EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIRESERIE
De aarde, waar miljoenen soorten wezens leven.
Maar wat zou erbuiten kunnen leven?
Astronomen hebben duizenden planeten ontdekt...
...buiten ons zonnestelsel.
Ze geloven dat er biljoenen meer zijn.
Als er ook maar leven bestaat op een fractie van ze...
...dan moet het universum levend zijn.
Alle levende dingen hebben dezelfde behoeften:
zich voeden...
...voortplanten...
...en evolueren.
Door de wetten van leven op aarde toe te passen...
...op de rest van het universum...
...is het mogelijk ons in te beelden wat voor leven er mogelijk is...
...op buitenaardse werelden.
De meeste planeten die we kennen zijn zo hels...
...dat het onmogelijk lijkt dat er iets op kan leven.
Maar het is geweldig waar er leven kan vormen.
Mijn moeder vertelt me al zo lang ik kan herinneren dat ik een alien ben.
Omdat ik meteen al vanaf het begin met mijn hoofd in de ruimte zat.
Ik wist altijd al dat ik het universum wilde verkennen.
DANAKILDEPRESSIE ETHIOPIË
O, mijn god.
KENNDA LUNCH ASTROBIOLOOG
Dit is de geweldigste plek die ik ooit heb gezien.
Ik denk dat andere planeten er zo uitzien.
Ongelooflijk.
Dus, ja.
De Danakildepressie staat bekend als 'de poort naar de hel'.
Honderdtwintig meter onder de zeespiegel en vulkanisch.
Het is de heetste plek op aarde.
We zitten op 79 graden, 82.
Hij komt uit op 87.
Als hier leven kan bestaan...
...kan het ook op verscheidene werelden in het universum bestaan.
Andere planeten hebben ook scheikunde. Of dat precies zoals hier is?
We weten het niet. Maar de scheikunde helpt ze leven.
Die scheikunde zal aan grenzen gebonden zijn.
Al het leven bestaat uit cellen die biomoleculen bevatten...
...waardoor ze kunnen functioneren, leven en werken.
Dat is de machine die voor de scheikunde zorgt...
...die het leven levend houdt.
We willen begrijpen hoe die machine werkt.
En wat die machine doet afbreken.
Tot voor kort werd aangenomen dat Danakil te extreem was om in te kunnen leven.
Maar astrobiologen komen hier om eencellige microben te onderzoeken...
...genaamd extremofielen.
Je kunt microben niet zien met het blote oog.
Je kunt niet zomaar water uit een meer halen...
...het onder een microscoop doen en beestjes zien.
Je kunt extremofielen alleen maar detecteren...
...door sporen van hun DNA te vinden...
...met behulp van een genetische sequencer.
Dit kleine apparaat is zeer gevoelig voor temperatuur...
...en we zijn op een van de heetste plekken ter wereld.
We hebben hier een koelblok...
...om het te koelen. Onze kanalen staan aan.
En we hebben...
We hebben sequencing.
Er is daadwerkelijk sequencing.
Er zit hier DNA in.
Uitstekend.
DNA-sequencing levert bewijs...
...dat extremofielen kunnen overleven in het zuurrijke water van Danakil.
Deze knapen zijn de superhelden onder de microben en het is geweldig...
...nu we meer leren over verschillende strategieën en mechanismen...
...die ze bedenken om te overleven in dit soort omgevingen.
Door hier levende dingen te vinden, ontstaat er een interessante mogelijkheid.
Dat sommige levensvormen sterk genoeg zijn om overal te overleven.
Zelfs in de diepste uithoeken van de ruimte.
Een rode dwergster.
De meest voorkomende ster in ons sterrenstelsel.
Stel je een planeet voor...
...in zo'n korte baan van de ster dat hij niet om zijn as draait.
Dus dezelfde zijde is altijd naar de zon gericht.
Dit is Janus.
Hoe zou het leven zich aanpassen op zo'n extreme wereld?
Aan de ene kant van de planeet is het altijd dag...
...een brandende woestijn.
Aan de andere kant is het altijd nacht...
...een bevroren schaduwland.
Tussen de twee, een stukje eeuwige schemering.
Bevroren smeltwater stroomt van de koude kant...
...en kerft ravijnen door het landschap.
Zelfs hier, waar de planeet het meest bewoonbaar is...
...is er weinig begroeiing.
Maar diep in deze ravijnen...
...leeft een buitengewoon vijfpotig wezen...
