, κατεστραμμένο, που του λείπει η σιγουριά,
στα συντρίμμια αυτού που συνέβη.
Εστιάζω στον πόνο
ΦΩΝΗΤΙΚΑ
Το μόνο πράγμα που είναι αληθινό
Έχω αρκετό καιρό ν' ακούσω αυτό το κομμάτι.
Η βελόνα ανοίγει μια τρύπα
Τι ακούς στη φωνή σου;
Είμαι τελείως εκτός τόνου.
Το τραγουδώ πάρα πολύ ήπια.
Φαντάζομαι προέκυψε μετά από πολλές απογοητευτικές προσπάθειες,
όπου το ένιωθα υπερβολικά "τραγουδισμένο" και λιγότερο συναισθηματικό.
Εδώ προσπαθούσα να ακούγομαι ήσυχος κι ειλικρινής.
Αισθάνομαι την αλλόκοτη ντροπή και έκθεση του να δείξω κάτι ενδόμυχο στον κόσμο,
αλλά δεν περνούσε σωστά το μήνυμα.
Και θυμάμαι ότι ευχόμουν να τραγουδούσα σαν τον Μπόουι,
να είχα εκείνο το εργαλείο.
Ήθελα να βγάζει μια αίσθηση από κάτι λιγότερο…
προσβάσιμο.
Έπρεπε να κρυφτώ μέσα στη μουσική.
Ώσπου σκέφτηκα πως αφού κάνω εγώ την παραγωγή, θα κατεβάσω τα φωνητικά.
Παρότι δουλεύει παρόμοια, ήταν πολύ διαφορετικός τότε.
ΑΛΑΝ ΜΟΛΝΤΕΡ ΜΙΞΑΖ
Και λυρικώς…
-ήταν πολύ σπαραχτικός. -Ναι.
Συνεπώς, έδειξε μια σχετική ευαλωτότητα.
Μα πρέπει να του αναγνωρίσουμε πως, παρότι ήταν ευάλωτος…
-Το έκανε. -…ανέλαβε να το κάνει από μόνος του.
Δεν ξέρω αν ο κόσμος κατανοεί πόσο σημασία έχουν οι στίχοι για τον Τρεντ.
-Ναι. -Είναι το σημαντικότερο.
Όταν σου βάζει ένα κομμάτι, πάντα σου δίνει και τους στίχους.
Τους θεωρεί τον λόγο ύπαρξης του κομματιού.
Επικεντρώνομαι στον πόνο
Το μόνο πράγμα που είναι αληθινό
Δεν είναι καν στη μέση του καναλιού, αλλά στη μια μεριά.
Σου το είπα! Ήθελα να κρύβομαι μες στο κομμάτι.
Θα μπορούσες να τα έχεις όλα
Την αυτοκρατορία μου από χώμα
Πραγματικά "κατέστρεψες" τον ήχο.
Ακούς τον πόνο να βγαίνει.
Πρέπει να δώσεις προσοχή για να το ακούσεις, αν σ' ενδιαφέρει.
Υπάρχει κάποιος στίχος στο κομμάτι
που έχει μείνει χαραγμένος μέσα σου μέχρι σήμερα;
Ο λόγος που αποφεύγω να μιλώ για τους στίχους είναι επειδή
ίσως αυτό να αποκαλύπτει κατά πολύ την πρόθεσή μου.
Κατ' εμέ, σημασία έχει τι σημαίνει για σένα το κομμάτι και πώς το νιώθεις.
Έχουν καταστραφεί πολλά κομμάτια, επειδή ο στιχουργός μού είπε τι εννοούσε
ή μου διόρθωσε την άποψη για τον στίχο, παρότι τον βελτίωνε πολύ.
Δυσκολεύτηκες, όμως, να σκεφτείς πώς να τραγουδήσεις αυτά τα λόγια;
Πού το πας;
Τι πας να με ξεγελάσεις να κάνω;
Να μιλήσεις για τους στίχους!
