- Mẹ rất thích đi dạo ở Paris. - Ôi trời ơi.
Mẹ có nhớ chúng ta từng hay kể rất nhiều trò đùa cốc cốc?
Cả triệu trò đùa cốc cốc ấy.
Con không ngớt khoái chí với câu, "Cốc cốc. Ai đó?
Chuối đây. Chuối nào?"
"Cốc cốc. Ai đó? Cam đây. Cam nào?
Cam mẹ mừng vì con không nói chuối?"
- Con đã nghĩ chuyện đó buồn cười nhất. - Các con của con cũng vậy.
Mẹ và bà rất kiên nhẫn
khi con cứ kể đi kể lại chuyện cười đó hồi còn nhỏ.
- Ồ, xin chào. - Nhìn con chim này. Rất dũng cảm.
Con đó thật quyết tâm.
Nói thế này thật bất công, nhưng cái đầu nhỏ đó trông đầy hăm dọa.
Phải, nhưng cử động đầu giống như
bài tập mà chúng ta làm ở trường dạy diễn hề.
Đưa tới đưa lui...
Trước và sau, trước và sau, trước và sau.
- Quay tròn. - Quay tròn.
Chúng tôi đi từ Paris tới Philadelphia
để gặp vài người phụ nữ can trường hài hước nhất mà chúng tôi có thể tìm thấy
phát hiện những cách không ngờ mà nụ cười có thể thay đổi cuộc sống của phụ nữ.
Bà Clinton, bà làm tốt lắm.
Cứ gọi tôi là Hillary.
Hillary, mũi của bà.
Tôi tưởng đó sẽ là phụ nữ... Bạn biết chứ?
Nếu là bệnh về của quý, họ chữa được ngay, nên...
- Đừng vô duyên. - Cô biết đấy.
CAN TRƯỜNG PHỤ NỮ LÀ NGƯỜI CƯỜI LÂU NHẤT
THÀNH PHỐ NEW YORK
Chào Thành phố New York!
Một chút thông tin về tôi. Tôi là người nhập cư.
Tôi đến Mỹ với chín đô la trong túi.
Có 10.000 đô trong ngân hàng nhưng chín đô trong túi.
Không, tôi sẽ không xúc động đâu.
Đó không phải lý do tối nay tôi đến đây. Mà bộ trang phục này là lý do.
Tôi đến từ Jersey. Thành phố của tôi cực kỳ đa dạng.
Có 33.000 người Công giáo gốc Ý và sáu người Hồi giáo đều là người nhà tôi.
Vì họ sống ở hai thế giới.
Phụ nữ chuyển giới biết những điều mà phụ nữ hợp giới chúng ta không biết.
Họ biết lương của chúng ta là bao nhiêu.
Khi chúng tôi mới lên sân khấu, là phụ nữ, nhiều lần,
tôi nhận thấy... Đàn ông không thoải mái lắm.
Một đám đàn ông ngồi thế này.
Thế là cảm xúc tụt luôn.
- Nên tôi phải bắt đầu... - Phải.
"Chuyện gì vậy? Tay các anh bị sao vậy?
Các anh không muốn vỗ tay à? Được rồi".
Rồi tôi cứ diễn.
Một phụ nữ lên sâu khấu, họ kinh ngạc... "Oa".
Họ cứ xem ta một lúc.
Cô nghĩ họ không nghe cô nói. Họ chỉ xem cô.
Vâng. Phí mất câu pha trò đầu tiên
- vì họ nghĩ, "Một phụ nữ". - Mọi thứ. Nhưng...
Vì thế mà nhiều phụ nữ, dù trang phục nữ...
Tôi từng hay mặc áo blazer vì tôi nghĩ,
"Mình không muốn ai thấy ngực mình.
Mình không muốn các nữ khán giả nghĩ mình định mồi chài người đàn ông của họ.
- Mình không muốn anh chàng này nghĩ..." - Các thứ.
Chúng tôi nghĩ về những điều đó,
và đàn ông chọn bừa quần áo trong tủ,
- "Nếu có thời gian". Phải. - Cả áo phông ố vàng. Phải.
Khi tôi bắt đầu diễn hài,
có quy định mỗi buổi diễn chỉ có một phụ nữ.
Tôi ngạc nhiên vì chúng tôi còn quen nhau đấy.
Có rất nhiều nữ diễn viên hài.
Tôi thấy ảnh của họ ở các câu lạc bộ và nghĩ,
"Sao tôi không biết cô nhỉ?"
Chúng tôi không được phép.
Các cô đã diễn ở câu lạc bộ này bao nhiêu lần?
- Tôi còn không đếm. - Ít nhất 200 lần.
- Trời đất. - Oa.
Phải.
Tôi rất thích vì mẹ tôi vẫn nói "Trời đất".
Mẹ nghĩ tại sao có rất ít trò đùa cốc cốc về Mỹ?
Mẹ không biết.
Vì tự do sẽ bấm chuông cửa.
Nghĩ lại thì thấy thật tài tình.
Cô đã bao giờ diễn hài độc thoại?
Tôi đã nếm trải nhiều thể loại hài khác nhau
- so với nhiều người... - Ôi, không.
...vì hồi bé tôi bị chế nhạo rất nhiều
bởi diễn viên hài chuyên nghiệp.
- Phải. - Ồ phải.
Và cả những nhà bình luận chính trị tệ hại như Rush Limbaugh.
Nhưng điều đó thì khác. Vì Rush Limbaugh ghét chúng ta sẵn rồi,
và ghét mọi điều mà bố mẹ ủng hộ.
Coi như không phải họ nói về mình là điều khá dễ dàng.
Nhưng khi SNL chế nhạo tôi,
tôi nghĩ, "Oa. Một đám người lớn ngồi trong phòng..."
Phải.
"...tất cả đều thấy điều đó hay ho".
Không ai nghĩ, có lẽ không nên chế nhạo trẻ con.
Tôi đã nghĩ, "Mình không thấy thế là buồn cười hay chấp nhận được,
nên mình không thấy hài kịch là buồn cười hay chấp nhận được".
- Điều đó hoàn toàn dễ hiểu. - Phải. Tôi chế nhạo trẻ con suốt.
Bố mẹ chúng bất bình với tôi.
Tôi nói về chứng dị ứng lạc. Một phụ nữ rất bực với tôi.
