BİR NETFLIX DİZİSİ
Bankalar kurtarıldı! Biz satıldık!
İşte sana bir soru. Devlete güveniyor musun?
Ben hep güvenmiyorum. Ortalama Amerikalı zorluk çekerken
Wall Street'i kurtardıklarını, barışçıl göstericilere saldırdıklarını gördüm.
Ve hadi ama TSA'in el koydukları
otlu şekerlerime ne yaptığını biliyorum.
Bankalar kurtarıldı! Biz satıldık!
Ama devlete her gün dolaylı olarak
güvendiğimiz bir konu var.
Para kullanıyoruz ve para güven demektir.
Bu öylesine ağaç hamurunun bir dolar etmesinin tek nedeni
devletin öyle olduğunu söylemesi ve söylediğinde ona
hepimizin inanması.
Aslında komik…
Banknotun üstünde "Tanrı'ya güveniriz." yazıyor ama ben ateistim.
Ben Tanrı'ya inanmam, lanet ederim.
Muhtemelen tesadüftür. Hayır, devlete güveniyoruz.
Bu yüzden hiçbirimiz senetle ya da
ünlülerin imzalı fotoğraflarıyla ödeme kabul etmeyiz.
-Danny DeVito kabul ediyor musunuz? -Sadece nakit Bob.
-Johnny Cash'e ne dersin? -Kim?
LİMONATA
Ama güzel Amerikan yeşilini herkes kabul eder.
Bir dolar mı? Kaç yılındayız sanıyorsun, 1990 mı?
Bardağı beş dolar dede.
Tamam, hepimiz yaşlanacağız evlat.
Devletin sadece vergilerimi ödediğimde
paramla etkileşime geçtiğini sanıyordum
ya da bir yargıca rüşvet verdiğimde.
Ama görünen o ki devlet ve ona olan güvenimiz
finansal hayatımızın her anını etkiliyor.
Peki, bu güven kırıldığında ne olur?
PARA
Paramı bankaya koyduğunda
orada kalacağını varsayarım. Ama neden?
Niye hayatımın birikimini yüzü olmayan bir şirkete emanet ediyorum?
Yani onlar bana kalemleri konusunda bile güvenmiyorlar.
Yüz yıl öncesine kadar çoğu Amerikalı güvenmiyordu.
O zamanlar bankaların batması çok yaygındı.
Ve böyle olduğunda paran yok olurdu.
N'aber yakışıklı? Dolaplar boşaldı ve çocuklar ağlıyor.
Paramı almalıyım yoksa işim biter.
Üzgünüm hanımefendi.
Buhran, hesapları W. C. Field'ın burnu kadar kırmızı bir çizgiye düşürdü.
Paranız uçtu gitti!
Amerikalılar birikimlerini kaybetmekten o kadar korktular ki
herhangi bir istikrarsızlık belirtisi paniğe neden oluyordu.
Millet! Bu üçkâğıtçılar mangırlarımızı geri vermiyor!
Mevduat sahipleri bankalara akın etti,
aynı anda bütün paralarını çekmeye çalıştılar.
Buna banka paniği dendi
ve sağlıklı bankaları bile iflasa zorlayarak
zincirleme bir kepenk indirme faciasıyla sonuçlandı.
Büyük Buhran sırasında 9000'den fazla banka battı.
Amerikalılar milyarlarca dolar birikim kaybetti. Ekonomi durma noktasına geldi
ve Başkan Franklin Delano Roosevelt, halkın çığlığı karşısında harekete geçti.
Birer birer.
Tüm birikimimi kaybettim.
Kaçak içki gelirini kaybettim.
Buraya gelirken fıçı giyeceğimizi sanıyordum, planlar mı değişti?
Tamam, şuna ne dersiniz?
Bankacılık sistemine güven sağlamak için
Federal Mevduat Sigorta Kurumu'nu kuracağız.
Böylelikle mevduatlarınız ABD hükûmetine olan
inanç ve güvenle garanti altına alınacak.
Ya banka yanarsa?
Paranı geri alırsın.
Ya Bonnie ve Clyde gidip mekânı birbirine katarsa?
Paranı geri alırsın.
Ya konuşmaya gelirken
herkesin fıçı giyeceği telgrafını alırsan ve kimse giymezse?
Garanti altında, tamam mı!
GARANTİ ALTINDA, TAMAM MI!
Bir peni çekebilir miyim lütfen? Çok teşekkürler.
