- Hej, jak tam? - Co dla pani?
Kawa z mlekiem.
- Kawa z mlekiem? - Tak.
- Proszę czarną. Dziękuję. - Jedna kawa.
- Dużo mleka. - Dobrze.
- Pani Chelsea? - Tak.
Nie wierzę!
- Wzięła pani kawę? - Z nerwów zapomniałam.
Zapomniała pani.
To pani kawa, prawda?
- Proszę. - Dziękuję, kochana.
Dziękuję bardzo!
Pa. Miłego dnia.
Zawsze mnie to ciekawiło. Oboje z tatą jesteśmy prawnikami,
a ciebie nigdy nie interesowały studia prawnicze.
Choć jako dziecko lubiłam się kłócić.
- Myśleliśmy, że się nadasz… - Jako dorosła też.
…bo lubiłaś się kłócić.
Ale chyba lubiłaś oglądać Prawo i porządek z babcią?
Oglądałam to z babcią,
kiedy jeździła na rowerze treningowym.
A ja przy niej biegałam na bieżni.
W świecie Prawa i porządku
zbrodnie zawsze są wyjaśniane, źli łapani
- i nikt nie popełnia błędów. - Tak.
A jednak wiemy…
- Że w życiu tak nie jest. - …że w życiu tak nie jest.
Dalej.
Powiedziałam „stój” i go zatrzymałam.
Między innymi dlatego tak walczę.
Ale się teraz cieszę!
NIE DO ZDARCIA KOBIETY SZUKAJĄ SPRAWIEDLIWOŚCI
Idziemy na warsztaty
z Mariską Hargitay z serialu Prawo i porządek: sekcja specjalna,
działaczką na rzecz osób, które przeżyły napaść na tle seksualnym.
Mariska wie, jaką moc daje opowiedzenie swojej historii.
- O rany! Ale super! - Cześć.
Ja cieszę się bardziej.
- Nie, ja! - Ojej.
Chyba też powinnam skakać.
To idealne miejsce na spotkanie.
- Kręciłam tu. - Ścigałaś kogoś?
- Rozmawiałaś? - Przesłuchiwałam.
Weszłam, pokazałam odznakę,
- zadałam parę pytań. - Nie biegałaś?
Powiedziałam „stój” i go zatrzymałam. Ale dziś tego nie robimy.
- Czemu nie? - Wejdziemy?
- Tylko mnie uprzedź. - Dobra.
Zaczynamy od prawej ręki.
Dwa, raz. Raz, raz.
A teraz patrzcie.
Rozgrzałyśmy się i jesteśmy gotowe na opowiadanie historii.
Opowiadanie w The Moth polega na życiowej transformacji.
INSTRUKTORKA OPOWIADANIA
Na zmianie.
Następne ćwiczenie. Pierwsze, co przyjdzie wam do głów.
PRODUCENTKA WYKONAWCZA
„Kiedyś coś, a teraz coś”.
Jest tyle różnych możliwości!
AKTORKA I ZAŁOŻYCIELKA FUNDACJI RADOSNE SERCE
Kiedyś myślałam, że wszyscy są ode mnie lepsi,
a teraz wiem, co korzystnego wnoszę.
Hurra.
- Ale dobre. - Brawo.
Świetne.
Zobaczmy. Kiedyś nosiłam spódnice.
Ale dobre!
- A teraz… - Tak!
A teraz nie noszę ich prawdopodobnie od 1999 roku.
Jako pierwsza dama byłam w Brazylii.
Miałam na sobie odpowiedni do funkcji strój ze spódnicą.
Odbyliśmy miłą rozmowę i fotografowie przyszli robić zdjęcia.
Skończyliśmy spotkanie i całą wizytę,
wróciłam do Białego Domu
i okazało się, że ktoś zrobił mi zdjęcie pod spódnicą
i na billboardach w Rio
reklamuje konkretną markę bielizny.
O Boże.
Nie było widać wszystkiego, ale obraz był sugestywny.
To wpłynęło na moje nastawienie.
Miałam ubiegać się o urząd i uznałam, że na co mi to.
- Włożyłaś uniform. - Odrzuciłaś to.
- Ojej. - Właśnie to jest zmiana.
No proszę.
Dowiedziałam się czegoś o mamie.
Karierę zbudowałaś na graniu silnej, zdeterminowanej osoby,
która musi wyjaśniać zbrodnie i stawiać złych ludzi przed sądem.
Jak ci to pomaga?
To było dla mnie bardzo ciekawe, niespodziewane doświadczenie,
bo Sekcja specjalna wnosiła temat napaści na tle seksualnym
do codziennej telewizji, a zarazem do salonów widzów.
- I dlatego… - Odsłoniła to.
Odsłoniła to, co tradycyjnie zamiatano pod dywan.
Osobom, które to przeżyły, wierzono.