...een pentapod.
Niet groter dan een kat...
...is het de dominante levensvorm op Janus.
Hij kan zich aanpassen aan alle omstandigheden.
Op de koude zijde...
...zijn ze stevig en behaard.
Aan de hete zijde zijn ze glimmend, slank en schichtig.
Pentapods kunnen worden wat ze moeten worden...
...om te overleven.
Op aarde passen alle dieren zich op hun omgeving aan.
Maar sommige zijn daar beter in dan andere.
ARIMA-VALLEI TRINIDAD
Dit pad dat ik hier tegenkwam...
...is een prachtig aangelegd pad.
Je zou denken dat het gemaakt is door een groot dier of zelfs een mens.
Het is gemaakt door mieren.
In het bijzonder de bladsnijdersmier.
Het lijkt rustig.
MAGDALENA SORGER ENTOMOLOOG
In de nacht verandert dit in een mierensnelweg.
Met bladeren die richting hun nest stromen.
Moet je zien.
Dit is het mierennest.
Je kunt in het hart van de kolonie kijken. Er is veel gaande.
Voor bladsnijdersmieren zijn er verschillende kasten.
Er zijn soldaten...
...verschillende werksters...
...de koningin.
Zij is de enige die eieren legt en er is maar één koningin.
Zonder haar zou dit er niet zijn.
Een mierenkolonie is afhankelijk van de taakverdeling.
Verschillende kasten hebben verschillende taken...
...en ze komen in allerlei soorten en maten.
Ik heb een soldaat en een kleine werkster gepakt.
Het is niet de kleinste werkster van de kolonie, maar 't scheelt niet veel.
Ik kan de soldaat maar nauwelijks vasthouden.
Het is moeilijk. Ze is sterk.
Ik voel dat ze wil ontsnappen. Haar kaken staan wijd open.
Het verschil is ongelooflijk...
...vooral als je bedenkt dat ze allemaal uit dezelfde larve voortkomen.
Alle mieren in een kolonie zijn nauw verwant.
Ze delen veel van dezelfde genen.
Maar als ze opgroeien worden sommige genen aangezet en andere uitgeschakeld.
Het is afhankelijk van het voedsel dat ze krijgen.
Ze kunnen allemaal werksters, verzamelaars of soldaten worden.
Het vermogen om verschillende vormen uit dezelfde blauwdruk te maken...
...heet polymorfisme.
'Poly' betekent veel en 'morfisme' is vormen.
De spin deed precies wat ik de hele nacht probeerde te vermijden.
Ze liep precies op het pad van de bladsnijders.
Dat is geen goed nieuws.
Je ziet hier echt de kracht van de soldaten en hun kaken.
Als iets de kolonie verstoort...
...is het hun taak om het te pakken. En dat deden ze.
Ik word al aangevallen.
Dat gaat pijn doen. Nu komen ze voor mij.
Elk wezen dat net zo snel als mieren kan veranderen en reageren...
...op verandering in hun omgeving...
...heeft een geweldig voordeel om niet alleen te overleven...
...maar ook zijn wereld te domineren.
TEMPERATUURBEREIK
Op Janus...
...zijn pentapods meesters van het polymorfisme.
Net als mieren kunnen ze zich in verschillende vormen ontwikkelen.
Maar ze beginnen het leven allemaal op dezelfde plek:
de schemerzone.
Een paar volwassenen is klaar om te paren.
Ze zijn zowel mannelijk als vrouwelijk.
Hermafrodieten.
Ze kunnen beide nakomelingen produceren...
...wat hun kans op succes verdubbelt.
Na de paring verlaat een pentapod de beschutting van het ravijn.
Het klimt naar een hoge plek...
...klaar om te paaien.
Bovenaan waait een constante wind tussen de koude en hete kant van de planeet.
Maar de wind biedt een kans om hun larven te verspreiden.
Zo kunnen ze de planeet koloniseren.
Aan de hete kant is water schaars…
...het condenseert alleen in schaduwrijke gebieden.
Als er niets te eten is, gaan ze verder.
Met vijf poten kunnen ze alle kanten op.
En met tien ogen...
...ontgaat ze vrijwel niets.
Als ze een maaltijd voelen...
...gebruiken ze voelsprieten om het naar boven te halen.
Ze moeten elke kans benutten.
VALLEY OF FIRE NEVADA, VS
Het leven in elke woestijn is een beproeving.
