Muszę przestać się do ciebie przysuwać.
- To dzwony weselne. - Tak.
Okej.
- Gotowi? - Tak.
Małżeństwo jest piękne. Małżeństwo jest rozdzierające.
Zanurzasz się w istnieniu drugiej osoby.
Nie każdy dzień jest łatwy i przyjemny,
ale to zobowiązanie oznacza, że się nie poddajesz.
Kochanie i bycie kochanym to najtrudniejsze,
wymagające największej odwagi i bezbronności ludzkie doświadczenie.
Miłość to nieustanna podróż.
To stały akt odwagi i determinacji, a dla niektórych kobiet
w niektórych częściach świata: akt nieposłuszeństwa.
Kobiety nie do zdarcia uczą się kochać w sposób, który jest dla nich odpowiedni.
Częścią walki prowadzonej przez kobiety od zarania dziejów
jest walka o niezależność, wolność, autonomię
dokonywania właściwych dla nas wyborów.
Chciałabym poznać różne relacje
w całej ich złożoności
i odnaleźć ludzi, którzy wytyczyli sobie własne ścieżki do miłości.
Czego chcemy?
Końca małżeństw dzieci!
Skutecznie zrealizowałam hasło „dopóki śmierć nas nie rozłączy”.
Tak, Chelsea!
Mazel tov!
NIE DO ZDARCIA KOBIETY SĄ BUNTOWNICZKAMI
Hej. Tak jest. Mocne.
Gdy się zakochasz, czujesz się w 100% swobodnie
przy osobie, z którą jesteś.
Gdy się zakochasz,
chcesz być z tą osobą niezależnie od pory
i od tego, co robisz. Z każdym dniem jest lepiej.
To bardzo miłe.
Wiem, że to zabrzmi banalnie, ale wydajecie się dla siebie stworzone.
MISTRZYNI OLIMPIJSKA I MISTRZYNI ŚWIATA
Poznałyście się na konferencji bibliotekarzy.
- Tak. - Seksowne.
Niesamowicie.
Kocham biblioteki. Kocham bibliotekarzy.
Więc wydaje się to…
PISARKA / AKTYWISTKA
- …idealną historią. - Tak.
Jestem fanką Abby od dziesięcioleci.
Abby Wambach to jedna z największych piłkarek…
- Wszech czasów. - Wśród mężczyzn i kobiet.
- Tak. - Na świecie.
Jesteśmy pełne entuzjazmu i mówimy jednocześnie.
No i Glennon Doyle, która zaczynała od bloga chrześcijańskiej mamy.
- Po pierwsze te kobiety… - Jest pisarką i podcasterką,
osobą świadomą tego, co dzieje się wokół niej.
Stworzyły wspaniałe małżeństwo.
To dopiero buntowniczki.
Musiały tak wiele zaryzykować dla miłości.
Ciężko było im zbudować wspólne życie…
ale to zrobiły.
Tkwiłam w nieudanym małżeństwie z dobrym człowiekiem.
Pojechałam na kongres i zobaczyłam ją w drzwiach.
Nagle wstałam i rozłożyłam ramiona.
Wszyscy się gapili, więc się ukłoniłam.
Pomyślałam,
że może uzna mnie za dziwną pisarkę,
która kłania się ludziom.
- Odkłoniłaś się? - Tylko ona wstała…
- No ba. - Była…
po drugiej stronie sali. Stał tam stół.
Musiałam go ominąć i okrążyć pomieszczenie.
To było dziwne.
To było takie dziwne. Strasznie się pociłam.
Zdałam sobie sprawę, że pierwszy raz w życiu jestem zakochana.
To było przerażające, bo byłam mężatką
i miałam trójkę dzieci.
Miałam życie i karierę oparte na wierze.
W kółko mi powtarzano:
„Możesz to zrobić, ale to będzie koniec twojej kariery”.
Ale pamiętam, jak myślałam:
„To kluczowa chwila: musisz zdecydować,
czy po raz pierwszy w życiu chcesz zrobić coś dla siebie,
zamiast spełniać oczekiwania innych”.
