NETFLIX ORİJİNAL BELGESEL DİZİSİ
Dünya, milyonlarca türün evi.
Peki ötesinde neler yaşıyor olabilir?
Gök bilimciler Güneş sistemimizin dışında
binlerce gezegen keşfetti.
Ve trilyonlarcası daha olabilir.
Sadece bir kısmında bile hayat varsa...
...o zaman evren, yaşıyor olabilir.
Tüm canlıların ihtiyaçları aynıdır.
Beslenmek.
Üremek.
Evrimleşmek.
Dünya'daki hayatın yasalarını
evrenin geri kalanına uygularsak...
...uzaylıların dünyalarında nelerin yaşıyor olabileceğini...
...tahmin edebiliriz.
Gök bilimci olmak sohbet malzemesi olmak gibidir.
Hep iki soru sorulur. "Kara deliğin içinde ne var?"
Bir de insanların asıl ilgilendiği,
"Peki ya evrenin başka yerinde yaşam?"
Sonra neredeyse her seferinde buraya geliyoruz.
51. BÖLGE ABD
GİZLİ
DUR
51. Bölge, gizli bir ABD Hava Kuvvetleri üssüdür.
Varlığı ancak 2013'te resmen tanınmıştır.
Peki orada gerçekten ne oluyor?
Kimse bilmiyor.
Tabii bazıları bildiğini sanıyor.
İnananlar ve komplo teorisyenleri
uzaylı cesetlerinin orada olduğunu düşünüyor.
Düşen uzay gemilerindeki tüm ölü uzaylılar burada bir yerde
ve buzdolabı ya da çözücü gibi şeylerde tutuluyormuş
ya da uzaylı cesedi için ne lazımsa işte.
Bilmemizi istemedikleri tüm sırlar
işte burada saklanıyormuş.
51. BÖLGE
Bu görüntüler, 51. Bölge'de gerçekleşen
sözde bir otopsiyi gösteriyor.
Ama bu video sahte.
Uzaylıların aramızda olduğu fikrini sürdürmek için yapılmış.
KÜÇÜK UZAYLI OTELİMİZE HOŞ GELDİNİZ DÜNYALILAR
Ufolojinin çoğu zaman bilim kurguya benzeme sebebi
zaten bilim kurgu olması.
Ama ufoloji saçma olsa da
evrende hayat olduğuna inanıyorum.
Ve bilim insanı olarak bana mantıklı geliyor
çünkü sayıların bizi oraya götürdüğüne inanıyorum.
DÜŞÜK İRTİFALI UÇAK
Birkaç yıl önce bir meslektaşımla
elimizde olan tüm müthiş verileri aldık
ve bir uygarlığa sahip olabilecek
toplam gezegen sayısını hesaplamak için
bir denklem yazdık.
Bulduğumuz sonuca göre, on milyar...
...trilyon...
...gezegende...
...hayat ve muhtemelen uygarlıkların oluşması mümkün.
Bu gezegenlerin her biri esasen bir deney.
Ve bizimki dışında hiçbirinde uygarlık olmaması...
...pek olası değil.
Uzaylı uygarlıklar istatistiksel olarak bu kadar mümkünse
neden gök bilimciler onları bulamadı?
Herkes nerede?
Şöyle düşünün.
Pasifik Okyanusu'nda 708 milyon milyar litre su var.
Şimdi bu kovayı alıp suya atsam...
...ve geri çekip...
...içine baksam...
Pekâlâ. Ne görüyoruz?
Hiçbir şey.
Pasifik Okyanusu'nda hayat yok demem için
kovamda hayat olmaması yeterli midir?
Saçma olur, değil mi? Okyanus hayat dolu.
Su samurları, balinalar, ahtapotlar, denizanaları
ve Tanrı bilir daha neler var.
Sadece bu kovada yoklar.
Bence dünya dışı yaşam arayışı için mükemmel bir metafor.
Tek bir yıldıza her bakışımız okyanusa bir kova atmak gibi.