To kluczowe. Tak!
Więc to nie brak wyobraźni,
bo pokazujemy ludziom, że można to potraktować rzetelniej.
Chelsea, najczęściej słyszę właśnie: „Szkoda, że nie prowadziłaś mojej sprawy”.
- To poruszające. - Tak. To poruszające.
Kiedy dostałam tę rolę, uznałam, że muszę spędzać dużo czasu z glinami.
Ale w programie szkoleniowym SAVI
poświęconym przemocy na tle seksualnym
uczyłam się przede wszystkim słuchać.
Danie komuś świadectwa swojej historii
jest początkiem… sprawiedliwości.
Wspaniałe.
Doświadczona przemocą domową mentorka dziewcząt Katrina
też znalazła siłę w słuchaniu.
Jadę spotkać się z nią i niektórymi jej podopiecznymi
podczas lekcji samoobrony.
DOM KULTURY
Cześć!
- Mogę cię przytulić? - Chętnie.
Dobrze.
Byłam tylko na jednej lekcji samoobrony…
- Ja na żadnej. - …i to 20 lat temu.
ZAŁOŻYCIELKA MŁODE I OBIECUJĄCE
No to nam dziś dokopią.
Będę się starać.
Jeśli upadnę, podniesiesz mnie i nawzajem, dobra?
- Zawsze. - Dobra. Chodź.
Pięć. Cztery. Dalej.
- Trzy. Dwa. - Dobrze. Dalej.
- Czas! - Dalej.
- Ale ubaw. - Dobra, dziewczyny!
Pokażcie mi swoją pozycję do walki.
Pozycję gotowości, dobrze?
- Już! - Nie!
Młode i obiecujące to program warsztatów
z zakresu poczucia wartości, samoświadomości,
odżywiania, medytacji, unikania przemocy.
Czułam, że dzielnica Brownsville potrzebuje trochę więcej uwagi.
Wiele dzieci jest w grupie ryzyka.
Któraś z was uczyła się już samoobrony?
Nie.
Nie. Tego się spodziewałyście?
Myślałam, że będą tu goście w garniturach
i będziemy musiały ich atakować.
Mówisz, że jest dla ciebie za mało strasznie?
Jako dziecko bałam się w Little Rock.
Mieliśmy w gimnazjum wykrywacze metalu,
bo w dzielnicy było mnóstwo broni.
Co byście zmieniły w waszych szkołach?
Potrzebujemy wykrywaczy w naszej szkole,
bo ludzie są tam dźgani nożem albo zabijani.
W łazienkach i nie tylko. O to się martwię.
Chcę sprawiedliwości dla innych,
bo sama nie mogłam jej dostać.
Mój były narzeczony był strażnikiem w więzieniu na Rikers Island.
Pracował w organach ścigania. Myślałam, że to fajne,
ale nasz związek był oparty na przemocy.
Postanowiłam odejść.
W dniu 9 stycznia 1993 roku
rozmawiałam z moim byłym narzeczonym.
Trzymałam na rękach najmłodszą córkę. Byłam też wtedy w ciąży.
Weszłam do domu i położyłam ją do łóżka,
a kiedy wyszłam z pokoju, wycelował we mnie broń
i powiedział: „Dzisiaj zginiesz, suko”.
MIEJSCE ZBRODNI
Postrzelił mnie dziesięć razy.
PONIEDZIAŁEK, 11 STYCZNIA 1993
Wybudziłam się ze śpiączki.
STRAŻNIK WIĘZIENNY ARESZTOWANY
Na samym początku spytałam, co z moją ciążą.
OSKARŻONY O USIŁOWANIE MORDERSTWA
Lekarz wyjaśnił, że moje dziecko nie przeżyło.
Żyło dwie godziny.
To jest właśnie moja historia.
Zawsze bardzo szanowałam to,
że osoby, które doznały okropnej krzywdy ze strony innych, traktuje się
- jak ocalałe, a nie ofiary. - Tak.
- Nie definiuje je więc fakt… - Nie.
…że ktoś postanowił im coś odebrać.
Właśnie. Kiedy kradną nam zegarek albo samochód,
chcemy, żeby nam uwierzono i żeby potraktowano nas z szacunkiem.
Kiedy kradną komuś część ciała,
to chce tego samego.
Właśnie.
Właśnie taką mamy wizję w fundacji Radosne serce.
Że przetrwanie jest wstęgą, którą należy czcić.
Jest naszą mocą.
Dopiero niedawno zaczęłam mówić innym, że zostałam zgwałcona.
I czuję dużą…
wdzięczność, że mogę to powiedzieć.
Choć długo trwało, zanim ja sama,
nawet ja sama, mogłam to powiedzieć.
Ale teraz mówię, że to, co mi się stało, mnie nie definiuje.
