ABD Hükûmeti'yle ilgili, benim başrol, senin yapımcı olduğun
bir komedi programı.
Biraz endişeliyim.
Adam, hemen halledebilir miyiz? Vergilerimi hesaplıyorum.
Muhasebeci yok mu?
Kendim yapmayı seviyorum.
Vergiler medeni bir toplumda yaşamak için ödediğimiz bedeldir.
Peki, nasıl gidiyor?
Aslında epey kolay. Tek yapman gereken talimatları izlemek.
Vergiye dâhil geliri 0,2'yle çarp
ve 13'üncü satıra yaz.
Sonra Tablo D'nin altıncı satırındaki miktarı yaz.
Tablo D'nin burada bir yerde olduğuna eminim.
Ne düşünüyorsun?
Eski Başkan Obama, insanlar…
Çoğu insan "başkan" der.
Bu olmaz ki, artık işin bu değil.
Lise üçüncü sınıfta süpermarkette terfi aldım
ama insanlara hayatım boyunca kendime
Vardiya Yöneticisi Adam Conover dedirtmedim. Bu çılgınca olurdu.
Teyitçilerin peşime düşmesini istemem.
Bu yüzden eski başkan diyeceğim, yoksa ESKİBAŞ'ı mı tercih edersin?
Ne zaman istersen konuya girebilirsin.
ESKİBAŞ Obama, programın yapımcısısın.
İnsanlar bunun devlet yanlısı bir propaganda olduğunu düşünecek.
Program benim hakkımda değil.
Programın amacı, insanlara devletimizin aslında ne yaptığını göstermek.
Ve onları gerçekten bu işleri yapan Amerikalılarla tanıştırmak.
Ama devlet her zaman düzgün çalışmaz.
Hatta bazen zarar verir.
Devlet nasıl çalışır programı yapmak istemiyorum.
Çalışıp çalışmadığını ve kime çalıştığını bilmek istiyorum.
Burayı home office gösterebilir miyim?
Tamam. Bak, senin olayın gerçeği açığa çıkarmak, değil mi?
O zaman sorulara bak ve öğrendiğin tüm gerçekleri anlat.
Yani finansal destekleri inceleyebilir miyiz?
Buyur lütfen.
FEMA!
Yap istediğini.
Askerî teknoloji.
Adam, sen bilirsin.
Programı istediğin gibi yap. Bildirmem gereken masraflar var.
Ek çalışma kâğıtlarını ekle.
Ne ek çalışma kâğıdı? Ek çalışma kâğıdı yok ki!
BİR NETFLIX DİZİSİ
Tamam, bak, ben de senin kadar şüpheliyim.
Algoritma gerçekten Nailed It'teki yiyecek facialarını izlemek yerine
devletle ilgili bir komedi programı izlemeni mi bekliyor?
G WORD WITH ADAM CONOVER'I İZLE NAILED IT! TATİL ÖZEL
Tamam, buna gerek yok. Ama bak, buradayım.
Devlet, Amerika'da kötü bir söz gibidir.
Bana inanmıyorsan Şükran Günü'nde konusunu aç
ve başına gelecekleri gör.
Konuşmayı bırak, devleti
düşünmek bile istemiyoruz. Devlet bürokrasi, lobiciler
ve politikacılardan ibaret, değil mi?
Falan filan için bana oy verin, vergi, özgürlük, herkes benden nefret ediyor.
Ama devletimizin aslında ne yaptığını araştırmaya başladığımda
politikaların ardında dünyanın
en büyük, en güçlü organizasyonu olduğunu fark edince hayrete düştüm.
Amerika'da her 16 çalışandan biri
federal hükûmet için çalışıyor.
Ve iyisiyle kötüsüyle hayatımızın her yönünü şekillendiriyorlar.
Yine de çoğumuz bu insanların ne yaptığını hiç bilmiyoruz.
Cidden, ne yapıyorsun?
Nükleer silahların yanlışlıkla patlamamasını sağlıyorum.
Gördünüz mü? Çok önemli bir şey.
Dört yılda bir, çoğumuzun hakkında hiçbir şey bilmediği
bir devleti kimin yöneteceğine dair
ulusal bir ağız dalaşına girmemiz biraz tuhaf değil mi?
