Hoi. -Wat mag het zijn?
Koffie met melk.
Zwart. Dank je. -Eén koffie.
Veel melk.
Ben jij Chelsea? -Jazeker.
Ongelofelijk.
Heb je je koffie? -Vergeten. Door de zenuwen.
Koffie vergeten. -Vergeet je… Die is van jou, toch?
Kijk eens. -Bedankt, hoor.
Hartstikke bedankt.
Doei. Fijne dag verder.
Ik heb me altijd iets afgevraagd. Want zowel je vader als ik zijn advocaat…
…maar jij hebt nooit rechten willen studeren.
Ik discussieerde wel graag met je.
Ja. Daarom dachten we altijd… -Nu nog.
…dat advocaat je wel lag.
Maar je keek toch altijd graag naar Law & Order met oma?
Oma en ik keken dat altijd als zij op haar hometrainer zat.
Ik liep dan naast haar op de loopband.
In Law & Order lossen ze alle misdaden op, worden de slechteriken altijd gepakt…
…en maakt niemand fouten. -Juist.
Terwijl we weten dat dat niet zo gaat.
Ga door.
Ik zei 'stop', en tackelde hem.
Daarom zet ik me hier zo voor in.
Ik heb er zin in.
GUTSY VROUWEN EISEN GERECHTIGHEID
We gaan verhalen vertellen…
…met Mariska Hargitay, de hoofdrolspeler in Law & Order: SVU.
Zij is pleitbezorger voor overlevers van seksueel misbruik.
En ze weet hoe belangrijk het is om je verhaal te kunnen doen.
Hemel. Wat geweldig.
Vind je dit ook zo leuk? -Echt wel.
O, mijn god.
En dit is de perfecte ontmoetingsplek.
Ik heb hier gefilmd. -Een achtervolging?
Of een gesprek? -Een verhoor.
Ik kwam binnen, liet m'n penning zien… -Geen ontsnapping?
Ik zei 'stop', en tackelde hem. Dat doen we vandaag niet.
Waarom niet? -Zullen we?
Geef me eerst een seintje. -Doe ik.
De rechterhand. Start.
Twee, een. Een.
Ja. En kijk nou.
We zijn lekker losgekomen, klaar om onze verhalen te vertellen.
Verhalen vertellen bij The Moth gaat over transformatie.
Over verandering.
Nu wil ik horen wat er 't eerst in je opkomt.
'Ooit puntje puntje puntje, maar nu puntje puntje puntje.'
Hiermee kun je zoveel kanten op.
ACTRICE EN OPRICHTER VAN DE JOYFUL HEART FOUNDATION
Ooit geloofde ik dat iedereen beter was dan ik…
…maar nu weet ik wat ik te bieden heb.
Wat goed. -Heel goed.
Wat fijn.
Even denken. Ooit droeg ik rokken.
Goeie.
Maar nu heb ik er sinds 1999 of zo geen meer gedragen.
Ik was als first lady ooit in Brazilië.
Ik had zo'n mantelpakje aan. Typisch first lady.
Er was 'n gesprek. De pers kwam.
Het was tijd voor het fotomoment, dus er stonden fotografen.
We waren klaar met de bijeenkomst en het bezoek.
Ik kwam terug in het Witte Huis.
En iemand had een foto van onder mijn rok gemaakt…
…die op billboards in Rio stond voor een bepaald ondergoedmerk.
O, nee.
Je kon niet alles zien, maar het was wel suggestief.
Dat zette me wel aan het denken.
Toen ik me kandidaat stelde, dacht ik: nee.
Ik trek een broek aan. -Niet nog eens.
O, god. -Wat een verandering.
Kijk aan. -Dat verhaal kende ik niet.
In je professionele carrière speel je een sterke, vastberaden vrouw…
…die misdaden oplost en zorgt dat de slechteriken worden veroordeeld.
Wat doe je daarmee?
Nou, dit was een erg interessant en onverwacht avontuur voor me…
…met SVU, want er werden verhalen over seksueel misbruik verteld…
…elke dag weer, op de tv. Dus dat was… -Het werd zichtbaar.
Ja. Terwijl dit voorheen altijd onder het tapijt geveegd werd.
De overlevers werden serieus genomen. -Dat is essentieel.
Geen gebrek aan verbeelding…
…want je laat mensen zien dat het ook rechtvaardiger kan.
Chelsea, dat hoor ik heel vaak. 'Zat jij maar op mijn zaak.'
Dat breekt mijn hart. -Ja, dat is vreselijk.
