NETFLIX — SERIAL ORYGINALNY
Ziemia, dom milionów gatunków.
Ale co może żyć dalej?
Astronomowie odkryli tysiące planet
poza Układem Słonecznym.
Wierzą, że są ich biliony więcej.
Jeśli życie istnieje choćby na ich ułamku,
to wszechświat musi tętnić życiem.
Wszystkie żywe istoty mają te same potrzeby.
Muszą jeść…
rozmnażać się…
i ewoluować.
Przenosząc zasady rządzące życiem na Ziemi
na resztę wszechświata…
możemy sobie wyobrazić,
co żyje…
w obcych światach.
Astronom jest chodzącym tematem do rozmowy.
Zawsze pytają mnie o to samo. O to, co jest w czarnej dziurze,
i o to, co naprawdę wszystkich ciekawi:
„Czy poza Ziemią istnieje życie?”.
Rozmowa zawsze schodzi na to miejsce.
ASTROFIZYK
STREFA 51, STAN NEVADA, USA TAJNE
Strefa 51 to tajna baza amerykańskich sił powietrznych.
Jej istnienie oficjalnie uznano dopiero w 2013 roku.
OBIEKT WOJSKOWY ZAKAZ WSTĘPU
Co się tam naprawdę dzieje?
Nikt tego nie wie.
Ale niektórzy twierdzą, że wiedzą. Zwolennicy teorii spiskowych
sądzą, że trzyma się tam ciała kosmitów.
Martwi obcy z rozbitych statków trafiają gdzieś tam
i lądują w lodówkach czy innym ustrojstwie,
w którym trzyma się ciała kosmitów.
To właśnie tam trzymane są wszystkie tajemnice,
o których nie wolno nam wiedzieć.
STREFA 51
Na tym filmie rzekomo uwieczniono ciało kosmity
badane w Strefie 51.
Ale to nagranie to oszustwo…
utrwalające przekonanie, że kosmici są wśród nas.
ZIEMIANIE WITAJĄ KOSMITÓW RESTAURACJA – BAR – MOTEL
Większość ufologii przypomina opowiastkę science-fiction,
bo w rzeczywistości nią jest.
Ale pomimo głupoty ufologii
wierzę, że we wszechświecie istnieje inne życie.
Jako naukowiec jestem co do tego coraz bardziej przekonany,
bo wskazują na to liczby.
SAMOLOTY NISKOLATAJĄCE
Kilka lat temu ja i mój kolega
spróbowaliśmy zebrać wszystkie dostępne nam dane
i zapisaliśmy równanie, które pozwoliło nam
obliczyć łączną liczbę planet,
na których mogłyby żyć cywilizacje.
Odkryliśmy, że jest dziesięć miliardów
bilionów
planet…
we właściwym miejscu, gdzie może powstać życie i cywilizacje.
Każda z tych planet to eksperyment.
Teza, że na żadnej poza naszą nie rozwinęłaby się cywilizacja…
jest mało prawdopodobna.
Skoro obce cywilizacje są tak statystycznie prawdopodobne,
to czemu astronomowie ich nie znaleźli?
Gdzie są wszyscy?
Pomyślcie o tym tak:
w Pacyfiku znajduje się ponad 708 milionów miliardów litrów wody.
Jeśli wrzucę do wody to wiadro…
a teraz je wyciągnę…
i zajrzę do środka…
Dobra. Co tu mamy?
Nic.
Czy to, że nie znalazłem życia we wiadrze, oznacza, że nie ma go w całym Pacyfiku?
To byłoby szaleństwo. Jest tam wiele różnych form życia.
Wydry, wieloryby, ośmiornice, meduzy…
Bóg wie, co jeszcze.
Ale nie ma ich w tym wiadrze.
Dlatego to idealna metafora
poszukiwań pozaziemskiej inteligencji.
Patrzenie na pojedynczą gwiazdę jest jak wrzucanie wiadra do oceanu.
Musimy przyjrzeć się wielu gwiazdom
i przeszukać wiele danych,
żeby znaleźć wskazówkę prowadzącą do innej cywilizacji.
Jakie obce cywilizacje mogą istnieć w bezkresnym kosmosie?
Wyobraź sobie planetę liczącą dziewięć miliardów lat,
dwa razy starszą od Ziemi.
Na tyle starą, by rozwinęło się na niej życie o wyższej inteligencji.
Oto Terra.
Kiedyś był to żyzny świat.
Teraz jest jałowy.
Ale życie wciąż może się tu rozwijać…
pod sztucznymi kopułami.
Rośliny przerabiają światło słoneczne na glukozę…
karmiącą mieszkańców Terry.