Pewnego dnia obserwowałam, jak moje dziecko szykuje się do szkoły.
Pomyślałam: „Tkwię w tym małżeństwie dla niej.
Ale czy chciałabym dla niej takiego małżeństwa?
A skoro bym go dla niej nie chciała,
to czemu daję jej przykład złej miłości i nazywam to dobrym macierzyństwem?”.
Zdecydowałyśmy: „Zrobimy to”.
I zrobiłyśmy to tak ostrożnie,
z takim szacunkiem i miłością, jak tylko umiałyśmy.
Na początku wszyscy się przerazili, tak to zwykle bywa.
Potem zmienili zdanie. Widzieli, że jesteśmy szczęśliwe.
Cieszę się, że wiedziałyśmy.
Jak długo jesteś mężatką?
Od 11 lat.
Zdecydowanie nie mamy takiej ciekawej historii jak wy.
Nie zrobiłaś tak?
Nie. Poznaliśmy się z moim mężem w dzieciństwie…
Przyjaźniliśmy się przez ponad 12 lat…
zanim zaczęliśmy się ze sobą spotykać.
Jak przeszliście od przyjaźni do miłości?
Oboje rozstaliśmy się z innymi osobami.
Pocieszaliśmy się
po rozstaniach.
Jedliśmy kiedyś kolację
i powiedział: „To chyba randka”.
- Spytałam: „Tak?”. - Rany.
„Może tak. Jesteśmy na randce?”. Tak się zaczęło.
Nie musiał prosić nas o zgodę i tego nie zrobił.
Wpadł któregoś dnia i powiedział:
„Chcę, żebyście wiedzieli, że poproszę ją o rękę”.
Pomyślałam: „Tak!”.
Fajnie, że nie prosił,
- tylko z szacunkiem poinformował. - Dał znać.
Ja poprosiłam jej rodziców.
Porozmawiałam z nimi, wróciłam do domu i miałam już cały plan.
Ale nie mogłam się doczekać.
Wyjęłam pierścionek z szuflady ze skarpetkami.
Zapytała: „Zrobić ci kawę?”. I gdy tylko wróciła, byłam tam.
Nie mogłam czekać ani sekundy dłużej.
Czy twój mąż nie musiał ci się oświadczać
- z milion razy, zanim się zgodziłaś? - Ze 49 razy?
Tylko trzy razy.
- Tylko trzy. - Okej.
Poznaliśmy się na studiach prawniczych. Był jak żywioł.
Po studiach poprosił mnie o rękę.
Odpowiedziałam: „Nie jestem gotowa na ślub”.
Rok później znów się oświadczył.
Wrócił do Arkansas i kandydował do Kongresu.
Ja pracowałam w zespole zajmującym się impeachmentem Nixona…
Okej. Drobiazg.
- Dużo się działo. - Bułka z masłem.
Powiedziałam… „Poczekajmy”.
Przeniosłam się do Arkansas i wykładałam na wydziale prawa.
Pod koniec semestru
powiedziałam: „Chyba zrobię sobie wycieczkę
i zobaczę, czy jestem w to zaangażowana”.
Odwozi mnie na lotnisko i mijamy nieduży dom.
Podtrzymuję rozmowę i mówię: „Cudny dom”.
Dokładnie to powiedziałam.
Wracam, odbiera mnie z lotniska.
- „Kupiłem dom, który ci się podobał”. - O rany.
- „Teraz musisz za mnie wyjść”. - O rany. Tak.
I tak zrobiłam.
- Kupił pościel, kupił łóżko… - O rany.
- …i kupił kanapę… - Dobra robota.
Kupił parę garnków i patelni.
Wzięliśmy ślub w tym domu.
- W domu? - W tym małym domu, tak.
Każda historia o miłości i o uczeniu się miłości jest inna…
Jak dzielić się miłością,
jak nie bać się kochać.
To bardzo ważne, by ludzie czuli się swobodnie i pewnie,
zarówno kochając, jak i będąc kochanymi.
- Czasem bycie kochanym… - Tak.
…jest dużo trudniejsze.
