NETFLIX — ORYGINALNY SERIAL KOMEDIOWY
Witajcie w Historii wulgaryzmów, suki.
Dziwnie się czuję, mówiąc „suka”,
bo aspiruję do miana prawdziwego dżentelmena.
Na szczęście są sposoby,
aby użyć słowa „bitch”, nie obrażając przy tym kobiet.
Mógłbym powiedzieć:
„Lubimy psioczyć na podróże samolotem,
ale jak o tym pomyśleć, to samoloty są zajebiste!”.
- Leć! - Nie mogę!
BEZ TWARZY
Leć, dziwko!
Ale nie można zaprzeczyć, że słowo to ma wielką siłę,
a to oznacza wielką odpowiedzialność.
JESTEŚ SUKĄ.
To wyzwisko.
Powiedziałem: „Suko, ja tu jestem głową rodziny”.
Nazywa się tak kobiety, które nie są uległe,
są za głośne i stanowcze.
Nikt mnie tak nie nazwał.
„Ty suko!”
Może za plecami.
To może być bolesne, mizoginistyczne, raniące słowo.
Nazwałeś żonę suką?
Darryl! Gdzie oni są?
Radzę wszystkim facetom hetero, żeby nie nazywali tak kobiet.
Nie używam go. Mówię „słowo na B”.
Potrafi odbierać siłę, ale także dawać siłę.
Tak, mówię o sobie „suka”. Koleżanki też mogą mnie tak nazywać.
Moja babcia też by mogła, gdyby chciała.
Ale jeśli facet nazwie mnie suką,
to mu, kurwa, spalę dom.
SUKI DOPINAJĄ SWEGO
Udajmy się w podróż, w której poznamy to słowo,
jego pochodzenie i znaczenie kulturowe.
„Bitch”.
Może być seksistowskie, rasistowskie, inspirujące, obraźliwe, zabawne.
To słowo potrafi wszystko.
JAK UŻYWA SIĘ TEGO SŁOWA?
Obecnie słowa „bitch” używa się z różnych powodów.
Wciąż stanowi wyzwisko, a więc służy do urągania kobietom.
Ty cholerna suko!
Do dyskredytowania kobiet.
Chce być niedojrzałą suką i wszystkim obciągać.
Określa się tak również nikczemne, apodyktyczne kobiety.
Jaka zimna suka bez serca zrobiłaby to ukochanemu?
Nazywam się Mireille Miller-Young, jestem profesorką nauk feministycznych
na Uniwersytecie Kalifornijskim.
Moją specjalizacją są seksualność i rasa.
Słowo „bitch” ma osłabiać pozycję kobiet.
Kiedy nazywa się kogoś suką, odbiera się mu siłę i głos.
Zamyka się mu usta.
Kobiety nie znoszą tego określenia, bo jest bardzo protekcjonalne.
Stanowi karę za to, że staramy się walczyć o swoje.
Kiedy słowo „bitch” określa kobietę, jest to oczywiście uwłaczające.
Kiedy określa mężczyznę…
Jesteś najgorszą dziwką i brzydzę się tobą.
…urąga temu mężczyźnie.
Jesteś zły, ale w sposób, który upodabnia cię do kobiety.
A więc obraża mężczyznę, ale obraża też ogół kobiet,
bo być kobietą znaczy być złym.
To słowo działa jak śrutówka. Wszyscy obrywają.
KAREN TO SUKA!
Co przychodzi ci na myśl, kiedy słyszysz słowo „bitch”?
Może nie mów jej imienia na głos.
A może to w ogóle nie kobieta.
Mężczyzn też się tak określa, kiedy chcemy pozbawić ich męskości.
Ale jak to słowo stało się
najpowszechniejszym wyzwiskiem dla określonej płci w angielskim?
JAK STAŁO SIĘ WYZWISKIEM?
To stare słowo.
Pojawiło się w okolicach roku 1000, a więc ma jakieś 1000 lat.
Pochodzi od staroangielskiego „bicce”, które oznacza samicę psa.
Każdy z nas przechodził taki okres,
kiedy na widok każdej samicy psa mówił: „Patrzcie na tę sukę”.
