PARIJS
Heerlijk om hier rond te lopen. -O, mijn god.
We vertelden altijd zoveel klop-klop-grapjes.
Ontelbaar veel.
Ik kreeg maar geen genoeg van: 'Klop-klop. Wie is daar?
Banaan. Banaan, wie?'
'Klop-klop. Wie is daar? Peer. Peer, wie? Peer 'm, want banaan is er.'
Dat vond ik echt hilarisch. -Je kinderen ook.
Jij en oma hoorden die grap heel geduldig talloze keren aan.
Hallo. -Kijk hem nou. Heel dapper.
Hij gaat er echt voor.
Dat koppie ziet er zo vervaarlijk uit.
Ja, maar die hoofdbeweging moesten we op de clownschool ook maken.
Naar voren en naar achteren.
Rondjes. -En rondjes.
We gingen naar Parijs en Philadelphia…
…om ontzettend grappige en moedige vrouwen op te zoeken…
…en erachter te komen hoe humor het leven van vrouwen kan veranderen.
Goed zo, mevrouw Clinton. -Noem me maar Hillary.
Hillary, je neus. -Ik dacht dat de vrouwen… Weet je?
Bij een piknoodgeval kunnen ze je wel helpen, dus…
Hou het netjes. -Tja, weet je.
GUTSY VROUWEN LACHEN HET LAATST
Namaste, New York.
Even wat info over mij. Ik ben 'n immigrant.
Ik kwam naar Amerika met 9 dollar op zak. 10.000 op de bank, maar negen op zak.
Ik ga niks emotioneels vertellen. Ik wilde gewoon deze outfit aantrekken.
Ik kom uit een stadje met veel diversiteit.
33.000 Italiaanse katholieken en zes moslims die familie van me zijn.
Ze kennen beide werelden, dus trans vrouwen weten meer dan cis vrouwen.
Zij weten hoeveel we horen te verdienen.
Als je als vrouw het podium op gaat… Bij de mannen gebeurt dit niet zo vaak.
Dan zitten er een aantal kerels zo. -Geen fijne sfeer.
Dan begin ik al met: 'Wat is er mis met je handen?
Wil je niet klappen? Oké.' Dan voer ik m'n show hier op.
Als je als vrouw het podium op komt, staren ze je eerst een tijdje aan.
Je hebt niet het idee dat ze luisteren.
Je eerste grap is bijna verspilde moeite, omdat ze dat moeten verwerken.
Daarom dragen veel vrouwen ook outfits…
Ik droeg altijd blazers om m'n borsten verbergen.
Ik wilde niet de indruk wekken dat ik iemand wilde versieren. Of dat zo'n gozer…
En ondertussen kunnen de kerels gewoon iets aantrekken…
Ja. T-shirts met mosterdvlekken. Ja.
Toen ik net begon, wilden ze maar één vrouw per show.
Bijzonder dat we elkaar kennen. Er zijn zoveel comédiennes.
Ik zag hun foto's in clubs en dacht: waarom ken ik jullie niet?
Dat mag niet.
Hoe vaak hebben jullie hier opgetreden?
Ontelbaar keren. -Zeker 200 keer.
Hemeltjelief. -Och, m'n moeder zegt nog 'hemeltjelief'.
Waarom wordt er niet geklopt in de VS?
Geen idee. -Omdat vrijheidsklokken luiden.
Dat is eigenlijk best een goeie.
Zou jij stand-up willen doen? -Ik had een andere ervaring met comedy…
…dan anderen… -O nee.
…omdat ik als kind zo vaak werd bespot door professionele komieken.
En ook politiek commentatoren, zoals Rush Limbaugh.
Dat was anders, want hij had al een hekel aan ons…
…en aan alles waar jullie in geloofden.
Dus dat kon ik makkelijk van me afzetten. Maar toen SNL me belachelijk maakte…
…dacht ik: wauw, een groep volwassen kwam bijeen…
Juist. -…en dacht dat dit een goed idee was.
Niemand bedacht: we moeten geen kinderen bespotten.
Ik dacht: dit vind ik helemaal niet leuk, dus ik vind comedy niet leuk.
Heel begrijpelijk. -Ik bespot kinderen zo vaak.
Ik had 't een keer over een pinda-allergie en een vrouw werd boos op me.
En ik zei: 'Dit is mijn ervaring.' Weet je, met pinda-allergieën.
Hoe nootlottig het ook is.
Nu lacht de hele crew.
Welke komieken vind je leuk?
Weet ik eigenlijk niet. -Ik neem je mee naar Comedy Club.