W każdym zbiorniku znajduje się tkanka mózgowa superinteligentnej istoty.
Istoty wyewoluowały tak, że nie potrzebują już ciała.
Są wyłącznie tkanką nerwową.
Nigdy się nie starzeją.
Nie umierają.
Są monitorowane i utrzymywane przy życiu przez roboty.
Każda jest odrębną jednostką.
Ale wszystkie są połączone i myślą wspólnie.
To inteligencja zbiorowa.
To wysoce zaawansowana cywilizacja.
Na Ziemi ludzie są jedynym gatunkiem, który stworzył cywilizację.
Czemu inne inteligentne stworzenia nie zrobiły tego samego?
SEATTLE, STAN WASZYNGTON, USA
Ośmiornica najbardziej na naszej planecie
przypomina obcą inteligencję.
Ośmiornice należą do gromady głowonogów.
Podążały zupełnie inną ścieżką ewolucji.
Ośmiornica ma w każdym ramieniu osobny układ nerwowy.
W każdym ramieniu jest około 14 milionów neuronów.
Każde ramię może podejmować niezależne decyzje.
Można powiedzieć, że ośmiornica ma dziewięć osobnych mózgów.
Mam ochotę jej dotknąć.
Klocki Lego dość trudno rozdzielić.
Ciekawe, czy ośmiornica sobie z tym poradzi.
To jasne, że ośmiornice są bystre.
Ale bystrość nie wystarczy, by stworzyć cywilizację.
Kluczowa jest współpraca,
dzielenie się pomysłami
i przekazywanie wiedzy z pokolenia na pokolenie.
Nasza kultura stale się rozwija.
Tworzymy na bazie wcześniejszych wynalazków.
Dobra.
Weźmy tę taksówkę.
Koła wynaleziono ponad pięć i pół tysiąca lat temu.
Żelazo zaczęto wytapiać ponad cztery i pół tysiąca lat temu.
Wulkanizowaną gumę przerabia się na opony od około 180 lat.
Te wynalazki
były konieczne do zbudowania czegoś tak złożonego, jak to auto.
A taka ośmiornica do wszystkiego musi dojść sama.
Nie ma ulepszeń i opierania się na poprzednich rozwiązaniach.
To ograniczające, nawet jeśli masz dziewięć mózgów.
Cywilizacje są jak żywe organizmy…
z milionami połączonych części.
To ta łączność
pozwala im się rozwijać.
AKTYWNOŚĆ GWIAZDY
Ale cywilizacja na Terrze jest w niebezpieczeństwie.
Jej gwiazda jest dwa razy starsza od naszego Słońca.
A gdy gwiazdy się starzeją, stają się większe i jaśniejsze.
W końcu planeta Terra zostanie spalona.
Terranie realizują więc plan ucieczki…
by skolonizować inną planetę w tym samym układzie słonecznym…
dalej od gwiazdy niż Terra.
Na tym świecie jest lód, ale nie ma atmosfery.
Trzeba ją wyprodukować.
To inżynieria na skalę planetarną.
Wielkie maszyny topią czapy lodowe,
by uwolnić parę i gaz…
tworząc atmosferę wystarczającą do ogrzania planety.
Tak wielki projekt wymaga ogromnej ilości energii…
dostarczanej bezpośrednio ze starzejącej się gwiazdy.
Zdolność do ujarzmiania energii to podstawa samej cywilizacji.
MARRAKESZ, MAROKO
Po części próbuję przewidzieć przyszłość.
Patrząc w przeszłość, można wpaść na wiele pomysłów.
Istnieją pewne podstawowe tendencje, które możemy wykorzystać,
by przewidzieć przyszłość.
Średnią długość życia, zamożność, rozmiar populacji…
Wiele mówi nam ilość energii wykorzystywanej przez cywilizację.
FUTUROLOG
Im większy dostęp do energii,
tym potężniejsza cywilizacja.
To tajemnica postępu.
Od epoki kamienia do dziś.
Uwolnienie ciepła i energii w węglu
pozwoliło nam uzyskać temperatury topiące metale
do produkcji narzędzi i broni.
Później wykorzystaliśmy paliwa kopalne, takie jak węgiel i gaz,
do stworzenia pojazdów, które pozwalają nam się przemieszczać
o wiele szybciej, niż kiedykolwiek wcześniej.
Ale największym źródłem energii jest oczywiście nasza gwiazda.
Elektrownia Noor to największy tego typu kompleks na świecie.
Pół miliona luster na skraju Sahary.