Bir sürü yıldıza bakmamız
ve bir sürü veriyi taramamız gerek.
Ancak o zaman başka bir uygarlığa ait bir ipucu bulabiliriz.
Uzayın sonsuzluğunda nasıl uzaylı uygarlıkları olabilir?
Bir düşünün, dokuz milyar yıllık, Dünya'dan iki kat yaşlı bir gezegen.
Çok ileri bir zekânın evrilebilmesi için yeterli yaşta olsun.
Bu, Terra.
Bir zamanlar bereketli bir dünyaydı.
Artık çorak.
Ama yine de yapay kubbelerin içinde...
...yaşam gelişebilir.
Bitkiler Güneş ışığını glikoz enerjisine çevirir...
...ve Terra sakinlerini besler.
Her kutunun içinde süper zeki bir varlığın beyni var.
Zamanla evrilmişler ve vücutlarına ihtiyaç duymuyorlar.
Sadece sinir dokusu olarak varlar.
Asla yaşlanmıyorlar.
Asla ölmüyorlar.
Robotlar tarafından izlenip korunuyorlar.
Her biri birer birey.
Ama tek bir zihin gibi düşünüyorlar.
Kolektif bir bilinç.
Bu, aşırı gelişmiş bir uygarlık.
Dünya'da sadece insan herhangi bir uygarlık kurabilmiştir.
Niye diğer zeki canlılar da aynı şeyi yapmadı?
ABD
Gezegenimizde uzaylı bir zekâya en yakın canlı
ahtapottur.
Ahtapotlar kafadan bacaklı grubuna aittir.
Ve tamamen farklı şekilde evrilmişlerdir.
Ahtapotun her kolunda farklı bir sinir sistemi vardır.
Yani her kolda yaklaşık 14 milyon nöron var.
Ve her kol bağımsız kararlar verebilir.
Ahtapotun dokuz ayrı beyni var denebilir.
Uzanıp ona dokunmak istiyorum.
Lego'ları ayırmak çok zordur.
Ama onları açıp açamayacağını merak ediyoruz.
Ahtapotlar gerçekten zekidir.
Ama zeki olmak uygarlık kurmaya yetmez.
İşin sırrı iş birliği...
...fikir paylaşımı...
...ve elde edilen bilgilerin bir nesilden diğerine aktarımıdır.
Kültürümüz sürekli gelişiyor.
Birbirimizin icatlarının üstüne koyuyoruz.
Pekâlâ.
Mesela bu taksi.
Tekerlek icat edileli 5.500 yılı geçti.
Demir 4.500 yıl önce eritildi.
Vulkanize kauçuk 180 yıldır lastiklerde kullanılıyor.
Tüm bu icatlar
bu araba gibi karmaşık bir şey için gerekli oldu.
SARI
Buna karşılık, bir ahtapot her şeyi kendi başına çözmeli.
Önceki çözümleri geliştirip üstüne koyamaz.
Ve bu, dokuz beyni olsa da çok sınırlayıcıdır.
Uygarlıklar milyonlarca bağlantısı olan...
...canlı organizmalar gibidir.
Büyümelerini sağlayan
bu bağlantıdır.
YILDIZ YOĞUNLUĞU
Ama Terra'daki uygarlık tehlikede.
Yıldızı, bizim güneşimizden iki kat yaşlı.
Yıldızlar yaşlandıkça büyür ve daha çok ışık saçar.
Önünde sonunda Terra yanarak yok olacak.
O yüzden bir kaçış planı yapıldı...
...ve aynı sistemdeki başka bir gezegende koloni kurulacak.
Yıldıza Terra'dan daha uzak bir gezegen.
Bu dünyada buz var ama atmosfer yok.
Yapay olarak oluşturulmalı.
Bu, gezegen çapında bir mühendislik.
Dev makineler buz tabakalarını eritip...
...buhar ve gaz açığa çıkarıyor...
...ve gezegeni ısıtmaya yetecek bir atmosfer yaratıyor.
Böyle devasa bir proje için gereken muazzam enerji miktarı...