Alleen de sterke overleven.
En in de natuurlijke wereld is er niet veel sterker...
...dan een schorpioen.
Zie je iets? -Ik denk het niet.
Mijn eerste jeugdherinnering aan de schorpioen...
...ik was tien jaar oud en ik zag een enorme schorpioen.
Ik riep om mijn moeder.
Ze kwam me te hulp en zei: 'Wat is er gebeurd?'
CARLOS SANTIBÁÑEZ-LÓPEZ EVOLUTIEBIOLOOG
Ik wees naar de schorpioen en zei: 'Dat gaat me opeten.'
Ze zei: 'Rustig maar. Het is maar een schorpioen.'
Dus als lieve Mexicaanse moeder...
...pakte ze haar slipper en sloeg ze het kleine ettertje ermee.
Carlos Santibáñez-López is nu een schorpioenen-expert...
...gespecialiseerd in de studie van hun gif.
Ik ga 's nachts en gebruik uv-licht...
...omdat dat schorpioenen doet opgloeien.
Ze hebben een speciaal eiwit in hun plaat.
Laten we deze eens bekijken.
Moet je zien.
Het zijn er veel.
Dit is geweldig.
Schorpioenen zijn om 400 miljoen jaar nauwelijks veranderd.
Ze zijn perfect aangepast op het leven in de woestijn.
Schorpioenen hebben een zeer trage stofwisseling.
Ze kunnen lange periodes zonder eten of water doorbrengen.
We hebben gegevens van een soort die het één jaar volhield...
...zonder iets te eten.
En ze hebben net genoeg energie om essentiële functies in stand te houden.
Ze moeten zorgen dat de volgende keer dat eten beschikbaar is, ze het vangen.
Ze hebben veel wapens ontwikkeld waarmee ze op prooi kunnen jagen...
...waaronder het belangrijkste wapen…
...gif.
Om schorpioengif te bestuderen...
...moet Carlos het uit de klieren in de staart halen.
Gif is een krachtige cocktail van mineralen, zouten...
...en honderden eiwitten met een andere functie.
Probeer zo snel mogelijk te zijn.
We gebruiken elektriciteit om de spieren te stimuleren.
We krijgen maar kleine hoeveelheden.
Een klein druppeltje.
Maar dat is zo waardevol, dat we het niet willen verliezen.
Geef hem een fijne massage.
Dat is een druppeltje.
Het gaat goed.
Het werkt. We hebben gif.
Daar zit het, maar het is maar een klein druppeltje.
Klopt. -Zie je het?
Het is net een druppel water.
Gif is zo'n effectief wapen...
...dat het wordt gebruikt door reptielen, insecten en vissen.
Het is afzonderlijk van elkaar minstens 30 keer geëvolueerd.
Hoe vaker een eigenschap als gif zich op aarde heeft ontwikkeld...
...hoe groter de kans dat het op andere planeten bestaat.
Aan de hete zijde van Janus...
...gebruiken pentapods gif om hun prooi te vangen.
Maar alleen jagen is riskant.
Zelfs een giftig roofdier is machteloos...
...tegen een zwerm.
Aan de koude zijde van de planeet is het net zo zwaar.
Hoe kan in eeuwige duisternis, zonder energie van de zon...
...iets overleven?
Op aarde is bijna al het leven afhankelijk van zonlicht.
Planten zetten zonne-energie om in voedsel...
...wat andere levensvormen voedt.
Maar er zijn bijzondere plekken op aarde...
...waar het leven zonder licht is geëvolueerd.
Als ik overweeg om in zo'n grot te gaan, weet ik dat...
...het een vreemde omgeving is.
Hij beslaat.
Hij zit vol goede manieren om te sterven.
Een groot risico in deze grot is dat er veel waterstofsulfide is.
DIANA NORTHUP MICROBIOLOOG
Waterstofsulfide kan je doden.
Klaar?
Mijn man gaat dus mee als veiligheidsbeambte.
Hij schroomt niet om te zeggen: 'Tijd om te gaan, je hebt genoeg gehad.'
Cueva De Villa Luz is een doolhof van kalksteenkamers.
Waterstofsulfide borrelt op vanuit de aardkorst.
Als het mengt met zuurstof, vormt het zwavelzuur...
...wat het water melkwit maakt.
En toch overleven sommige levensvormen...
...en gedijen ze zelfs in deze omstandigheden.
Snottieten...