Toen ik de rol kreeg, dacht ik: ik moet met agenten optrekken.
Maar tijdens de SAVI-opleiding, oftewel 'interventies bij aanranding en geweld'…
…leerde ik vooral luisteren.
Dat er iemand naar je verhaal luistert…
…is het begin van gerechtigheid.
Prachtig.
Als overlever van huiselijk geweld en mentor voor meisjes…
…heeft Katrina ook kracht gevonden in luisteren.
En ik ben naar haar en een paar van haar meiden op weg…
…voor 'n lesje zelfverdediging.
BUURTHUIS
Mag ik je knuffelen? -Graag.
Fijn.
Ik heb ooit één les zelfverdediging gehad…
Ik niet. -…20 jaar geleden.
Dus wij zijn de pineut. -Ik ga mijn best doen.
We rapen elkaar wel weer op, toch?
Tuurlijk. -Oké. Kom op.
Vijf. Vier. Ga door.
Drie. Twee. -Kom op. Ga door.
Tijd. -Ga door.
Wat leuk. -Oké, allemaal.
Kom maar in de vechthouding.
Je beginhouding.
Nu.
Het programma Young Ladies of Our Future…
…gaat over zelfvertrouwen, zelfbewustzijn, voeding, meditatie, antigeweld.
De wijk Brownsville kon wat mij betreft wel wat extra aandacht gebruiken.
Daar wonen veel jongeren uit risicogroepen.
Heeft iemand hier weleens eerder zo'n les gehad?
Nee. Was dit wat je had verwacht?
Ik dacht dat er mannen in pakken zouden zijn…
…die we moesten aanvallen en zo.
Dus het was niet eng genoeg voor jou?
Ik was als kind in Little Rock vaak bang als…
We hadden metaaldetectoren op mijn school, omdat er zoveel wapens waren in die wijk.
Wat zou je willen veranderen aan jouw school?
Die hebben wij ook nodig…
…omdat mensen worden neergestoken of vermoord in scholen…
…op het toilet en zo. Dus daar maak ik me wel zorgen over.
Ik wil gerechtigheid voor anderen…
…omdat ik dat voor mezelf nooit heb gekregen.
Mijn ex-verloofde was gevangenbewaarder op Rikers Island.
Hij was wetshandhaver. Ik vond dat wel stoer.
Maar het was een gewelddadige relatie.
Ik besloot bij hem weg te gaan.
Dus op 9 januari 1993 ging ik het gesprek aan met mijn ex-verloofde.
Ik had mijn jongste dochter vast en ik was ook zwanger.
Ik had mijn jongste dochter in bed gelegd…
…en toen ik haar kamer uitkwam, had hij een pistool op me gericht.
Hij zei: 'Hier houdt het op voor je.'
PLAATS DELICT
Ik werd tien keer neergeschoten.
MAANDAG 11 JANUARI 1993
Ik ben uit mijn coma ontwaakt, en het eerste wat ik vroeg…
…was waar mijn ongeboren baby'tje was.
BESCHULDIGD VAN POGING TOT MOORD
En de arts vertelde me dat die niet meer in leven was.
Hij had twee uur geleefd.
Dat is mijn verhaal.
Mariska, waar ik altijd respect voor heb gehad…
…is dat je mensen die de vreselijke dingen die ze zijn aangedaan, hebben overleefd…
…overlevers noemt, geen slachtoffers.
Zodat wie zij zijn, niet wordt bepaald…
…door de keuze van een ander om ze iets af te nemen.
Precies. Als ons horloge of onze auto wordt gestolen…
…willen we worden geloofd, gerespecteerd en gehoord.
Wie een deel van het lichaam wordt ontnomen, wil dat ook.
Juist.
En dat is wat… Onze visie voor Joyful Heart was dat het…
…overleven iets is wat gevierd mag worden. Dat is een kracht.
Ik vertel de buitenwereld pas sinds kort dat ik verkracht ben.
En ik ben ontzettend…
…dankbaar dat ik dat kan zeggen.
Hoewel het heel lang duurde voordat ik, zelfs ik, dat kon zeggen.
Nu zeg ik: 'Wat mij is overkomen, bepaalt niet wie ik ben.'
Juist. -En zo wel: kijk hoe sterk ik nu ben.
Als je samen in een ruimte zit…
…en naar iemands persoonlijke verhaal luistert…
…iets dat belangrijk voor diegene is, dan doet dat iets met je.
Nou, wie wil er eerst?
Goed. -Bedankt.