- To prawda. - Absolutnie.
Najważniejszym elementem relacji jest komunikacja.
Dziś komunikujemy się poprzez Jengę.
- Jestem gotowa. - Tak.
To jakaś inna Jenga?
- Tak. - Jenga Relacji.
- Relacji… - Co?
Jaka presja.
„Wymień coś, o czym nie masz pojęcia”.
Bardzo, bardzo ciężko mi się gotuje.
Trzymam się przepisu, a kiedy pierwszy punkt brzmi:
„Pokrój marchew techniką julienne”.
Potrzebuję słownika i Google'a już przy pierwszym punkcie.
Nie można używać dwóch dłoni.
Będzie o czym pogadać.
„Jakie złe nawyki innych doprowadzają cię do szału?”.
Mój ulubiony temat!
Czekałam na to całe życie!
- Dawaj, dziewczyno! - Zaczynamy.
Najmniej lubię przerywanie innym.
Pracuję nad tym.
- Mój mąż też przerywa. - Jak sobie z tym radzisz?
Właśnie ci przerwałam, żeby zadać to pytanie.
Rozmawiasz z nim o tym?
Akceptujesz go takiego, jaki jest?
- Rozmawiamy o tym. - Okej.
I bardzo się poprawił.
- Tak. - U nas to samo.
Staramy się co wieczór dzielić się tym, co nam leży na sercu,
bo nie chcemy iść spać pokłóceni
ani zirytowani.
- Oczyszczenie. - Tak.
To niełatwe.
Niełatwe, ale…
Wybiorę kogoś, kto odpowie.
Abby, jaki jest twój ulubiony błąd?
Moje pierwsze małżeństwo.
Nie mówię tego z braku szacunku do mojego byłego.
Mówię to z miłością.
Czasem musimy zrozumieć, czego chcemy…
A możemy to zrozumieć,
tylko jeśli zrozumiemy, że nie chcemy tego, co mamy.
To prawda.
- Dobra, spróbujmy. - I znowu dwie ręce…
Mazel tov!
NOWY JORK
Spotykamy się tu dziś, by celebrować waszą miłość.
Rocznica to tylko data w kalendarzu.
Ale jestem wdzięczna za każdy dzień z tobą i kocham cię.
Myślałam, że więcej nie pokocham, a ty dowiodłeś, że się myliłam.
Tak bardzo się myliłam.
Możecie przypieczętować uroczystość pocałunkiem.
Cóż jest ważniejszego od miłości?
Jak ludzie ją definiują, jak o nią walczą, jak ją tracą.
To sam rdzeń wszelkiego ludzkiego doświadczenia.
Dla wielu ludzi małżeństwo to ostateczny akt
wiary w miłość.
Dlatego porozmawiam z pastorką,
która z dumą i radością udziela ślubów bardzo różnym parom.
To dla mnie wielka radość. Czytałam o tobie i…
CELEBRANTKA
- Ja o tobie też. - Parę rzeczy.
Drobiazgów.
- Nie wierz we wszystko, co czytasz. - Nie wierzę. Bez obaw.
Jak zdecydowałaś: „Mogę to robić. Mogę pomagać ludziom”?
Rozmawiać z nimi o małżeństwie,
które jest trudnym tematem.
- Cóż… - Tak.
- Przynosisz miłość i nadzieję… - Tak.
- …poprzez relacje. - Racja.
Jako kobieta, czarna i osoba nieheteronormatywna
byłam na marginesie.
- I taka była moja teologia. - Tak.
Chciałam być gościnna.
Jest przy moim stole miejsce dla ciebie.
I to chyba świetnie przekłada się na małżeństwa.
Ale czy zostałaś wychowana w kościele otwartym i pełnym radości?
Nie! Byliśmy zielonoświątkowcami,
był to ruch dużo bardziej charyzmatyczny i przeciwny wszystkiemu, czym jestem.
Pomyślałam: „Chwila.
Mówicie, że Bóg jest miłością, ale Bóg mnie nie kocha?”.
Chwila, zaczekaj.