Prima. Dit is 'n onverwachtse interventie.
Chelsea, wat krijg je als je te veel thee drinkt in Parijs?
Nou? -Europis.
Dat is echt te slecht voor woorden.
Sommige komieken snijden in hun shows voormalige taboe-onderwerpen aan…
…zoals de werking van het vrouwelijk lichaam.
Kenya, ik wil 'n nieuwe thee proberen.
Hou je van cafeïne? -Ja.
Mijn favoriet is de Indiase chai. -Doe die maar.
Ik wil graag de Alice's-thee. -Top.
Mag ik wat koffie?
Wow. Hoe durf je? -Ik weet het. Sorry.
Helemaal gelijk. -Bedankt, Kenya.
Wat is het fijn om jou te zien en dat je zo gezond en gelukkig bent…
…na je heftige ervaring met endometriose.
We willen het hebben over comedy…
…en hoe het is om een komiek te zijn en alles wat je hebt meegemaakt…
…maar je bent natuurlijk ook een vrouw. -Ik heb m'n eierstokken altijd bij me…
…dus goed dat we het erover hebben. Ik kan ze niet ergens dumpen.
Bij m'n eerste ongesteldheid had ik al hevige krampen.
Ik moest overgeven van de pijn.
En ik kreeg te horen: vrouwen hebben last van krampen. Leer er maar mee leven.
Later werd me de pil aangeraden. Van die lapmiddelen.
Het is lastig om endometriose te diagnosticeren.
De grap die ik maakte was: 'Ik heb een diagnose, wat nu?'
En zij: 'Sorry, we hebben geen onderzoek gedaan, want het overkomt alleen vrouwen.'
Ja. -Maar er is wel een Viagra-kauwtablet.
Dus, ja. Ja.
Bij een piknoodgeval kunnen ze je wel helpen.
Soms is het lastig om 'n pil te slikken. Stel nou dat ze erin stikken?
Dus, het smaakt goed, je kunt erop kauwen. Dat geloof je toch niet?
Hé, Wanda.
O, mijn god. -Wat zie je er goed uit.
Moet ik je minister noemen? -Hillary.
Kijk maar op haar bloes. -Onze namen staan op onze bloezen.
Hilarisch. -Iets voor Laverne en Shirley.
Heel leuk. -Geweldig.
Kom, we gaan bowlen.
Kies een bal uit. -Oké.
Heb jij je eigen bal meegenomen? -Ja.
Je neemt het heel serieus. -Ja. Ik kan het geld missen.
Mijn schoenen. -Wat?
We zijn in de luren gelegd.
O, mijn god, Wanda.
Je hebt iets gedaan wat ik echt fantastisch vond.
Je vertelde hoe het leven na de menopauze is.
O, ja. -Niemand heeft het daarover.
Je lichaam is 40, 50 jaar je thuis…
…en plotseling slaat de boel op hol. -Ja.
Je hebt je buik een naam gegeven. -Esther Roll.
Ze ligt je na aan het hart. Dat weet ik. -Klopt, ja.
Ik onderging het hele gebeuren en ik dacht: hier moeten we over praten.
Ik kwam pas echt tot dat besef bij een doktersbezoek…
…toen ik zei: 'Die opvliegers zijn ondragelijk.
Ik ben aan het werk en ineens moet alles stilgelegd worden…
…omdat ik me rotzweet. Geef me er iets tegen.'
En zij zei: 'Oké, nu schrijven ze Alprazolam voor of zo.'
Het zegt veel over de gezondheidszorg voor vrouwen en hun kijk op ons…
…als ze denken: we schrijven die wijven gekkiepillen voor.
We zijn weer de hysterische vrouwen. -Juist.
Als comédienne kun je je licht erop schijnen en het onderwerp aansnijden.
Dan voelen vrouwen zich niet alleen. Ga je ermee door?
Ja, want ik heb er nog steeds mee te maken.
Bowlen maar.
Ik wil bowlnamen. -Bowlnamen?
Ja. Ik kies de naam 'Spikkels'. -'Storm'. Een leuke weernaam.
Dan ben ik 'Fluistering'.
Stil, maar mogelijk dodelijk. -'Oké. 'De Fluistering'.
We hebben hier een Mad Hatter-etagère.
Geweldig. Bedankt.
Het ziet er zo heerlijk uit.
Wauw. -Hier nog wat scones.
Wat zijn ze groot. Dat zou verboden moeten worden.
Hou eens vast. Dat is echt…
Ik heb eraan gezeten, dus nu is hij van mij.