- Tak. - Jeśli już, to patrzcie na mnie teraz.
Kiedy wszyscy siedzą razem w pokoju
i słuchają osobistej historii z czyjegoś życia,
która dużo dla tej osoby znaczy,
to ma to moc zmiany.
Czy ktoś chciałby zacząć?
- Dobrze. - Dziękuję.
Moja matka zmarła w wieku 34 lat.
Mój dziadek też zmarł w wieku 34 lat.
Jeśli więc chodzi o moje 34. urodziny,
zawsze się bałam, co to dla mnie oznacza,
jakbym była następna.
Miałam zaplanowaną wspaniałą podróż.
Zaproszono mnie z grupą przyjaciół-artystów
do udziału w motorowej karawanie
do Las Vegas na Cirque du Soleil.
To byli trochę tacy luźni, szaleni hippisi.
Powiedziałam,
że pojadę, ale tylko swoim samochodem.
Po dwóch i pół godziny zaczęli mnie namawiać,
żebym przestała bać się ryzyka.
Postanowiłam, że nie chcę żyć w strachu,
więc wsiadłam na motor, pojechaliśmy
i po jakichś 30 sekundach
kobieta kierująca jednym z aut, która patrzyła na telefon,
uderzyła w mój motor.
Wszystko się zatrzymało i wyleciałam w powietrze.
Pomyślałam: „O rety, nie wierzę.
Zginę tak jak oni”.
Potem wylądowałam na ziemi, uświadomiłam sobie, że żyję
i że nie niosę ze sobą przeszłej karmy.
No i zaczęło się moje życie.
Jeszcze parę razy!
Tak jest dobrze.
Pięć. Cztery. Dalej.
- Trzy. Dwa. - Dobrze. Dalej.
- Czas! - Dalej.
Kiedy wybudziłam się ze śpiączki,
lekarz i jego zespół powiedzieli mi, że nie będę już chodzić.
Nie będę mówić. Nie będę prowadzić normalnego życia.
Ale miałam fizjoterapeutę,
który powiedział mi, że wierzy, że będę znów chodzić.
Odparłam, że nie będę. Lekarze powiedzieli mi, że to niemożliwe.
A on na to, że w to nie wierzy.
Że coś mu mówi, że dam radę.
I odkąd zrobiłam pierwszy krok,
nic mnie już nie powstrzymało.
Nie wiemy, jeśli nikt nas nie nauczy,
że nie powinniśmy być w toksycznym związku.
Nie powinniśmy być w złym związku.
Ale prosiłaś o pomoc, prawda?
- W sytuacji przemocy domowej. - Często prosiłam o pomoc policję.
I przyjeżdżali?
Tak, ale nigdy nie pomogli, bo był funkcjonariuszem organów ścigania.
Mogłam mieć podbite oko albo rozciętą wargę,
ale pokazywał odznakę i niczego nie mówili.
Po prostu mnie zostawiali.
Ostatecznie wymiar sprawiedliwości mnie zawiódł. Dostał dziesięć lat.
Za dziesięć strzałów.
Jeden rok za każdą kulę, którą do mnie wystrzelił.
To jest sprawiedliwość?
Nie. To nie może być sprawiedliwość.
A jednak zostałaś policjantką.
Tak, bo chciałam być w stanie dać innym to, czego ja nie dostałam.
Ale co powiesz młodym ludziom, którzy myślą…
policja w naszym kraju jest zepsuta?
Jest zepsuta. Ale można dostać się do wydziału policji
i być tam głosem oraz zmianą.
Potrzebujemy policji, bo ludzie popełniają zbrodnie.
Ale policji nie szkoli się do radzenia sobie ze zdrowiem psychicznym
ani osobami, które mają prawdziwy problem z przemocą domową.
Policja nie jest do wszystkiego.
Dobrze.
Powiedziałam szefowi, że chcę zacząć program mentorski.
Uznał, że to świetny pomysł.
Jeszcze jeden głęboki wdech
i wydech przez usta.
A teraz to strząśnijcie.
- Dziękuję. - To było dobre.
Pani Katrina nauczyła nas,
z jakimi osobami powinnyśmy się zadawać.
To pomogło?
Umieją pomóc mi z moim kiepskim zachowaniem.
Tak.
Ta grupa pomogła mi nabrać pewności siebie.
Pomogła mi być sobą
i pokazała mi, że dziewczyny mają dużo okazji,
żeby pomóc tej społeczności i tak dalej.
I poznałam nowe koleżanki.
Zwłaszcza tę jędzę.
Na początku Carmen się nie odzywała.
Była bardzo cicha.
Ani słowa, a teraz proszę bardzo.
Zrobiła sobie paznokcie.
- Droczy się z innymi. - Właśnie.
Jestem z ciebie dumna, kochana. Z was wszystkich też.
