Hayatta
sağ kaldığınız her an sizi daha güçlü yapar.
Görmek istersem, almak istersem bana güzel bir şey
getirecek.
Natalia!
Natalia Lafourcade, Meksika, Vera Cruz'dan bir şarkıcı ve besteci.
2003'teki çıkışından beri
Latin müziğinin en ilham verici sanatçılarından biri oldu.
Oscar ödüllü Pixar filmi Coco'nun tema şarkısını o söyledi.
Bir Grammy ve 12 Latin Grammy'si kazandı.
Bunların arasında Yılın Albümü ve Yılın Şarkısı "Hasta la Raiz" de var.
Anlamı "Köke" demek.
Bu örnekte kökler iki yöne doğru uzuyor:
Natalia'nın kendi geçmişine
ve geldiği yerin toprağına ve tarihine.
Ben Hrishikesh Hirway. Bu da, Şarkıların Hikâyesi.
NETFLIX ORİJİNAL BELGESEL DİZİSİ
MEKSİKA
İki yaşımdayken Veracruz'a geldim.
O zaman annem ve babam ayrılmıştı.
O zaman annem Coatepec'e taşınmaya karar vermişti.
Bak ne kadar leziz.
Her şeyi yemek istiyorum.
Fırından yeni çıktı.
Çok sıcak.
Bunlar sana çok zararlı. Bu kötü.
Burayı seviyorum.
Çok sade ve tanıdık.
Burada hayat çok ucuz ve zengin.
Bir yıl önce bıraktığın fotoları göstereyim mi?
Evet, babamla geldiğimde.
Yakışıklı çocuk. Bak ne yakışıklı.
NATALIA'NIN AİLE DOSTU
Evet. Babamla birliktesiniz.
Kaptan.
Babam müzisyen.
Bir ya da iki yaşımdayken babamın klavsenini çalarken
çekilmiş fotolarım var.
Bach falan çalıyorum.
Babam piyanist olmamı çok istedi.
Ben de "Hayır, klasik müzik çalmak istemiyorum.
Pop, rock çalmak istiyorum." dedim.
Babam çok kızmıştı.
"Bu müzik falan değil." demişti.
Çok katıydı.
Sonra her şey patladı.
Natalia ilk albümünü çıkardığında daha 17 yaşındaydı.
Albümde hit şarkısı "En el 2000" de vardı.
Albüm Meksika'da platin oldu ve listelerde bir numaraya çıktı.
Her şey çok popüler oldu.
Adım her yerdeydi ve...
...her şey çok hızlı oldu.
Müzik endüstrisi benim için çok büyüktü.
Bu kadar çok bilgi için çok küçüktüm.
Bir şey eksikti.
Ne olduğunu bilmiyordum.
İlham konusunda tıkanmıştım.
Kendi müziğimi besteleyemiyordum.
Bir solo sanatçısıydım
ve başarılı bir dönem geçiriyordum
ama aynı zamanda da kendimi mutlu hissetmiyordum.
Bana gerçekmiş gibi gelmiyordu.
O yüzden geri çekilip biraz uzaklaşmam gerekti.
Ruhumda bir şey hasta olmuştu
ve onu iyileştirmem gerekiyordu.
Evimden çok uzağa gitmem gerektiğini biliyordum.
2006 yılında büyük başarısına rağmen
Natalia, Kanada'ya taşındı. Dinlenmek, görsel sanatları üzerinde çalışmak...
...ve müzik sektörünü unutmak istiyordu.
22 yaşındaydı ancak anlaşıldı ki müzikten tamamen kaçamamıştı.
Kendimi müzisyenlerle dolu bir evde buldum.
Büyük müzisyenlerle.
Hiç bilmediğim bir dünyaya açılan bir pencere gibiydi.
Var olduğunu bilmediğim bir müziğe.
Folk,
blues,
afrobeat.
"Vay canına, tamam,
benim dünyamın dışında bir dünya varmış." dedim.
Tekrar yazmaya başladım
ve bunu kendi müziğimle denemeye başladım.
Her gün piyanoda şarkı yazıp piyano çalıyordum.
Sadece gitarımla birlikte kendimi rahat hissetmeye başladım.
Kendimce beste yapmanın bir yolunu bulmaya çalışıyordum
ve bunun yüreğimden gelmesini istediğimi biliyordum.
Ve yaklaşık bir yıl sonra şöyle dedim:
"Belki geri dönüp tekrar denemeliyim
ama bu defa benim yöntemimle."
Natalia birlikte beste yapmak için eski bir arkadaşı olan
Leonel García'yı aradı.
Kendisi albümleri milyonlar satmış bir şarkıcı-bestecidir.
Leonel García, ilk kayıt.
Başlıyoruz.
O zaman zaten arkadaştık.
"Benimle bir şarkı yazar mısın?" diye sordum.
O da "Elbette." dedi.