Toen ik iemand vertelde dat ik met jou had afgesproken zei diegene:
'Prachtig dat ze eerlijk is over het feit dat een zwangerschap heel zwaar kan zijn.'
In films zie je vrouwen een test doen en vervolgens een schuur verven…
…lachend en helemaal in haar nopjes en dat is het dan.
Ik ging echt door een hel.
Help.
Zwanger zijn is heerlijk. Echt geweldig.
Niemand luistert naar vrouwen.
Serena Williams ging bijna dood bij d'r bevalling. Je neemt haar niet serieus?
Het houdt nooit op, hè? -Juist.
Ja, en al die vrouwen die demonstreren voor rechten omtrent voortplanting.
Die denken vast: dit meen je niet.
En er zijn oudere vrouwen bij met borden met:
'Ik was hier ook in de jaren 70.' -Ik dacht dat we dat aangepakt hadden.
Ik liep langs een grote kerel met een bord die scandeerde: 'Weg met abortus.'
Ik zei: 'Gast, wanneer was jij dan zwanger?'
Ik was dol op Whoopi…
Er zijn ook mensen met zo'n rare… -…en Gilda…
…het is een gat of zo'n spiraal of er zit een knop op, zoals bij een deur.
Voilà. -…en Joan.
Voor iedereen die geen borsten heeft: dit is de push-up-opschuif-beha.
Het duwt vanaf hier alles omhoog. Helemaal omhoog.
Al m'n huid is omhooggeduwd. M'n navel zit hier…
Margaret Cho was een van mijn grote voorbeelden.
Ik mag het woord 'vagina' niet zeggen, want ik gebruik die van mij niet eens…
Wil iemand hem hebben?
Je kunt er boeken in stoppen, of zo.
Gebruik 'm als sierpot.
Moms Mabley. -…Jackie 'Moms' Mabley.
Ze had een oude ochtendjas aan, geen tanden en een stofdoek op haar hoofd.
Ik zag als jong meisje 'n zwarte vrouw die zich zo presenteerde. Dat bleef me bij.
Denk erom, ik heb je een dienst bewezen. Ik heb je m'n naam gegeven.
Ik zei: 'Ja, en nu krijg je de wind van voren.'
Ik wilde een rol in General Hospital…
…zoals de meeste moslimmeisjes in Jersey. Hollywood schuwt mensen met 'n beperking.
In de stand-upcomedy zag ik wel mensen zoals ik…
…met name Richard Pryor. Dus ik dacht: ik volg een comedycursus…
…word een beroemde komiek en dan kom ik op tv.
Goed, als dit op tv komt, is dat voor het eerst gelukt.
Laat je horen voor Maysoon.
Oké. Mocht je me nog niet kennen: ik ben niet dronken.
Maar de arts die me ter wereld bracht wel, dus m'n brein is beschadigd, maar 't gaat.
Ik heb 99 problemen en m'n cerebrale parese is daar maar één van.
In de Spelen der Onderdrukten win ik goud.
Ik ben Palestijns, moslima, een vrouw van kleur…
Ik ben gescheiden, ik heb een beperking…
…en… ben je er klaar voor? Ik kom uit New Jersey.
Richard Pryor maakte zulke schunnige grappen.
Dus ik wilde zo aanstootgevend mogelijk zijn.
Ik was de moslima die grappen over Maria vertelde.
Ik besefte toen nog niet…
…dat mensen met een beperking heel erg als een kind behandeld worden…
…dus toen ik op 't podium over seks praatte…
…reageerden mensen zo van: 'Een moslima met een beperking die over seks praat.'
Ze stonden versteld.
Vrijgezellen, niemand waarschuwt je voor het feit…
…dat de gewoontes van je partner heel snel irritant worden.
De gewoonte waar ik helemaal gestoord van werd…
…en het einde betekende, was z'n constante ademhaling.
Het ging zo van: inademen, uitademen, inademen, uitademen.
Ik zei: 'Kun je even vijf minuten kappen? Dat deed ik ook gewoon bij m'n geboorte.'
Prachtig, al die oude gevels.
Weet je, in deze fromagerie heeft een explosie plaatsgevonden.
Hoe weet je dat? -Er was alleen nog maar gatenkaas.
Sorry, die vond ik niet echt grappig.
Maar we waren hier niet alleen voor flauwe kaasgrappen.
Parijs staat bekend als de bakermat van de clownerie.
En we hadden afgesproken met de meesterclown Philippe Gaulier.
Philippe leidt al 50 jaar clowns op.