Mamy tu heliostaty,
które śledzą ruch Słońca po niebie
i skupiają całą energię na tej wieży.
Ta energia wypływa na cały świat
i napędza współczesną cywilizację.
Coraz więcej środków transportu,
światła, rolnictwo.
I ważną tu klimatyzację.
Wszystko, co daje nam bezpieczeństwo,
pracę i rozrywkę, pochodzi od elektryczności.
A coraz więcej elektryczności
pochodzi z takich elektrowni słonecznych.
Ale ludzie używają tylko ułamka energii dostępnej ze Słońca.
Każdej godziny do Ziemi dociera 430 trylionów dżuli energii Słońca.
To jak 2000 bomb zrzuconych na Hiroszimę na sekundę.
Mnóstwo energii. Ile wykorzystujemy?
Ludzkość wykorzystuje 410 trylionów dżuli… rocznie.
Przez rok nie wykorzystujemy
całej energii, jaką Słońce posyła nam w godzinę.
A gdyby udało nam się ją opanować i zasilić nią naszą cywilizację?
Jakich cudów moglibyśmy dokonać?
Jakie miejsca moglibyśmy odkryć?
Według astrofizyków
prawdziwie zaawansowana cywilizacja będzie pobierać całą swoją energię…
prosto z gwiazd.
Według tego kryterium cywilizacja Terry jest na najwyższym poziomie zaawansowania.
Zbudowała panele słoneczne w kosmosie,
blisko swojej gwiazdy…
i dla maksymalnego efektu.
Ale gdy gwiazda staje się większa i jaśniejsza,
staje się też niestabilna.
Rozbłysk słoneczny.
Prędzej czy później, taki sam los czeka także Terrę.
Zostanie unicestwiona przez własne słońce.
Rozwiązaniem jest jak najszybsze skolonizowanie nowej planety.
Nie ma tu żadnych form życia.
Całą pracę wykonują maszyny.
Potrafią myśleć samodzielnie i podejmować własne decyzje.
Posiadają sztuczną inteligencję.
Jeśli ludzie mają tworzyć kolonie w kosmosie,
ich podstawy powstaną w ten sam sposób:
dzięki pracy robotów.
A roboty te zaprojektują
Philip Metzger i jemu podobni.
Fizyk całe swoje życie spędził w bliskości programu kosmicznego.
Mój ojciec pracował w tym budynku.
Pomógł zbudować rakiety Saturn V,
które były na tyle duże, by zabrać ludzi na Księżyc.
Apollo 11, tu operacja startowa.
Zespół startowy życzy wam powodzenia.
Dziękujemy. Na pewno się uda.
PRZYLĄDEK CANAVERAL FLORYDA, USA
Nigdy nie zapomnę lotu Apollo 11.
Miałem siedem lat.
Obserwowałem start zza rzeki.
Latały helikoptery.
Ludzie przybyli z całego świata,
by oglądać lot na Księżyc.
To były emocje!
Astronauci czują się dobrze. Pozostało dwadzieścia sekund.
Piętnaście sekund, nawigacja inercyjna.
Dwanaście, jedenaście,
dziesięć, dziewięć,
rozpoczyna się zapłon,
sześć, pięć, cztery, trzy, dwa, jeden…
zero.
Start!
Mamy start.
Gdy wzbił się w niebo, widać było długi, piękny płomień
migoczący na wodzie.
Moduł odłączony?
Potwierdzamy.
Dorastając, chciałem budować rakiety.
Philip został naukowcem NASA.
Ale zamiast projektować rakiety,
zajął się robotyką.
Jeśli chcemy dokonać w kosmosie wspaniałych rzeczy,
to potrzebujemy robotów.
RASSOR jest przystosowany do pracy w trudnych warunkach.
Wspina się na skały.
Gdy utknie, samodzielnie się ratuje.
Gdy się przewróci, potrafi się podnieść.
W każdej sytuacji wybrnie z kłopotów.
Najprostszą rzeczą, jaką moglibyśmy pozyskać z planety, jest regolit,
piach pokrywający powierzchnię planety.
Można z niego wydobyć metale.
Albo wytworzyć z niego materiały izolacyjne.
Czy paliwo rakietowe.
Ale wydobycie wymaga inteligencji.
Trzeba wiedzieć, czego szukać i gdzie.
Nie możesz się zgubić ani utknąć.
Potrzeba więc sprytnej maszyny, takiej jak RASSOR,
by zbudować przemysł w kosmosie.
Świętym Graalem robotyki jest samoreplikacja.
Maszyna, która potrafi robić własne kopie.
To koło zapasowe dla RASSOR-a.