I myślał:
„Nie zamkniecie mnie za to! Tak się mówi!”.
Lubię psy.
Więc nie mam problemu z „suką”.
Mój pies jest suką.
Dosłownie. To samica. Ale nie nazywam jej suką.
Nazywam ją pizdą.
Ale ewolucja od psa do kobiety
to dopiero początek tej skomplikowanej historii.
Uważamy, że słowo „bitch” przeniosło się z psów na ludzi
poprzez koncepcję suk w rui.
Nowe znaczenie pojawiło się w okolicach XV wieku.
Mamy więc sukę w rui.
Wystarczy dodać grę słów, dodać hermetyczny dowcip
i łatwo zrozumieć, jak „suka” może się odnosić do kobiet,
które uważa się za niemoralne, które za bardzo chcą seksu.
A potem słowo zyskuje inne znaczenie
odnoszące się do nieuległej kobiety,
która jest zbyt głośna i stanowcza.
Użycie słowa „bitch” wzrasta
w czasie ruchu sufrażystek w XX wieku.
Potem w czasie feminizmu drugiej fali, w latach 60. i 70.,
widzimy drugi wielki wzrost,
a słowo „bitch” zaczyna być stosowane konkretnie wobec feministek.
Bo: „Same powiedziałyście, że możemy was tak nazywać”.
Z czasem definicja słowa „bitch”
zaczęła obejmować każdą kobietę, której nie lubimy.
To wyraz seksizmu.
JAK UNIKNĄĆ BYCIA NAZWANĄ „SUKĄ”?
To naprawdę nie jest trudne.
Wystarczy tylko się nie uśmiechać, nie odzywać…
…nie być za ładną, nie wzywać managera restauracji,
nie odrzucać zalotów…
…nie chodzić pewnym krokiem,
nie pracować, nie zajmować się dziećmi…
…nie być głośną, nie być cichą…
…nie być wredną, nie walczyć o swoje…
…być kongresmenką, nie być kongresmenką…
…nie wstawać, nie siadać, nie prowadzić, nie jadać…
Zaczęłam rymować?
„Suka.
Samica psa”.
Ani wzmianki o tym, jak używa tego słowa 99,99% osób.
Z którego to roku? Z 1885?
Nie, z 2015.
Zgadza się.
Słownik Merriam-Webster oznaczył słowo „bitch” jako „obelżywe”
dopiero w roku, w którym dodał słowo „twerk”.
SŁOWNIK
Zadaniem leksykografów jest nie tylko dodawanie nowych słów,
ale i dbanie o to, aby słowa, które są już w słowniku,
wskazywały wszystkie używane znaczenia słów.
Pracując w Merriam-Webster, zauważyłam, że hasło „bitch”
w jednym z naszych słowników nie ma kwalifikatorów.
Były tylko znaczenia „samica psa” i „apodyktyczna kobieta”.
Nic o tym, że to słowo jest obraźliwe, nacechowane negatywnie czy pogardliwe.
To pchnęło mnie do badania hasła „bitch”
i tego, jak to się stało, że w słowniku nie było kwalifikatora.
Teraz jest. Dodałam go.
SŁOWO OBRAŹLIWE
To był najwyższy czas, aby uznać prawdziwe znaczenie słowa „bitch”.
Od ponad tysiąca lat określaliśmy tak nielubianych ludzi.
Uczcijmy więc pamięć niektórych historycznych suk.
Nefertiti, królowa Kemetu, XIV wiek przed naszą erą.
Słynna suka na tronie.
Jedna z najbardziej znienawidzonych kobiet w dziejach.
Elżbieta Batory. Słynna szalona suka.
Ta węgierska szlachcianka zabiła więcej ludzi
niż fikcyjny Drakula Brama Stokera,
a jakoś się nie przechwala.
Lizzie Borden.
Mordowała ludzi siekierą i została uniewinniona.
Niezła sucz.
Anna Wintour.
Legendarna redaktorka Vogue’a i zimna suka.
CZY MOŻNA PRZEJĄĆ WYZWISKO?
„Bitch” to jedno z niewielu wyzwisk,
które są obecnie przejmowane.