Tot zijn studenten behoorden Emma Thompson en Sacha Baron Cohen.
Het was een fiasco.
Niemand lachte.
Fiasco.
Philippe, hoe komt het dat jij als kind van een apotheker…
…een vooraanstaande clownerie-expert bent geworden?
Mensen weten nooit waarom iemand de malloot…
…in de familie is. -Jij was dat?
Ja. Ik was een echte kwajongen. -Een kwajongen.
Het is goed om te onthouden dat de clown per ongeluk is ontstaan.
Ja. Een mooie vergissing. -Heel mooi.
Veel vergissingen zijn niet mooi, maar deze wel.
Om 'n idee te krijgen van de Clownsschool volgden we een les bij Lee Delong…
…die over de hele wereld clownerie heeft gedoceerd, ook in oorlogsgebieden.
Is het niet toepasselijk dat we hier zijn, op het podium van de Moulin Rouge…
…waar enkele van de eerste vrouwelijke clowns optraden?
Cha-U-Kao, La Goulue, La Môme Fromage. Zij waren hier.
Al die vrouwen, die eenzaam en in armoede stierven…
…legden de basis voor de vrouwenclownerie in Frankrijk.
Wij gaan zo op ontdekkingsreis.
We gaan op zoek naar onze identiteit, onze onbevangenheid, onze kwetsbaarheid.
We gaan leren dat onze tekortkomingen kracht geven.
Daar draait het clown-zijn om. En dit gaat ons helpen die reis te maken.
Het kleinste masker ter wereld.
Zet je neus op.
Hillary, je neus.
Wat een stelletje clowns.
Ze maakt notities. -Hillary.
Dat was niet best.
Bij stand-up sta je er helemaal alleen voor.
In je eentje. -Het publiek is niet altijd op jouw hand.
Sommige mensen hopen zelfs dat je afgaat. Dus een komiek zijn, is over het algemeen…
…maar zeker als vrouw die zich kwetsbaar opstelt…
…erg moedig. -Je hebt wel lef nodig.
Heel moedig. -Ja.
Daarom zit ik in deze serie. -Reken maar.
Want ik ben wel tien jaar lang heel erg getrold. Dit klinkt vast niet herkenbaar.
Nee, totaal niet. -Heel erg getrold op internet.
En het deed me op een geven moment niets meer.
Je mocht geen grappige vrouw zijn.
Nee, ik dacht… -Zeker niet in het openbaar.
Dit weten jullie heel goed.
We willen een andere versie van vrouwen. Je moet mooi, stil en sprankelend zijn en…
En alleen een bijrol spelen.
Absoluut. -Ja.
Lucille Ball zei: 'Als je daar in je eentje staat…
…kun je het alleen maar persoonlijk opnemen.'
Mensen denken altijd aan verjaardagsclowns en witte schmink en…
Ze weten niet echt wat een clown is, maar als ze er een zien, vinden ze 't wel leuk.
Mooi. Jullie doen het uitstekend. Het mag een tandje sneller.
Lucille Ball is een clown.
Als ze chocolaatjes in haar mond propt, dat is clownerie.
Vind je niet? -Mee eens, hoor.
Philippe, wat is het verschil tussen mannen en vrouwen in comedy?
Kunnen ze hetzelfde doen?
Bij comedy is het geen probleem, maar clownerie is lastiger.
Want als je een jonge jongen bent…
…en je komt thuis en je kostuum is helemaal vies, dan…
Dan houdt je moeder alsnog van je.
Als je een meisje bent, weet je niet of je vader alsnog van je houdt.
Dus voor een vrouw…
…is het riskanter om je als malloot te gedragen dan voor een man.
En als je lesgeeft, zie je…
…dat een vrouw een charmante clown wil zijn.
Maar ik heb enkele vrouwen gekend. Monsters.
Fantastisch, maar er zijn er niet veel.
Ik ben wel een monster.
M'n moeder is altijd boos dat ik me in mijn shows niet als een dame gedraag.
Nog steeds?
Je bent een ondeugende meid, hè?
Ja. Heel ondeugend.
Je nieuwste voorstelling heet Nate.
Dat is de mannelijke versie van je naam, hè?
Ja. Ik verkleed me als man.
Ik bezorg het publiek een gevoel van ongemak.
Ik speel met het idee van consent.
Ik reik naar iemands borsten. -Maak me nou niet bang.
Ik…
Ben je bang? -Ik niet.
Reik maar naar mij. -Goed.
Ik reik langzaam naar iemands borsten. -Je komt me bekend voor.