O zamanlar bu, aşırı bir önlem olarak görüldü ama işe yaradı.
FDIC, bankacılık sistemini stabilize etti, güveni tekrar sağladı
ve banka paniklerini geçmişte bıraktı.
Bugün bankanda FCID logosunu gördüğünde bu,
hesap başı 250.000 dolara kadar olan paran
federal hükûmetin tam güvencesi altında demektir.
Ve 1933'ten beri sigortalı mevduatların tek bir penisi bile kaybolmadı.
Bankalar hâlâ battığı için bu çok daha etkileyici.
Sadece günümüzde panik yaratmak yerine
FDIC o kadar kusursuzca olaya giriyor ki neredeyse kimse fark etmiyor.
Bunu nasıl yapıyorlar?
Tura gelirse öğreneceğiz, yazı gelirse program burada biter.
Ah be, ne? Tamam, bu sayılmaz. Bir daha yapalım.
Hey!
FEDERAL MEVDUAT SİGORTA KURUMU
-Merhaba. -Merhaba, FDIC'ye hoş geldin Adam.
Burası hayatımda gördüğüm en "bankamsı" yer.
Hadi, bir tur atalım. Bugün bir simülasyon yapıyoruz.
-Gerçekten mi? -Onlara toplantıyı
izlemen için seni davet edeceğimi söyledim.
İster misin?
Harika olur. Banka battığında ne olacağını görebiliriz.
-Hadi çıkalım. -Hadi.
-Adam, buradalar. Günaydın. -Tanrım, merhaba herkese.
Bizi ağırladığınız için sağ olun. Çok resmî, gerildim.
Bu idari brifinge hepiniz hoş geldiniz.
ABC Bankası için buradayız. Kod adı Kodiak.
Bu banka 1948'de kuruldu.
Ve bankanın iki eyalette 23 şubesi var.
Banka birkaç çeyrektir kâr etmiyor.
Biz de stratejik bir kurtarma planı hazırladık.
Mevduat sahipleri varlıklarına
erişebilsin diye saha ekipleri hafta sonları da çalışacak.
Bankanın normalde olduğu gibi pazartesi 08.30'da açılmasını istiyoruz.
Yani banka batıyor.
Yani bu bankada hesabı olan 60.000 insan var,
banka batıyor, burada bunu konuştuğunuzu bilmiyorlar.
Bilmiyorlar. Gözden uzak kalmak, finansal sistemin istikrarlı
kalması ve mevduat sahiplerinin zorluk çekmemeleri
için elimizden geleni yapıyoruz.
Yani banka batarsa ve devralıcı bulamazsanız
bankanın olan her şey FDIC'nin mi oluyor?
Bu olabilir, evet.
Ama bazen de devralıcı bankanın
almak istemediği şeyleri alabiliyoruz.
Gerçekten mi, ne gibi?
80'lerde Dallas Cowboys'un azınlık hissesine sahiptik,
-kısa bir süre için. -Dur, gerçekten mi?
Bedava bilet falan alıyor musunuz?
-Neyse ki hayır. -Kötüymüş.
George Clooney ve Charlie Sheen'in başrolde olduğu
bir korku filminin hakları var.
Sanırım adı Grizzlies 2'ydi, evet.
Peki, bu ne kadar sıklıkla oluyor?
Son zamanlarda gittikçe daha az çünkü ekonomi iyi gidiyor
ama uzun bir süre bunu yaptık.
-2008'i hatırlarsanız… -Evet.
…yüzlerce banka kapandı.
Vay be. 2008 sizin için çok yoğun geçmiş olmalı.
Banka kurtarmanın maliyetinin vergi mükelleflerinden
karşılanmadığını bilmek önemli.
Risk profillerine göre bankaların ödedikleri primlerle
kaynak sağlanan Mevduat Sigorta Fonu var.
Bayıldım. Evet, bankalar ödesin.
Onların suçu.
Tamam, banka şubesine gideceğiz
ve cuma akşamı banka kapandıktan sonra
yapacağımız konuşmayı canlandıracağız.
Evet, yapalım lütfen.
Tamam, öncelikle sana takmam için
-bu onursal rozet verildi. -Ne? Vay be.
-Bir FDIC yetkilisiyim, inanılmaz. -Hazır görünüyorsun. Güzel oldu.
Aslında bu kısmı sen yapsana.
Havalı hissediyorum.