Αυτό που βίωνα το διάστημα που έγραφα το The Downward Spiral,
ήταν ότι δεν ήξερα ποιος ήμουν πια.
Με έβλεπα ως τον μικρό στο δωμάτιό του που ακούει δίσκους,
και δεν ήξερα σίγουρα ποιος ήταν ο τύπος στη σκηνή.
Γαμημένα γουρούνια!
Όλο αυτό διαστρεβλωνόταν, τονιζόταν
και γινόμουν μια καρικατούρα του εαυτού μου.
Σκέψου όλα αυτά σε κάποιον ανίκανο να διαχειριστεί την προσοχή ή τη δόξα.
Θεωρώ πως πάντα με στοίχειωνε μια θλίψη και μια αίσθηση εγκατάλειψης,
ποτέ δεν ένιωσα ότι ταίριαζα κάπου, πάντα ένιωθα παρείσακτος.
Δεν είναι ορθολογικό. Απλώς συμβαίνει συχνά.
Ίσως είμαι ο τύπος που χρειάζεται κάνα δυο μπίρες…
ή οτιδήποτε άλλο, για να καταλάβω ποιος είμαι.
"Α, τώρα νιώθω καλύτερα".
"Τώρα νιώθω πιο σίγουρος μ' αυτό το νέο κέλυφος που έχω".
Ήταν οι ιδανικές συνθήκες για να διαστρεβλωθεί η προσωπικότητά μου.
Δεν έχω περάσει καλύτερα ποτέ στη ζωή μου.
Εκμεταλλευτείτε το όπως θέλετε, χέστηκα.
Προσπαθούσα να βρω ένα νόημα, τη σωτηρία,
να ανήκω κάπου και να μη νιώθω άσχημα.
Φορώ ένα στέμμα από σκατά
Καθισμένος στην καρέκλα του ψεύτη
Γεμάτος διαλυμένες σκέψεις
Που να διορθώσω δεν μπορώ
Ο ήχος με τον οποίο ξεκινά το κομμάτι είναι αυτός.
-Ένας αγαπημένος μας ήχος. -Τι είναι αυτό;
Ο Κόκο ήταν ένα παιδί που ρύθμιζε το στούντιο.
Ένα απ' τα μηχανήματά του ήταν ένα κάπως αρχαίο κουτί επιστημονικής φαντασίας,
που εξέπεμπε θορύβους σε διαφορετικές συχνότητες,
αλλά πραγματικά πανέμορφο ήχο.
Γράψαμε εκείνους τους ήχους κι έγιναν… Ακόμη τους χρησιμοποιώ συνέχεια.
Υπάρχει κι άλλο ένα στρώμα.
Σκεφτόμουν πώς ο σχεδιασμός ήχου στις ταινίες σε κάνει να νιώθεις άβολα,
κρύβοντας πράγματα εκεί μέσα που, υποσυνείδητα, σε κάνουν να νιώθεις κάπως,
διότι αυτό ήταν το νόημα του δίσκου.
"ERASERHEAD" ΣΕ ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΛΙΝΤΣ
Με ενέπνευσαν ιδιαίτερα οι ταινίες του Ντέιβιντ Λιντς.
Όχι τόσο η επίδραση της μουσικής,
αλλά του ήχου.
Υπάρχει ένα καλοριφέρ και νιώθω να τρελαίνομαι. Γιατί;
Διότι εκείνο το βουητό είναι εκκωφαντικό.
Ως εκ θαύματος, θα μπορούσε να σε κάνει να νιώσεις απίστευτα άβολα.
Δεν είναι όλα σχεδιασμένα να σε απωθήσουν,
μα προετοιμάζουν συναισθηματικά το έδαφος γι' αυτό που προσπαθούσα να επικοινωνήσω.
Αρχίσαμε να ενθέτουμε υποσυνείδητους ήχους σε όλο τον δίσκο.
ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΚΙΘΑΡΕΣ
Μπαίνει το ρεφρέν
και πολλές κιθάρες παίζουν στον ίδιο τόνο.
Το συντονίζαμε για να μπουν έγχορδα
και αντικαθιστούσαμε αρκετά περάσματα.
Το θέμα ήταν να βγάζει μια αίσθηση αφέλειας και ανακρίβειας,
και να συνεισφέρει στο αφήγημα του κομματιού,
που μιλούσε για κάτι ανασφαλές.
ΔΟΚΙΜΕΣ ΕΓΧΟΡΔΩΝ;
Λάτρεψα τον ήχο, ποτέ δεν μπόρεσα να καταλάβω τι ήταν αυτό,
κι ακόμη δεν καταλαβαίνω.
Τον σκεφτόμουν αυτόν τον ήχο.
Είχαμε βρει ένα κόλπο, όπου παίρναμε μία νότα
απ' οποιοδήποτε όργανο.
Αυτό ακούγεται σαν έγχορδο, σαν βιολί, μα δεν είμαι σίγουρος ότι όντως ήταν.
Αν το βάλεις σε μια αέναη αντήχηση,
κλειδώνει σε έναν τόνο που ακούγεται σχεδόν σαν εκκλησιαστικό όργανο.
Επειδή δεν βγαίνει από συνθεσάιζερ,
δεν είναι απόλυτα αρμονικό, δεν είναι απόλυτα σωστό. Έχει μια…
Το νιώθεις ανθρώπινο.
Ο σκοπός του ήταν να ρίξει φως.
Ήσουν κάτω απ' το νερό.
Σε φέρνει στην επιφάνεια, δίνοντας έμφαση στην κλιμάκωση του κομματιού.
Σε τι έχω μετατραπεί;
Γλυκύτατέ μου φίλε
Καθόμουν στο πιάνο, θυμάμαι,
κι όταν μπήκε το "Σε τι έχω μετατραπεί",
το ένιωσα σωστό.
Ανατριχιάζω και τώρα που το σκέφτομαι.
Θα μπορούσες να τα έχεις όλα
Θέλω να νιώσεις κάτι συγκεκριμένο.
Το θέμα δεν είναι ένα εντυπωσιακό κιθαριστικό σόλο.
Ένας φανταστικός ρυθμός.
Όχι, είναι η ανατριχίλα. Αυτό έχει τη μεγαλύτερη σημασία.
Θα σε κάνω να πονέσεις
Όταν το τελείωσα, είχα και το γραφιστικό, όλα.
Έτοιμο το άλμπουμ!
Κι είπα "Συγγνώμη, αλλά δεν υπάρχει κάποιο σινγκλ.
Δεν υπάρχει κάτι για το ραδιόφωνο".
Πίστευα πως θα ήταν ο λιγότερο δημοφιλής δίσκος, που έκανα για το κέφι μου,
αλλά έκανε πάταγο.
Το the Downward Spiral κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 1994.
Έγινε επιτυχία σε κριτικούς και κοινό.
Αμέσως πήγε στο νο 2 του Billboard.
Θεωρώ πως έγραψα καλά κομμάτια, αλλά χωρίς να είναι πολύ προφανή.
Έχει περάσματα, αλλά δεν τ' ακούς πάντα με την πρώτη.
Απαιτεί λίγο παραπάνω δουλειά.
Είπες πως ευχόσουν να τραγουδάς σαν τον Μπόουι…
αλλά τελικά ερμήνευσες αυτό το κομμάτι μαζί του.
Ναι.
Δεν το πίστευα.
Πραγματικά σκεφτόμουν…
πόσο καλύτερο να γίνεται;
Το ότι βρέθηκα στη σκηνή δίπλα σ' εκείνον τον τύπο,
που είναι ο ήρωάς μου…
εκείνη η φωνή που τραγουδά τόσο αρμονικά το τραγούδι που έγραψα στο δωμάτιό μου…
ήταν…
απλώς συγκλονιστικό.