- Pogubiłam się. - „Wkładacie Boga do szufladki…”
- Tak. - „A mnie nie wpuszczacie?”.
Kto tak niby robi?
Jeśli Bóg jest tak wielki, jak mówimy, to nie siedzi w Niebie,
czy gdziekolwiek jest, i nie dziwi ani nie oburza się mną.
Kiedy poszłam do seminarium,
chciałam przeciwstawić się tej narracji.
- Byłaś bardzo samoświadoma. - Tak, od dawna byłam waleczna.
No tak. Więc naprawdę chodzi o miłość,
to ona jest w sercu tego wszystkiego.
Kiedy mówimy o buntowniczych sercach,
zachowujemy się, jakbyście zawsze się przeciw czemuś buntowały,
ale czasem
buntownicze serce musi głęboko odetchnąć i się wyciszyć.
Zastanowić się, co czuje i iść naprzód.
- Twoje małżeństwo się zakończyło. - Zakończyło się.
Twoja historia jest podobna do mojej.
Zastanawiałam się, czy zostać, czy nie.
W pewnym momencie pomyślałam…
Nie pasuje mi to.
Po prostu źle się z tym czuję. Podjęłam decyzję, że odejdę.
Twoje małżeństwo było publiczne
od samego początku.
Mówiłaś, że najodważniejszą rzeczą, jaką zrobiłaś, było pozostanie…
- Tak. - …w tym małżeństwie.
To nie znaczy, że to jest dobre dla każdego.
O to mi chodzi. Najodważniejszym, co ja zrobiłam, było odejście.
Absolutnie.
Więc ta decyzja… W jaki sposób zdecydowałaś się zostać?
To jest tak głęboko osobiste.
Z pomocą terapii i wsparciem przyjaciół
musiałam podjąć decyzję odpowiednią dla mnie.
Bo nikt inny nie żyje w tym małżeństwie.
Nikt. A świat mówił: „Wiemy, co powinna zrobić”.
Ale nie możesz wiedzieć, co dzieje się w cudzym małżeństwie,
- a tym bardziej w cudzym sercu i umyśle. - Tak.
Musisz prowadzić te poszukiwania samodzielnie.
Dochodzenie do tej decyzji jest bardzo bolesne.
- O tak. - To takie bolesne.
Przechodzisz przez te wszystkie refleksje,
rozczarowanie, zniechęcenie, gniew. Ale gdy podjęłam decyzję, poczułam spokój.
Myślisz, że podjęłabyś tę samą decyzję,
gdybyś nie była osobą publiczną?
Absolutnie. Tak. Bo ta decyzja dotyczyła tego, kim jestem.
- Okej. - Tak.
- Ta decyzja dotyczy tego, kim jesteśmy… - Tak.
…i kim jest on.
Myślałam o tym tak, że on jest naprawdę dobrą osobą,
kochającą, opiekuńczą, troskliwą osobą
- i że go kocham całym sercem. - Absolutnie.
Czy gdybyście nie byli osobami publicznymi…
- Myślisz, że by ci powiedział? - O nie. Nie.
Był tak zażenowany i naprawdę się tego wstydził.
Myślisz, że zasługujemy na to, by wiedzieć?
To pytanie stare jak świat.
- Prawda? - Są okoliczności,
w których powiedzenie o tym jest okrutniejsze niż niemówienie.
Zgadzam się z tym.
Niektóre tajemnice powinny zostać ujawnione,
a niektóre nie.
Jeśli ktoś nie wie, że został skrzywdzony,
czy skrzywdzisz tę osobę bardziej…
Poprzez powiedzenie jej?
To dlatego dobrze przeżyte życie to życie trudne.
Musisz zadawać te trudne pytania.
Nie możesz ślizgać się po powierzchni.
Tak.
KOCHAJ MNIE
KOCHAM CIĘ CAŁYM SERCEM
Małżeństwo powinno być wspólną podróżą,
dzieleniem miłości, tworzeniem miłości, śmiechem.
A jednak dla wielu ludzi tu w USA i na całym świecie
małżeństwo bywa więzieniem. Bywa poniżające i groźne.