Tamam, dışarıda kaldık.
Klasik.
Sen çıkmadan sahneyi sana hazırlayayım diye düşündüm.
FDIC olarak bankaların batmasını sevmeyiz
sadece batarlarsa diye varız. Bu duygusal bir durum,
çözmemiz gereken bir durum.
Profesyonel olmak, şefkatli olmak…
-Evet. -…ve saygılı olmak önemli.
Profesyonel, şefkatli ve saygılı.
-Muhteşem. -Hadi yapalım.
Banka müdürü nerede, söyler misiniz?
Tabii.
-Merhaba, Jerry siz misiniz? -Evet.
Merhaba, memnun oldum. Ben Tyler Caviness. FDIC'denim.
Tamam, burada banka müdürüne kim olduğumuzu
ve niye geldiğimizi söylüyorum.
-Bunu söyleyeyim mi? -Lütfen.
Tamam. Bayım, bunu söylemekten nefret ediyorum.
Ama bankanızın battığını belirten resmî bir belgeyle FDIC'den geliyorum.
Günün son müşterisi çıktıktan sonra duyuru yapmamız için
kapıları kilitleyip çalışanlarınızı toplayabilirsiniz.
-Peki. -Tamam.
Gayet iyiydi. Hem… Güzel.
Normalde bankanın battığını söylemeyiz.
Bunu son ana kadar, yani
-devlet bankayı… -Anladım.
kapatana kadar söylemeyiz.
Belki de ona doğum gününü haber vermeye geldiğimizi sanır.
-Evet. -Değil mi?
Hayır… Niye geldiğimizi muhtemelen biliyordur.
Ekip, toplanabilir miyiz? Bu akşam bir duyuru yapılacak.
Herkese merhaba, ben Tyler Caviness,
Federal Mevduat Sigorta Kurumu'ndanım.
Tanıştığıma memnun oldum. Duyduğunuz gibi
bankanız battı
ve çözüm bulmaya yardımcı olmak için FDIC devreye girdi.
İyi haber şu ki FDIC,
tüm mevduatları ve kurumun tüm varlıklarını
devralacak kurumla anlaşma sağladı.
Banka pazartesi günü normal bir şekilde
işe başlayacak, sadece adı değişecek.
Birlikte başarılacak çok iş olacak
ve işbirliğiniz için minnettarız.
Şimdi de devralıcıyı, devralan bankayı
tanıtmak isterim. Teşekkürler.
-Nasıldım? -Gayet iyi.
-Teşekkürler. -Tuhaf ya da garip geldi mi?
Biraz tuhaf geldi
çünkü normalde insanlarla konuştuğumda
cümlenin sonunda gülerler ama şimdi
bir sürü endişeli yüz vardı.
-Evet. -Bu sana nasıl geliyor?
Olanları tam olarak anlamalarını
sağlamak ve süreci adım adım göstermek
için geldiğine zamanla alışıyorsun.
Bunların hepsini arka planda halletmiş oluyoruz,
bu aslında büyük bir olay değil.
Bunu yapmaya çalışıyoruz.
Etkisiz bir olay. Yani bu bankanın müşterisiysem
cuma, cumartesi, pazar kartlarım hâlâ çalışır.
Önümüzdeki hafta "Bankanızın adı değişti."
yazan bir e-posta alırım ve "Bir yerden resmi bir mesaj,
kim takar?" derim.
-Ve hayatıma devam ederim. -Evet.
Siz olduğunuz için hiçbir terslik yaşamam.
-Evet. -Evet. İnanılmaz.
Teşekkürler Tyler.
-Peki, iyi günler. -Sağ ol, sana da.
Muhteşem, değil mi?
Yani sizi bilmem
ama bence bu, en etkili devlet programlarından biri.
FDIC bankaların batması tehlikesini öyle bir şekilde etkisiz hâle getirdi ki
hem paramıza bir zararları yok hem de onlardan hiç haberimiz olmuyor.
Bu güveni sağlamasalardı
ekonomimiz resmen çalışamaz hâle gelirdi.
Ama bir dakika,
bankaların batması, paramızın başına gelen kötü şeylerden sadece biri.
Federal hükûmet, bizi tehdit eden
diğer finansal felaketlerden bizi korumak için ne yapıyor?
Aslında bu program bir yıl önce çıkacaktı.
Ama yazar odamızı açtıktan bir hafta sonra dünyayı yerinden oynatacak
hangi gelişmenin olduğunu tahmin edebilir misiniz?