Έχω πολύ καιρό ν' ακούσω αυτήν τη διασκευή.
Πραγματικά ένιωσα…
επικυρωμένος.
Και πίστεψα πως όταν κατάφερνα όλα αυτά,
θα έβρισκα λίγη ηρεμία.
Δεν τη βρήκα, και τώρα είμαι πιο δυστυχισμένος από ποτέ.
Το τέρας μου είναι το ίδιο το μυαλό μου. Προσπαθώ να συμβιβαστώ με κάποια πράγματα.
Αυτό που κάνω καλύτερα είναι να εκφράζομαι μέσω της μουσικής,
μα ταυτόχρονα, ξανανοίγουν πολλές πληγές και…
η φευγαλέα ευτυχία ή ικανοποίηση μοιάζει πάντα…
κάνα δυο τετράγωνα παραπέρα.
Στα πλαίσια εκείνου του άλμπουμ εξερευνούσα τρόπους να…
απαλείψω τον πόνο.
Όταν κυκλοφόρησε,
ξαφνικά κατάλαβα… ήμουν ήδη πολλά χρόνια μέσα στον εθισμό.
Πώς συνέβη αυτό;
Συνειδητοποίησα ότι η ιστορία που είχα γράψει για κάποιον αυτοκαταστροφικό ήταν…
Όλα αυτά τα έκανα εγώ ο ίδιος.
Συνοψίζει όλα όσα έχω βιώσει.
Και χρόνια μετά, το "Hurt" αποκτά νέα πνοή
με τη διασκευή του Τζόνι Κας.
ΤΖΟΝΙ ΚΑΣ - "HURT" ΣΕ ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ ΜΑΡΚ ΡΟΜΑΝΕΚ (2002)
Όταν κυκλοφόρησε η διασκευή,
άλλαξε η σχέση σου με τους στίχους σου;
Ως έναν βαθμό, ναι.
Όταν το άκουσα να αντιπαραβάλλεται μ' εκείνη την πολύ πλούσια ζωή,
σε μια περίοδο της ζωής του όπου απέκτησε επιπλέον σημασία,
το ένιωσα πολύ ουσιαστικό.
Εκείνο το διάστημα δεν ένιωθα σίγουρος για την ικανότητά μου να γράφω,
και τη σχετικότητά μου με αυτό,
κι ένιωθα χαμένος.
Εκείνο το κομμάτι ανασάλεψε πάλι
για να μου δείξει κατά κάποιον τρόπο ότι όλα θα πάνε καλά.
Το ένιωσα σχεδόν σαν φίλο, σαν μια αγκαλιά.
Αν μ' είχες ρωτήσει στα 20 μου αν πιστεύω
ότι θα παίζω με τους Nine Inch Nails στα 50 μου ή και ζωντανά,
δεν νομίζω να είχες ακούσει…
"Ναι, οπωσδήποτε" από μένα.
Συνήθως κλείνουμε με το "Hurt"
τα τελευταία εκατό χρόνια που παίζουμε.
Το έχω τραγουδήσει αμέτρητες φορές…
και το λέω διαφορετικά, διότι έχω ζήσει μέσα του.
Το αναλογίζομαι και ανατρέχω πίσω.
"Πώς μετατράπηκα σ' αυτό;"
Έχοντας παίξει αυτό το κομμάτι ζωντανά αμέτρητες φορές…
πάντα ξαναγυρνώ στη στιγμή.
Θυμάμαι πώς ένιωθα.
Πάντα επικρατεί σιγή
και νιώθω ότι επικοινωνώ με τον κόσμο.
Για κάποιον που δεν νιώθει ιδιαίτερα άνετα με κόσμο, είναι…
κάτι δυνατό.
Και τώρα, δείτε το "Hurt" των Nine Inch Nails.
Υποτιτλισμός: Εύα Τανταλίδου