Reapropriacja języka ma na celu inspirowanie kobiet
poprzez ich doświadczenia represji i dyskryminacji.
Przyjaciółki mogą mnie nazywać suką, o ile robią to z miłością.
Na przykład kiedy dostanę awans, mogą mówić: „Brawo, suko!”.
Pamiętam, jak pierwszy raz nazwałam ze sceny grupę kobiet sukami.
Ktoś powiedział mi: „Nazwij je tak. Będą zachwycone”.
Ja na to: „Nie będą”.
Ale jednak były.
„Hej, suki!”
„Zróbcie hałas, suki!”
Kiedy odkrywałam swoje poczucie feminizmu, myślałam:
„Nie będę używać tego słowa
i nigdy nikomu nie pozwolę o nikim tak powiedzieć”.
A teraz używam go bez przerwy.
Jest potężne, feministyczne, seksowne, szybkie, dynamiczne.
Zmienia wydźwięk, kiedy dostawi się coś obok.
Angielski potrzebuje słowa „bitch”. Nie pozbywajmy się go.
Gdy mówisz tak o sobie…
- Jestem suką. - Złą suką.
Jestem suką.
…osoby w twoim otoczeniu myślą: „To jednak nie takie brzydkie słowo”.
Mężczyzna nazywa kobietę szmatą, kiedy zaczyna widzieć, że sam jest szmatą.
Ale z ciebie szmata.
Moim zdaniem
wyzwiska mają w sobie dziwną magię,
która sprawia, że tylko osoby, wobec których się ich używa,
mają prawo bawić się nimi i przekuć je w coś innego.
W XX wieku słowo „bitch” było używane w nierówny,
niekoniecznie negatywny sposób.
Ernest Hemingway określił tak matkę, aby podkreślić jej siłę.
Dla Hemingwaya słowo „bitch” służyło rozróżnieniu mężczyzn i kobiet.
„Mężczyźni są tacy i tacy, a kobiety bywają sukami”.
Ale może to też być połączenie sfer sacrum i profanum:
bogini suka.
To stało się niemal jego znakiem rozpoznawczym.
Był to jego sposób na uznanie twojej obecności.
Tego, że masz siłę, że w pewien sposób go rozpalasz.
Suka to suka.
Był tak przywiązany do koncepcji
dominacji ideału amerykańskiej męskości,
że nic nie mogło się z nim równać.
Przy czym chodziło tu o amerykańską męskość białych.
Wszystko inne było co najmniej poziom niżej.
Być boginią suką to wyróżnienie.
Zestawieniem „bogini suka” zaczęto określać wszystko,
co zmienne i nieokiełznane.
Często nazywano tak los.
Ale to też użycia ukute przez mężczyzn, którzy używali tego słowa jako wyzwiska.
Nie jest to przejęcie słowa.
Raczej ustanowienie uzusu, który będzie podstawą przejęcia.
Najwcześniejsze przykłady
pozytywnego użycia słowa „bitch” przez kobiety
pochodzą z muzyki.
W czarnej społeczności wulgaryzmy funkcjonują od pokoleń.
Na rogach ulic, w klubach jazzowych.
Nawet w latach 20. i 30.
to były oazy wolności wypowiedzi.
A w ramach tej wolności
kobiety używały słowa „bitch” i dawały wyraz swojej seksualności.
Chociażby Lucille Bogan.
Wiedzą, że jestem suką z Baltimore
Każdy prawdziwy fan bluesa ją zna i śpiewał jej piosenki.
Ostatni wers piosenki „Start Me Up” The Rolling Stones,
„Z tobą nawet trup dojdzie”,
to nawiązanie do jej piosenki „When the Cows Come Home”.
Możesz pieprzyć moją cipkę I ssać moją cipkę
Aż krowy wrócą do domu, kotku
Po piosence Lucille Bogan człowiekowi aż chce się zapalić.
Była absolutnie pewna siebie.
Pokazywała, kim jest i do czego jest zdolna.
Possij moją cipkę, kotku A possę ci kutasa
Będę to z tobą robić Aż się zesrasz
Z którego to jest roku?
Jakbym słuchała mojej babci nagrywającej porno.