Jak Katrina, Brittany zobaczyła wymiar sprawiedliwości z innej strony
jako prawniczka walcząca o ułaskawienie
niesłusznie skazanych osób
i jako córka byłej więźniarki.
- Hej, jak się masz? - Cześć.
- Miło was poznać. - Dobrze.
Wejdziemy do Reformierni i dowiemy się, co tam robią.
Dobrze. Podoba mi się ta nazwa.
DYREKTORKA REFORMIERNI
Misją Reformierni jest redukcja recydywy i bezrobocia byłych więźniów.
To jest Gene.
MISTRZ RZEMIOSŁA I PRZEDSIĘBIORCA
Skończył nasz pierwszy kurs w Nowym Jorku i jest mistrzem rzemiosła.
Pokaże wam dzisiaj, jak coś zrobić.
Zrobicie panie stelaż na butelki z winem.
- Dobrze. - W porządku.
Dam wam barwnik, żeby drewno wyglądało na stare.
Super.
Jedna z was go nałoży, a druga policzy do pięciu i zetrze.
A jeśli policzymy do siedmiu?
Też może być.
Jesteś zręczna, Brittany?
Musiałam być w argumentacji.
Tak! To prawda.
Jesteś jedną z pionierek tego ruchu.
PRAWNICZKA I PRZEDSIĘBIORCZYNI SPOŁECZNA
Ułaskawieniami zajmuję się od dawna.
Pomogłam uwolnić 36 osoby od kary dożywocia.
Powiedz nam więcej o sobie.
Zawsze chciałam być prawniczką. Jak Clair Huxtable.
Ojej, tak.
Ale na wsi we wschodnim Teksasie
nie ma dużo prawników i na pewno żaden nie wygląda jak ja.
Dlatego na jakiś czas odłożyłam to marzenie na bok.
Moja mama była wtedy w więzieniu. Próbowałyśmy z siostrą dać sobie radę
i powiedziałam jej, że myślę o studiach prawniczych.
Dowiedziałam się o ustawie antynarkotykowej z 1986.
Nie możemy tolerować użycia ani sprzedaży narkotyków.
PASTOR
Wiele biednych osób,
zwłaszcza czarnych, będzie aresztowanych i osadzanych.
Bogatsi biali brali kokainę w proszku,
a wśród osób niebiałych panoszył się crack.
Przez to nieproporcjonalnie większa liczba czarnych i brązowych
trafiała do więzienia za narkotyki.
Moja mama siedziała w więzieniu. Była uzależniona od cracku.
Potrzebowała leczenia, nie więzienia.
Zawsze mówię, że przestała brać mimo pobytu w więzieniu,
nie dzięki niemu.
Pamiętam pierwsze odwiedziny, kiedy widziałyśmy się przez szybę.
Bardzo wtedy uderzył mnie
widok maleńkiego odcisku na szybie,
gdzie jakieś młodsze dziecko próbowało wcześniej dosięgnąć mamy.
To mnie załamało.
Kiedy jedna osoba idzie do więzienia, trafia tam cała rodzina.
Wiem to z doświadczenia.
Tak narodziła się organizacja Przytulić mamę.
Dążymy w niej do tego,
żeby dziewczęta nie trafiały do systemu,
ale też dobrze się rozwijały.
To wyjątkowe wizyty. Przynoszą obiad…
DYREKTORKA PROGRAMU
…prowadzone są lekcję, a także arteterapia.
- Mogą się dotknąć. - Tak.
Są w jednym pokoju. To nie odwiedziny w więzieniu,
gdzie siedzi się po drugiej stronie stołu
i trzeba tam zostać.
Kobiety spędzają czas z córkami w dużym pokoju.
Mogą je uczesać, przytulić.
Czemu nie ma więcej takich programów?
Przecież wydaje się to takie oczywiste,
że istnieje taka potrzeba.
Chyba dlatego, że system karny w tym kraju jest bardzo skupiony właśnie na karze.
Przez lata nawoływania do błędnie rozumianego prawa i porządku
straciliśmy z oczu człowieczeństwo.
Angelica, opowiedz nam, jak się tu znalazłaś
i na czym polega twoja obecna praca.
Od wczesnych lat byłam uzależniona. Wyniosłam to z domu rodzinnego.
Przy ostatnim wyroku byłam czysta,
dostałam dziesięć lat w zawieszeniu i nie mogłam znaleźć pracy.
Nigdzie.
Nie mogłam więc uiszczać comiesięcznych obowiązkowych opłat,
a samodzielnie wychowywałam trójkę dzieci.
Kiedy ponownie stanęłam przed sądem, skazał mnie na dwa lata.
WYDZIAŁ SĄDOWNICTWA KARNEGO W TEKSASIE
Moja córka miała wtedy 11 lat i widziała mnie z przerwami.