Mijn moeder is op haar 34e overleden.
Net als mijn opa.
En vanaf dat ik 34 werd…
…was ik altijd angstig, alsof ik ze achterna zou gaan.
En ik had een reisje gepland.
Mijn kunstenaarsvrienden nodigden me uit…
…om op de motor naar Las Vegas te rijden voor Cirque du Soleil.
En die vrienden waren van die lekkere losbandige, gekke, hippietypetjes.
En ik zei dat ik meewilde, maar wel met de auto.
Dus na tweeënhalf uur rijden, begonnen ze te zeggen:
'Mariska. Wees eens niet zo voorzichtig.'
En toen dacht ik: ja, ik laat me niet beperken door angst.
Dus ik ben op de motor gestapt en we zijn op weg gegaan.
En na ongeveer 30 seconden…
…keek iemand in een van onze auto's op haar telefoon…
…en raakte mijn motor.
En alles kwam stil te staan. En ik vloog door de lucht.
En ik dacht: dit is ongelofelijk. Je gaat dood, net zoals zij.
En toen landde ik op de grond en realiseerde me dat ik nog leefde.
En dat het helemaal niet mijn lot was om al te overlijden.
En toen is mijn leven pas echt begonnen.
Oké, nog een paar klappen. Dit gaat goed.
Vijf. Vier. Ga door.
Drie. Twee. -Kom op. Ga door.
Tijd.
Toen ik uit mijn coma ontwaakte…
…vertelden de artsen me dat ik nooit meer zou lopen.
Of praten. Ik zou geen normaal leven meer kunnen leiden.
Maar ik had een fysiotherapeut.
En hij geloofde dat ik weer zou kunnen lopen.
En ik zei tegen hem dat dat niet mogelijk was.
Dat hadden de artsen gezegd.
En hij zei: 'Daar geloof ik niks van.
Iets zegt me dat jou dit gaat lukken.'
En toen ik eenmaal één stap had gezet…
…was ik niet meer te stoppen.
Als je het nooit leert, weet je niet dat zo'n giftige relatie niet normaal is.
Dat zo'n slechte relatie niet normaal is. -En je hebt wel om hulp gevraagd…
…vanwege het geweld dat hij gebruikte. -Zo vaak. Van de politie.
Zijn ze ooit gekomen?
Ja, maar ze deden nooit iets, omdat hij wetshandhaver was.
Of ik nou een blauw oog of een gespleten lip had…
…hij hoefde zijn penning maar te laten zien, en dan gingen ze weer.
Ze lieten me gewoon zo achter.
Het rechtssysteem heeft gefaald. Hij heeft tien jaar gezeten.
Voor tien schoten. -Ja. Eén jaar voor elke kogel.
Voelt dat als gerechtigheid? -Dat kan toch geen gerechtigheid zijn?
En toch ben je agent geworden. -Ik ben toch agent geworden…
…omdat ik anderen wilde geven wat ik nooit heb gehad.
En wat zeg je dan tegen alle jongeren die zeggen…
…dat het politiesysteem in ons land tekortschiet?
Dat schiet ook tekort. Maar dan zeg ik: je kunt bij de politie gaan…
…en van je laten horen. En verandering teweegbrengen.
De politie is nodig, omdat mensen misdaden plegen.
Maar ze leren je niet om met mentale problemen om te gaan.
Of om met iemand om te gaan die problemen heeft in de huiselijke kring.
De politie kan niet alles doen.
Heel goed.
Ik wilde een mentorprogramma beginnen en mijn baas zag dat wel zitten.
Adem nog één keer diep in…
…en uit door de mond.
En schud je even los.
Bedankt. -Mooie les. Dank je.
Miss Katrina heeft ons geleerd met wat voor mensen we horen om te gaan.
Had je daar wat aan?
Ze helpen me met m'n rothouding.
Dankzij deze groep heb ik zelfvertrouwen gekregen.
Ik kan nu mezelf zijn.
En ik besef nu dat er veel is wat wij als meisjes kunnen doen…
…om onze gemeenschap te helpen. Dus, ja.
En ik heb nieuwe vrienden gemaakt. Vooral dit rotkind hier.
Toen Carmen hier net was, zei ze niks.
Ze was erg stil. Ze zei geen woord. En moet je jezelf nu eens zien.
Ze heeft haar nagels laten doen.
Ze dolt met de rest. -Dat doet ze zeker.
Dus ik ben ontzettend trots, lieverd. Op jullie allemaal.