Devletimiz halkın olmalı, halk tarafından yönetilmeli
ve halk için var olmalı.
Yani halk olarak, devletin ne nane yediğini bilmemiz gerekmez mi?
Bu programda devletin hayatlarımızı iyi ya da kötü
etkilediği yönlerini inceleyeceğiz.
Cebimizdeki paradan vücudumuzun sağlığına,
bizi hayatta tutan en önemli şey olan gıdamıza kadar.
GIDA
Markete gittiğimde bu kadar fazla seçenek beni şaşkına çevirir.
Peki ya elimizde olmayan seçenekler?
Mesela sağlıksız gıdalar neden sağlıklılardan daha ucuz?
Neden her somun ekmeğin içinde mısır şurubu var?
Ve süt neden tam yağlıdan birden yüzde 2'ye düşüyor?
O yüzde 53'lük süt nerede?
Bu seçimleri başkaları bizim adımıza yapıyor.
Ve gıda sistemimizde kimsenin seçimi devletin seçiminden
daha güçlü değildir. Yani bilmek istediğim şu,
yapılan seçimler bizim için faydalı mı yoksa zararlı mı?
Ve gerçekten bizim çıkarlarımızı mı yoksa başkalarınınkini mi koruyorlar?
Devletin yaptığı seçimlerden biri gıda güvenliği standartlarını belirlemek.
Bir düşün, süpermarkette ne seçersen seç,
seni ölümcül hasta etmeyeceğini varsayabilirsin.
Ama yüz yıl önce
Amerika'da gıda insanları sürekli hasta ediyordu.
Tatlım, bozuk eti mi alayım yoksa bozulmamış eti mi?
Markalı olanı alayım, yüzde 20 daha az arsenik var.
Etin eskiden nasıl işlem gördüğünü
öğrendiğinizde nedenini anlamak pek zor olmuyor.
Patron, sıçanlar etlerin üzerine dışkılıyordu, ben de onları zehirledim
ama şimdi etlerin üstü zehirlenmiş ölü sıçan dolu.
Ne yapalım dersin?
Bana yeni bir sosis aroması gibi geldi.
Keşke bunun abartı olduğunu söyleyebilsem.
Yazar Upton Sinclair
bu sağlıksız koşulları kitabı Şikago Mezbahaları'nda yazdığında
halk öyle tepki verdi ki Başkan Teddy Roosevelt mecburen harekete geçti.
İğrenç! Bu konuda bir şey yapmalıyız.
Değerli Amerikalılar, Birleşik Devletler Tarım Bakanlığı'na
etin yenecek durumda olduğunu tasdiklemek için denetleme yetkisi veren
Federal Et Denetleme Yasası'nı imzaladım.
Bundan sonra duyacağınız tek orman
benim filleri vurduğum orman olacak.
Tarım Bakanlığı logosunu gördüğünüzde
bilin ki Teddy Amca size bunu mideye indirebileceğinizi söylüyor.
Vay be, Teddy gerçekten de ilk ayıymış.
Gıda düzenleme dayatması inanılmaz şekilde başarılı oldu.
Bozuk ete karşı olan kitlesel korku geçmişte kaldı.
Ve endüstri bundan fayda sağladı çünkü Tarım Bakanlığı logosu
esasen gıdanın güvenli olduğuna dair bir devlet mührüydü.
Ama düşününce bu iş neredeyse fazla büyük bir iş değil mi?
ABD ticari et endüstrisi artık
her yıl 500 milyon kilogramdan fazla
dana, tavuk, domuz, kuzu, koyun ve keçi işliyor,
deve kuşlarından bahsetmiyorum bile. Evet. Deve kuşu yiyoruz.
Ve o 500 milyonun her bir kilogramı Tarım Bakanlığı tarafından
birçok kez incelenmek zorunda.
Yani tam olarak kim bütün etlerimize dokunuyor?
Böyle söylemem onlara iğrenç mi yoksa seksi mi geliyor?
Ve en önemlisi, bu nasıl bir iş?
Cargill Schuyler'a hoş geldiniz.
Kabul ettiğiniz için sağ olun.
-Memnun oldum. -Eminim.
Günde kaç baş sığır geliyor?
Günde yaklaşık beş bin baş işleriz.