Od tego Cardi B by się zarumieniła!
Jeśli „suka” znaczyło „rozwiązła”, to to była suka.
Rżnij mnie, aż wstanie nowy dzień
Reapropriacja słowa „bitch” rozpoczęła się na dobre w latach 60.
W roku 1968 Jo Freeman publikuje Manifest suki o tym,
co to znaczy być suką i należeć do społeczności suk.
W latach 90. i dwutysięcznych
słowo „bitch” zaczyna mieć pozytywny wydźwięk
w telewizji i w muzyce.
Piosenka „Bitch” Meredith Brooks
była niezwykle ekscytująca.
„Jestem suką, kochanką, jestem dzieckiem, matką,
jestem grzesznicą, świętą,
twoim piekłem, twoim snem i niczym pomiędzy”.
To inteligentna piosenka.
Nie napisałbym jej w wieku 19 lat.
Można było to powiedzieć i rodzice nie mogli krzyczeć,
bo to przecież tekst piosenki.
Jeśli nie chcesz być nazywaną suką, nie słuchaj rapu ani rocka z lat 90.
Większość rapu z lat 90. i dwutysięcznych przyjmowała perspektywę mężczyzn.
Hip-hop jest traktowany zbyt pobłażliwie
w kwestii używania takiego języka.
Każda piosenka Snoop Dogga i Tupaca.
„Przypierdolę mojej suce”.
Czemu to przyszło mi do głowy? To brutalne.
Nie pochwalam tej piosenki. Jest okropna! Zła!
Mężczyźni używają słowa „bitch”, żeby zaznaczyć władzę nad kobietą.
W tym sensie często jest mizoginistyczne.
Teksty piosenek hip-hopowych często są uwłaczające.
Słowo na B bywa uwłaczające.
Osoby, które nie godziłyby się na użycie takiego języka
w żadnym innym medium czy rodzaju konwersacji,
akceptują to w hip-hopie.
Czuję się z tym nie w porządku.
Bo nie wiem, czy to przyzwolenie nie zasadza się na rasizmie.
Nie jestem osobą, która poniża kobiety.
Czasem trzeba potraktować to jako część hip-hopu.
Chciałbym rzucić artystom wyzwanie, żeby od tego odeszli.
Kobiety w hip-hopie bardzo szybko…
znalazły swoje miejsce.
Feministyczny rap z lat 90. dąży do przejęcia słowa „bitch”.
To popycha proces naprzód.
Moje najwcześniejsze wspomnienie z „bitch” to „U.N.I.T.Y.” Queen Latifah.
Jest tam mocny tekst: „Kogo nazywasz suką?”.
A ja: „Tak jest!”. Byłam młoda, ale to mnie oburzało.
Od Queen Latifah aż do dziś użycie słowa „bitch” ewoluuje.
Lubię być nazywana suką, kiedy ktoś jest na mnie zły,
bo to znaczy, że się postawiłam.
Zrobiłam sobie test DNA Wyszło mi, że w 100% jestem tą suką
Lizzo śpiewa, że jest w 100% „tą suką”.
Gdyby była „w 100% suką”, to byłoby źle.
Bo „być suką” to źle, ale „być tą suką” to dobrze.
Dostałam wyniki testu DNA.
W 92% jestem tą suką,
a w 8% jestem pełna empatii, miła, troskliwa, urocza i czarująca.
W 50% jestem tą suką. Super.
W 30% jestem jakąś kurwą.
A w 20% Czirokezką.
Boże, nie miałam pojęcia! Super!
LEKCJE ŻYCIOWE SUK
Słowo to zostało przejęte również przez gejów.
Zmienili słowo, którym dawniej im ubliżano,
w sposób budowy więzi i przyjaźni.
W dzieciństwie ciągle nazywali mnie dziwką.
Wiele osób się do niego uciekało, kiedy nie chciało nazwać mnie pedałem.
W społeczności gejów
w ostatnich 40 latach słowo „bitch” stało się wyjątkowe.
Stało się między gejami żartobliwym wyrazem czułości.
Jakbyśmy mówili: „Rozumiem cię.
W dzieciństwie przechodziliśmy to samo.