Ook Brittany zag 't rechtssysteem van verschillende kanten.
Als advocaat pleit ze voor gratie voor mensen die onterecht veroordeeld zijn.
Bovendien heeft haar eigen moeder ook vastgezeten.
Hoi. Hoe gaat het?
Aangenaam. -Ja.
We gaan kijken wat ze hier bij Refoundry precies doen.
Graag. Goede naam, 'Refoundry'.
Onze missie is 't terugdringen van terugval en werkloosheid…
…voor ex-gedetineerden.
Dit is Gene.
Hij zat in onze eerste groep in New York en hij is een zeer bekwaam handwerker…
…en gaat jullie het een en ander laten zien.
Dames, jullie gaan een wijnrek maken. -Klinkt goed.
Ik geef jullie beits, zodat het hout er antiek uit komt te zien.
Mooi.
De een smeert, de ander veegt het er na vijf tellen af.
En als dat er per ongeluk zeven zijn? -Zeven is ook prima.
Ben jij vindingrijk, Brittany? -In de rechtbank wel, ja.
Ja. Zeker. Dat is zo.
Jij bent echt een voortrekker in deze beweging.
Ik diende al gratieverzoeken in voordat gratie hip was.
Ik heb al 36 mensen gered van een levenslange gevangenisstraf.
Vertel eens wat meer over je achtergrond.
Ik wilde advocaat worden, zoals Clair Huxtable.
Jeetje, ja.
Maar ik groeide op in Oost-Texas…
…waar je weinig advocaten ziet en al helemaal geen met mijn uiterlijk.
Dus ik was die droom een tijdje uit het oog verloren.
Mijn moeder zat vast, dus mijn zusje en ik zorgden voor onszelf.
En op een dag zei ik: 'Misschien ga ik wel rechten studeren.'
Ik hoorde over de Anti-Drug Abuse Act van 1986.
We mogen drugsgebruik en drugsverkopers niet tolereren.
We zullen grote aantallen armen…
…en dan vooral zwarten in de gevangenis zien belanden.
De rijke witten gebruikten cocaïnepoeder…
…terwijl crack de zwarte gemeenschappen domineerde.
En daardoor kwamen een onevenredig aantal gekleurde mensen…
…vast te zitten voor drugsgebruik.
Mijn moeder zat in de gevangenis. Zij was verslaafd aan crack.
En ze had hulp nodig, geen gevangenisstraf.
En ik zeg altijd dat ze afkickte ondanks dat ze in de gevangenis zat…
…niet omdat ze daar zat.
Ik weet mijn eerste bezoek aan haar nog, achter het glas.
En wat mij die dag vooral raakte…
…was dat ik een kleine afdruk op het glas zag…
…omdat een jonger kind had geprobeerd om bij de moeder te komen.
Dat brak mijn hart.
Eigenlijk zit het hele gezin van een gevangene vast.
Dat weet ik uit eigen ervaring. En zo is Girls Embracing Mothers begonnen.
We willen voorkomen dat de toekomstige generatie meisjes zo eindigt…
…maar ook dat ze hun beste leven kunnen leven.
Het is een uniek bezoek. Ze hebben er een lunch…
…en een lezing, en creatieve therapie.
Dus je mag elkaar er aanraken? -Ja.
En je zit in één ruimte, in plaats van dat je…
…aan de andere kant van een tafel zit, waar je moet blijven zitten.
Tijdens deze bezoekjes heb je je dochter bij je.
Je kunt d'r haar doen, knuffelen.
Waarom zijn er niet meer van dit soort programma's?
Ik bedoel, het lijkt me overduidelijk dat daar behoefte aan is.
Ik denk omdat ons strafrechtelijk systeem gericht is op straffen.
Jarenlang is er de misplaatste roep om orde geweest…
…en we zijn de menselijkheid uit het oog verloren.
Angelica, vertel eens over hoe jij hier terecht bent gekomen…
…en het werk dat je nu doet.
Ik ben al heel jong verslaafd geraakt. Eigenlijk door familie.
De laatste keer dat ik de gevangenis in ging, was ik clean.
Ik had een voorwaardelijke straf en kon geen werk vinden.
Niemand nam me aan.
Dus ik kon mijn opgelegde maandelijkse kosten niet betalen.
En ik had drie kinderen op te voeden.
Dus toen ik terugkeerde in de rechtbank, werd ik tot twee jaar veroordeeld.
TDC: AFDELING STRAFRECHT IN TEXAS
M'n dochter was 11 en had dit al vaker zien gebeuren.