...druipende kolonies van bacteriën.
Er zitten veel organismen in één snottiet.
In plaats van te vertrouwen op fotosynthese...
...voeden ze zich met waterstofsulfide...
...en gebruiken ze het als energiebron.
Klaar om te branden?
Maak het maar goed steriel.
Kun je dit dichtdoen?
Laten we voor deze gaan.
Eén snottiet.
Dit zijn de beste snottieten ter wereld.
Zo zuur.
Zuurder dan het loodzuur van een autoaccu.
Er is een heel ecosysteem geëvolueerd...
...dat zich van de snottieten voedt.
Wezens die nog nooit daglicht hebben gezien.
Zie je die?
Ja.
Daar rechts zitten heel grote.
Als je een van die witte bacteriën ziet, zie je er een vis achteraan gaan.
Daar komen er nog meer. Zie je? Daar komt een grote.
Hij komt. Hij heeft hem.
Het bestuderen van leven in totale duisternis...
...heeft hoe we naar leven op andere plekken in het universum uitgebreid.
Het liet ons denken over het feit dat we leven konden vinden...
...op plekken die we nooit overwogen hadden.
Vijfentwintig. -Vijfentwintig.
Het wordt behoorlijk hoog.
Goed. Denk je dat hier weg moeten?
Al het leven heeft een vorm van energie nodig.
Op de hete zijde van Janus komt die van het sterrenlicht.
Op de koude zijde, komt het van binnenuit.
Geothermische activiteit.
Als vulkanische druk water naar de oppervlakte dwingt...
...ontstaat er een vlaag van nieuw leven...
...die pentapods in actie brengt.
Ze zoeken larven die uit geothermische poelen komen.
Maar dat is niet makkelijk.
De larven hebben een verdediging ontwikkeld.
Ze springen en geven andere een waarschuwingssignaal.
Ze doen zich voor als eenheid om levend te blijven.
Op aarde gebruiken sommige dieren licht op dezelfde manier.
Om signalen te sturen.
STAATSBOS ALLEGHENY PENNSYLVANIA, VS
Elk lichtpunt dat je ziet is een vuurvlieg.
Als de zon ondergaat, zie je ze opkomen.
Als kleine vonken die opstijgen.
AVALON OWENS ENTOMOLOOG
Het wordt alleen maar beter als het donkerder wordt.
Vuurvliegjes flitsen als een vorm van communicatie.
Ze zijn een van de weinige landdieren...
...die communiceren met hun eigen licht.
Bioluminescentie evolueerde onder vuurvliegjes...
...als waarschuwing voor roofdieren...
...dat ze vol giftige stoffen zitten en totaal vermeden moeten worden.
Hetzelfde mechanisme...
...wordt nu gebruikt om een partner te vinden.
Dus de vuurvlieg produceert licht van een orgaan op zijn buik, de lantaarn.
En dit orgaan heeft een enzym...
...dat licht produceert. De chemische reactie heeft te maken met zuurstof.
Door de zuurstofstroom naar hun lantaarn te sturen...
...produceren ze flitsen. Ze kunnen de chemische reactie reguleren...
...om zo met de flitsen met elkaar te communiceren.
De mannetjes vliegen rond en maken reclame.
Flitsen die zeggen: 'Dit ben ik, kom maar eens kijken.'
De vrouwtjes wachten op de grond en kijken omhoog.
Als ze iemand zien die ze leuk vinden, flitsen ze terug.
Dan komt de man erop af, en flitst weer.
Ze flitst terug en ze komen samen en paren.
Dit is dus een enorme flirterige dans die we hier achter ons zien.
Elke soort gebruikt een eigen taal om elkaar te vinden in het donker.
Maar met licht communiceren is riskant.
Sommige soorten hebben nepsignalen ontwikkeld.
Dit is een roofzuchtige, vrouwelijke photuris.
Ook wel femme fatales genoemd, want ze staan bekend...
...om het lokken en opeten van andere soorten mannetjes.
Ze kunnen de communicatie tussen een mannetje en een vrouwtje hacken...
...en dat in haar voordeel gebruiken.
Je ziet dat dit een roofzuchtig vuurvliegje is...
...omdat haar lantaarn een andere vorm heeft.
Er branden twee kleine lijntjes, als een gelijkteken.
Dus het mannetje vliegt rond, op zoek naar een partner.
Als de mannetjes flitsen, flitsen zij terug...