Wat gebeurt er? -Dat houd ik even vast. En dan zeg ik…
Mag ik?
-Ja, hoor.
En dan…
Etterbak.
En dan pak ik haar borsten vast. -Alleen m'n man raakt me daar aan.
Een bijzonder momentje. -Gewoon even vragen. Bedankt.
Voortreffelijk.
Gewoon even vragen.
Als je die spanning creëert…
…of als mensen in spanning jouw actie afwachten…
…kun je dat makkelijk doorbreken. -Je kent die persoon?
Nee. -Nee, ik ken niemand.
Sinds gisteren. -Maar lachen mensen of zijn ze bang?
Ze lachen. Ook hierom.
Ik loop zo op de borsten af en zo op de…
Ik zou bang zijn.
Ik besloot m'n zoon op z'n tiende Het Achterhuis voor te lezen.
Ik wilde een vrouwelijke heldin en dat hij 'n geschiedenislesje kreeg.
Het bleek dat je met tien jaar veel te jong voor dat boek bent.
Er gebeurt een hoop. Ten eerste wordt ze ongesteld.
M'n zoon vroeg: 'Wat is ongesteld zijn?' -En ik zei: 'Meisjes van Annes leeftijd…
…gaan menstrueren.
Dat betekent dat er eens per maand ongeremd bloed vloeit…
…uit hun vagina en dat zo'n vier tot 15 dagen lang…
…dat verschilt per meisje.'
Om iemand die informatie voor het eerst in zich te zien opnemen…
Hij kreeg een paniekaanval, reikte met één hand naar z'n kruis…
…want hij dacht dat-ie ongeremd zou gaan bloeden.
Met de andere hand weerde hij verdere info af.
Zo stond hij even in een ongemakkelijke houding.
Hij kalmeerde en ik pakte het boek op…
…en hij zei: 'Hopelijk overkomen haar niet nog meer nare dingen.'
Jij doorbreekt barrières als het gaat om afkomst, jij bij beperkingen.
En jij op het gebied van de dood.
Hoe grappig is dat?
Er bleven maar mensen doodgaan, dus…
Dat wil ik helemaal niet als mijn specialiteit.
M'n moeder overleed aan corona en ik zeg tegen 't publiek: 'Luister…'
Want ze schrikken ervan. En ik zeg zo van: 'M'n moeder, haha.' En…
Ja, grappig, hè? Dat kunnen jullie hebben.
Ik zeg: 'M'n moeder is aan corona overleden.
Ik ga grappen vertellen. Zet je schrap.' En zij zeggen: 'Oké.'
De grenzen zijn wat verschoven. Men kan gewaagde onderwerpen beter hebben.
Iets meer dan vijf of zeven jaar geleden.
M'n moeder was aanhanger van Trump, dus haar dood werd als zelfmoord aangemerkt.
Pardon, heb ik gelachen?
Er was een moment dat je besefte: dit werkt niet.
Niemand la… En dat moment moet je bereiken. De flop.
Bij clownerie, anders dan bij andere kunstvormen, is de flop noodzakelijk.
De flop is heel belangrijk.
Je doet iets, je denkt dat het grappig is, maar niemand lacht.
Niemand. Doodse stilte.
En dan pleeg je zelfmoord, of je redt de boel…
…door iets anders grappigs te doen.
Als mensen lachen, red je de flop. En dan houdt iedereen weer van je.
Ja. -Ze klappen en jij gaat door.
Poef, nog een flop.
Als clown moet je mislukkingen omzetten in successen.
Daarom is het voor sommige mensen zo'n moeilijk vak…
…omdat ze moeten durven falen om op het punt te komen…
…dat ze er wat moois van moeten maken. Want als je niet flopt, kan dat niet.
Een mooie metafoor voor het leven.
Meer? -Zeg jij 't maar.
Is dit wat je… Is dit wat je wil?
Een hoop mensen, en met name vrouwen, gaan onderuit.
Je maakt in het openbaar een misser.
Dat wil je echt nooit meer.
We hebben last van perfectionisme.
Te veel vrouwen, vooral jonge vrouwen… -Ik ook.
…willen perfect zijn, er perfect uitzien…
…zich perfect gedragen, de perfect dingen zeggen.
Maar als clown leer je juist: 'Wees niet perfect.'
Precies. -Nooit.
Zo slecht. -Oké. Dat was niet best.
Dat was niet best. -Je bowlt onder Spikkels.
Dat verdient Spikkels niet. -Ik ga er wat aan doen.