Peki, burada kaç Tarım Bakanlığı çalışanı var?
Sahada her vardiya için yaklaşık 13 tane
Tarım Bakanlığı müfettişi var. Yani toplam 26.
İki de Tarım Bakanlığı veterineri var.
Bu, burada çalışanlar dışındakilerin
pek gördüğü bir şey değil.
Doğru. Yani nasıl desem, buraya fazla kamera sokmayız.
Karkası burada işliyoruz
ve kutulara koyup tüketicilere satıyoruz.
Buraya bakarsan da… Az önce konuştuğumuz gibi Tarım Bakanlığı…
Gördüm, orada.
Tarım Bakanlığı müfettişimiz.
-Evet, cebinde bakanlık logosu olan. -Doğru.
Yani etrafta dolaşıyor, onun altına bakıyor,
muşambanın altına bakıyor. Hareketli bir denetim.
Lokanta müfettişi gibi ama her gün buradalar.
Doğru.
Çoğu özel şirket devleti böyle davet etmez.
Çoğu şöyle der, "Yani
işi durdurmamı söyleyeceksin ve bu bana paraya mal olacak."
Burada olmaları şart. Tarım Bakanlığı'nın burada olması federal bir zorunluluk.
Tamam, kişisel olarak sorayım,
sence federal zorunluluk önemli mi?
Sence burada olmalarının zorunlu olması
et kalitesini artırır mı?
-Kesinlikle. -Evet.
Burada bir ortaklık var. Daha iyi olmamıza yardım ediyorlar.
Gıda güvenliği açısından gerekenleri
yaptığımızdan emin oluyorlar. İşlemlerimizde eksiklik var mı,
yok mu bakıyorlar.
Bunu… Bunu denetliyorlar.
-Selam! -Selam Adam, ben Miguel.
Tarım Bakanlığı Güvenlik Müfettişiyim.
Şirkette çalışanların yanında durmana
ve "Hattı niye durduruyorsun?"
diyerek zorluk çıkarmalarına rağmen
işini kolay yapabiliyor musun?
Hayır, hattı durdurmak için geçerli bir nedenim varsa
ve üründe bulaşma, çapraz bulaşma
olacağını ve birine zarar vereceğini görürsem
işimi yapmam gerekiyor.
Bence, insanların hasta olmaması için
üzerime düşeni yapmam çok önemli.
Evet.
Burada ürettiğimiz gıda benim masama, herkesin masasına gidiyor.
Bir sorun olduğunu gördüğünde ne oluyor?
Bir şey görürsek şüpheli etiketi denen
bu mavi etiketleri kullanırız ve veterinere bildiririz.
O da görevini yapar.
Yani bir şey görürseniz…
Uygun olmayan bir lenf nodu ya da öyle bir şey görürseniz
"Bunu etiketlemeliyim ki veteriner baksın." diyorsunuz.
-Merhaba Adam. Doktor Angela Broatman. -Selam.
Yani Tarım Bakanlığı veterinerisin.
Evet. Tarım Bakanlığı'nda 11 yıldır veterinerim.
Ve bunu yapmamın nedeni halk sağlığıyla ilgilenmem.
Bunlar bugün kesilip Amerika halkının besin zincirine
girecek ineklerin sadece bazıları.
Ama… Uzman değilim ama bu ineklere baktığımda
bana çok mutlu bir görüntü gibi gelmiyor, değil mi?
Yani iyi hâldeler mi ya da kötü davranıldı mı,
nasıl anlıyorsun?
Koridorda olmaları çok büyük avantaj.
İnsancıl taşıma teknikleri kullanıp kullanılmadığından
ve hiçbir hayvanın kamyondan indirilip
yürütülürken gereksiz stres yaşamadığından emin olmak için
kamyoncuların hayvanları indirmelerini izlerim.
Yani onlara davranışlarına dikkat ediyorsun.
Tabii. Topallayanlara bakıyorum.
Su yalaklarına geliyorlar mı,
su tanklarımız yeteri kadar dolu mu diye bakıyorum.
Yabancı hayvan hastalıklarına bakıyorum. Dinliyorum.
-Sesleri dinliyorsun. -Evet, bu normal bir mö.
-Kokuları kokluyorsun. -Evet.