Ik kon elke keer mijn beloftes niet waarmaken.
En ze was er klaar mee.
De eerste paar bezoekjes was het doodstil.
En toen het GEM-programma begon, werkten we samen aan een project…
…en ze brak en zei: 'Mam, ik kan dit niet. Help me.'
Die woorden zijn goud voor 'n moeder.
Je verlangt er zo naar dat je dochter je nodig heeft.
En alleen dankzij Girls Embracing Mothers…
…wist ik dat ik het ook anders kon aanpakken.
Het gaat erom dat je het beste uit iemand haalt en zijn ervaring benut.
Daarom ben ik zo blij dat we Angelica in ons team hebben.
Zij leidt ons programma nu.
We willen mensen vrij krijgen, maar ze dan ook kansen bieden.
Ik vind het belangrijk dat mensen zich financieel ook kunnen redden.
Is 't ook. -Zo doorbreken we die spiraal van armoede…
…die tot gewelddadige misdaden leidt.
Je hebt daar een manier voor gevonden.
Je hebt ook een aantal sterke kampioenen opgeduikeld…
…zoals Kim Kardashian.
Ze zag wat ik deed en steunde me erin toen maar weinig anderen dat deden.
Onterechte vonnissen aanvechten is lastig.
En toen Kim vernam wat Brittany deed, wilde ze helpen.
Toen besloot ze rechten te gaan studeren, zodat ze nog meer kon bijdragen…
…aan een rechtvaardiger rechtssysteem.
En zij heeft natuurlijk een enorme wereldwijde aanhang.
Honderden miljoenen volgers.
Dat is niet te bevatten. -Op elk continent.
Zelfs Antarctica. -Vast.
Hoe gaat het? -Meid.
Hoi, alles goed? -Ja.
Mijn hemel. -Mooi zo.
Kim, onze ouders waren advocaat…
…en ik wilde als kind nooit advocaat worden.
Jij wel? Als je naar je vader keek, dacht je dan: dat wil ik ook?
Eigenlijk wel. -O ja?
Hij had stapels boeken over bewijsmaterialen in zijn kantoor.
En mijn zussen lagen buiten in het zwembad en maakten plezier met onze vrienden.
En ik zat in zijn kantoor door al die boeken te bladeren.
Dit was voorbestemd, of niet?
Alles heeft een reden. -Dit wel.
Klaar voor een spelletje? En mam, Kims studie was een stuk recenter.
Dat is oneerlijk. Ze is in het voordeel. -Het was niet makkelijk, maar wel gelukt.
Oké. 'Onder welke omstandigheden mag iemand dodelijk geweld gebruiken…
…ter verdediging?' Ja?
Wanneer iemand zelf wordt geconfronteerd met dodelijk geweld…
…of gelooft dat dodelijk geweld dreigt.
'Beschrijf het verschil tussen afpersing of chantage en beroving.'
Beroving is meestal een fysieke misdaad…
…en bij afpersing of chantage is dat niet per se zo.
Oké, nog een punt.
Bedankt, hoor. -Ja. Oké.
Juist.
Mam, goed geprobeerd. -Dank je, schat.
Kim, we wilden je onder meer graag spreken om wat je allemaal doet…
…en je toewijding aan strafrechtelijke hervormingen.
Vertel eens over de beslissing om naar het Witte Huis te gaan.
Ik weet nog dat we in de Roosevelt Room zaten.
Het ging om een gratieverzoek, en mijn mentoren waren er ook.
En ze gebruikten allerlei afkortingen…
…die ik helemaal niet kende. -Waar is de decoder?
Ja, dus ze noemden het 'DOJ', dus ik stuurde gauw 'Wat is het DOJ?'
En zij zei: 'Het ministerie van Justitie.' En ik dacht: hoe moet ik dat nou weten?
Besloot je toen te gaan studeren?
Wat een mooi moment. -Ik schaamde me kapot.
En ook al duurde 't anderhalf jaar langer, omdat ik keer op keer zakte…
Maar je gaf niet op. -Ik heb niet opgegeven.
En mijn kinderen waren er…
…steeds bij als ik de uitslag kreeg, en zagen me huilen.
En de laatste keer waren 't vreugdetranen. -Ja. Van blijdschap.
Het was me gelukt.
Daarom zet ik me hier zo voor in. Als mijn kinderen worden gearresteerd…
…hebben ze niet dezelfde kansen als wanneer ik word gearresteerd.
Of mijn witte kinderen. -Of jij, of jouw kinderen, ja.