...doğrudan yaşlı yıldızdan geliyor.
Enerjiden faydalanma, uygarlığın temelini oluşturur.
MARAKEŞ FAS
İşimin bir parçası da geleceği tahmin etmek.
Ve geçmişe bakıp bir sürü fikir edinebilirsiniz.
Ama yaklaşan şeyleri tahmin etmek için temel bazı eğilimler de var.
Yaşam süresi, refah, nüfus boyutu gibi.
Ve en anlamlılarından biri, uygarlıkların kullandığı enerji miktarı.
Bir uygarlık ne kadar enerjiye sahipse
o kadar güçlü olur.
Taş Devri'nden bugüne dek...
...ilerlemenin sırrı bu olmuştur.
Odun kömüründeki ısıyı ve enerjiyi açığa çıkararak
metalleri eritebilecek sıcaklığı elde edip
aletler ve silahlar yapabildik.
Daha sonra kömür ve gaz gibi fosil yakıtlarını kullanarak
dünyayı hiç olmadığımız kadar
hızlı şekilde katedecek araçlar yaptık.
Ama en büyük enerji kaynağı elbette yıldızımız.
Noor Enerji Santrali, türünün en büyük güneş enerjisi kompleksi.
Sahra Çölü'nün ucunda yarım milyon ayna var.
Buradakiler helyostat,
Güneş'in gökteki hareketini takip ediyor
ve tüm enerjisini o kuleye odaklıyorlar.
Bu enerji de dünyaya yayılıyor
ve modern uygarlığa güç veriyor.
Ulaşımımıza, ışıklarımıza
ve tarımımıza giderek güç veriyor.
Ve buraya çok uygun olan klimaya da.
Özetle bizi güvende tutan,
çalışıp eğlenmemizi sağlayan her şey elektrikten geliyor.
Ve bu elektrik giderek daha çok
buna benzer güneş enerjisi santrallerinden geliyor.
Ama insanlar Güneş'ten gelen enerjinin sadece küçük bir kısmını kullanıyor.
Güneş'ten Dünya'ya her saatte 430 kentilyon jullük enerji düşüyor.
Bu da kabaca her saniyede 2.000 Hiroşima bombası demek.
Epey enerji. Ne kadar kullanıyoruz?
Tüm insanlık bir yıl içinde 400 kentilyon jul kullanıyor.
Yani bir yıl içinde
Güneş'in bir saatte gönderdiği enerjiyi kullanamıyoruz.
Tüm bu enerjiyi yakalamayı başarıp uygarlığımız için kullandığımızı düşünün.
Nasıl mucizeler başarabilirdik?
Bununla nasıl yerler keşfedebilirdik?
Astrofizikçilere göre,
gerçekten gelişmiş her uygarlık tüm enerjisini...
...doğrudan yıldızlardan alabilir.
Bu ölçüye göre, Terra'daki uygarlık fevkalade gelişmiştir.
Uzayda güneş panelleri yaptı
ve maksimum etki için...
...yıldızın yakınına koydu.
Ama yıldız büyüyüp parlaklaştıkça...
...daha da dengesizleşiyor.
Bir güneş patlaması.
Er geç Terra'nın kaderi de böyle olacak.
Güneşinin gücüyle yok olacak.
Çözüm, yeni gezegende olabildiğince çabuk koloni kurmak.
Burada yaşam yok.
Tüm işi makineler yapıyor.
Kendi başlarına düşünüp karar verebilirler.
Yapay zekâya sahipler.
İnsanlar uzayda koloni kuracaksa
ön hazırlık yine bu şekilde yapılacak.
Robotlarla.
Ve bu robotları tasarlayanlar...
...Philip Metzger gibileri olacak.
Tüm hayatı uzay programı içinde ve çevresinde geçti.
Babam eskiden bu binada çalışırdı.
İnsanları Ay'a götürecek büyüklükteki
Saturn V roketlerinin yapımında çalıştı.
Apollo 11, Fırlatma Kontrol konuşuyor.