Tôi phải bảo cô ấy, "Nghe này, đây là sự thật của tôi".
Về chứng dị ứng lạc.
Điên rồ, nhưng là sự thật của tôi.
Cô vừa làm cả đoàn làm phim buồn cười.
Cô thích diễn viên hài nào?
- Tôi thật sự không biết. - Tôi sẽ đưa cô đến Câu Lạc Bộ Hài.
Được. Hóa ra đây là sự can thiệp mà tôi không biết mình cần đấy.
Chelsea, con có biết sẽ có chuyện gì nếu con uống quá nhiều trà ở Paris?
- Không ạ. - Con sẽ đi tiểu.
Câu này ở dưới tầm của mẹ. Không có dụng ý chơi chữ.
THÀNH PHỐ NEW YORK
Có những diễn viên hài dùng hài kịch
để công khai nói về những chủ đề trước đây là cấm kỵ,
như là hoạt động bình thường của cơ thể phụ nữ.
Kenya, tôi muốn thử loại trà mà tôi chưa từng thử.
- Bà có thích caffeine? - Tôi rất thích caffeine.
Loại trà tôi thích sẽ là trà chai Ấn Độ.
Được đấy.
- Tôi muốn dùng trà của Alice. - Tuyệt lắm.
Tôi uống cà phê có được không?
- Oa. Dám gọi cà phê? - Tôi biết. Tôi xin lỗi.
- Tôi đồng ý với cô. - Cảm ơn, Kenya.
Phải nói thật tuyệt vời khi được gặp cô,
- cô thật khỏe mạnh và vui vẻ... - Tuyệt!
...sau thời gian vất vả vì bị lạc nội mạc tử cung.
Ý tôi là, chúng ta muốn nói về hài kịch,
chúng ta muốn bàn về làm diễn viên hài là như thế nào,
và những gì cô đã trải qua...
Nên đừng vờ như cô cũng không phải phụ nữ.
Tôi mang cả buồng trứng lên sân khấu mỗi khi đi diễn,
nên chúng ta nói chuyện này lại hay.
Tôi không bỏ chúng ở cửa. Không.
Ngay từ kỳ kinh đầu tiên, tôi đã bị đau bụng dữ dội.
Tôi nôn ọe vì đau.
Và tôi...
Tự nhủ, "Phụ nữ thì bị đau bụng kinh. Phải chịu thôi". Phải.
Về sau, người ta bảo, "Dùng biện pháp tránh thai thì sẽ đỡ".
Những giải pháp tạm thời.
Rất khó chẩn đoán bệnh lạc nội mạc tử cung trừ phi ta phẫu thuật.
Tôi cứ đùa về nó,
"Tôi... tôi bị chẩn đoán bệnh, xử lý sao đây?"
Họ bảo, "Ồ, chúng tôi rất tiếc vì chưa thể nghiên cứu về nó,
vì chỉ có phụ nữ mới bị bệnh đó".
- Phải. - Nhưng có Viagra nhai mà.
Đúng vậy.
Nếu là bệnh về của quý, họ chữa được ngay.
Có lúc cũng khó uống thuốc.
Họ không muốn đàn ông bị... Nhỡ họ bị nghẹn thì sao?
Thuốc có vị ngon, nhai được. Tệ không cơ chứ?
- Chào Wanda. - Chào bà.
- Ôi trời ơi. - Trông chúng ta tuyệt quá.
- Tôi gọi bà là Bà Ngoại Trưởng nhé? - Gọi là Hillary được không?
- Rất sẵn lòng. - Nhìn áo của bà ấy này.
Nếu cô quên tên chúng tôi, thì tên được in ngay đây rồi.
- Nhộn quá. - Áo tím của Laverne và Shirley.
- Tôi thích nó. - Thế mới hay.
- Sẵn sàng... Ta chơi bowling đi. - Phải.
- Phải chọn một quả bóng. - Vâng.
- Cô mang bóng của cô đi à? - Tôi có bóng riêng. Phải.
- Ồ, quá nghiêm túc. - Chelsea, tôi có dư tiền mà.
- Giày. - Cô có gì?
Mẹ nghĩ chúng ta bị lừa đến đây rồi.
Ôi trời ơi, Wanda.
Cô đã làm một điều mà tôi nghĩ rất tuyệt vời,
đó là khi cô nói về hậu mãn kinh.
- Ồ, vâng. - Vì không ai nói cả.
Ta sống với cơ thể của mình trong 40, 50 năm,
và bỗng nhiên,
- nó mất kiểm soát. - Phải.
- Cô đặt tên cho bụng của cô, đúng không? - Đây là Esther. Esther Roll.
Esther Roll. Nó rất thân thiết với cô. Tôi biết.
Đúng vậy.
Tôi biết mình đang trải qua điều gì,
và nên nói về nó.
Tôi bắt đầu nhận ra điều đó khi đi khám bác sĩ,
tôi bảo, "Không chịu nổi những cơn bốc hỏa này.
Tôi đang làm việc thế mà đột nhiên, tôi phải dừng quay phim một lát
vì tôi vã mồ hôi như tắm. Cô phải kê thuốc cho tôi".
Cô ấy đáp, "Được, hiện giờ
họ đang cho uống Xanax hay gì đó".
Nhưng nó nói lên nhiều điều về chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ, cách họ coi trọng ta
nếu họ chỉ có thể nghĩ ra
điều này, "Cứ cho mấy mụ già này uống an thần đi."
- Trở lại với kiểu phụ nữ cuồng loạn. - Thật... Chính xác.
Là diễn viên hài, cô có thể nói chuyện nghiêm túc một cách hài hước
"Biết gì chứ? Chúng ta sẽ nói chuyện này".
Điều đó giúp phụ nữ không cảm thấy cô đơn.
Tôi muốn cô làm thế nhiều hơn.
Tôi sẽ làm thế, vì tôi vẫn đang bị hậu mãn kinh.
Thôi. Chơi bowling một tí nào.
- Chọn tên để chơi đi. - Tên để chơi bowling?
- Phải. Tôi sẽ chọn, "Bông Đường". - "Bão Tố".
Tôi thích thời tiết.
Tôi sẽ là "Thì Thầm".
- Im lặng, nhưng... có thể gây chết chóc. - "Thì Thầm". Được. "Thì Thầm". Được.