En dat is precies waar ik dit allemaal voor doe.
De herkenbaarste verhalen gaan over dat je kijk op dingen verandert.
Je gaat de wereld of jezelf in de wereld iets anders zien.
Oké, wie is er nu?
Goed.
Jouw beurt. -Ik ga het anders doen.
Mooi zo, een beetje afwisseling.
Ik wilde in groep drie net als iedereen worden behandeld…
…maar stiekem ook het lievelingetje van mw Mitchell zijn.
Op een gegeven moment begon mijn huiswerk te verdwijnen.
Ik had altijd netjes mijn huiswerk ingeleverd…
…omdat ik dus het lievelingetje wilde zijn.
Dus zij verstopte zich tijdens een pauze in de klas…
…en zag dat een jongetje mijn huiswerk jatte…
…mijn naam uitgumde, zijn naam erop zette en dat zo inleverde.
Dus hij mocht geen pauze meer houden.
Goed, een paar weken later kwam dat jongetje naar me toe…
…tijdens onze vrije speeltijd.
En hij zei: 'Chelsea, jij vindt mw Mitchell lief, toch?'
Dus ik zei dat dat zo was.
Hij zei: 'Weet je wat het ultieme compliment is?' Ik zei van niet.
En hij zei: 'Krijg de klere.'
Dus ik ben naar mw Mitchell gegaan en zei: 'Mw Mitchell, krijg de klere.'
En zij schrok zich kapot.
En ik begon te huilen, want ik wist dat er iets was misgegaan.
Maar ik wist niet wat.
En in ons schooldistrict gold nog een verplichte lijfstraf.
Dus ik moest al snikkend met mijn handen tegen de muur staan…
…terwijl zij me billenkoek gaf.
Ik dacht dat mijn leven voorbij was. Maar daarna gaf ze me een dikke knuffel…
…en zei: 'Morgen weer een dag.'
En toen ik thuiskwam, leerden m'n ouders me een woordenboek te gebruiken.
Geweldig verhaal.
Heb je… Ik zoek dat joch op. -Wat een rotjong.
Wat een fantastisch verhaal. -Mee eens.
Maar wat me het meest raakte, was dat ze je een knuffel gaf…
…en zei: 'Morgen weer een dag.'
Gewoon om jou te laten weten dat je oké was, denk ik.
Maar dit zijn allemaal wordingsverhalen waarin we iets leerden…
…of waarin ons iets duidelijk werd.
Die gebeurtenissen hebben ons gemaakt tot wie we zijn.
Hervorming van het strafrecht is een moeilijk onderwerp.
Aan de ene kant maakt je platform wat je doet heel zichtbaar.
Aan de andere kant maakt dat je ook heel kwetsbaar.
Hoe reageerden je volgers zoal?
Zijn er bepaalde zaken waarover massaal een mening wordt gevormd?
Soms helpt 't dat je een beroemdheid bent, maar het kan ook tegen je werken.
Dus ik kom altijd met een strategie.
Als ik dan eenmaal beslis de fans op social media erbij te betrekken…
…voelen ze zich betrokken en willen ze helpen.
Een van de bizarste dagen was toen er 'n executie plaatsvond…
…en ik het hele proces deelde.
Spreuken 24:11 red hen die onterecht ter dood veroordeeld zijn.
Toen moest ik gaan passen voor Skims…
…en daarna de make-up in, en ik moest een product goedkeuren…
…omdat het de markt op moest.
Er werd iemand geëxecuteerd. En ik kon niet stoppen met huilen.
#BrandenBernard mag niet worden geëxecuteerd.
Mijn kinderen vroegen waarom ik huilde. Dus ik heb hem met ze laten praten.
Nog 2 uur tot de executie.
Hij had nog maar een uur en ik wilde dat proces met mensen delen…
…zodat ze beseften dat dit over een mens van vlees en bloed gaat.
En dat hij een familie heeft.
Soms hebben we executies kunnen stoppen en soms niet.
Hij was 'n mooi mens. Dit moet veranderen.
Ik kan niet geloven dat ik deze onrechtvaardigheden niet eerder zag.
Jij bent opgegroeid met fantastische ouders…
…die je al heel jong veel over de wereld leerden.
En wilden dat ik 'n mening had.
Als je een mening moet vormen, geeft dat je kracht en leer je zo veel.
Mij is nooit gevraagd wat mijn mening was over situaties zoals…
Ik wist er niks van. Ik leefde in een bubbel in Beverly Hills.