İyi şanslar diliyoruz, yolunuz açık olsun.
Çok sağ olun. İyi olacağına eminiz.
Apollo 11 uçuşunu asla unutmayacağım.
Yedi yaşındaydım.
Fırlatmayı nehrin karşısından izliyordum.
Etrafta helikopterler uçuyordu.
Dünyanın her yerinden insanlar
fırlatmayı izlemeye gelmişti.
Müthişti.
Astronotlar gayet iyi. 20 saniye ve devam ediyor.
15 saniye, kumanda içeride.
12, 11,
on, dokuz,
ateşleme başlıyor,
altı, beş, dört, üç, iki, bir...
sıfır.
Kalkış!
Kalkış gerçekleşti.
Gökyüzüne çıkarken o uzun ve güzel alev,
suyun üstünde parlıyordu.
Saçak kalktı.
Anlaşıldı, saçak kalktı.
O yüzden küçükken roket bilimcisi olmak isterdim.
Philip NASA'da bilim insanı oldu.
Ama roket tasarımı yerine...
...robot teknolojisini seçti.
Uzayda muhteşem bir şey yapmak istiyorsak robotlara ihtiyacımız var.
RASSOR, zorlu gezegen yüzeylerinde çalışmak üzere tasarlandı.
Kayalara tırmanabilir.
Sıkışırsa kendini çıkarabilir.
Baş aşağı dönerse kendini düzeltebilir.
Her durumda kendini kurtarabilir.
Bir gezegenden çıkarabileceğimiz en basit şey regolittir.
Yani gezegen yüzeyini kaplayan toprak.
Regolitten metal çıkarılabilir.
Elektrik sistemlerini yalıtmak için regolitten seramik de yapılabilir.
Roket yakıtı da yapılabilir.
Ama madencilik zekâ ister.
Nereye gidip neyi keseceğini bilmelisin.
Kaybolmamalısın ve sıkışınca kurtulabilmelisin.
Bu yüzden uzay endüstrisine başlamak için
RASSOR gibi zeki bir makine gerek.
Robot biliminin en üst noktası kendini kopyalamaktır.
Kendini kopyalayıp çoğalan bir makine.
Bu, RASSOR'un yedek tekeri.
Bir robot, uzay malzemeleri kullanarak başka bir robot için robot parçası yaptı.
Uzayda kendi kendine çoğalan robotlar olan
tamamen kapalı bir robot ekolojisine doğru nasıl gittiğimizin erken bir örneği bu.
Kendini kopyalayan robotlar yaptık mı her yere gidebiliriz.
Bence bunun sınırı yok.
Hiçbir yaşam formunun girdisi olmadan...
...robotlar bir gezegeni yeniden tasarlıyor...
...ve kolonileşmeye hazırlıyor.
Şimdi, Terra'yı terk etme zamanı.
Her bir kubbe bu an için tasarlandı.
Yörüngeye çıkmak için.
Buradan yeni yuvalarına gidecekler.
Her kubbe kendi yaşam destek sistemine sahip.
Ama ne yazık ki...
...yüksek enerjili güneş ışınımına karşı koyamazlar.
Uzay boşluğunda yaşamak için evrimleşmiş hiçbir şey yoktur.
Bu, uzaylılar kadar insanlar için de geçerlidir.
Michael Foale uzay yolculuğunun tehlikelerini biliyor.
1997'de Rus Mir Uzay İstasyonu'nda konuk astronottu...
...ve uzaydaki ilk çarpışmada oradaydı.
Rus komutan Vasily ile ekip arkadaşı
yedi tonluk bir yük gemisini kontrol edip
radarsız, hız ve mesafe ölçümü yapmadan
istasyona yanaştırmak istedi.
Resmen hissettim.
Hissetmedim, istasyon etrafımda döndü ve bir çarpma sesi duydum.
O noktada "Herhâlde burada öleceğim." diye düşündüm.