Mời các vị set bánh Mad Hatter.
Tuyệt quá. Cảm ơn cô.
Cô cứ mang ra những món ăn nhìn rất ngon.
Và đây là bánh nướng cho các vị.
Nhìn kích cỡ kìa. To quá quy định.
Cầm lấy. Thật đặc biệt...
Giờ tôi cầm cái bánh này rồi, có lẽ nó là của tôi?
Khi tôi kể với người khác rằng hôm nay tôi sẽ gặp cô,
phản ứng của người đó là,
"Tôi rất ngưỡng mộ cô ấy vì rất trung thực về quá trình mang thai đầy vất vả".
Trong phim, ta chỉ thấy một phụ nữ tiểu lên cái que
rồi cô ấy mặc quần yếm sơn nhà kho,
vui cười hạnh phúc, thế thôi.
Còn những gì tôi đã trải qua, thì đúng là quá khổ sở.
Giúp tôi với.
Chửa với chả đẻ.
Thật kinh khủng.
Chẳng ai lắng nghe phụ nữ.
Serena Williams đã suýt chết khi sinh con.
Ta sẽ không nghe Serena nói cô ấy biết có chuyện không ổn ư?
- Điều đó chẳng bao giờ chấm dứt. - Nghe suốt.
Tôi biết. Không thể tin những người phụ nữ đang xuống đường
biểu tình vì quyền sinh con của họ.
Hẳn là họ nghĩ, "Cô đùa tôi chắc".
Có cả những phụ nữ lớn tuổi
cầm tấm biển đi diễu hành.
"Tôi cũng từng biểu tình hồi thập niên 70".
Tôi tưởng điều đó xử lý xong rồi. Tôi tưởng xong rồi.
Tôi đi qua một gã to cao đang đi vòng vòng
tay cầm tấm biển có chữ, "Dừng phá thai".
Tôi bảo, "Đồ khốn, anh có thai hồi nào?"
Từ bé, tôi đã yêu thích Whoopi...
Có những người có khiếu hài hước...
…và Gilda…
...hoặc đó là cái lỗ hoặc nó cuộn tròn lại,
hoặc như tay nắm trên cửa.
Đấy.
...và Joan.
Những ai ở đây có ngực lép,
đây gọi là áo lót nâng đẩy. Nó...
Không, nó đẩy từ đây. Đẩy tất cả.
Nó cứ đẩy, đẩy, đẩy.
Da dồn lên trên. Rốn của tôi lên tận đây...
Margaret Cho là người có ảnh hưởng lớn.
Tôi không được phép nói từ "âm đạo"
...vì tôi còn không dùng của tôi, nên...
Có ai muốn nó không?
Có thể để cả sách trong đó. Tôi không biết nữa.
Dùng làm chậu cây.
Moms Mabley.
…Jackie "Moms" Mabley.
Bà ấy mặc cái áo khoác cũ kỹ, móm mém, khăn lau trên đầu.
Hồi bé, tôi xem người phụ nữ da đen này, tôi nghĩ, "Mình đây rồi". Thật ấn tượng.
Bạn nên nhớ, tôi đã giúp bạn một việc đấy.
Tôi cho bạn biết tên tôi.
Tôi nói, "Vâng, tôi có vài cái tên cho bạn".
Từ khi lên năm tuổi, tôi đã muốn đóng phim General Hospital,
như hầu hết các cô bé Hồi giáo ở Jersey.
Hollywood xa lánh người khuyết tật.
Nên tôi chỉ thấy những người như tôi trong hài độc thoại,
nhất là Richard Pryor.
Nên tôi nghĩ, "À, mình sẽ học lớp hài kịch,
mình sẽ trở thành diễn viên hài rất nổi tiếng và mình sẽ lên TV".
Công bằng mà nói, nếu phim này được lên TV thì đây là lần đầu tiên của tôi đó.
Hãy cho Maysoon một tràng pháo tay thật lớn!
Với những người không biết tôi,
tôi không say.
Nhưng bác sĩ đỡ đẻ tôi thì say, nên não tôi bị tổn thương, nhưng không sao.
Tôi có 99 vấn đề và liệt chỉ là một trong số đó.
Nếu có Olympic Người Thiệt Thòi, tôi đã giành một huy chương vàng.
Tôi là người Palestine, là người Hồi giáo, tôi là phụ nữ da màu,
tôi đã ly hôn, tôi là người khuyết tật,
và, các bạn sẵn sàng chưa?
Tôi đến từ Jersey.
Phong cách hài của Richard Pryor rất tục.
Tôi lên sân khấu và nghĩ, "Mình có thể nói động chạm đến mức nào?
Mình có thể là cô gái theo đạo Hồi pha trò về Đức mẹ Maria".
Lúc đó tôi không hề nhận ra,
người khuyết tật bị coi như trẻ con và không có hứng thú với tình dục,
nên khi tôi lên sân khấu nói về tình dục,
mọi người cứ...
"Một người Hồi giáo nói về tình dục,
mà lại là người Hồi giáo khuyết tật nói về tình dục chứ".
Họ thấy kinh ngạc.
Những người độc thân, không ai từng cảnh báo về
thói quen của vợ hoặc chồng bạn rất nhanh chóng trở nên khó chịu.
Thói quen của anh ta khiến tôi phát rồ,
là thở liên tục.
Cứ hít vào, thở ra, hít vào, thở ra.
Tôi bảo, "Anh có thể ngừng năm phút không?
Lúc sinh con, tôi đã ngừng thở mà có sao đâu".
Mẹ rất thích mặt tiền cửa tiệm cổ kính.
Con biết đấy,
cửa hàng phô mai này đã có một vụ nổ khủng khiếp.
Sao mẹ biết?
Chỉ còn đống gạch vụn.
Con phải cười à? Con xin lỗi, con không thấy buồn cười.
Nhưng Chelsea và tôi đến Paris không chỉ để pha trò vớ vẩn.
Paris nổi tiếng với những chú hề.
Và chúng tôi đến gặp chú hề bậc thầy, Philippe Gaulier.
Philippe đã đào tạo diễn hề hơn 50 năm qua.
Trong số các học viên của ông có Emma Thompson và Sacha Baron Cohen.
Thật thảm họa.
Không ai cười cả.