Zmuszono mnie do ślubu w wieku 19 lat,
oddano mężowi jak coś, co ma odtąd należeć do niego.
Oddano mu mnie na własność.
Dorastałam na Brooklynie wśród ultraortodoksyjnych żydów,
gdzie rodzice zwykle aranżują ci małżeństwo…
ZAŁOŻYCIELKA „UNCHAINED AT LAST”
…z nieznajomym, za pośrednictwem swatki.
Czy kiedy dowiedziałaś się o ślubie,
byłaś z tym pogodzona,
bo spotkało to wszystkich, których znałaś,
czy nawet wtedy czułaś, że tak nie powinno być?
Byłam z tym nie tylko pogodzona, byłam szczęśliwa.
Nie przyszło mi do głowy, że to przymusowe małżeństwo.
Kiedy brałam ślub z uśmiechem na ustach,
to była potworna pułapka.
Ale nie rozumiałam tego, dopóki w nią nie wpadłam.
Sytuacja pogorszyła się tydzień po moim ślubie.
Mój ówczesny mąż po raz pierwszy wpadł wtedy w szał
i przebił pięścią ścianę.
Kilka dni później po raz pierwszy
groził, że mnie zabije.
Myślałaś: „Muszę bardziej się starać”?
Myślałaś, że to ty powinnaś sprawić, by stał się mniej brutalny?
W stu procentach.
Gdy zrozumiałam, że nikt nie pomoże mi uciec,
zaczęłam oszczędzać gotówkę na ucieczkę.
Nie było to łatwe,
bo mąż nie pozwalał mi mieć niczego własnego.
Przeglądał wszystkie moje rzeczy.
Mogłam odkładać gotówkę tylko w pudełku płatków
w spiżarni.
Ucieczka zajęła mi 15 lat.
W jej wyniku straciłam całą rodzinę.
Ukarali mnie za to, że śmiałam uciec, odcinając się ode mnie.
Cały ten ból wykorzystałaś, by poświęcić się swojej misji.
Gdy noszę dziś tę suknię,
jest inaczej, niż kiedy nosiłam ją na ślubie.
Tym razem nie zostaję zniewolona.
Jestem tu jako osoba, która przetrwała i jako aktywistka.
Gotowe na protest przeciwko przymusowym małżeństwom w Massachusetts?
Włóżmy suknie!
Założyłam Unchained At Last, bo byłam zupełnie sama,
gdy uciekłam ze swojego małżeństwa.
Chciałam pomóc innym, które są w tej samej sytuacji.
To zaczyna przypominać Chain-In!
Tak.
Ludzie utożsamiają zwykle suknie ślubne ze szczęściem i miłością.
Te suknie są inne. Symbolizują bunt.
MAŁŻEŃSTWA DZIECI SĄ LEGALNE W 44 STANACH USA
OSOBY NIELETNIE NIE MOGĄ WYSTĘPOWAĆ O ROZWÓD.
Osoby, z którymi pracujemy,
pochodzą z różnych społeczności.
Bardzo niewielu Amerykanów wie o tym problemie.
Ludzie myślą,
że to jest problem w innych krajach.
- Tak. - Ależ skąd.
- Ten problem… - Tak.
- …ma miejsce właśnie tutaj. - Tak.
Jestem z Massachusetts…
CZEMU MAŁŻEŃSTWA DZIECI SĄ TU LEGALNE?
…i jestem ofiarą przymusowego małżeństwa. Gdy miałam 14 lat,
przyjaciel rodziny zaczął mnie molestować.
Jako 16-latka zaszłam w ciążę.
Rodzice zabrali mnie do sądu
i w ciągu niespełna dziesięciu minut dokumenty były podpisane.
W drodze powrotnej kupiliśmy w lumpeksie suknię
i wyszłam za mąż w salonie moich dziadków.
To się musi skończyć.
Zaczęłyśmy ten proces w 2015,
kiedy rozpoczęłyśmy walkę o zdroworozsądkowe ustawodawstwo,
które nie krzywdzi, nic nie kosztuje i kładzie kres łamaniu praw człowieka.