Hayır, Animal Crossing oyununun çıkışı değil.
Gerçi o da bir yıldan uzun süre çalışmama engel oldu.
O gelişme COVID-19'du.
Ve ülke çapındaki birçok işletme gibi
biz de kapanmak zorunda kaldık. Korkutucu zamanlardı.
Milyonlarca Amerikalı işsiz kaldı, borsa çöktü.
Ve trilyonlarca dolar, Quibi'nin telefonlarımızdan
silinmesinden daha hızlı ekonomiden silindi.
Geçici çalışanlardan CEO'lara kadar herkesin
yardım için devlete döndüğü bir zamandı.
Peki, ne yaptılar?
COVID NEDENİYLE KAPALI
Para yağdırdılar. Trilyonlarca dolarlık işsizlik ödeneği,
teşvik desteği, küçük işletme kredileri ve kurumsal vergi afları.
Bu acil durum nakit katkısı ekonomiyi stabilize etti.
Ama CNBC izlerken düşündüm ki
"Öncelikle, Shark Tank tekrarı ne zaman başlayacak? Bu çok sıkıcı."
Ama daha önemlisi, bu kurtarma parası nereden geliyor
ve aslında kim faydalanıyor? Biz, halk mı yoksa dünyanın Mark Cuban'ları mı?
Bu soruların cevapları sizi hayrete düşürebilir.
FED'LE SİHİRLİ BİR AKŞAM
Millet, ben Penn Jillette, bu da ortağım Teller.
Kurtarma paketlerine karşı afallayabilir, kafanız karışabilir, şaşıp kalabilirsiniz.
Ama bizi kandırmadılar.
Size sihrin nasıl yapıldığını göstereceğiz.
Teller devletin rolünü oynayacak.
Ve bu güzel Amerikan yeşilleri de
ekonomide gezen para.
Market alışverişi yapan, banka kredisi çeken
ve parasını atlara yatıran mutlu insanlar. Ama orada durun.
Bir ekonomik kriz olduğunda insanlar korkar.
Tüm etkinlik durur
ve trilyonlarca dolar dolaşımdan çıkar.
Ne telaş, ne felaket! Finansın çarkları durur.
Artık kimse Frappuccino
ve Ford F-150 almıyor.
Kapitalizmi kurtarmak için devlet, ekonomi yeniden aksın diye
sisteme nakit para enjekte etmelidir.
Şimdi biraz para sökülecek bir gönüllüye ihtiyacımız var.
Cimrilik yapmayın.
Bizi izlemeye paranız yetiyor, zengin olduğunuzu biliyoruz.
Ben! Benim paramı al.
Tamam Bay Cebi Dolu, o kadar paran varsa
niye sen banka olmuyorsun?
Ve Teller da ABD Hazinesi olacak.
Sam Amca'nın ekonomiyi canlandırmak için
2,2 trilyon dolara ihtiyacı var.
Bu yüzden para harcaması gerektiğinde hep yaptığı şeyi yapıyor.
Borç alıyor. Yatırımcılardan, diğer ülkelerden ve sen, bankadan.
Vay be. Büyük bir tomarmış.
Telafi edecek bir şeyin mi var?
Hayır, buna cevap verme.
Devlet bu borç parayı alıyor ve ekonomiyi canlandırmak için
işsizlik, kurtarma paketleri ve diğer teşviklere harcıyor.
Karşılığında banka da hazine bonosu alıyor.
senet demenin şık, saçma bir yolu.
Bu, diğer banka ve şirketlerin bir üniversite mezunundan daha fazla
borca batmasıyla aynı şeydir.
Kim Sam Amca'ya birkaç yüz milyar borç vermek ister?
İnsanlar bunu niye kabul etsin ki?
Her zaman ederler.
Şirketler ve diğer ülkeler devletimize borç vermek ister
çünkü biz bir süper gücüz!
Dünyadaki en büyük, en fena şerefsiziz!
Ve bu bizi… Güvenli bir bahis yapıyor.
ABD hükûmeti, Lannister'lar gibidir,
her zaman borcumuzu öderiz
ve bir sürü gereksiz savaş çıkarırız.
Tamam, devletin her zaman borç aldığını biliyorum
ama kriz anında bir anda çok daha fazlasını borç alıyoruz.
Yani normalde harcadığımızın üzerine iki trilyon dolar daha.