Thảm họa.
Philippe, làm sao mà xuất thân từ một gia đinh dược sĩ
mà cuối cùng ông lại là một trong những chuyên gia đào tạo diễn hề hàng đầu?
Người ta không hiểu tại sao trong gia đình...
TRƯỜNG PHILIPPE GAULIER
- ...lại có người ngu ngốc và điên rồ. - Và đó là ông?
- Đúng. - Không.
DIỄN VIÊN / NGHỆ SĨ BIỂU DIỄN
Vâng. Tôi từng là cậu bé rất, rất hư.
Ông là cậu bé hư.
Thật tốt khi nhớ diễn hề là sai lầm.
- Phải. - Một sai lầm tốt đẹp.
Sai lầm tốt đẹp.
Nhiều sai lầm không tốt đẹp, nhưng sai lầm này thì có.
Để được nếm trải kinh nghiệm được học ở Trường Diễn Hề,
chúng tôi tham gia một tiết học với Lee Delong,
người đã đi diễn hề khắp thế giới, kể cả những vùng chiến sự.
Thật phù hợp khi chúng ta ở đây,
trên sân khấu Moulin Rouge,
nơi mà vài nữ hề đầu tiên từng diễn.
Cha-U-Kao, La Goulue, La Môme Fromage. Họ từng diễn ở đây.
DIỄN VIÊN / GIÁO VIÊN DẠY DIỄN HỀ
Tất cả những phụ nữ chết trong nghèo khổ, bị bỏ mặc, bị quên lãng,
họ là nguyên mẫu của nữ hề ở Pháp ngày nay.
Chúng ta sắp dấn thân vào một hành trình.
Đây là hành trình tới sự chân thực, ngây thơ, và dễ bị tổn thương của ta.
Nơi chúng ta biết rằng những điểm yếu của ta chính là điểm mạnh.
Đó là thế giới của hề.
Và chúng ta sẽ thực hiện hành trình đó với sự trợ giúp của cái này.
Chiếc mặt nạ bé nhất thế giới.
Đeo mũi vào.
Hillary, mũi của bà.
Một nhóm hề ấn tượng.
Bà ấy đang ghi chép.
Hillary.
Dở thật. Ồ, phải.
Nếu cô diễn hài độc thoại, cô chỉ có một mình trên sân khấu.
Chỉ có mình ta.
Khán giả không phải lúc nào cũng ủng hộ cô.
Không.
Thực tế, có người chỉ muốn cô thất bại.
Nên nói chung, là diễn viên hài
là một phụ nữ dám lên sân khấu,
- tôi nghĩ đó đã là điều can trường. - Cần phải can đảm.
- Thật can trường. - Đúng là can trường.
Tôi tham gia chương trình này như thế.
- Gần như thế. - Phải. Đúng vậy.
Vì tôi đã bị chọc tức trên mạng suốt mười năm.
Bà sẽ không thể hiểu được điều này.
- Không, không hề. - Bị chọc tức trên mạng.
Và ta... Tôi trở nên vô cảm với nó.
Cô không có quyền là phụ nữ hài hước.
- Không, tôi từng nghĩ... - Dĩ nhiên là không phải ở nơi đông người.
Các vị biết rõ điều này hơn bất cứ ai.
Chúng ta muốn phiên bản phụ nữ khác.
Muốn ta xinh đẹp, ít nói, và tình cảm, và...
Và chỉ là diễn viên phụ.
- Đúng vậy. - Đúng.
Lucille Ball đã nói, "Nếu ta một mình trên sân khấu,
thì chỉ còn cách thấy thật tự ái thôi".
Người ta luôn nghĩ tới các chú hề sinh nhật
- mặt được vẽ màu trắng và... - Phải.
Nên tôi nghĩ người ta không thật sự hiểu hề là gì,
nhưng khi xem, họ sẽ thích.
Tốt lắm. Các cô làm rất tốt.
Nhanh hơn chút nữa!
Lucille Ball là nữ hề.
Khi bà tọng một đống sô cô la vào miệng,
đó là một đoạn hề.
- Đúng không ạ? - Không. Tôi không sao.
Vâng.
Philippe, đâu là sự khác biệt giữa phụ nữ đóng hài kịch
và đàn ông đóng hài kịch?
Họ có thể diễn cùng tiết mục?
Hài kịch thì được nhưng hề thì khó hơn.
Phải.
Vì nếu ta là một cậu bé,
ta về nhà, trang phục của ta bẩn quá rồi...
Mẹ ta vẫn yêu ta.
Phải.
Nếu ta là bé gái, thì không biết bố có còn yêu ta không.
Nên, đối với một phụ nữ,
so với đàn ông, đóng vai một kẻ ngốc nguy hiểm hơn.
Ta có thể thấy khi dạy học,
phụ nữ muốn diễn hề duyên dáng.
Nhưng tôi biết vài phụ nữ. Đóng vai quái thú.
Xuất sắc, nhưng không nhiều.
Tôi thích làm quái thú hơn.
Khi mẹ tôi xem tôi diễn, bà lúc nào cũng lo ngại vì tôi không nữ tính.
- Vẫn như vậy ư? - Đúng thế.
Cô là cô bé nghịch ngợm à?
- Tôi là cô bé hư. Rất... Rất hư. - Thế á?
Vở kịch mới nhất của cô tên là Nate,
là phiên bản nam của tên cô, đúng không?
Vâng. Tôi giả nam.
Tôi tận dụng sự khó chịu với khán giả để tạo căng thẳng.
Tôi đang đùa với khái niệm đồng thuận.
- Tôi vươn tay về phía ngực người khác. - Đừng làm tôi sợ.
Tôi...
- Ông sợ à? - Tôi chắc... Tôi không sợ cô.
- Cô có thể với về phía tôi. - Tôi sẽ vươn ra.
- Tôi với tay về phía ngực người khác... - Phải.
- ...rất chậm. - Có cảm giác tôi mới gặp cô.
Phải.
- Chuyện gì vậy? - Giây phút xúc động.
- Rồi tôi nói... - Ta đang có giây phút xúc động.
Cho phép tôi chứ?
- Cho phép tôi chứ? - Được.
Và rồi...
Đồ ghê tởm.
Rồi tôi chộp vào ngực cô ấy.