Myślałyśmy, że ustawodawcy przybiją nam piątkę
i natychmiast to przegłosują.
A jednak tak się nie stało.
Ani trochę, jak wiecie.
Pisałam wiele listów, do wielu ustawodawców,
w wielu stanach w całym kraju.
Nie spodziewałabyś się, że będzie trzeba pisać takie rzeczy.
Przed Fraidy to było legalne w każdym stanie.
Zostały tylko 44 stany. Tak.
Ale rzadko można kogoś wskazać i powiedzieć: „Ty tego dokonałaś”.
A ty, Fraidy, tego dokonałaś.
Czego chcemy?
Końca małżeństw dzieci!
Kiedy tego chcemy?
Teraz!
Istnieje bezpośredni związek między młodą kobietą taką jak Fraidy,
z całą jej pasją i aktywizmem, walką o zakaz małżeństw dzieci,
a osobą taką jak Gloria Steinem.
Własne doświadczenia popchnęły ją ku aktywizmowi.
Niektóre z nas miały aborcje. Ja miałam.
MARSZ NA WASZYNGTON MARZEC 1986
Z wielu powodów musiałyśmy wybierać między narodzinami innej osoby
a własnymi narodzinami.
Wykonywała tę pracę jako dziennikarka.
Założyła Ms. Magazine, walczyła o prawo kobiet do równej płacy…
ZWYCIĘŻYMY
…do pracy i decydowania o własnym ślubie.
Walczyła z obowiązującym w latach 50. wizerunkiem kobiety
i postanowiła podążać własną, niezależną ścieżką.
Jem popcorn tylko w kinie.
Nie da się oglądać filmu bez popcornu.
Dokładnie tak.
- Udanego seansu. - Dziękuję.
Kiedy szukałaś wzorów do naśladowania,
czy były takie osoby lub postaci
w kinie czy szerzej w kulturze?
PISARKA / FEMINISTKA
Zdecydowanie Śniadanie u Tiffany'ego.
„ŚNIADANIE U TIFFANY'EGO”
Po raz pierwszy widziałam na ekranie kobietę,
która była niezależna, seksualna.
Taksówka!
Jako pierwsza osoba na ekranie mogła być seksualna, a zarazem niezamężna.
Nigdy tak nie umiałem.
To proste.
Role grane przez inne kobiety, przez Elizabeth Taylor w Butterfield 8,
albo role Bette Davis…
Te kobiety były skazane na porażkę.
- No właśnie. - Tak.
Coś w stylu: „Oto morał”.
„Bawisz się, wchodzisz w związki,
jesteś istotą seksualną i zapłacisz za to cenę”.
Role, które zwykle grała Katharine Hepburn…
Uwielbiałam jej niezależność.
Często była kobietą sukcesu, dziennikarką, prawniczką.
- To było ekscytujące. - Ona… Była niepokonana.
Tak.
Oprócz tej jednej sceny, w której była żoną Spencera Tracy'ego.
„KOBIETA ROKU”
Mój Boże, panno Harding, miała pani wypadek?
Wstyd, Almo. Jak ty mówisz o małżeństwie.
Jest na nią zły, bo liczył na to, że po ślubie
przestanie być taka ambitna.
Próbuje zrobić mu śniadanie.
Nie umie rozbić jajka.
I nie wie, jak… Zrobić kawę.
Odświeżające.
Właśnie. Nie umiesz zrobić kawy? Nie szkodzi.
W latach 50. wychodziłyśmy za osoby, którymi chciałyśmy być.
Nie mogłyśmy same nimi być.
Mam nadzieję, że cię to ominęło.
To nie była tak mocno niezależna ścieżka dla kobiet,
ale dużo bardziej niż to, czego ty doświadczyłaś w latach 50.
- W tamtych czasach żyłaś życiem męża… - Tak.
Małżeństwo trochę przypominało śmierć.
Żeby nie wychodzić za mąż, musiałam uciec bardzo daleko…
Dlatego pojechałam do Indii.
Nie do końca wiedziałam, przeciw czemu się buntuję,
ale wiedziałam, że jeśli dokonam tradycyjnego wyboru,
to będzie mój ostatni wybór.