...alsof ze een vrouwtje van die soort zijn.
Ze imiteren de andere soort...
...om het mannetje te lokken, maar ze willen niet paren.
Ze wil dat mannetje opeten.
En ze doet dat op een extreem gewelddadige manier.
Dit is een klassiek voorbeeld van een roofdier dat mimicry gebruikt.
De ene soort kopieert het gedrag van een andere...
...om hem te doden.
Leugens en bedrog komen vrij vaak voor in het dierenrijk.
Ik denk dat dat op elke planeet ook zo zou zijn.
Op Janus gebruiken de larven licht om in leven te blijven.
Maar hun systeem wordt zo meteen gehackt.
Door larven te vangen, absorberen de pentapods hun bioluminescentie...
...en bootsen ze hun waarschuwingssignalen na.
De larven springen instinctief weg van flitsende lichten.
Maar ditmaal, is het een val.
De pentapods hebben ze waar ze ze willen.
Nogmaals, aanpassingsvermogen is het geheim van hun voortbestaan.
Maar voor alle wezens op Janus...
...hangt het bestaan af van één belangrijk ingrediënt.
Of het nu in de hete, koude of schemerwereld is.
Water.
GEOTHERMISCH GEBIED HVERIR IJSLAND
Iedereen kent het verhaal van 'Goudlokje en de drie beren'.
Ze sluipt hun huis binnen en probeert hun pap op te eten.
De eerste kom is te heet.
De tweede kom is ijskoud.
Pas als ze de derde kom probeert, is ze gelukkig.
'Deze,' zegt Goudlokje, 'is precies goed.'
Als we in het universum zoeken naar leven...
...zoeken we naar omstandigheden die 'precies goed' zijn.
En 'precies goed' wordt in dit geval...
...bepaald door de aanwezigheid van dit spul: water.
Water transporteert al het essentiële voor het leven op de planeet...
...en voor elk levend lijf.
Het is de belangrijkste stof in het universum.
Omdat water ons zo bekend is...
...besef je pas hoe raar het is als je er goed over nadenkt.
DONATO GIOVANNELLI MICROBIOLOOG
Water bestaat uit één zuurstofatoom...
...en twee waterstofatomen.
Vanwege de aard van de elementen en de manier waarop ze gebonden zijn...
...hebben we een negatieve lading aan de zuurstofkant...
...en is waterstof positief.
Daarom kan waterstof in een molecuul...
...interageren met zuurstof in de moleculen ernaast.
Repliceer deze aantrekking voor miljarden naburige moleculen...
...en je krijgt een plakkerige stof.
Watermoleculen trekken niet alleen elkaar aan...
...ze trekken bijna elke molecuul aan waar ze mee in contact komen.
Ze trekken andere stoffen uit elkaar...
...breken ze af en lossen ze op.
Water is het universele oplosmiddel vanwege zijn unieke vermogen...
...om voedingsstoffen en chemicaliën op te lossen.
De eerste vonk van het leven op aarde gebeurde niet op het land...
...maar in het water.
Diep onder water, in de oerzeeën...
...wervelden de chemische ingrediënten voor het leven rond.
Er was een plek nodig om deze ingrediënten te concentreren...
...waardoor de chemische reactie die tot leven zou leiden plaatsvond.
Die plek zou een hydrothermale bron kunnen zijn geweest.
Water interageert met hete stenen diep onder de grond.
Het komt terug in het ijskoude zeewater met voedingsstoffen en chemicaliën.
Kleine bubbels van leven.
De link tussen water en leven is zo sterk...
...dat het moeilijk is voor te stellen dat er leven in het universum...
...zonder bestaat.
Verbijsterend...
...hoe het leven een manier vindt op extreme plekken.
Heel heet, heel koud. En uiteindelijk draait het om het water.
Als er vloeibaar water is, vind je leven.
Water op Janus is schaars.
Het bevriest tot ijs...
...of verdampt in de wind.
Maar er is net genoeg vloeibaar water...
...om leven mogelijk te maken...
...en het de sterkste wezens mogelijk te maken...
...zich aan te passen en te overleven.
Er is een gezegde bij NASA:
'Als je leven wil vinden…
...volg het water.'
Hoe zou het leven zich aanpassen op een andere wereld?
Een wereld met twee sterren.
Waar er meer energie is dan op aarde.
Een planeet die perfect is voor het leven.
Ondertiteld door: Joey Meeuwisse