Mamusi miało pójść lepiej, ale nie poszło
i miała tego dość.
Pierwsze parę odwiedzin przebiegło w całkowitej ciszy.
W programie robiłyśmy razem projekt, kiedy rozpłakała się i powiedziała:
„Nie umiem tego zrobić. Pomożesz mi?”.
Jako matka wiesz, co znaczą te słowa,
kiedy tęsknisz za tym, żeby córka cię potrzebowała.
I to tylko dzięki Przytulić mamę
byłam w stanie zobaczyć inny sposób na życie.
Jak pomożemy ludziom rozkwitnąć i użyć ich doświadczenia do pomocy innym?
Dlatego tak się cieszę, że mamy tu Angelicę.
Jest dyrektorką naszego programu.
Nie chodzi tylko o to, żeby uwalniać ludzi,
- ale też o to, co ich czeka. - Tak.
Bardzo ważny jest dla mnie aspekt usamodzielnienia ekonomicznego.
- Powinien być. - Pomaga zatrzymać cykl ubóstwa,
który prowadzi do przestępczości.
Twój model się sprawdził.
Pozyskałaś też wspaniałe orędowniczki,
takie jak Kim Kardashian.
Zauważyła mnie i wsparła moją działalność,
kiedy jeszcze mało osób chciało to zrobić.
Walka z niesłusznymi wyrokami jest trudna.
Kiedy Kim usłyszała, co robi Brittany,
poczuła, że chce pomóc,
a potem postanowiła studiować prawo, żeby mogła zrobić jeszcze więcej,
żeby pomóc ulepszyć nasz wymiar sprawiedliwości.
Ma ogromną publiczność na całym świecie.
Obserwują ją miliony.
Setki milionów. Trudno to pojąć.
Pewnie na każdym kontynencie.
- Może nawet na Antarktyce. - Na pewno.
- Jak się masz? - Ojej, dziewczyno.
- Hej, jak tam? - Dobrze.
- O rety. - To dobrze.
Obie miałyśmy za rodziców prawników,
ale w dzieciństwie nie chciałam być prawniczką.
A ty chciałaś?
Patrzyłaś na tatę i widziałaś się na jego miejscu?
- Właściwie to tak. - Tak?
W gabinecie miał sporo książek o prawie dowodowym.
PRZEDSIĘBIORCZYNI I APLIKANTKA
Moje siostry bawiły się na zewnątrz z koleżankami w basenie,
a ja siedziałam w jego gabinecie i je przeglądałam.
Przeznaczenie, prawda?
- Wszystko ma przyczynę. - Pasuje.
Zagramy w grę?
Patrzę na ciebie, mamo, bo Kim studiowała później niż ty.
Nie wiem. Myślę, że ma nieuczciwą przewagę.
Próbowałam parę razy, ale się udało.
Dobrze. „W jakich okolicznościach można użyć śmiercionośnej siły
do samoobrony?” Tak?
Kiedy samemu możemy stać się ofiarą śmiercionośnej siły
albo uważamy, że nam ona zagraża.
„Czym się różni wymuszenie/szantaż od napadu?”
Napad jest zwykle fizycznym przestępstwem,
podczas gdy wymuszenie i szantaż tego nie wymagają.
Kolejny punkt dla ciebie.
- Dziękuję bardzo. - Dobrze.
Prawidłowo.
Mamo, starałaś się.
Dzięki, skarbie.
Chciałyśmy porozmawiać z tobą między innymi z powodu twojej działalności
i zaangażowania w reformę sądownictwa karnego.
Pozwól, że spytam o twoją decyzję, żeby pójść do Białego Domu.
Pamiętam, że miałam spotkanie w Pokoju Roosevelta.
Tematem było ułaskawienie
i byli tam ze mną moi mentorzy.
Używali samych skrótów,
- których znaczenia nie znałam. - Gdzie dekoder?
Powiedzieli na przykład „DS”, a ja zaczęłam sprawdzać,
co to jest i dowiedziałam się, że Departament Sprawiedliwości.
Ale skąd miałam wiedzieć? Nigdy tu nie byłam.
- Wtedy postanowiłaś studiować prawo? - Tak.
- Super. Świetny moment. - Bo się wstydziłam.
Choć zajęło mi to półtora roku dłużej,
bo kilka razy nie zdawałam egzaminu…
Ale się nie poddałaś.
Nie poddałam się.
Moje dzieci były przy mnie,
kiedy otwierałam wyniki i widziały, jak płaczę.
Ostatni raz, kiedy płakałam,
- to były łzy szczęścia… - Radości, prawda?
…bo mi się udało.
Między innymi dlatego tak walczę.
Bo moje dzieci, gdyby zostały aresztowane,
nie miałyby takich szans, jakie miałabym ja w takiej sytuacji.