Część robota stworzona przez robota dla innego robota,
przy użyciu kosmicznych surowców.
To wczesny przykład ewolucji maszyn w kierunku
zamkniętego systemu robotów, które mogą się samopowielać w kosmosie.
Gdy masz już samopowielające się roboty, możesz dotrzeć wszędzie.
Nie ma żadnych granic.
Bez wkładu jakiejkolwiek formy życia,
roboty przerabiają planetę,
przygotowując ją do kolonizacji.
Czas opuścić Terrę.
Każdą z kopuł zaprojektowano na tę chwilę.
Do wejścia na orbitę.
Stamtąd polecą do nowego domu.
Kopuły posiadają własne systemy podtrzymywania życia.
Ale są bezbronne
wobec wybuchów promieniowania słonecznego.
Nic nie wyewoluowało do przetrwania w próżni kosmosu.
To samo dotyczy obcych, jak i ludzi.
Michael Foale wie wszystko o niebezpieczeństwach podróży kosmicznych.
W 1997 roku był amerykańskim gościem na rosyjskiej stacji orbitalnej Mir…
podczas pierwszej kolizji w kosmosie.
Rosyjski dowódca, Wasilij, i członek jego załogi
próbowali opanować siedmiotonowy moduł
i zacumować go, bez radaru i pomiarów prędkości i odległości…
ASTRONAUTA
…do stacji kosmicznej.
Czułem, jak stacja…
Widziałem, jak stacja poruszała się wokół mnie. Usłyszałem huk.
Wtedy pomyślałem, że mogę tam zginąć.
Patrzyłem na śruby
i czekałem, aż puszczą,
a ja zobaczę próżnię kosmosu.
Wentylatory, światła, komputery… Wszystko padło i zrobiło się cicho.
Zapadła całkowita cisza.
Robiło się zimno.
Straciliśmy zasilanie!
Ciśnienie 602.
Zaczęło mi strzelać w uszach.
Traciliśmy szczelność.
Powietrze opuszczało stację kosmiczną.
Umarlibyśmy w ciągu 23 minut,
gdybyśmy nie uszczelnili stacji.
Zacząłem pomagać Saszy z kablami.
Rozplątywanie ich mogło trwać wiele godzin,
a nam zajęło to sześć minut.
Wsadziliśmy właz na miejsce, a on się przyssał.
Powstrzymaliśmy dekompresję.
Byłem przy oknie, patrzyłem na galaktykę
i powiedziałem:
„Wiem, że mieliśmy kiepski dzień, ale to naprawdę piękny widok”.
Wyczuwasz… a przynajmniej próbujesz wyczuć wszelką obecność we wszechświecie.
Michael Foale uczestniczył łącznie w sześciu misjach kosmicznych.
Włosy odlatują.
Ale każda sekunda spędzona poza Ziemią
zwiększała dawkę promieniowania.
Na Ziemi tez jesteśmy na nie wystawieni,
ale na orbicie
promieniowania jest tysiące razy więcej.
To promieniowanie znacznie szybciej niszczy nasze DNA.
A mechanizmy naprawy, które wykształciliśmy,
sobie z tym nie radzą.
Gdy wracałem z moich misji,
okazywało się, że cztery procent moich białych krwinek zawierało mutacje.
Z większością z nich radzą sobie pozostałe limfocyty.
Ale niektóre niestety nie umierają.
Namnażają się, mutują i zmieniają się w raka.
To podstawowe ryzyko dla astronautów.
Jeśli uda nam się wyruszyć w stronę gwiazd,
to do celu mógłby dotrzeć tylko jeden statek na sto.
Dalekie podróże kosmiczne zawsze będą ryzykowne,
nawet dla inteligentnych kosmitów.
Nie ma żadnej ochrony przed nagłym wybuchem promieniowania.
Ale na tych, co dotrą do końca podróży,
czeka nagroda:
Nowa Terra.
Zamiast przystosować się do innego świata,
istoty stworzyły kopię starego.
Oto zalety zaawansowanej cywilizacji.
Ale jak długo potrwają dobre czasy?
Gwiazda rośnie. Jest coraz większa i jaśniejsza.
Wydziela coraz więcej promieniowania.
W końcu nowa planeta stanie się martwa jak Terra.
Obcy znowu będą musieli się przenieść,
na inną planetę, jeszcze dalej od gwiazdy.
Mobilność daje im przewagę.
Mogą przenosić się z planety na planetę,
tworząc na nowo swój dom.
Być może jakaś obca cywilizacja zmierza już w stronę Ziemi.
A jeśli tak, to czy mamy się ukrywać?
A może się ujawnić?