Çılgınca değil mi?
Tam da bu yüzden sakladığımız bir numaramız daha var,
bankalar gerilirse diye.
Adı FED. Hatırlayın, siz bankalara senet olarak
bir sürü hazine bonosu vermiştik.
Neden onlara şimdi bir bakmıyorsunuz?
Nasıl yani?
Evet. Devlet tüm senetlerini ödedi.
Artık ev kredisi çekebilirsin, yatırım yapabilirsin
ve yöneticilerine bir sürü ikramiye verebilirsin.
Ama bunca para nereden geliyor?
Numaranın nasıl yapıldığını göstermesek
Penn and Teller Şov olmazdı.
Devletin Federal Rezerv Bankası
bir bilgisayara birkaç rakam girer
ve bankanın hesabına birkaç sıfır ekler.
Ne? Yani yoktan para mı üretiyorlar?
Doğru. Federal hükûmet kelimenin tam anlamıyla
ne kadar para olduğunu kontrol eder, sırf bu bile
bir kriz durumunda ekonomiyi kurtarma gücü verir.
Ve bankalar, devletin borcunu geri ödeyeceğine
güvendiği için sistem sorunsuz çalışır.
Tamam, harika. Ama ben…
Hayır. Hepsi bu.
Ben Penn Jillette ve ortağım Teller'la Penn ve Teller'ız.
Kimseniz kimsiniz, sahneden inin. Sahneden inin!
Tamam, dur. Güzel numara
ama banka değilsen ne oluyor?
Yani evet, Wall Street'teki büyük milyarderler
kriz anında devletin onları kurtaracağına güveniyor.
Ama ortalama Amerikalı, nakit para sarpa sarınca devletin bizi kurtaracağına
güvenebilir mi?
Selam Adam.
Selam Sandra. Selam Claudia. Çok teşekkürler.
-Rica ederim. -Burası çok güzelmiş.
-Teşekkürler. -Sağ ol.
Peki, bunlar ne?
Kapatmak zorunda kaldığımız bir kreşimiz vardı.
Dördümüz. Bu babam, ben, Claudia.
Ve bu da kardeşimiz, okulu açtığımız zaman.
-Büyük açılış. -Evet.
Tamam, bir sorum var, hep merak etmişimdir.
Açılış için o büyük makası nereden alıyorsunuz?
Tabii ki COVID boyunca her işletme çok sorun yaşadı.
Sizin hikâyeniz neydi?
Altı aylıktan beş yaşına kadar
55 çocuk kapasitemiz vardı.
Çoğu ebeveynimiz acil doktoruydu
ya da süpermarket çalışanlarıydı.
Yani çalışmak zorunda olanların çocukları geliyordu.
Siz bu gerekli insanlar için gereklisiniz.
-Evet. -Kesinlikle.
Bu yüzden çalışanlarımız gelebilecek mi,
bizim işe dönmemiz güvenli mi, anlamaya çalışıyorduk.
Ve işe dönemeyen çalışanlarım oldu.
Sadece dört, beş çocuk dönebildi.
-Bir kargaşaydı. -Vay be.
-Yani maddi olarak zor bir durummuş. -Öyleydi.
Bir plan yapıp uygulamaya çalıştık…
Annemizi kaybetmemizin yıl dönümüydü
-yani zaten kötü bir gündü. -Vay be, evet.
Kardeşim beni arayıp "Hesaplara tekrar baktım
ve bunu yapamayız." dedi.
Yani sadece bizi ya da çocukların
bakım görmesini
-etkilemiyordu. -Arkadaşlarımız. Evet.
-Çalışanlar da gelirlerini kaybediyordu. -Evet.
Ama bir sürü büyük yasa geçti,
-değil mi? -Evet.
Ve bunların çoğu Maaş Koruma Programı üzerineydi.
Maaş koruma programı kredileri.
Sizin gibi işletmeler çalışanlarını
-işten çıkarmasın diye. -Evet.
-O kredilerden alabildiniz mi? -Aldık
ama 6.000 dolarlıktı.
-Tamam. -O kadar aldık.
-Nokta. Bu kadar. -Evet.
Altı çalışanınız varsa bir aylık maaş bile değil.
Evet, ikinci ve üçüncü MKP kredimiz reddedildi.
-Ve o zaman… Bilmiyorum. -Niye reddedildi?
-Söylemediler. Evet. -Söylemediler.