En zo wil ik mijn kinderen niet opvoeden.
Toen ik nog klein was, werd mijn oom Roger gearresteerd…
…en opgesloten, omdat hij cocaïne aan een agent had verkocht.
En dat maakte zo'n impact op me, want ik kende hem alleen als 'n hele lieve man.
En ik kon niet begrijpen dat iemand waarvan ik wist dat hij een goed mens was…
…iets had gedaan wat niet goed was, en dat dat de rest van z'n leven zou bepalen.
Zeker.
Soms is een straf natuurlijk wel terecht. Als je naar hervormingen streeft…
…denken mensen soms dat je niet hard genoeg bent…
…wanneer dat wel moet. -Mee eens.
Ik ben voor meer rehabilitatiecentra in plaats van gevangenissen.
Als iemand echt verandert, mag je zo'n leven niet zomaar weggooien.
Ik geloof in tweede kansen.
LAND VAN DE YUROK
Dit is Noord-Californië, een van de mooiste plekken ter wereld.
Ik ben op weg naar rechter Abby…
…die pleit voor een apart rechtssysteem voor inheemse volken…
…gebaseerd op de waarden en de cultuur van de Yurok-stam.
Zij vindt dat we gemeenschappen moeten herstellen…
…en niet alleen mensen moeten straffen.
Wij kunnen vast wat leren van hoe zij gerechtigheid vormgeven.
Dat doen we nooit.
Hebben we dat ooit gedaan? -Nee, joh.
Hallo. Welkom.
Wat gaaf. -Hoe moeten we je noemen? Vergeten.
Zeg maar Hillary. -Oké, dat doen we.
Heb je ooit eikelsoep op? -Nee, nooit.
We maken het extra speciaal voor je.
Jij krijgt de kleine steen.
Het is geen fastfood.
Als je je dat afvroeg. -Zeg dat.
Ik heb gewoon de hardste eikel.
Wat voor interventies werken tot nu toe?
Het hele idee van dit rechtssysteem…
…is dat je geen winnaar en verliezer kunt hebben, omdat je samenleeft.
Dus je moet dit cultureel relevant zien te maken…
…en de gemeenschap wederopbouwen. Dat doen we met de programma's.
YUROK-STAMLID
Ik heb als rechter gewerkt in San Francisco. Ik was staatscommissaris.
Toen ik terugkwam, zei men: 'Je kunt de rechter niet zijn…
…want je kent iedereen hier.'
En ik zei: 'Klopt. Ik ken iedereen hier en iedereen kent mij. Dus?'
Lieten we 500 jaar geleden een vreemdeling onze problemen oplossen?
Ik weet hoe een staatsstructuur, of een federale structuur, eruitziet…
…en dat leek me niet geschikt voor ons.
Dit is mijn thuis en ik voelde dat dit mijn bestemming was.
En ik moest alles op alles zetten om iets te creëren…
…dat mij zou overleven en een basis voor ons zou vormen.
Mensen kunnen in de Wellness Court terecht…
…als ze problemen met drugs of alcohol hebben.
En we helpen ze niet alleen met dat probleem…
…maar vragen ze: 'Wat heb je nog meer nodig?'
Het is echt een varenparadijs hier. Overal staan goede.
Laura is onze cultuurfunctionaris.
Zij brengt leden van de Wellness Court weer in verbinding met onze cultuur.
Mijn dochter weet wel iets van weven af.
We verzamelen alleen de beste varens…
…en we gebruiken alleen het binnenste gedeelte voor 't vlechtwerk.
Het feit dat ik lekker buiten ben, samen met mijn dochters…
…en dat we dit nu doen, is al een zegen.
Eerst kon dit niet, toen ik nog verslaafd was.
Ik denk dat alle verslavingen voortkomen uit trauma.
Het historische en intergenerationele trauma.
Dat is natuurlijk geen excuus, maar we moeten dat wel erkennen.
Het Yurok woord voor politie is letterlijk 'mannen die kinderen stelen'…
…omdat ze vroeger kinderen stalen.
Ze namen ze mee naar internaten.
Daar vond veel misbruik plaats, en het idee was dat 'de indiaan dood moest'.
Aanvankelijk werd er veel alcohol gedumpt in inheemse gemeenschappen…
…om de oppositie het zwijgen op te leggen.
Na de invasie deden we veel dingen die we daarvoor niet deden.
En daar moeten we nu iets mee.
Om hulp vragen is lastig.