Dobrze.
Zakończę…
Na koniec powiem wam, dlaczego powinniśmy rozpocząć nadawanie
i dlaczego teraz.
ASTROBIOLOG
Doug Vakoch chce nawiązać kontakt z potencjalnymi obcymi,
wysyłając im wiadomości radiowe.
Ale najpierw musi przekonać astronomów na Ziemi,
że to dobry pomysł.
To tu wszystko się zaczęło.
To największy radioteleskop, jaki powstał.
OBSERWATORIUM ARECIBO PORTORYKO
Jest tu coś niesamowitego.
Same rozmiary tego miejsca.
To tutaj, w 1974 roku, wysłaliśmy pierwszą wiadomość ludzkości w kosmos.
Zaczyna się od sygnałów, odliczających od jednego do dziesięciu.
Po pokazaniu obcym, jak liczymy,
używamy tych liczb, by opisać
niektóre z najważniejszych pierwiastków.
A potem…
mówimy, jak wyglądamy,
ilu nas jest,
jak wysocy jesteśmy.
Teraz opisujemy nasz Układ Słoneczny.
I wreszcie – sam teleskop, z którego pochodzi wiadomość.
Sygnały z wiadomości Arecibo
można ułożyć w piktogram informujący inteligentnych kosmitów
o życiu na Ziemi.
Ale był to jednorazowy przekaz,
skierowany w stronę gromady gwiazd oddalonej o 25 000 lat świetlnych.
Gdybyśmy w tym samym czasie nadawali do pobliskich gwiazd,
moglibyśmy dostawać dziś odpowiedzi od tysięcy gwiazd.
Ale tego nie zrobiliśmy, więc nic nie wiemy.
Nie wysłaliśmy więcej wiadomości, bo się boimy.
Kinowe przeboje science-fiction
pokazują kosmitów, którzy nas unicestwiają.
Przyjęliśmy to za pewnik.
Myślę, że największym wyzwaniem jest obawa niektórych ludzi,
że wysyłanie wiadomości doprowadzi do inwazji obcych.
Najłatwiejszą odpowiedzią jest to, że Ziemia od dwóch miliardów lat
daje dowody na istnienie życia.
Jeśli są jacyś paranoiczni kosmici,
którzy chcą unicestwić konkurencję,
to mieli dość czasu, by tu przybyć. I nic.
Zamiast wysyłać pojedyncze wiadomości,
Doug chce wysyłać ich tysiące,
gdy teleskop Arecibo ma przestój.
Radioastronomowie mogą pracować o każdej porze.
Ale ja lubię to robić w nocy.
Kofeina jest niezbędna dla astronomów.
Pracujemy późno w nocy i musimy być przytomni.
Raz w miesiącu
Arecibo przygląda się ostatnio odkrytym asteroidom.
Często zdarza się przerwa, może godzina,
w której nie nadaje w żadnym konkretnym kierunku.
Proponuję, żeby Arecibo wykorzystał luki w grafiku
do transmisji w kierunku okolicznych gwiazd,
na wypadek gdyby na ich orbitach znajdowały się jakieś istoty.
Co miesiąc moglibyśmy objąć nadawaniem około 50 gwiazd,
które mogą podtrzymywać inteligentne życie.
Dla mnie to oczywiste. Powinniśmy to robić.
Niektórzy nazywają to „dołączeniem do galaktycznego klubu”.
Dziwne w tej analogii jest to, że nikt nie mówi
o płaceniu składek ani nawet o zgłoszeniu się.
A tym jest wysyłanie wiadomości inteligencji pozaziemskiej.
W ten sposób możemy nawiązać pierwszy kontakt.
Dzięki.
Dziękujemy za ciekawą prezentację, Douglasie.
Wysyłając wiadomości w stronę innych gwiazd,
w najlepszym wypadku otrzymamy odpowiedź za dziesięć, 20 lat.
Ale realistycznie może to potrwać tysiące lat.
Więc robimy to
nie dla siebie, ale dla naszych dzieci i wnuków.
A nawet dla obcych.
Osiem, siedem, sześć,
pięć, cztery, trzy,
dwa, jeden.
Start misji.
W 2018 roku na orbitę trafił najnowszy teleskop poszukujący planet.
Znajduje dowody na istnienie nowych światów
na nocnym niebie.
Astronomowie sądzą, że to tylko kwestia czasu,
zanim odkryjemy obce formy życia.
Możliwe, że także inteligentne istoty.
Kiedyś się przekonamy.
Do tego czasu możemy tylko zgadywać, kto i co tam jest.
Napisy: Aleksandra Basińska