I ciebie, i mnie nazywali dziwką”.
Wielu z moich kumpli gejów po prostu ubóstwia kobiety.
Mają tylko idolki.
Wszyscy moi przyjaciele to dziwki. „Jesteś niesamowity, dziwko”.
„Twoja firma ma szczęście, że codziennie tam jesteś, dziwko”.
Nie ma nic lepszego niż gej, który nazywa cię dziwką.
Słowo „bitch” przebyło ciekawą podróż
wraz z rozwojem feminizmu.
Toczą się wewnętrzne debaty o tym, jak można je przejąć.
Mam synka i córeczkę. Oboje ciągle używają słowa „suka”.
„Ty suko!”
Nazywają tak kolegów.
Dla mnie to wciąż wulgaryzm i nie należy tak nazywać kobiet.
Starsze pokolenie ma z nim problem.
Te osoby czują, że musiały walczyć o szacunek,
a słowo „bitch” wiąże się z brakiem szacunku.
Nie sądzę, żeby udało nam się w pełni przejąć to słowo,
bo żyjemy w męskim świecie.
My będziemy świętować sukces,
a oni zbiorą się w grupce facetów i będą go używać.
Ale tacy jak Lizzo i ja robią wszystko, żeby brzmiało dobrze.
NAJLEPSZE SUKI
Więc na czym stanęło? Możemy go używać czy nie?
Czy ktoś może to wyjaśnić?
CZY NAJWAŻNIEJSZY JEST KONTEKST?
Zjawiskiem reapropriacji słów zajmuje się semiotyka.
Kluczowe są intencja nadawcy
i interpretacja odbiorcy.
„Bitch” może znaczyć jedno wypowiedziane przez kogoś
w jednym kontekście do jednego odbiorcy,
a zupełnie co innego wypowiedziane przez tę samą osobę,
w tym samym kontekście, do innej osoby.
Mogę powiedzieć do przyjaciółki:
„Muszę ci coś powiedzieć, suko”.
Ale gdyby nieznajoma kobieta
podeszła pogadać i powiedziała: „Słuchaj, suko…”,
to zareaguję: „Ja pani nie znam”.
My możemy używać tego słowa między sobą
i czerpać z tego siłę,
ale mężczyźni nigdy nie będą mogli po prostu nas tak nazwać
i usłyszeć w odpowiedzi: „Dzięki, John!”.
Wydaje mi się, że „bitch” to nie słowo.
To chwila. To doświadczenie.
Inne wulgaryzmy, jak „shit”, „fuck” czy „damn”,
są reakcyjne i uniwersalne.
Ale „bitch” może być używane jak broń.
I jest osobiste.
Wciąż używam słowa „bitch”, ale znacznie rzadziej niż kiedyś.
Język to schemat.
Jeśli wyuczyło się schematu,
według którego „bitch” to wyzwisko,
oduczenie się tego wymaga wiele świadomego wysiłku.
Nawet jeśli jest się adresatem tego wyzwiska.
Zamiast mówić „suki”, wolę nazywać kobiety „królowymi”.
Ale zgadzam się, że „suka” ma inny wydźwięk.
Kiedy w samolocie wybuchnie bójka, powiesz: „Suko, ale się lali”.
Nie powiesz: „Królowo, ale się lali”. To nie działa.
Rozumiecie? Trzeba umieć ocenić sytuację.
Jeśli będę miała córkę,
wolałabym, żeby identyfikowała się jako suka niż jako miła dziewczynka.
Najlepiej by było, gdyby była miłą suką.
Jak Malala.
Czy w rozmowie grupowej 11 gejów, z czego siedmiu mnie nienawidzi,
a trzech to przyjaciele, będę używał tego słowa?
Tak, pewnie tak.
To słowo przeszło długą drogę.
Od samicy psa…
przez zdzirowatą kobietę
po wspaniałą kobietę, taką jak ja.
Podoba mi się! Niezła podróż. Ono naprawdę wzrosło.
To się nazywa wzrost.
Brawo, suko!
Zaczęłaś jako pies, a teraz jesteś Cardi B.
Brawo!
Napisy: Juliusz P. Braun