Người đầu tiên chạm vào ngực tôi ngoại trừ chồng tôi.
- Ta đã có giây phút xúc động. - Đúng vậy.
Ta chỉ cần xin phép. Cảm ơn cô đã cho phép tôi.
Tuyệt lắm.
Ta chỉ cần xin phép.
Khi ta tạo căng thẳng bằng sự yên lặng,
hoặc mọi người sợ họ không biết ta sẽ làm gì,
thật dễ phá vỡ sự căng thẳng đó.
Nhưng cô biết người đó?
- Không. - Không, tôi chẳng biết ai cả.
- Hôm qua chúng ta gặp nhau. - Nhưng mọi người cười,
hay sợ vậy?
Mọi người cười. Và cái này cũng được cười.
Tôi làm thế này với ngực, rồi tôi làm thế này với...
- Ừ, tôi sẽ thấy sợ. - Ông biết đấy.
Khi con trai tôi lên mười, tôi quyết định sẽ đọc cho thằng bé
cuốn Nhật ký của Anne Frank.
Vì tôi nghĩ tôi muốn một người ủng hộ nữ giới.
Tôi muốn thằng bé biết về lịch sử.
Hóa ra, mười tuổi là quá nhỏ để đọc cuốn sách đó.
Cuốn sách đó có nhiều chuyện xảy ra. Trước tiên, cô bé có kinh nguyệt.
Con trai tôi hỏi, "Kinh nguyệt là gì ạ?"
Tôi bảo, "Ờ thì, con biết đấy, khi con gái bằng tuổi của Anne,
họ bắt đầu có kinh.
Nghĩa là mỗi tháng một lần, máu sẽ chảy không kiểm soát được,
từ âm đạo của họ trong khoảng từ bốn đến 15 ngày...
tùy vào mỗi cô gái".
Chứng kiến người lần đầu tiên nghe thông tin đó...
Thằng bé thấy hoảng sợ,
một tay để ở đũng quần,
vì thằng bé nghĩ nó sẽ bắt đầu chảy máu không kiểm soát được.
Tay kia giơ lên để chặn không nghe thêm.
Giống như điệu nhảy hai người trong chốc lát.
Khi thằng bé bình tĩnh lại, tôi lại cầm cuốn sách,
thằng bé bảo, "Oa, con hy vọng Anne Frank không còn gặp chuyện xấu nữa".
Cô phá vỡ rào cản bằng chủng tộc. Cô phá vỡ rào cản bằng sự khuyết tật.
Còn cô phá vỡ rào cản bằng cái chết.
Thật khôi hài làm sao?
Mọi người cứ chết trước mặt tôi...
Tin tôi đi. Tôi không muốn đó là chuyên môn của tôi.
Mẹ tôi mất vì COVID, và tôi nói với khán giả, "Nghe này..."
Vì họ đều kinh ngạc một chút. Và tôi nói, "Mẹ tôi, ha-ha".
Và...
Các bạn thích chuyện của Anne Frank.
Tôi nghĩ các bạn nghe được chuyện này.
Tôi nói, "Nghe này, mẹ tôi chết vì COVID. Tôi là diễn viên hài độc thoại.
Tôi đang diễn hài về chuyện đó. Thắt dây an toàn vào, đồ nhát gan".
Và họ bảo, "Được".
Có lẽ hài kịch đã thay đổi một chút.
Tôi nghĩ mọi người thoải mái hơn với những chủ đề gai góc,
có lẽ thoải mái hơn chính họ một chút, cách đây năm hay bảy năm.
Mẹ tôi là người ủng hộ Trump đã mất vì COVID,
nên bác sĩ pháp y kết luận cái chết của bà là tự tử.
Xin lỗi, tôi có cười không?
Có khoảnh khắc ta nhận ra,
"Tiết mục mình đang diễn thất bại rồi.
Chẳng ai cười..." Đó là lúc ta cần dừng lại.
Thất bại.
Trong diễn hề, không như bất cứ loại hình nghệ thuật khác
mà tôi biết thất bại là cần thiết.
Thất bại rất quan trọng.
Ta diễn một tiết mục mà ta nghĩ là buồn cười, nhưng không ai cười.
Không ai cười cả. Im phăng phắc.
Hoặc ta tự tử luôn, hoặc ta cứu vãn tình thế
và diễn một tiết mục khác mà ta nghĩ là buồn cười.
Nếu mọi người cười, ta cứu vãn được thất bại.
Mọi người lại yêu quý ta.
- Phải. - Họ vỗ tay, ta diễn tiếp.
Đùng, một thất bại nữa.
Diễn hề giống như đi tìm vàng trong thất bại.
Đó là một phần lý do tại sao một số người diễn hề rất khó thành công,
vì họ phải cho phép bản thân thất bại thì mới đến được giai đoạn
mà ta phải cứu vãn... cứu vãn nó.
Vì nếu không thất bại, chẳng có gì mà cứu vãn.
- Một phép ẩn dụ hay trong cuộc sống. - Đúng vậy.
- Nữa nhé? - Đồng ý.
Đây có phải là điều... Đây có phải điều các vị muốn?
Được rồi.
Nhiều người, nhất là phụ nữ, gặp thất bại.
- Ta thất bại, nhưng trước công chúng. - Phải.
Ta chẳng bao giờ muốn làm lại nữa.
Và chúng ta khổ sở với cái tôi gọi là gene cầu toàn.
- Quá nhiều phụ nữ... - Tôi cũng có gene đó.
- ...nhất là phụ nữ trẻ, - Tôi cũng thế.
họ phải hoàn hảo. Họ phải trông thật hoàn hảo.
Họ phải cư xử hoàn hảo. Họ phải nói hoàn hảo.
Nhưng khi dạy diễn hề, ta lại dạy, "Đừng có hoàn hảo".
- Đúng vậy. - Không bao giờ.
- Quá tồi tệ. - Được. Cú đó... Cú ném đó không tốt.
Cú đó không tốt.
Chơi bowling dưới cái tên Bông Đường.
Bông Đường không được thể hiện phong độ thảm hại đó.
Tin tôi đi, tôi sẽ thay đổi điều đó.
- Tôi phải... Tôi phải lại gần hơn... - Bà sẽ ném được cú này.
Được không? Tôi không rõ lắm.
Đừng có rơi vào máng đi mà!