"Şarkının neyle ilgili olmasını istediğini biliyor musun?" diye sordu.
Ben de cevap verdim, "Memleketim Veracruz'la ilgili
bir şarkı yapmak istiyorum.
Bana sürekli nereden geldiğimi, ne olduğumu
ve beni ben yapan her şeyi
hatırlatan sözler yazmak istiyorum."
"Bu, insanların duygusal açıdan ciddi bağ kurabildikleri bir şey gibi.
Çok gururlu bir şarkı."
Ben de ona "Tamam, ne yapabileceğime bir bakayım." dedim.
Melodiyi ve akorları bulmuştu
sonra dedik ki, "Bunu huapango yapmalıyız."
AKUSTİK GİTAR
Aklıma birçok fikir geldi
ama huapango'ya sanki Meksika'nın
folklor ritmiymiş gibi yaklaşmaya başladım.
Eskiden partilerde hep huapango söylerdim.
Sonradan öğrendim ki ailemizde,
eğlenirken ya da bir şeyi kutlarken
huapango hep oradaydı.
O mutlu bir müzik
ama aynı zamanda bir ciddiyeti de var.
Dinlerken kendinizi özgür hissediyorsunuz.
Onunla dans edip içiyorsunuz.
Bence huapango, Natalia'nın da DNA'sında bulunan bir şey.
Bence bu bağlantı kurmamıza
ve birlikte köklerimizden gelen bir şey yaptığımızı hissetmemize yardımcı oluyor.
Çaldığın bu mu?
Evet. İki şeyi karıştırmak gibi.
Akustik gitarı ve aynı zamanda da Wurlitzer'ı.
Şarkıyı bu iki enstrümandan yaptık.
Bu da daha ziyade pop müzik gibi başka bir yöne
gitmemize yardımcı oldu.
Kurallarımdan biri bunu çok ciddiye almamaktı.
Eğlenip tecrübeyi paylaşmaktı.
O konuda çok katı
ve ciddi olmak istemedim.
Çünkü önceden öyleydim.
Daha şey olmak istedim...
Şöyle düşünmedim: Bu radyoda çalacak
ya da bu reklamda çalacak falan demedim.
Bu daha özgürdü.
Sonra Leonel stüdyoya girip şarkıyı söylememi istedi.
İnsanları heyecanlandırıp gururlandırmak istiyorsanız
onlara bazı cümleler, kelimeler vermeniz gerekir.
Onları kökleriyle ve hisleriyle bağ kurmuş
gibi hissettirecek şeyler.
Geçiyorum nehirlerden
Yürüyorum ormanlarda
Bayılıyorum güneşe
Her gün çıkarıyorum dikenleri
Kalbimin derinliklerinden
Sözleri onları söyleyerek keşfediyordum.
Bu da söylediğim şarkıyla
ve onun geldiği yerle
daha güçlü bağ kurmamı sağladı.
Geceleri ateşliyorum rüyaları
Temizlemek için Kutsal dumanla Her hatırayı
Şarkıda yanan rüyaları ve tüm hatıraları kutsal dumanla
temizlemekten bahsediliyor.
Kopal var. Yaktığınız bir öz.
Onun bir dumanı var.
Bu kopal'le auranızı ve enerjinizi
temizlediğiniz söylenir.
-Onun gibi bir şey. -Evet.
Yazdığımda adını
Mavi fonlu beyaz kumlara
Gökyüzüne baktığımda
Acımasız bir gri bulutun içinden çıkarsın
Bir akşamüstü tırmandım Yüksek bir tepeye
Anlayacaksın bakınca geçmişe
Unutmadım seni
Unutmadığın kim?
Hayatımı, anılarımı
en zor, en tatlı anlarımı unutmuyorum.
Sanki tüm iyi ve kötü şeylerin ruhlarıyla konuşuyor gibisin.
Altı yaşımdayken bir kaza geçirdim.
Hayatımda ilk kez bir ata binmek istedim.
Annem atları gördü. Çok büyüklerdi.
Bana "Onlardan birine kesinlikle binemezsin." dedi.
Ben de "Bunu çok istiyorum." dedim.
Sonra düştüm ve atın tekmesini yedim.
İyileşme süreci çok zorluydu.
Görmem, yürümem, konuşmam, herhangi bir şey yapmam
çok zordu.
Doktor anneme "Okulu bitiremeyebilir ya da üniversiteye gidemeyebilir." demiş.
Annem de "Bu imkânsız." demiş.
Sonra da tedaviyle müziği karıştırmaya başlamış
ve bu da işe yaramış.
Bu beni müziğe daha çok yaklaştırdı çünkü o benim ilacımdı.
Hayatımın akışını değiştirdi.
Benim durumunda, beni ben yapan şeylerin
bazıları da kötü olaylardı.
Normalde, "Tamam. O anı unutmak istiyorum.
Düşünmek istemiyorum." dersiniz.