-Nasıl başladın? -Veterinerlik fakültesinde
nekropsiyi çok sevdiğimi fark ettim
çünkü organlarını görmeyi…
-Bu esasen otopsi. -Evet, hayvanlarda otopsi.
Yani… Bir saniye. Veteriner oldun
ve "En sevdiğim kısım ölü hayvanları kesip açmaktı." mı dedin?
-Gerçekten öyleydi. -Ve o anda aklına mı geldi?
Ölü hayvanlarla nerede çalışabilirim, dedim.
Ve Tarım Bakanlığı bana bunu verdi.
Hastalık süreçlerine bakmayı seviyorum
ve birçok farklı hastalık görebiliyorum.
-İnek hastalığı meraklısısın. -Evet.
Her takıntı için doğru bir iş var.
-Evet. -Hangi tuhaf şeyi seversen sev.
O takıntı için mutlaka bir iş vardır.
İçeride müfettişlerin bütün karkaslara, tüm ahşaya,
tüm iç organlara baktığını görürsün.
Yani halk sağlığı için tehlike oluşturacak her şeye.
Pekâlâ, orada tam olarak neye bakıyordum?
Büyük bir karkasla ilgilendiğini ve bir şey görüp
mavi boyayla damgaladığını fark ettim. Bu ne demek?
Boya, ürünün iyi olmadığını
veya kontamine olduğunu ve yenilebilir
olamayacağını gösterir.
Gördüğün gibi o akciğerlerde zatürre vardı.
Bu yüzden karkasa bakınca
sistematik bir şekilde sağlıksız olduğunu gördüm.
İnsan tüketimine yönelik olamazdı.
Tanrım! Yani…
…buna şahit olmak insana zor geliyor.
Gergin bir iş mi yoksa alışıyor musun?
Bir süre sonra alışıyorsun
çünkü burada hayvanların sağlıklı olduğundan
emin olup bunu önemli bir ürüne
dönüştürerek halkı koruyorsun.
-Ailenle yiyebileceğin bir ürüne. -Bunu yapmaya nasıl başladın?
Orta batı Missouri'de özel veteriner hekim olarak çalıştım.
Yani normal "Köpeğim öksürüyor." veterineri.
Aynen. Evet.
O işi yaptığın için hayvanları sevdiğini varsayıyorum.
Hayvanları öldüren bir sistemin parçası olmak
nasıl hissettiriyor?
Bana göre… Canlı hayvanları gerçekten çok seviyorum.
Ama aynı zamanda insanca muamele gördüklerinden
ve kesim sürecinde hayvanlara düzgün davranıldığından
emin olmak istiyorum.
Bunu birinin yapması gerekiyor.
Evet, doğru.
Çok teşekkürler Doktor Sundrup.
-Harikaydı. -Teşekkürler.
Tüm bunları görmek zordu.
Ama yine de gıdamızı üreten sisteme bakmak
çok önemli.
Ve et endüstrisiyle ilgili
ne düşünürseniz düşünün, Amerika'nın tüm et fabrikalarının
hatlarında şirket için değil bizim iyiliğimiz için çalışan müfettişler
olduğu için mutlu olmalısınız.
Ama tabii bu her zaman böyle olmayabilir.
Tarım Bakanlığı, 2019'daki serbesti dayatması nedeniyle
bazı tesislerdeki domuz müfettişi sayısını yüzde 40'a kadar düşüren
ve bu sistemi kullanan tesislerde sindirimsel ve fekal bulaşmanın
iki katına çıktığı görülmesine rağmen bunun yerine
o tesislerin kendilerini denetlemesini yeterli kılan yeni bir yasa geçirdi.
İnanılmaz! Bu et müfettişlerinin varlığını yeni öğrendim.
Şimdi de görevden alındıklarını öğreniyorum.
Tıpkı Jupiter's Legacy gibi.
Büyük bir et şirketinin, fabrikasında müfettiş
istememesini anlıyorum.
Ama bunun cheesecake'imi yerken boğulduğumda bana faydası yok.
Ya o fabrikaya ne demeli? İneklerin orayı sevmemesi bir yana,
araştırmalar,
hayvan üretiminin, emisyonu ile dünyayı resmen pişiren
ve her yıl kömür santrallerin yarattığı kirlilikten
daha çok insan öldüren dev bir kirletici olduğunu gösteriyor.