Sence niye?
Çünkü iki kadının yönettiği küçük bir okulduk,
-yeterince sesimiz çıkmıyordu. -Evet.
-Bu gerçekten berbat. -Evet.
-Evet! Katılıyorum. -Ben de.
Peki, gidip görebilir miyiz?
-Tabii ki. -Öyle mi?
Gidip tekrar küçük sarı evi görmeyi çok isterim.
Tamam, ilk kez buraya dönüyorum.
-Duvarın orada mı? -Hiç… Evet.
Oraya erişimim yok.
Belki prodüksiyon, bir merdivenle falan yardımcı olabilir.
Harika. Teşekkürler Kendall.
Tanrım, çok tatlı.
Çok üzücü görünüyor.
Normalde çocuklarım burada oynayıp kargaşa yaratıyor olurdu.
Her şeyi ya da alabildiğim her şeyi alıp gitmem gerekti.
Buradaki toplumun çocukları bizim kadar
seven ve ilgilenen insanların olduğu böyle bir yere ihtiyacı var.
Evet. Topluma çok destek veriyorsunuz
ama bir kriz geldiğinde
devlet herkes için güvenlik ağı koyduğunda
boşluklar çok büyük oluyor ve siz çok küçük kalıp
-arasından düşüyorsunuz. -Düşüyoruz.
Sana ihtiyacın olan
desteği verecek bir sistem kurabilseydin
nasıl olurdu?
Sesimiz duyurulabilirdi.
Ya da arayabilecek birileri olurdu.
-Sana hizmet edecek bir -Kesinlikle.
-minik işletme idaresi gibi. -Evet.
Minik işletme, böyle derdim!
Sandra, hikâyeni anlattığın için ne kadar teşekkür etsem az.
Beni ağırladığın ve minik işletmemi paylaşmama izin verdiğin için sağ ol.
Sarılabilir miyim?
-Tabii ki! Sağ ol. -Çok teşekkürler.
-Peki. -Peki. Güle güle.
Sandra'nın hikâyesi beni çok kızdırıyor ve o yalnız değil.
Kaçınız bir Sandra tanıyorsunuz?
Hatta kaçınız Sandra'sınız?
Kaçınız gelmeyecek bir kurtarma halatı bekliyorsunuz?
Devletimiz nasıl olur da gökyüzünden para yağdırabilirken
her defasında bu paranın herhangi bir kısmının
en çok ihtiyacı olanların eline geçmesini başaramaz?
Bunu araştırdık ve bunun cevabı sinirinizi geçirmeyecek.
Bu ülkede federal kurtarma parasını dağıtmak için birbirinden
radikal farkları olan iki sistemimiz vardır.
Biri zenginler için, biri de diğer herkes için.
Bankalar ve büyük şirketler, devlet fonuna doğrudan ve etkili bir şekilde ulaşırlar.
Onlar için first class uçmak gibidir.
Bu durgunluk çok can sıkıcı, Para Kasabası'na bir bilet almalıyım.
Tabii ki. Nasıl ödeyeceksiniz?
Bu bonoları bozdurdum.
Bildiğiniz gibi senet demenin şık, saçma bir yolu.
Çok güzel bayım.
Federal Rezerv'de bunları sizden seve seve alırız.
Para Kasabası'na bir bilet.
Ve lütfen düşük faizli roze ikramımızın tadını çıkarın.
Umarım sizi yakında yine kurtarırız.
Sağ olun.
Ama diğerlerimiz bono bozduramayız,
bu yüzden de böyle bir yardım alamayız.
Bunun yerine uçakta ekonomi sınıfına kalırız.
Kapanmadan beri restoranım çok zorluk çekiyor.
Para Kasabası'na bir bilet alabilir miyim?
Bilmiyorum, bono bozdurabilir misiniz?
Hayır, ben… O ne demek?
Korkarım şurada beklemelisiniz.
Aslında ekonomi sınıfı fazla iyi oldu. Noel arifesinde yedek yolcu olmak gibi.
Küçük işletmelere COVID-19 destek paketini dağıtan federal kurum
Küçük İşletmeler İdaresi'dir.
Ama kendileri o kadar küçük ki
işlerini taşeron bankalara vermek zorunda kalıyorlar.
Sıradaki!
Lütfen, Para Kasabası'na gitmeliyim. Bir ailem ve on çalışanım var.
Tabii ki. Sıraya geçin, seve seve yardımcı olurum.