Zawsze miałam serię małych małżeństw.
Związków, które były dla mnie bardzo ważne,
ale miały swój czas trwania.
Prawda? Ale wciąż się przyjaźnimy.
Jeśli kiedykolwiek się kochaliście, to nie zniknie.
- Nie, miłość trwa. - Tak.
Wciąż się kochamy po 54 latach.
Każdego dnia kochamy się coraz bardziej.
To jest droga. Stopniowo dostrzegasz coraz więcej.
Zaczynasz widzieć: „Słodko wygląda”.
Uwielbiam, gdy piszesz dla mnie piosenki. Dobrze nam razem.
Sprawiasz, że chcę znów się z tobą ożenić.
- Kup nowy pierścionek. - Nie.
Dziś zrobimy pierścionek na prawą rękę.
Tradycyjnie na lewej dłoni nosi się obrączkę
albo pierścionek zaręczynowy.
JUBILERKA / RZEŹBIARKA
W latach 20. XX wieku
pracujące kobiety zaczęły nosić pierścionki na prawych dłoniach,
żeby podkreślić swoją niezależność.
Mamy tu ekipę niesamowitych,
silnych, niezależnych pracujących kobiet.
- Więc robimy pierścionki. - Nie mogę w to uwierzyć.
- Jestem podekscytowana. - Ja też.
Przygotowałyśmy różne przykłady.
O rany. Piękny.
Kobieta, która wie, czego chce.
Z takimi dłońmi…
- Serio. - Tak.
Ja mam drobne palce. Nie mogę nosić dużych pierścionków.
To odpowiednia szerokość. Fajny.
Zaczynajmy.
- Kawałek wosku, piła jubilerska. - Okej.
Fajnie, że tak w nas wierzysz.
Tak.
- Dobra. - Potrzymaj tak wosk.
Dobra. Ale fajnie.
- Trzymaj prosto, o tak. - Tak?
Pierwsza lekarka w USA, Elizabeth Blackwell,
otworzyła tu swój pierwszy szpital razem ze swoją siostrą Emily.
To pierwszy szpital prowadzony przez kobiety,
dla kobiet, w którym szkolono lekarki i pielęgniarki.
To było takie kontrowersyjne.
- Prawda? Czy nie grożono im… - Tak.
- …na wiele sposobów? - Tak.
Mężczyźni z tej okolicy im nie ufali.
Elizabeth Blackwell ciężko było
zostać wykwalifikowaną lekarką.
Szkoła medyczna, do której chodziła, przyjęła ją z początku dla żartu,
ale Elizabeth postawiła na swoim i została pierwszą kobietą w USA
ze dyplomem medycznym.
A potem razem z siostrą Emily
opiekowała się tu niezliczonymi kobietami i dziećmi.
W hołdzie dla sióstr Blackwell, które…
Żadna z nich nie wyszła za mąż. Obie ciężko pracowały.
Na ich cześć zrobimy pierścionki na prawą dłoń.
Ciężka praca.
Kto skończy pierwszy?
- Matka czy córka? - Bez rywalizacji.
Już blisko.
Fajnie będzie go nosić na prawym palcu.
Podoba mi się.
- Piękny, gładki i okrągły… - Tak.
To niesamowite.
- Piękny. Podoba mi się. - Prawda? Dzięki.
To chyba moja najlepsza praca.
Świetne.
Na naszej obrączce
mamy wygrawerowany statek, na którym się poznaliśmy
i ślimaka, bo wahałam się i ociągałam.
A on cierpliwie czekał.
Mnie najbardziej zaskakuje to, jak wspaniale się to ułożyło.
Nie wiem, co zrobiłbym na tym świecie bez ciebie. Naprawdę nie wiem.
To mnie przeraża.
Jestem wdową.
Piękne jest to, że odkryłam, że mogę zakochać się w kimś innym
i że mam w sercu miejsce zarówno dla pierwszego męża,
jak i dla nowego partnera.
To było wspaniałe uczucie i doświadczenie.