Çünkü gözüm cıvatalardaydı
ve dağılmalarını bekliyordum,
her şey yarılacak ve uzay boşluğu görünecekti.
Ve sonra tüm fanlar, ışıklar ve bilgisayarlar bozulup sustu.
Tamamen sessiz bir istasyondaydık
ve içerisi soğuyordu.
Gücü kaybettik.
Basınç 602'de.
Sonra kulaklarım tıkanmaya başladı.
Basıncın düştüğünü anladım.
Yani uzay istasyonu hava kaçırıyordu.
Eğer sızıntıyı engelleyemezsek
en fazla 23 dakika yaşayabilecektik.
Sasha'yla kabloları sökmeye başladık.
Dev kabloları sökmek saatler sürer sandım ama altı dakikada yaptık.
Deliğe bir kapak yerleştirdik ve onu çekip şöyle yaptı...
O an sızıntıyı durdurduk.
Ve camın dışında galaksiyi görüyordum.
Dedim ki...
..."Kötü bir gün olduğunu biliyorum ama manzara gerçekten inanılmaz."
Evrendeki tüm varlıkları hissediyor, hissetmeye çalışıyorsun.
Michael Foale toplam altı uzay görevine gitti.
Eyvah, biraz daha saç gitti.
Ama dünya dışında geçirdiği her saniye...
...daha çok radyasyona maruz kaldı.
Dünya'da radyasyona maruz kalırız.
Ama yörüngeye çıkınca
radyasyonun dozu binlerce kat artar.
Ve bu radyasyon, DNA'ya daha hızlı zarar verir.
Geliştirdiğimiz tamir mekanizmaları da
bununla baş edemez.
Uzay uçuşlarımdan döndüğümde
akyuvarlarımın yüzde dördünde DNA mutasyonu buldular.
Mutasyona uğrayan çoğu hücre vücuttaki akyuvarlarca öldürülür.
Ama maalesef bazıları ölmez.
Çoğalıp mutasyona uğrarlar ve kansere dönüşürler.
Bu, astronotlar için temel bir risktir.
Ve yıldızlara gitmeyi düşünüyorsak
100 gemi içinden sadece biri başarabilir demektir.
Uzun mesafeli uzay yolculuğu daima risklidir...
...zeki uzaylılar için bile.
Ani bir yıldız ışınımı patlamasına karşı koruma yoktur.
Ama sonuna kadar dayanabilenler için...
...bir ödül var.
Yeni bir Terra.
Farklı bir dünyaya uyum sağlamak yerine...
...eski dünyalarının kopyasını yarattılar.
İşte gelişmiş bir uygarlığın faydaları.
Ama bu iyi hâl ne kadar sürecek?
Yıldız büyüyor, genişliyor ve daha çok parlayıp...
...daha çok radyasyon saçıyor.
Er geç yeni gezegeni de Terra gibi cansız hâle getirecek.
Ve sonra tekrar yıldızdan uzağa...
...başka bir gezegene taşınacaklar.
Bu da mobil olmanın avantajı.
Dünyadan dünyaya geçmek
ve yeniden yuva yapmak mümkün.
Belki de şu an Dünya'ya doğru gelen bir uzaylı uygarlık vardır.
Öyleyse onlardan saklanalım mı...
...yoksa kendimizi gösterelim mi?
Pekâlâ.
Son olarak diyeyim ki...
Son olarak söyleyeceğim, neden sinyal yollamaya başlamamız
ve neden bunu hemen yapmamız gerektiği.
Doug Vakoch'un amacı radyo sinyalleri yollayarak...
...potansiyel uzaylılarla diyalog kurmak.
Ama önce gök bilimcilere iyi bir fikir olduğunu...
...kanıtlaması gerek.
Her şey burada başladı.
Dünya'nın en büyük radyo teleskobu.
ARECIBO GÖZLEMEVİ PORTO RİKO
Burası, çok etkileyici bir yer.
Bu mükemmellik, bu ölçek...
Burası, 1974'te insanlığın ilk mesajını uzaya gönderdiğimiz yer.