- Trời, tôi có... - Nó lăn được xa hơn rồi.
Tôi sẽ giúp bà.
- Cô thể hiện đi. - Tôi cần bà tập trung.
Tôi sẽ không hứa hẹn gì. Lâu rồi tôi không chơi bowling.
Ồ, thôi nào. Nhìn cô ấy kìa.
Ồ, thôi nào.
Chân cô cũng tạo dáng rất đẹp.
Lúc nào cũng phải tỏ ra biết mình đang làm gì.
Đúng vậy. Tôi phải tập mới được.
- Wanda, khi cô viết hài kịch... - Ừ hứ.
...cô có bao giờ nghĩ đến việc mình có thể dùng hài kịch
để làm thay đổi điều mà cô rất quan tâm?
Đúng hơn là nghĩ đến việc tôi có thể bắt đầu một cuộc đối thoại.
- Có thể dẫn tới thay đổi? - Chính xác.
Tôi không tin mình sẽ nói điều gì đó
ngay lập tức truyền cảm hứng cho mọi người và mọi người bảo, "Ồ, cô ấy nói đúng".
Mà họ bảo,
- "Để tôi nghĩ xem". - Phải.
Tôi rất thích việc tôi có thể ủng hộ điều gì đó nhờ pha trò,
nhưng mọi người không muốn cảm thấy họ đang bị dạy dỗ.
Nên ta phải khéo léo lồng ghép vào.
Có những điều thật ngớ ngẩn.
Như là tôi nói trên sân khấu thật ngớ ngẩn khi nuôi một con chim.
Điều đó chẳng giúp được ai. Chẳng cứu được ai.
Nhưng mọi điều tôi nói
chủ yếu để khiến mọi người, đặc biệt là phụ nữ, cười và thấy vui hơn.
Uống vì điều đó đi. Uống nào.
Chúc sức khỏe.
Tôi thích ý tưởng diễn những đoạn mà tôi nghĩ có khả năng bị phản ứng ngược.
Tôi nghĩ với phụ nữ Mỹ, thập kỷ tốt đẹp nhất là thập kỷ 70.
Năm 1974, chúng ta có quyền có thẻ tín dụng ghi tên mình.
Nhiều người không biết... đây là... lý do ta có được điều đó vào năm 74,
là vào năm 73, chúng ta có quyền phá thai.
Phụ nữ năm 73 bắt đầu phá thai, và họ bảo,
"Tôi muốn thanh toán khoản này bằng thẻ tín dụng".
Thử thách của diễn viên hài là cố gắng biến đổi mọi người.
Khi ta lên sân khấu và nhận được phản ứng như thế này, cứ như
tôi muốn đến cuối tiết mục, các cánh tay được hạ xuống
và khiến mọi người cười bởi những điều mà bình thường họ sẽ không cười.
Chỉ riêng việc là phụ nữ thôi cũng đã có nhiều khó khăn rồi.
Tôi không muốn bổ sung gì nữa.
Không hiểu là không hiểu thôi. Không thay đổi được là không thay đổi.
Vì chủ yếu,
nhiều người không biết gì về chủng tộc hay khuyết tật, họ vừa được dạy điều đó.
Bản thân họ phải thay đổi quan điểm.
Có ai không?
Ra đây, miu miu, miu miu.
Chết tiệt, anh ta có thể chộp lấy bím của tôi, vì bím của tôi chộp lại đấy.
Anh ta mà để tay dưới này, tôi sẽ kêu "Cúc cu".
Lẽ ra tôi đã khệnh khạng áp tải gã đó đến tận Nhà Trắng.
"Anh đi với tôi bây giờ. Chúng ta có bốn năm".
Tôi dùng rất nhiều câu nói của Trump, trong bối cảnh mà tôi nghĩ,
- "Có lẽ mình không nên làm thế". - Phải.
Nhưng cũng để cho vui thôi.
Khi nói với đám đông, tôi bảo,
"Chúng ta cho phép đàn ông da trắng ở những vị trí mà họ không xứng đáng,
và nhờ thế mà ông ta trở thành tổng thống,
nhưng ai cũng choáng váng".
Đây là lần đầu ta nhận ra
một người đàn ông da trắng có thể làm bất cứ điều gì ông ta muốn ở nước này?
"Xin chào. Chào mừng tới thế giới của chúng tôi".
Phải. Cô đã ở đâu vậy?
Cũng vì các khán giả da đen
đã chán ngấy điều đó.
Cuối cùng có người cũng nói điều gì đó với họ
mà không phải lo lắng về rào cản.
Khi tôi kể với người da trắng về chính họ, họ thấy không thoải mái.
Sẽ ổn thôi.
Đây không phải lần đầu
chúng ta bầu một tổng thống phân biệt chủng tộc, giới tính, kỳ thị đồng tính.
BUỔI DIỄN VÌ BỆNH NHÂN UNG THƯ "DIỄN VIÊN HÀI VỀ NHÀ" THÁNG 11/2016
Ông ta không phải người đầu tiên. Chỉ là người đầu tiên được xác nhận.
Chúng tôi đang ở TD Garden ngay sau cuộc bầu cử.
Cô diễn sau các diễn viên hài khác đang giễu cợt Trump,
còn nhóm khán giả phản ứng lại nhóm khán giả khác.
- Thì... - Đúng không?
- ...đàn ông da trắng dị tính... - Phải.
...pha trò. Ừ hứ.
- Và cô đứng lên, và thực tế... - Vâng.
- ...cũng pha trò vài câu. - Thật điên rồ.
Ông ta không phân biệt giới tính ư?
Ông ta không phân biệt chủng tộc ư?
Ông ta không kỳ thị đồng tính ư?
Đám đông bị chia rẽ.
Một nửa la ó tôi.
Nửa kia bảo nửa còn lại im miệng.
Và đã xảy ra đánh nhau...
- Đùa à. Ôi trời. - …giữa khán giả. Vâng.
Có người la hét xúc phạm màu da của tôi.
- Thật xấu xí. - Ôi trời!
Tôi đã nghĩ, "Thôi được, kiểu gì tôi cũng phải ổn định trật tự trở lại".
Tôi biết tôi sẽ không xuống sân khấu.
- Không đời nào. Mặc kệ. - Không, không bao giờ xuống sân khấu.