- Albo moje białe dzieci. - Albo twoje, tak.
Czuję, że właśnie to stale mnie motywuje.
Najczęściej trafiają do nas historie,
które dotyczą zmiany perspektywy.
Wtedy zaczynamy widzieć trochę inaczej świat
albo siebie w tym świecie.
Dobrze, to kto teraz?
Dobrze.
- Twoja kolej. - Moja historia będzie inna.
Dobrze. Potrzebujemy trochę różnorodności.
W pierwszej klasie chciałam być traktowana tak jak inni,
ale w sekrecie może też być ulubienicą pani Mitchell.
W pewnym okresie jednak moje zadania domowe zaczęły znikać.
Dobrze pamiętałam, że je oddawałam,
bo, jak mówiłam, chciałam być ulubienicą.
Pewnego dnia pani Mitchell ukryła się w klasie
i zobaczyła, jak jeden chłopiec zabiera moje zadanie,
wymazuje moje nazwisko, wpisuje swoje
i oddaje jako własne.
Ten chłopiec dostał zakaz wychodzenia na przerwie.
Kilka tygodni później znalazł mnie
podczas czasu na swobodną zabawę
i stwierdził, że chyba naprawdę lubię panią Mitchell.
Ja na to, że ją uwielbiam.
Wtedy spytał, czy znam najlepszy komplement.
Ja na to, że nie.
A on powiedział: „Pierdol się”.
Podeszłam więc do pani Mitchell i powiedziałam: „Pierdol się”.
Wyglądała na przerażoną!
Zaczęłam płakać, bo wiedziałam, że coś poszło bardzo nie tak,
ale nie wiedziałam co.
W okręgu szkolnym Little Rock nadal obowiązywały wtedy kary cielesne.
Wciąż płacząc, musiałam oprzeć dłonie o ścianę w korytarzu.
Dostałam od pani Mitchell klapsy
i myślałam, że to koniec.
A potem bardzo mocno mnie przytuliła i powiedziała, że jutro jest nowy dzień.
Potem w domu rodzice nauczyli mnie korzystać ze słownika.
Ale super.
- Chyba znajdę tego chłopca! - Co za ziółko!
- To świetna historia. - Prawda?
Myślę, że najbardziej uderzyło mnie zakończenie,
kiedy cię przytuliła i powiedziała, że jutro jest nowy dzień.
INSTRUKTORKA OPOWIADANIA
Żebyś wiedziała, że nie jesteś złym dzieckiem.
Te historie opowiadają o naszych początkach,
kiedy się czegoś nauczyłyśmy albo coś zostało przed nami odkryte.
Są jak elementy składowe tego, kim teraz jesteśmy.
Rozmowa o reformie sądownictwa karnego jest trudna.
Z jednej strony
twoja popularność zapewnia ci szeroką publiczność,
ale z drugiej robi z ciebie łatwy cel.
Jak zareagowali twoi followersi?
Czy pewne sprawy odbijają się w mediach społecznościowych mocnym echem?
Znana osoba może wpłynąć na zdanie niektórych osób
i czasem działa to wbrew nam.
Dlatego zawsze ustalam odpowiednią strategię
i kiedy postanawiam włączyć fanów w mediach społecznościowych,
czują się zaangażowani i chcą pomóc.
Najdziwniej było w dniu, kiedy miało dojść do egzekucji
i napisałam o tym w mediach.
KSIĘGA PRZYSŁÓW 24:11 RATUJ NIESŁUSZNIE SKAZANYCH
NIE POZWÓL IM UMRZEĆ
Ale potem miałam przymiarkę Skims
i musiałam zrobić próbki makijażu, żeby zaakceptować produkt
na godzinę przed premierą.
Mieli stracić tego mężczyznę i cały czas płakałam.
NIE POWINIEN UMRZEĆ:
1. MIAŁ WTEDY 18 LAT. 2. NIE ON STRZELAŁ.
Moje dzieci wbiegły i spytały, czemu płaczę.
Włączyłam tryb głośnomówiący, żeby z nimi porozmawiał.
2 GODZINY DO EGZEKUCJI.
W jego ostatniej godzinie chciałam podzielić się tym z ludźmi,
żeby naprawdę zrozumieli, że za tą egzekucją stoi osoba.
Że stoją za nią rodziny.
Czasem udawało się nam powtrzymać egzekucję,
a czasem nie.
BRANDON BYŁ WSPANIAŁĄ OSOBĄ. TO MUSI SIĘ ZMIENIĆ:
NASZ SYSTEM JEST POPIEPRZONY
Nie mogę uwierzyć, że wcześniej nie zauważałam tej niesprawiedliwości.
Miałaś wspaniałych rodziców,
którzy od dzieciństwa uczyli cię o świecie.
I oczekiwali, że będę mieć opinie.