Birden ona kadar sayan atımlarla başlıyor.
Nasıl saydığımızı gösterdikten sonra
bu sayıları kullanarak
yaşam için gerekli bazı elementleri anlatıyoruz.
Sonra sırada...
...nasıl göründüğümüz...
...kaç tane insan olduğu...
...ve boyumuz var.
Ondan sonra Güneş sistemimizin temsili.
En sonda da mesajı gönderen teleskobun temsili var.
Arecibo mesajının atımları
zeki uzaylılara Dünya'daki yaşamı anlatmak için
piktogram hâline getirilebilirdi.
Ama tek seferlikti
ve 25.000 ışık yılı uzaktaki bir yıldız kümesini hedef almıştı.
Arecibo mesajıyla aynı zamanlarda
yakındaki yıldızlara mesaj göndersek
bugün binlerce yıldızın birinden cevap alabilirdik.
Ama göndermedik ve karanlıktayız.
Daha fazla mesaj göndermedik çünkü korkmuştuk.
Çünkü gişe rekortmeni olan bilim kurgu filmlerinde
uzaylılar hep gelip bizi yok eder.
O yüzden öyle olacağını sandık.
Bence en belirgin zorluk bazı insanların sahip olduğu,
kasıtlı mesajlar göndermenin uzaylı istilasına yol açacağı endişesi.
Ve buna en kolay cevap da şu, gezegenimiz iki milyar yıldır
yaşama dair kanıt sunuyor.
Yani rekabeti yok etmek isteyen
paranoyak uzaylılar gerçekten varsa
buraya çok önce gelebilirlerdi ama yoklar.
Doug'ın planı, uzaya arada mesaj yollamaktansa...
...Arecibo teleskobunun kapalı olduğu zamanlarda...
...binlerce mesaj yollamak.
Radyo astronomi ile her saat yollayabiliriz.
Ama geceyi tercih ederim.
Kafein, gök bilimciler için esastır.
Gözlemevinde uzun geceler çok ve tetikte olmalıyız.
Ayda bir kez,
Arecibo yeni asteroitleri gözden geçirir.
Çoğunlukla bir saatlik bir boşluk olur
ve o sırada verici rastgele bir yere sinyal yollar.
Benim teklifim, Arecibo'nun o planlı boşluklarda
yakındaki yıldızlara mesaj yollaması.
Belki o yıldızın çevresinde dünya dışı yaşam vardır.
Her ay, zeki hayatı barındırabilecek
yaklaşık 50 yıldızı hedef alabiliriz.
Benim için gayet açık. Bence yapmalıyız.
Bazen bunu "galaktik kulübe katılmak" olarak düşünüyorum.
Ve bu benzetmeyle ilgili bana çok garip gelen bir şey var,
kimse aidattan ya da başvurmaktan bahsetmiyor.
Dünya dışı zekâyla mesajlaşmak bence budur işte.
İlk teması bu şekilde kurabiliriz.
Teşekkürler.
Bu ilginç sunum için çok sağ ol Douglas.
Diğer yıldızlara ulaştığımızda, onlara mesaj yolladığımızda...
...en iyi ihtimalle on ya da 20 yıl içinde cevap alırız.
Ama gerçekçi olmak gerekirse binlerce yıl da sürebilir.
Yani bu yaptığımız
kendimiz için değil, çocuklarımız ve torunlarımız için.
Ve hatta uzaylılar için.
Sekiz, yedi, altı,
beş, dört, üç,
iki, bir.
Ateşleme ve kalkış.
2018'de gezegen avcısı son teleskop yörüngeye yerleşti.
Gece gökyüzünde yeni dünyalara ait...
...kanıtlar toplayacak.
Uzaylı yaşam formlarının keşfi
gök bilimcilerine göre an meselesi.
Belki aralarında zeki varlıklar da vardır.
Bir gün emin olacağız.
O zamana dek uzayda sadece kimin ve neyin olduğunu tahmin edebiliriz.
Alt yazı çevirmeni: Can Rendeci