Ik moet wat dichterbij staan… -Komt goed.
Ja? Dat weet ik niet, hoor.
Alsjeblieft niet de goot in. -Hij is wel verder gekomen.
Ik ga je helpen.
Laat maar zien wat je kunt. -Let op.
Ik heb wel al een tijd niet gebowld.
O, kijk nou toch.
Nou zeg. -Zelfs je voet staat precies goed.
Wek de indruk dat je de boel beheerst. -Klopt. Daar moet ik aan werken.
Wanda, als jij grappen schrijft…
…houd je dan in je achterhoofd dat je die kan inzetten…
…om verandering teweeg te brengen?
Ik wil graag een discussie aanzwengelen.
Die tot verandering kan leiden? -Ja.
Ik geloof niet dat mijn woorden…
…mensen tot bepaalde inzichten zullen brengen.
Ik wil ze gewoon aan het denken zetten.
Ik kan iets bepleiten met een grap…
…maar mensen willen niet onderwezen worden, dus je verstopt het.
Sommige dingen zijn onnozel.
Ik zeg dat een vogel als huisdier stom is. Daarmee help je niemand.
Maar met alles wat ik zeg…
…probeer ik vooral mensen, vrouwen, aan het lachen te maken.
Daar drink ik op. Kom maar. -Proost.
Ik zoek graag de grenzen op, lok graag reacties uit.
Voor Amerikaanse vrouwen waren de jaren 70 het beste decennium.
In 1974 kregen we het recht om een creditcard op onze eigen naam te zetten.
Wat een hoop mensen niet weten, is dat we dat recht toen kregen…
…omdat we in '73 het recht op abortus kregen.
Vrouwen lieten abortussen plegen en ze dachten:
ik wil die met creditcard betalen.
Je probeert mensen op andere gedachten te brengen.
Als je aan 't begin mensen zo ziet zitten, wil je daar verandering in brengen…
…en mensen laten lachen om dingen waar ze anders niet om zouden lachen.
Als vrouw krijg je al genoeg op je bordje.
Ik wil niets toevoegen.
Als je het niet snapt, dan snap je het niet.
Want veel onwetendheid op het gebied van afkomst en beperkingen is aangeleerd.
Dat verander je niet zo.
Kom, poesje, poesje, poesje.
Hij mag me best in m'n poes pakken, want m'n poes pakt 'm terug.
Als hij me had betast, ging ik zo: 'hop'.
Ik sleepte 'm zo mee naar het Witte Huis.
'Je komt niet meer van me af. Nog vier jaar.'
Ik maak een hoop Trump-grappen op plekken waarvan ik denk:
hier kan ik dat beter niet doen. Maar het is ook gewoon leuk.
Ik zeg tegen het publiek: 'We geven witte mannen macht die ze niet verdienen.
…zo is hij president geworden.' En iedereen is in shock.
Kom je er nu pas achter dat witte mannen hier kunnen doen wat ze willen?
'Welkom in onze wereld.' -Waar heb je gezeten?
Het is ook voor de zwarte mensen in het publiek die er klaar mee zijn.
Alsof iemand eindelijk iets zegt zonder een blad voor de mond te nemen.
Witte mensen horen het niet zo graag.
Het komt wel goed. Dit is niet de eerste keer…
…dat we een racistische, seksistische, homofobe president gekozen hebben.
Hij is niet de eerste. Alleen de eerste bij wie we dat erkennen.
We waren in de Garden na de verkiezingen.
Je kwam na andere komieken die grappen maakten over Trump…
…en het publiek lachte om hun grappen.
Nou… -Toch?
…de witte heteromannen die die grappen maakten.
En jij ging het podium op en…
…maakte ook wat grappen. -Bizar.
Hij is toch duidelijk seksistisch?
En racistisch? En homofoob?
De reacties waren verdeeld. De helft joelde me uit…
…en de andere helft zei dat ze hun kop moesten houden.
Er braken vechtpartijen uit…
Dat meen je. -…in het publiek. Ja.
Sommigen riepen het N-woord naar me.
Het ging er hard aan toe. -Hemel.
Ik dacht: ik moet dit goed afsluiten. Ik wilde niet het podium af.
Echt niet. -Nee, nooit het podium af gaan.
Ik zei wat rake woorden. Ik begon zelfs vakken aan te spreken.
'Krijg de tering, vak 220.'
Krijg de tering. Jullie allemaal.
Ik dacht: ik sluit 't mooi af. Ik zei: 'We zijn hier voor een prachtig doel.'
'Daarin zijn we eensgezind, toch?' -Ja.