Konieczność posiadania opinii daje nam moc
i bardzo wiele nas uczy.
Nigdy tak naprawdę nie pytano mnie o opinię w takich sytuacjach.
Nie miałam pojęcia. Żyłam w bańce w Beverly Hills.
Nie tak będę wychowywać swoje dzieci.
Kiedy byłam mała, mój wujek Roger został aresztowany,
a potem osadzony w więzieniu za sprzedaż kokainy tajniakowi.
To doświadczenie wywarło na mnie głęboki wpływ,
bo ten człowiek okazywał mi samą miłość.
Próbowałam pogodzić się z faktem, że ktoś, kto był dobry,
zrobił coś, co nie było dobre,
ale nie powinno to definiować reszty jego życia.
Oczywiście.
Nie mówię, że nie zasługują na odsiadkę.
Kiedy działamy na rzecz reform,
czasem ludzie myślą, że nie jesteśmy nieustępliwi wtedy,
- kiedy powinniśmy. - Zgadzam się.
Czemu nie możemy mieć więcej ośrodków resocjalizacji zamiast więzień?
W ten sposób niszczymy czyjeś życie, a ludzie naprawdę mogą się zmienić.
Po prostu wierzę w drugą szansę.
PLEMIĘ YUROK
Jesteśmy w północnej Kalifornii, jednym z najpiękniejszych miejsc na Ziemi.
Spotkam się z sędzią Abby,
która wprowadza osobny wymiar sprawiedliwości
oparty na wartościach i kulturze plemienia Yurok.
Uważa, że powinniśmy skupiać się na naprawie społeczności,
a nie tylko karaniu ludzi.
Myślę, że możemy się od niej nauczyć,
jak inaczej wymierzać i pojmować sprawiedliwość.
Nigdy tego nie robimy.
- Robiliśmy tak kiedyś w sądzie? - Nie.
Cześć.
Cześć, witamy.
Ale super.
Jak mamy cię nazywać? Bo nie pamiętamy.
- Może być Hillary. - Dobrze.
- Jadłaś kiedyś zupę z żołędzi? - Nie. Chętnie spróbuję.
SPECJALISTKA DS. POMOCY
Zrobimy dla ciebie specjalną.
Dam ci nawet małą skałę.
To nie fast food.
- Gdybyś była ciekawa. - To na pewno.
Chyba mam najtwardszego żołędzia w hrabstwie.
Jakie rodzaje interwencji według ciebie się sprawdziły?
W wymiarze sprawiedliwości liczy się głównie to,
żeby nie było wygranych i przegranych,
bo wszyscy żyją obok siebie.
Trzeba więc znaleźć sposób, żeby zyskała na tym nasza kultura.
Trzeba odbudować społeczność. Tak działają te programy.
CZŁONEK PLEMIENIA
Przez lata byłam komisarką sądową w San Francisco.
Kiedy wróciłam do domu, ludzie mówili, że nie mogę być sędzią,
bo znam wszystkie te osoby.
Odpowiedziałam, że wszyscy znamy się nawzajem,
więc o co chodzi?
SĘDZIA PRZEWODNICZĄCA
Czy 500 lat temu szukaliśmy obcego,
który rozwiąże nasze problemy?
Wiem, jak wyglądają struktury stanowe i federalne
i wiedziałam, że nie są dla nas odpowiednie.
To mój dom i czułam, że taki jest mój cel.
Zaczęłam robić, co w mojej mocy, żeby ustanowić strukturę,
która przeżyje mnie i stanie się częścią nas.
Sąd leczniczy jest miejscem, w którym pomagamy,
jeśli ktoś ma problem z narkotykami albo alkoholem.
Nie tylko pomagamy mu go rozwiązać,
ale pytamy go też, czy nie potrzebuje innej pomocy.
To jak sklep z paprociami, bo wszystkie tu są dobre.
Laura jest urzędniczką ds. kultury
i pomaga klientom sądu leczniczego odnowić więź z naszą kulturą.
Moja córka wie co nieco o tkactwie.
Próbujemy zbierać tylko najlepsze paprocie
i do wyplatania koszy używamy wyłącznie ich wewnętrznych części.
Samo wyjście…
KLIENTKA SĄDU LECZNICZEGO
…i możliwość przyprowadzenia tu córek napawa mnie szczęściem.
Wcześniej nie mogłam, bo byłam uzależniona.
Myślę, że wszystkie uzależnienia wynikają z traumy.
Historycznej i pokoleniowej traumy.
Nie traktuję tego jak wymówki,
ale trzeba zrozumieć, czym to w istocie jest.
W języku Yurok policję nazywa się „ludźmi, którzy kradną dzieci”,
bo właśnie to policjanci robili.
Zabierali dzieci do szkół z internatem.
Maltretowali je, a celem było wybicie Indian.