Và chửi thề vài câu.
Tôi còn bêu tên các khu vực khán giả.
"Đồ khốn, khu vực 220!"
Đồ khốn, đồ khốn. Tất cả các bạn.
Rồi tôi tự nhủ, để mình ổn định lại trật tự.
Nên tôi nói, "Nghe này, chúng ta đến đây vì mục đích cao cả".
- "Hy vọng ta vẫn còn đồng ý với điều đó". - Phải.
Rồi tôi kể với họ câu chuyện tôi chiến thắng bệnh ung thư vú,
và tôi... Rồi tôi pha trò về chuyện đó.
Chúng tôi đoàn kết trở lại rồi tạm biệt nhau.
Vợ tôi chạy ra sân khấu, việc mà cô ấy chưa từng làm,
hôn tôi thật lâu. Cô ấy làm ký hiệu hòa bình.
Tôi thì không được duyên như thế.
Tôi không thấy hòa bình đâu. Tôi chỉ thấy một ngón tay.
Tôi bảo, "Phải, vợ ạ. Ta hãy..."
Tôi bảo, "Ồ. Được rồi. Được".
Nhưng tất nhiên, hình ảnh tôi lên trang nhất...
- Đừng vô duyên. - Cô biết đấy.
Đừng vô duyên.
Nhưng có lúc, ta phải lấy hỏa trị hỏa.
Đúng vậy.
Con có biết mẹ nghĩ ai là người sử dụng rất tốt khiếu hài hước?
Bà ấy làm việc ở tầm cao nhất, người mà con biết rất rõ,
đó là cựu Ngoại trưởng Madeleine Albright, người bạn thân thiết của chúng ta.
Hẳn là tôi đã làm khá tốt vai trò là nữ Ngoại trưởng Mỹ đầu tiên...
NGOẠI TRƯỞNG MỸ, 1997-2001
...vì giờ đây họ gần như không cân nhắc nam giới cho vị trí đó.
Bà là bậc thầy trong nghệ thuật
diễn thuyết và bày tỏ quan điểm, thường là hài hước,
bằng những chiếc cài áo của mình.
Điều này bắt đầu sau Cuộc chiến Vùng Vịnh lần thứ nhất,
khi mà một kẻ tay sai của Saddam Hussein gọi bà là rắn độc.
Nên lần tiếp theo đi gặp Saddam Hussein,
bà đeo cài áo lớn hình con rắn,
đó là một cách bày tỏ quan điểm thông minh nhưng đầy tinh tế.
"Nhìn này, tôi đang nghe, tôi đang quan sát".
Đi đàm phán với người Nga về hiệp ước chống tên lửa đạn đạo,
bà tìm trong bộ sưu tập của mình một cái cài áo trông giống quả tên lửa.
Mà bà tình cờ có.
- Bà có rất nhiều cái cài áo. - Như người bình thường.
Bà vẫn đeo cài áo...
Con có cái gì trông giống đầu đạn hạt nhân?
Một người Nga nói,
"Ồ, đó là quả tên lửa bà nhắm vào chúng tôi à?"
- Khá thẳng thắn. - Chính xác.
Bà bảo, "Phải, các ông nên cẩn thận".
Con muốn nghĩ điều đó cho người khác sự an ủi
trong việc biến những lời người khác dùng để xúc phạm mình…
- Phải. - ...trở thành...
- Phải. - ...một điều tích cực,
một điều có tính trêu chọc, một điều hài hước.
Kiểu vừa đấm vừa xoa.
Chính xác.
Tôi có một câu hỏi. Đó là cuộc tranh luận.
Đó là trải nghiệm lạ kỳ,
khi ông ta đeo bám tôi...
- Phải. - ...liếc trộm và đe dọa tôi,
tôi có quay lại và nói, "Lùi lại, đồ ghê rợn"?
Hay nếu định giễu cợt điều đó, tôi có thể đoán ý của các nhà bình luận
- chủ yếu là nam giới, đang nói... - Phải.
"Sao bà ấy có thể đương đầu với nhà lãnh đạo kiểu điền-vào-chỗ-trống?"
Không thể chấp nhận người đeo bám bà ấy trên sân khấu".
Giống chuyện cô đã kể ở Boston.
Cố gắng khiến mọi người đoàn kết lại trở thành trách nhiệm của ta.
Phải. Và điều đó quá mệt mỏi,
những rào cản tinh thần mà ta phải vượt qua
để nói ra cảm giác của mình thay vì phải suy nghĩ,
"Khoan, chuyện này sẽ được hiểu thế nào? Mình là phụ nữ. Chuyện này sẽ ra sao?"
Mà đàn ông chẳng bao giờ phải nghĩ vậy.
Tôi có nên nghĩ ra một câu pha trò hay?
Pha trò cũng hay.
Vì bà nói đúng. Nếu tôi quay lại bảo ông ta ghê rợn,
họ sẽ chỉ trích bà nặng nề.
"Vâng, Donald, đây là tóc thật của tôi".
"Tôi biết ông ở phía sau, định xem tóc tôi làm sao. Nhưng..."
"Nhưng, không giống tóc của ông..."
"...không giống tóc của ông, Donald, đây là tóc thật của tôi".
Ôi, quay ngược thời gian. Nói câu đó hay đấy.
Phụ nữ da trắng quý tôi vì họ nghĩ tôi là linh vật của họ và là Lizzo.
Con gái tôi là sinh viên năm thứ nhất ở Đại học Stanford.
Tôi bảo mẹ tôi không được khoe khoang, và bà ấy bảo tôi,
"Trường đại học đó làm sao mà tốt được nếu nhận lắm con gái thế?"
Nếu tôi bắt gặp con trai xem phim khiêu dâm, tôi sẽ xử lý thế này
tôi sẽ ngồi xuống xem cùng nó.
Không phải ý tồi.
Còn cách nào hay để ngăn nó không xem lại phim khiêu dâm...
hơn là ký ức phải nghe tôi bình phẩm về phim?
Mẹ tôi thích kênh Lifetime.
Bao nhiêu phụ nữ thích xem Lifetime, vỗ tay xem nào... Được rồi.
Tôi chỉ muốn các bạn biết,
tất cả các bạn đều là lý do phụ nữ không thể tiến bộ.