Voor ik besloot af te kicken…
…had ik het gevoel dat we al te vaak om hulp hadden gevraagd…
…en het was zwaar om weggestuurd te worden.
Ja. Er is een verhaal over het vogeltje van Yurok. Ken je dat?
Hij had een gebroken vleugel…
…en kon niet mee naar 't zuiden vliegen voor de winter.
Hij was in het bos op zoek naar een veilige plek voor de winter.
Het vogeltje ging naar de eik en zong een lied als geschenk.
Hij vroeg: 'Mag ik bij jou schuilen? Ik kan niet met mijn familie mee.'
En de eik zei: 'Ik heb het hier veel te druk voor.'
Dus het vogeltje zei: 'Oké.'
Hij voelde zich heel verdrietig, omdat niemand hem wilde helpen.
Maar toen ging hij naar de mammoetboom. En die zei: 'Ja, kom maar bij mij.'
Toen kwam de schepper naar beneden en die zei tegen de mammoetboom:
'Jij zal het langst leven en de grootste in het bos zijn…
…om je goede daad.
Jij snapt waar het om gaat.'
En vervolgens zei hij tegen de eik:
'Vanaf nu zul je eikels groeien en alle mensen te eten geven.
Want dat is belangrijk.'
De levensles die we hieruit halen, is dat we allemaal…
…op elkaar moeten letten en voor elkaar moeten zorgen.
Door alle steun van de stam en de culturele activiteiten die we doen…
…heb ik het gevoel dat ik ergens bij hoor en dat alles meer in balans is.
En het feit dat ik er nu voor m'n kids kan zijn…
…en ze wat kan leren, is belangrijk voor mijn herstel.
Ja, dat gevoel dat je ergens bij hoort, is essentieel.
En dat is echt… Jij probeert…
…dat gevoel van verbondenheid tevoorschijn te halen.
Je wilt het achtergrondverhaal horen.
En wat het trauma was. Waar iemand mee zit.
Dat is zo logisch, maar toch doen we dat niet.
Ja, en ook de goede dingen, weet je? Er zijn veel goede dingen.
Waarheen? -Naar de vuurplaats.
Het verbaast me dat je dit in een mand kunt doen. Echt.
En het wordt al dikker. Het is echt…
Pas op. Oké. -Kijk, nog een.
Die kleintjes blijven plakken, dus hou ze in beweging.
Ja. Naar voren… -Zie je die?
Ik neem de pan, de lepel, even van je over.
Lekker, Bert.
Ik vind het fantastisch hoe jullie hierover denken.
We hebben mensen die klaar zijn met het programma…
…maar toch terugkomen, omdat ze nog wat extra steun kunnen gebruiken…
…of behoefte hebben aan dat gevoel van verbondenheid.
Wat?
Hij stond achter me. -Hij is het ermee eens. Ja.
Kom je ook weleens mensen tegen waarbij dit niet werkt?
Wat je ook probeert.
Ja, soms zijn we wel vier of vijf jaar bezig.
Ik geef nooit op. Je moet volhouden.
Je moet gewoon doorgaan.
Iedereen snapt denk ik wel dat je door alleen te straffen…
…geen vredige, veilige, geborgen plek als resultaat krijgt.
Dat werkt niet bij kinderen of systemen.
Dus we kunnen heel wat leren van wat jullie hier doen.
Ik kan jullie niet genoeg bedanken.
Bedankt voor jullie tijd en voor alles wat je doet.
Rechter Abby heeft een systeem opgezet waarin de focus ligt…
…op de verantwoordelijkheid van 't individu…
…maar ook op die van de gemeenschap voor dat individu.
Bedankt.
Meiden, weten jullie waarom het Yurok-volk is geschapen?
Nee? Ons enige doel in dit leven is om de balans op aarde te herstellen.
Door de slechte dingen te verminderen en 't goede te vermenigvuldigen…
…brengen we de wereld terug in balans.
Dat is prachtig, maar het is ook een grote verantwoordelijkheid…
…voor onszelf, voor ons bestaan en voor de wereld.
'Dracula valt Van Helsing aan…
…en Van Helsing pakt een flesje wijwater en sprenkelt dat op Dracula.
Kan Van Helsing zijn actie rechtvaardigen op grond van zelfverdediging?'
Ja. -Druk dan.
Zodra 't gevaar van een aanval voorbij is, is zelfverdediging geen optie meer.
Een vampier kan altijd aanvallen.
Dat was fout.
Jullie zijn allebei zo competitief. -Geen voortrekkerij.
Vertaling: Nikki van Leeuwen