Tabii kendi payımı aldıktan sonra.
Bu gerçek. SBA'in COVID-19 kredi programında
bankalar her krediden pay alabiliyordu
ve yasadaki bir boşluk, restoran zincirleri gibi
büyük işletmelerin de kredi almasını sağladı.
Buyurun krediniz, Bay PF Chang, bir tane da sana Ruth's.
Ve sana dostum Chris.
Umarım et restoranı imparatorluğun sağ kalır.
Bu ne be?
Küçük işletmelere küçük krediler
vermektense büyük işletmelere büyük krediler vererek
daha çok para kazanabileceğimizi fark ettik.
Yani böyle yapacağız. Sıradaki!
Bu da büyük şehirlerde,
çoğunlukla beyaz bölgelerdeki şirketlerin,
azınlık toplumlardan çok daha hızlı kredi almasını açıklayabilir.
Ama küçük işletmelerin pandemi sırasında gördüğü ilginin yanında
asıl kim mahvoldu biliyor musun? Bireysel çalışanlar.
Çünkü onların yardımı, işsizlik sistemiyle azar azar verildi.
Ve bu da yaptığınız en kötü otobüs yolculuğuna benzer.
Amerika'da işsizlik programına girdiysen
bok gibi olduğunu söylememe ihtiyacın yoktur.
Her eyaletin farklı uyguladığı, düzensiz, bin parçalı bir programdır.
Ve birçoğu yıllardır işsizlik sistemine eksik kaynak sağlıyor.
Tamam canlarım.
Burada çok çalışan yok,
bu yüzden yavaş olacak, size birer birer bakacağım.
Şimdi, ilk kim gelmişti?
2020'de benzeri görülmemiş bir işsizlik dalgası vurduğunda
sistemin bu talep tsunamisini
karşılayacak kapasitesi yoktu.
Lanetler olsun!
Bana kalemtıraş vermiyorlar, elimle açmalıyım.
Bu yüzden pandemi sırasında işsizlik başvurusu yapmak bile
bürokratik bir kâbustu.
Yardıma ihtiyacı olan Amerikalılar saatlerce bekletildi,
desteğin gelmesini de aylarca beklediler.
Amerika'daki büyük işletmeler first class'ta keyiflerine bakarken.
Yorgun olduğuma inanamıyorum, uçakta çok uyudum.
GÜZEL PARA KASABASI'NI ZİYARET EDİN
COVID-19'dan dolayı kapandığımızda
prodüksiyon şirketim, tıpkı Sandra gibi MKP kredisi aldı.
Ama işimiz hayati değildi. Sandra ise çocuklara bakıyordu.
Ben de burada kalem şakaları yapıyorum.
Biz daha hızlı bir şekilde daha çok yardım aldık,
sırf daha büyük bir bankada daha iyi bir muhasebecimiz olduğu için.
Daha fazlam vardı, daha fazla aldım.
Bu tam bir terslik.
Ama sistemimizin tamamı böyle kurulmuş.
Birçok Amerikalının sisteme güvenmeyi bırakması şaşılacak bir şey mi?
Limonatacı çocuk, ne oldu?
Bu işten çıkıyorum ihtiyar. Kredim gelmedi
ve kimse maddi yardımını limonataya harcamak istemiyor.
Sanırım Amazon'a çalışıp hediye çekiyle maaş alacağım.
Limonatacı çocuk, hayır.
Finansal sistemimiz ve devletimiz, bizim güvenimize bağlıdır.
Paramızın bankada güvende olduğuna güvenmezsek,
devletimizin bir kriz anında bizi koruyacağına güvenmezsek,
bu mürekkep ve kâğıdın bir dolar ettiğine güvenmezsek
çöker.
Ve devletimiz
sözlerini tutamadığında bunu riske atarız.
Ekonomimiz ve devletimiz
Tinker Bell'e çok benziyor.
İnanmazsak ölür.
Ama ölmek zorunda değil.
Daha iyi bir sistem mümkün
ve devletimiz isterse bunu yapabilir.
Yani bunlar FDIC'yi kuran insanlar,
kasırgaların yönünü tahmin eden insanlar,
Ay'a insan gönderen insanlar.
Konusu açılmışken…
MICHAEL LEWIS'IN "THE FIFTH RISK" KİTABINDAN ESİNLENİLMİŞTİR.
Alt yazı çevirmeni: Sezer Örnek