Một câu đùa mà tôi nghĩ là nói ở đây là rất quan trọng,
bắt đầu từ việc mẹ tôi và tôi cùng xem TV,
mẹ tôi thích xem The Bachelor và Lifetime.
Tôi thấy như mình là con nuôi vì sở thích của chúng tôi khác nhau.
Mẹ tôi thì cứ mê mải xem như phụ nữ thật sự.
Tôi nhìn mẹ. Mẹ tôi đúng là phụ nữ thật sự.
Tôi xem tất cả các phần của nó... Đây là lý do phụ nữ thất bại.
Thế này là sai.
Tôi nói chuyện với phụ nữ. Phải, điều đàn ông nói là sai,
nhưng chúng ta đang làm gì đây nhỉ?
Chúng ta coi điều gì là quan trọng?
Tại sao ta lại cần được công nhận theo kiểu này?
"Ồ, kênh truyền hình cho phụ nữ".
Phải, về lý thuyết thì có vẻ hay.
Tôi nghĩ sẽ có nhiều bộ phim trao quyền phụ nữ.
Các bạn hiểu ý tôi chứ? Giống như phụ nữ chảy máu kinh trên cỏ.
Cắt cu đàn ông.
Tôi tưởng phụ nữ sẽ...
Tôi không biết vẫn là
ả khốn ngu ngốc đó liên tục hành xử bừa bãi.
Ai đứng trước bóng hãy cẩn thận nhé.
Được rồi. Một, hai, ba, bốn, năm, sáu!
Chờ chút. Bà ném thật à?
- Đúng vậy. Thật chứ. - Đúng vậy. Rất ấn tượng.
Có chắc là không phải Mật vụ bắn chúng?
Không, giỏi thật. Mẹ tôi ném đấy.
- Nhưng tôi đã chờ cô quay lưng đi. - Làm tốt lắm.
Tôi nghĩ giờ đây diễn hài khó hơn.
Có nhiều điều mà ta không được lấy ra pha trò
hay không nên pha trò, hay nếu pha trò thì ta sẽ gặp rắc rối.
Là mục tiêu bị nhạo báng từ hồi còn nhỏ,
- tôi phấn khởi vì có những điều... - Không, tôi...
...bị cấm đoán.
Cứ bảo tôi đúng đắn về chính trị.
Đây là ý kiến của tôi.
Tôi biết điều gì hợp với tôi và tôi sẽ pha trò thế nào,
cái gì làm tôi vui, cái gì tôi không được pha trò.
Nhưng tôi sẽ không bảo diễn viên hài khác, "Này, bạn không được làm thế này thế kia".
Nhưng với tôi, tôi có giới hạn.
- Nhưng giới hạn của cô đã thay đổi? - Ồ, vâng. Nó... Đúng vậy.
Tôi từng pha trò gây tranh cãi. Giờ...
Tôi quên mất là... diễn viên hài nào, nhưng ai đó đã nói,
"Này, nếu con tôi đồng tính,
tôi sẽ lấy nhà búp bê đập vào đầu nó".
Tôi thấy bất bình với điều đó vì tôi đã làm việc với bọn trẻ LGBTQ
những người đã bị ngược đãi,
bị đuổi khỏi nhà vì là người đồng tính.
Tôi bảo, "Này. Thế là không... Thế là không hay đâu".
"Còn chẳng buồn cười.
Anh đang cho phép rất nhiều người bạo lực như thế".
Tôi bảo, "Nghĩ mà xem".
Hồi bé, tôi hay xem Dice và Eddie Murphy,
nên thời đầu, hài của tôi là nói xấu, kỳ thị phụ nữ, chế nhạo người béo và điếm.
Tôi đã diễn hài kiểu đó,
không phải tôi cố gắng làm đàn ông. Mà tôi cố gắng làm diễn viên hài.
- Thú vị đấy. - Đó là thứ tôi đã xem mà.
Rồi một ngày, một cô gái đến gặp tôi bảo,
"Hôm nay tôi đến để cười, thế mà cách pha trò về ấu dâm của cô đen tối quá,
nó gợi lại giây phút tồi tệ nhất đời tôi".
Vì thế mà tôi đã thay đổi mọi điều tôi đã làm.
Các diễn viên hài mà tôi ngưỡng mộ và yêu quý như George Carlin,
ta phải công kích lên trên.
- Quan điểm hay lắm. - Đó là vấn đề.
Nói thật với chính quyền.
- Tại sao tôi xoáy vào một người... - Người có vấn đề.
Người nghèo đang vật lộn sống?
Không phải... Hài kịch là không phải như thế.
- Ta phải nâng tầm nó. - Phải.
Trao cho những người không có tiếng nói...
- Trao cho họ tiếng nói. - Phải.
Vạch mặt thói đạo đức giả.
Với tôi, đó mới là kiểu hài kịch mà tôi yêu.
- Phải châm biếm. - Đó là kiểu của tôi.
- Châm biếm những người có quyền lực. - Phải.
Đáng tiếc là, mọi người thường cười
khi diễn viên hài giễu cợt người khác.
Đúng vậy.
Con nghĩ diễn hề, ít ra giờ đây con đã hiểu về nó,
buồn cười nhất, là khi các chú hề là những người dễ bị tổn thương
và giễu cợt chính mình.
- Mời ta cùng cười với họ... - Phải.
...thay vì gây cười nhờ chế giễu người khác.
Có lẽ điều này sẽ hữu ích cho phần lớn mọi người.
Tôi phải... Được rồi.
Phải nói là đây là trận bowling dở nhất tôi từng chơi.
Với tôi là tốt hơn thường lệ.
Thôi nào. Chúng ta đang thua cả Trung Mỹ và Chicago đấy.
- Nào. - Phải, chuyện bình thường.
- Bắt đầu nào. Hai người. - Cố lên.
TƯỞNG NHỚ NGOẠI TRƯỞNG MADELEINE ALBRIGHT
Giải thích các câu nói đùa giống như giải phẫu ếch.
Có thể học được điều gì đó từ nó, nhưng ếch chết trong quá trình đó.
Tôi vừa đi tàu từ Washington tới đây.
- Vâng. - Và nhân viên đường sắt hỏi
tôi có cần xe lăn không,
tôi trả lời, "Không, tôi lên Colbert để khuấy đảo".
Biên dịch: Ngan Tran