Sağ ol Brianna. Yani devlet gerçekten bizi gözetiyor olsaydı
daha az denetlemek yerine fabrika çiftçiliğini azaltırdı, değil mi?
Yani devlet kimin için çalışıyor, çiftçiler mi
yoksa o gıdaları tüketen halk için mi?
Devletin gıda politikasına derinlemesine daldık.
Anlaşılan devlet her zaman ilkini, yani çiftçiyi gözetiyormuş.
Bu da mantıklı, çünkü tarihimizin çoğu kısmında
çiftçilere yardım demek ortalama Amerikalıya yardım demekti.
Elbette öyleydi. Büyük Buhran zamanında
her dört Amerikalıdan biri tıpkı böyle bir çiftlikle yaşamını sürdürüyordu.
Ve bu büyük felaket döneminde gelirimizin yüzde 60'ını kaybettik.
Şeker pekmezim! Ne yapacağız?
Endişelenmeyin millet. Devlettenim ve yardıma geldim.
Bu inanılmaz yeni programın haberini yaymak için
Bay Franklin Roosevelt beni bizzat gönderdi.
Adı, "Sam Amca'nın
Fide Artırmaya Yönelik Bonus Papelleri".
Bu aynı zamanda teşvik demek.
TEŞVİK
Bu, şöyle çalışıyor. Bu çiftlikte mısır mı yetiştiriyorsun?
Yani, evet.
Teşvik alacaksın! Buğday yetiştirmeye ne dersin?
Bunu yapabilirim.
Teşvik! Pirinç ve pamuk?
Ne dersen yetiştiririm.
Bana Old Faithful gayzeri diyebilirsin çünkü bir teşvik patlaması geliyor!
Ve Sam Amca bununla da kalmıyor, hayır bayım.
İste ya da isteme, önümüzdeki yüzyıl boyunca
kırsal Amerika'ya balyalarca para atacağız.
Teşvik vermekle kalmayıp fazladan yetiştirdiğin üretim fazlanı da alacağız.
Tarlaların bereketli kalsın diye tarım araştırmaları fonlayacağız.
Bir damlacık yeter.
Tüm bu federal yatırım Amerika çiftçiliğini kurtarmakla kalmadı.
Adeta gıda sisteminde bir devrim yaptı.
1948'den beri ABD çiftçilik eldesi neredeyse üçe katlandı.
Amerikalılar artık gelişmiş ülkelere oranla gelirin daha azını gıdaya harcıyor.
Hatta dünyanın en büyük tarım ithalatçısı olduk.
Çok sağ ol Sam Amca.
Ama birkaç sorun var.
Birincisi, siyahi çiftçiler beyazlar kadar destek görmedi.
Devletin nihayet daha yeni kabul ettiği tarihi bir hata.
Ve ikincisi, bugüne kadar ileri sararsak…
Bu, yüzyıllık Buhran dönemi teşvikleri hâlâ yürürlükte.
Ama günümüzde çoğu Amerikalı çiftçilik yapmıyor.
Yüzde birden azımız çiftçi.
Ve teşviklerimizin neredeyse yarısı küçük çiftçilere gitmiyor,
ülkenin en büyük çiftlikleri olan yüzde yediye gidiyor.
Yani halk için değiller, doğruca büyük tarım şirketlerine gidiyorlar.
Old MacDonald saçar havaya bütün parayı!
Sırf bu değil, bu teşvikler kelimenin tam anlamıyla sağlığımıza zararlı.
Bak, bir şeyi teşvik edersen ondan çok daha fazlasını alırsın.
Hiç süpermarket raflarına bakıp da
niye bu kadar ucuz, işlem görmüş abur cubur olduğunu düşündünüz mü?
Cevabı bu.
Sağlıklı meyve ve sebzeleri teşvik etmek yerine
devletimiz işlem görerek çöpe dönen buğday, pirinç ve mısır gibi
tahılları yüksek miktarda üretmesi için çiftçilere hâlâ para veriyor.
Leziz bir çöp. Yani sağlıksız olduğunu biliyorum.
Diyabet, yüksek kolesterol riskini artırdığını biliyorum
ama yemeyi bırakamıyorum!