Ama aslında o anlar size bir şeyler öğretir.
Kendinizi sevmekle ilgili çok şey öğretir.
Şöyle bir şey demenin yoludur.
"Mükemmel olmayabilirim
ama ben buyum ve kendimi seviyorum." Sanki,
"Bu şekilde seni koruyorum. Hâlâ içimdesin."
Bu şekilde seni koruyorum Hâlâ içimdesin
Derin bir sound yakalamak istedik
bas ya da davulun altını dolduracak
elektrik gibi bir şey.
Davulların çalınış biçimi
çok trival bir sound.
Gerçek bas kaydetmiştik ama sonra sildik
çünkü şarkının
sade bir havası olmasını istedik.
Bas kalsaydı
sizi o histen uzaklaştıracaktı.
Elektrogitarları Gustavo Guerrero çaldı.
Kendisi gitaristim.
O melodiyi ilk başta ksilofonla çalıyorduk.
Kulağa çok güzel geliyordu.
Afrika etkisini düşünüyorduk.
Sonra o melodiyi gitara geçirdik.
GERİ VOKALLER
İnanılmaz bir geri vokal buldu. Çılgınca bir şeydi.
Bu albümün çok şahsi olacağını öğrendiğim anda
size bir doku verebilmek için
sesler bir şeyler deniyordum.
ORKESTRA
Bu yaylılar kısmını kaç müzisyen çalıyor?
Onu albüme katkı sağlamak isteyen
bir grup öğrenciyle kaydettik.
Stüdyoda yapımcı olarak Cachorro López vardı.
Ona neler yaptığımızı gösterdik.
Orkestra gibi müzisyenlerin çaldığı
yüzden fazla kanal vardı.
-Sadece yaylılar değil mi? -Sadece bu değil.
Çok daha fazlasıydı.
Yapımcı bize "Şarkıyı mahvediyorsunuz." dedi.
"Sesini ve sözleri duymak istiyorum
o yüzden hepsini kaldıralım." dedi.
Pirinç çalgıları, perküsyonu
her şeyi çıkarmaya karar verdik.
Sadece yaylıların en önemli kısmını bırakacaktık
çünkü bir şeyden uçarak uzaklaşırken böyle hissedersiniz.
Sizi daha güçlü yapan bir sürü şeyi yaşarken de.
Bu hissin aranjmanda kalmasını istedim.
Sonra bir anda "Hasta la Raíz" çıktı.
Şarkı oradaydı.
"Hasta la Raíz" 2015 mart ayında çıktı
ve Natalie Meksika'da yine bir numara olurken albüm çift platine ulaştı.
Rolling Stone Mexico ona Latin Amerika'nın en önemli besteci
ve icracılarından biri dedi.
Turnesinde sadece en az 100 yıllık salonlarda sahne alarak
ülkesinin tarihini gururlandırmaya devam etti.
Nat'in o şarkıdaki canlı performansı
inanılmaz etkileyici.
Onu canlı gördüğünüzde yapabildiği şeyler sizi çok etkiliyor
çünkü benim için bir sanatçıyı iyi yapan canlı performansıdır.
Çalalım mı?
Çalalım.
"Hasta La Raíz" çalalım.
Gel buraya.
Los Cojolites!
Los Cojolites Grammy adayı bir müzik topluluğu.
Veracruz'un geleneksel folk müziği olan son jarocho çalıyorlar.
Seni içimde taşıyorum
Köke
Daha iyi büyüyebilesin diye
Burada olacaksın
Saklasam da kendimi Dağın ardına
Bulsam da şeker kamışı dolu bir tarla
Hiçbir yolu olmayacak ay ışığım
Ayrılıp gitmenin
Natalia Veracruz müziği sevgisi üzerinden
bize bağlanmış olan biri.
Kendisi geleneksel müziğin daha önce duyulmadığı yerlerde
duyulması için bir köprü yarattı.
Şüphesiz ki Veracruz'da onu seviyoruz
ve özellikle şimdi bize kimlik veren müziği bulmak için
bulunduğumuz bu yolda.
Çoğu kişi onu bir aşk şarkısı sandı.
Bana gelip şöyle diyenler oldu:
"Natalia, bu şarkıyı seviyorum. 'Hasta la Raíz'i. O benim babam.
Babam yeni öldü ve bu şarkı benim babam.
Çok teşekkürler."
Şarkının gerçek anlamı bu değil ama bir anlamda da öyle
çünkü babanızın sizin için önemli olan her şeyini
ebediyen saklayacaksınız.
O gitmiş olsa da sizinle kalıyor.
-Çok teşekkürler. -Teşekkürler. Ben de teşekkür ederim.
Terapi için.
Ağlayacağım.
Şimdi de Natalia Lafourcade'den "Hasta la Raíz"in tamamını dinliyoruz.
Alt yazı çevirmeni: Orhan Cevher