Toen vertelde ik over mijn genezing van borstkanker…
…en daar maakte ik grappen over.
De rust keerde terug en we namen afscheid.
M'n vrouw rende het podium op, wat ze nooit doet…
…en gaf me een zoen. Ze maakte het vredesteken.
Ik was wat minder netjes. Ik zag haar maar één vinger opsteken.
Ik dacht: ja, schatje. En toen dacht ik: o, oké. Juist, ja.
Maar op de voorpagina stond ik natuurlijk…
Hou het netjes. -Tja.
Hou het netjes.
Soms moet je vuur met vuur bestrijden. -Ja.
Weet je wie humor heel goed heeft ingezet…
…bij haar werk in de hoogste regionen? Je kent haar heel goed:
…voormalige minister Madeleine Albright, onze goede vriendin.
Ik heb het zeker goed gedaan als eerste vrouwelijke minister van BuZa…
…want nu worden mannen amper nog in overweging genomen voor die functie.
Zij beheerste de kunst…
…om letterlijk een boodschap af te geven, vaak een humoristische…
…met haar speldjes.
Dat begon na de eerste Golfoorlog…
…toen een van Saddam Hoesseins trawanten haar een slang noemde.
De eerstvolgende keer dat ze bij Sadam Hoessein op bezoek ging…
…droeg ze een grote speld van een slang…
…een heel elegante maar slimme manier om iets duidelijk te maken.
'Ik hou jullie in de gaten.'
Toen ze met de Russen ging onderhandelen over een antiballistisch raketverdrag…
…vond ze een speldje dat op een raket leek.
Die had ze gewoon ergens liggen.
Ze had zoveel speldjes. -Heel normaal.
Ze droeg speldjes… -Heb ik iets wat op een kernkop lijkt?
Een Rus zei: 'Is dat een van de raketten die op ons gericht zijn?'
Vrij direct. -Precies.
Ze zei: 'Ja, pas maar op.'
Ik mag graag denken dat andere mensen daardoor leerden…
…iets wat misschien bedoeld was als een belediging…
…anders op te vatten: als iets moois… -Juist.
…iets provocerends, iets grappigs. Om te bezinnen en ergens een draai aan te geven.
Precies.
Ik heb één vraag. Dat ene debat.
Het was een onwerkelijke ervaring. Hij liep achter me aan…
Ja. -…loerde naar me, kwam achter me staan.
Moet ik me dan omdraaien en zeggen: 'Achteruit, engerd'?
Als ik er een grap over zou maken, zag ik al voor me dat de commentatoren…
…voornamelijk mannen, zouden zeggen:
'Is ze wel opgewassen tegen die en die leider?
Ze kan dit niet eens hebben.' Eigenlijk wat jij meemaakte in Boston.
Het wordt jouw verantwoordelijkheid om de boel tot bedaren te brengen.
Ja, en dat is zo vermoeiend.
We moeten zoveel moeite doen om te zeggen wat we denken en niet denken:
wacht eens even, hoe gaat dit overkomen? Mannen hoeven dat nooit te doen.
Had ik 'n grap moeten maken? -Een grap had wel gewerkt.
Je hebt gelijk. Als je je had omgedraaid en gezegd dat hij een engerd was…
…was je afgestraft.
Zoiets als: 'Ja, Donald, dit is mijn eigen haar.
Je wil het van dichterbij bekijken, maar…'
'Anders dan jouw haar…' -'…dit is mijn eigen haar.'
Kon ik maar terug in de tijd. Geweldig.
Witte vrouwen zien me als 'n groot voorbeeld en Lizzo.
M'n dochter is eerstejaarsstudent aan Stanford.
Ik zei tegen m'n moeder dat ze niet moest opscheppen en zij zei:
'Het is toch niks als ze zoveel meisjes toelaten.'
Als ik m'n zoon op pornokijken betrap, pak ik het zo aan:
ik ga zitten en meekijken.
Best een goed idee.
Is er een beter afschrikmiddel tegen het kijken van porno…
…dan de herinnering aan mijn commentaar?
M'n moeder is dol op Lifetime.
Laat je horen als je Lifetime kijkt… Oké.
Jullie zijn de reden dat vrouwen niet verder komen in deze maatschappij.
Ik wilde hier graag een bepaalde grap maken.
Het begon toen ik met m'n moeder tv-keek. Ze is dol op The Bachelor en Lifetime.
Net alsof ik ben geadopteerd, want we hebben een heel andere smaak.
Mijn moeder gaat er helemaal in op, als een echte vrouw.