Ama kendi devletim, bunun Amerika'daki en ucuz, en yaygın gıda
olmasına yardımcı oluyor. Neden?
Devletin çiftçilere yardım etme görevi, tüketicilere yardım etme sorumluluğunun
önüne geçiyor gibi duruyor.
Çünkü özellikle tarım şirketlerini canlı tutan Tarım Bakanlığı
ne yiyeceğimiz konusunda tavsiyeler veren
diyet kılavuzlarını oluşturmaktan da sorumlu.
Acaba burada bir çıkar çatışması mı var? Meselâ…
90'larda kahvaltılık gevrek kutularının arkasındaki ve sağlık dersindeki
besin piramidini hatırlıyor musunuz?
Bunun nereden çıktığını hiç merak ettiniz mi?
Pekâlâ ekip, bu rehber gelecek onlarca yıl her Amerikalının beslenme seçimine
etki edecek.
Elimizdeki en iyi beslenme bilimi verilerini kullanmalıyız.
Üzgünüm inekler.
Tarım Bakanlığı, kıymetli piramidinizde son söz hakkını tarım endüstrisine verdi.
Tanrım! Taze meyve ve sebzeyi yarıya indiriyorlar
ve günlük tahıl oranını iki katına çıkarıyorlar!
Ağzınıza daha çok ekmek atmanız bizim daha çok ekmek yememiz demek.
Buna inanmanın zor olduğunu biliyorum
ama eski Tarım Bakanlığı Beslenme Rehberi Direktörü Luise Light'a göre
bu doğru. Kendisi, bakanlığın, et ve süt lobilerinin satışlar düşecek
korkusu yüzünden içeriği değiştirdiğini yazdı.
Ve buğday üreticilerini mutlu etmek için buğday ve diğer tahılların
porsiyonlarını artırdığını.
Bu, besin piramidinin çok daha ötesinde.
Tarım Bakanlığı, ürünlerini peynirle doldurmanın yeni yollarını arayan
fast food şirketleriyle çalışacak bir pazarlama bölümü bile açtı.
Niye mi? Süt endüstrisine yardım etmek için.
SÜT ÜRÜNÜ YÖNETİMİ
Buraya daha fazla peynir koymalıyız! Buraya da!
Kahretsin asker! Daha fazla peynir koymalıyız!
Ama efendim, zaten peynirle kaplı!
Başka yer kalmadı!
Umurumda bile değil!
Mecbur kalırsan kenarına koy.
Dâhice!
Bir saniye. Bize peynir dolgulu pizza kenarını devlet mi verdi?
Sırf bu değil, ben günde 6 ila 11 porsiyon açma ve makarna
tıkınarak büyüdüm,
çünkü devlet sağlıklı olduğunu söyledi
ve öz saygım düşüktü.
Bunun gıda endüstrisini desteklemek için söylenen bir yalan olduğunu öğrendim.
Bu ne be?
Bütün makaleler ve reklamlar, sağlıklı beslenmenin anahtarının
daha iyi seçimler yapmak olduğunu söylüyor.
Ama neden bu seçim bize kalıyor?
Belki de raflardan ne almayı seçeceğimizi bu kadar düşünmek yerine
devletin raflara ne koymayı seçtiğine dikkat etmeliyizdir.
Çünkü gıdaların güvenli ve yenilebilir olduğunu ve arkadaki tavsiyelerin
sağlıklı mı, zararlı mı olduğunu belirleme yetkisi devletindir.
Bir kutu Süper Şekerli Meyve Bombasının kahrolası gerçek
meyvelerden on kat ucuz olup olmayacağını da tabii.
ORGANİK 9.99 $
Çok iyi ama... Bunları gerçekten çocuklara mı veriyorlar?
Bazen insanların, devletin büyük işler yapamayacağını söylediğini duyarsınız
ama belli ki yapabilir ve yapıyor.
Asıl önemli soru, bunları kimin için yaptığı.
Çünkü devletimiz bizim için çalışmayı bırakırsa bu bir felaket olabilir.
MICHAEL LEWIS'IN THE FIFTH RISK KİTABINDAN ESİNLENİLMİŞTİR
Alt yazı çevirmeni: Sezer Örnek