Pierwotnym społecznościom podrzucano na początku dużo alkoholu,
żeby zagłuszyć protesty.
Po inwazji zostało wiele zachowań, których wcześniej nie mieliśmy.
Musimy sobie z nimi radzić.
Trudno jest prosić o pomoc.
Zanim odstawiłam nałóg,
wyczerpaliśmy całą pomoc ze strony rodziny
i to odrzucenie utrudniło sprawę.
Yurokowie mają przypowieść o małym ptaszku. Słyszałyście ją?
Miał złamane skrzydło
i nie mógł polecieć na południe spędzić zimy z rodziną.
Był w lesie i szukał bezpiecznego miejsca na zimę.
Zaśpiewał dębowi piosenkę w ramach daru.
Poprosił, czy może z nim zostać, bo nie może polecieć do rodziny.
Ale dąb powiedział, że jest zbyt zajęty.
Ptaszek powiedział, że rozumie,
ale bardzo załamał się faktem, że nikt nie chce mu pomóc.
Podleciał jednak do sekwoi,
a ona powiedziała mu, że może z nią zamieszkać.
Stwórca zszedł wtedy na ziemię i powiedział sekwoi,
że będzie największym i najdłużej żyjącym drzewem za to,
co zrobiła,
bo wie, jak trzeba żyć.
Potem zwrócił się do dębu i powiedział,
że od teraz będzie miał żołędzie
i będzie żywił wszystkich ludzi,
bo to ważne.
Morał tej historii jest taki, że wszyscy mamy obowiązek
troszczyć się o siebie nawzajem.
Dzięki wsparciu ze strony plemienia
i kulturowym aktywnościom, którymi się zajmujemy,
czuję, że mam tu swoje miejsce
i osiągnęłam równowagę.
Przebywanie z moimi dziećmi
i uczenie ich jest ważnym elementem mojej rehabilitacji.
Tak, to poczucie przynależności jest bardzo ważne.
Tak.
Tak naprawdę próbujecie
odkopać u ludzi korzenie tego poczucia.
Jakie były twoje początki?
Na czym polegała trauma? Z czym żyjesz?
To ma bardzo duży sens, a my tego nie robimy.
No i są też dobre rzeczy.
Jest wiele dobrych rzeczy.
- To gdzie teraz? - Do paleniska.
Zadziwia mnie, że można to robić w koszyku.
Zagęszcza się.
- Uważaj. - I następny.
CZŁONKINI STARSZYZNY
Te małe się przyklejają, więc musisz je poruszać.
- Tak, dalej… - Widzisz tego?
- Tak. - Chyba lepiej wezmę
od ciebie chochlę.
Brawo, Bert.
Bardzo podoba mi się wasz sposób myślenia na ten temat.
Niektórzy klienci sądu leczniczego skończyli program, a jednak wciąż wracają,
bo wciąż potrzebują dodatkowego wsparcia
albo poczucia bliskości ze społecznością.
No i…
Co?
- To był jedne z pozwanych… - Wyraźnie się zgadza.
Czy spotkałaś ludzi, do których to przesłanie nie dociera?
Nieważne, jak próbujesz.
Mamy sprawy, które trwają nawet pięć lat, ale się nie poddaję.
Muszę być nieugięta.
Muszę stale podejmować wysiłek.
Myślę, że każdy wie, że dzięki karom nie osiągnie się
jakiegoś spokojnego, bezpiecznego stanu.
Nie da się ani z dziećmi, ani z systemami.
Musimy czerpać naukę z wszystkiego, co robicie.
Bardzo wam wszystkim dziękuję
za spędzenie ze mną czasu i wszystko, co robicie.
Sędzia Abby stworzyła tu system, który skupia się na wszystkich,
nie tylko na odpowiedzialności jednostki,
ale też odpowiedzialności społeczeństwa za tę jednostkę.
Dziękuję.
Wiecie, po co Stwórca stworzył w ogóle plemię Yurok?
Nie.
Nie? Naszym jedynym życiowym celem jest przywrócić na Ziemi równowagę.
Odkładając złe rzeczy, a podnosząc dobre,
wierzymy, że przywracamy światu
- równowagę. - Równowagę.
To piękny cel, ale też ogromna odpowiedzialność
dla nas samych, dla naszego istnienia i dla świata.
„Drakula atakuje Van Helsinga.
Ten wyciąga ampułkę z wodą święconą, którą ochlapuje Drakulę.
Czy Van Helsing może bronić swojego czynu na podstawie samoobrony?”
- Tak. - Włącz brzęczyk.
- Tak. - Nie.
Kiedy ryzyko ataku mija,
nie można już korzystać z samoobrony.
Wampir zawsze może zaatakować.
Mylisz się.
Obie macie skłonności do rywalizacji.
Nikogo nie faworyzuję.
Napisy: Marzena Falkowska