Mijn moeder is een echte vrouw.
En ik kijk ernaar en denk: hierdoor komen vrouwen niet vooruit. Dit is verkeerd.
En ik praat met vrouwen. Zo van: ja, wat hij zegt is verkeerd…
…maar waar zijn wij mee bezig? Wat vinden wij belangrijk?
Waarom snakken we naar deze vormen van erkenning?
'O, een zender voor vrouwen.' Dat klinkt goed in theorie, hè?
Ik verwachtte een hoop films over vrouwenemancipatie.
Snap je? Vrouwen die hun bloed de vrije loop laten op het gras.
Vrouwen die piemels afhakken en zo. Ik verwachtte vrouwen die… Snap je?
Ik wist niet dat je steeds weer hetzelfde sullige, verwarde wijf zou zien.
Maak ruim baan voor deze bal.
Oké, oké, oké. Eén, twee, drie, vier, vijf, zes.
Deed jij dat?
Ja, echt. -Ja. Heel indrukwekkend.
Was het niet de Secret Service?
Nee, ze deed het heel goed.
Ik wachtte tot je even niet keek. -Goed gedaan.
Comedy is nu veel moeilijker.
Er zijn nu zoveel dingen waarover je beter geen grappen kunt maken.
Ik was als kind het mikpunt van zoveel grappen…
…dus ik vind 't geweldig dat sommige dingen taboe zijn.
Noem me politiek correct. -Zo sta ik erin.
Ik weet wat voor mij het juiste is…
…wat mij een goed gevoel geeft en wat voor mij taboe is.
Maar ik ga 'n andere komiek niet vertellen wat hij wel of niet mag doen.
Maar ik heb wel een grens.
Je grens is verschoven, toch? -O, ja. Die is… Ja.
Ik ging best ver. En nu…
Ik weet niet meer welke komiek het was, maar die zei:
'Als mijn kind gay was, zou ik 'm een mep geven met een poppenhuis' of zo.
Daar nam ik aanstoot aan, want ik heb met lhbti-jongeren gewerkt…
…die mishandeld en uit huis getrapt werden omdat ze gay waren.
En ik zei: 'Hé, man. Dat is niet tof. Het is niet eens grappig.
Nu keur je dat soort gedrag goed.' En ik zei: 'Denk daar eens over na.'
Ik groeide op met Dice en Eddie Murphy…
…dus ik hoorde een en al scheldwoorden, misogynie, grappen over dikkerds, hoeren.
Dat aapte ik na en dat was niet omdat ik een man wilde zijn, maar een komiek.
Interessant. -Die shows keek ik.
Op een dag kwam er een meid naar me toe die zei:
'Ik wilde vandaag lekker lachen en door jouw grap over pedofilie…
…dacht ik aan 't ergste moment uit mijn leven.'
En toen gooide ik alles om.
De komieken waar ik tegenop kijk, mikken op mensen die hoger op de ladder staan.
Goed punt. -Daar gaat het om.
Spreek de machtigen aan.
Waarom zou ik het munten op… Een arm persoon die het al zwaar heeft.
Daar is comedy niet voor bedoeld. Je moet mensen 'n steuntje in de rug geven.
Mensen die niet gehoord worden een stem geven.
En hypocrisie benoemen.
Dat is mijn soort comedy. Ja. -Je moet erdoorheen prikken.
Ik mik op de machtigen.
Helaas is een ander vaak het mikpunt van een grap.
Ja.
Als ik het goed begrijp, is clownerie…
…het grappigst als de clowns zich kwetsbaar opstellen…
…en zichzelf belachelijk maken. Ze nodigen je uit om mee te lachen…
…in plaats van iemand uit te lachen.
Hier zou iedereen wel wat aan hebben.
Oké, ik moet…
Ik heb niet vaak meegemaakt dat er zo slecht werd gebowld.
Ik ben erger gewend.
Oké, kom op. Midden-Amerika en Chicago kunnen dit niet aanzien.
Kom op. -Ja, dat krijg je.
Oké. Daar gaan we. Zet hem op. -Kom op.
OPGEDRAGEN AAN MINISTER MADELEINE ALBRIGHT
Een grap uitleggen is alsof je een kikker ontleedt.
Je leert er misschien van, maar de kikker gaat wel dood.
Ik kwam met de trein vanuit Washington.
Oké. -En de conducteur vroeg…
…of ik een rolstoel wilde en ik zei: 'Nee, ik wil indruk maken bij Colbert.'
Vertaling: Jenneke Takens