Kiedy już się na nie otworzyłam, mogło do niego dojść.
Tym, którzy nie stracili żony lub męża,
trudno zrozumieć, jak my, wdowy, możemy iść naprzód.
DZIŚ GRAMY W KRĘGLE
Nieźle!
W RAMACH CAMP WIDOW WDOWY
DOCHODZĄ DO SIEBIE I BUDUJĄ NOWE PRZYJAŹNIE
Niezła próba.
Jak przeszłaś od szoku i rozpaczy
do decyzji, że możesz zrobić z tym doświadczeniem coś,
co pomoże innym?
Założyłam Camp Widow,
żeby ludziom było łatwiej znaleźć inne owdowiałe osoby.
ZAŁOŻYCIELKA
Miałam 35 lat i sześcioro dzieci. Jak sobie poradzić?
Pomyślałam:
„Chyba powinnam zapytać inne wdowy?”.
I jak znalazłaś inne wdowy?
Zaczęłam przypadkowe poszukiwania:
„Znasz jakieś owdowiałe osoby?”.
I po prostu pytałam:
„Co robisz z jego butami? Jak długo nosisz obrączkę?
Śpisz po swojej stronie łóżka, po jego stronie czy na środku?”.
W końcu miałam wokół siebie wspólnotę. Chciałam, żeby inni też to mieli.
Jedyną rzeczą gorszą od owdowienia
jest owdowienie i samotność.
Śmiejemy się. Płaczemy. Możemy w pełni być sobą.
Nie musimy niczego tłumaczyć.
Jeśli rozmawiamy i się bawimy,
a nagle wybuchamy płaczem, nie szkodzi.
Normalne.
To nic takiego.
Lecisz dalej.
Każdy ma poczucie, że może dać coś od siebie.
Potrafisz przyjmować, bo wiesz, że na jakimś etapie
też coś od siebie dasz.
Okej, Marquelle, dawaj!
No proszę!
W sporcie mam skłonność do rywalizacji.
Ja tylko w dziedzinach,
w których czuję, że mam po temu powód…
Musimy pokonać drużynę jej mamy.
Okej, Chelsea!
Dajesz!
Prosto do rynny, panie i panowie.
O tak!
- Zaraz, to moja mama? - Chyba tak…
Co?
To było imponujące.
Przerwijmy teraz, póki prowadzimy.
Jak masz na imię?
- Sophia. Miło cię poznać. - Miło mi, Sophia.
Sophia odkryła po śmierci męża, że jest w ciąży.
Miałam 31 lat, a mój mąż 33.
Zmarł niespodziewanie na atak serca.
Trafiłam na organizację Michelle.
Jest coś cennego w kontakcie z osobą, która najlepiej rozumie,
jak to jest być na twoim miejscu.
To prawda. Ile lat ma twoje dziecko?
- Półtora roku… - O rany.
- …zdrowa jak ryba i szczęśliwa… - Cudnie.
Wszędzie za nią biegam.
Życie rzuca nam podkręcone piłki.
Kobiety nie do zdarcia
umieją się przystosować, kiedy życie nie toczy się zgodnie z planem.
Kiedy życie rzuca ci wyzwania.
Miałam szczęście, że trafiłam na Camp Widow w 2015 roku.
To był pierwszy.
OWDOWIAŁA W WIEKU 39 LAT
Siedem czy osiem miesięcy po śmierci Lynn. Dzięki Bogu.
Dużo rozmawiałam z osobami ze społeczności LGBT,
które nie mogą ujawnić, że straciły partnera lub partnerkę.
To oczywiście dodaje jeszcze jedną warstwę do ich żałoby.
- Kiedy żyjesz w pewien sposób… - Tak.
…nie zmieniasz się tylko dlatego, że to prawo nagle dotyczy i ciebie.
Obrażano nas z Lynn na wczesnym etapie związku,
więc nie trzymałyśmy się za ręce z wyjątkiem kilku miejsc.
Odkąd wprowadzono równość małżeńską i kobieta mówi: „Moja żona”,
rozglądam się i myślę: „Można tak mówić?”.
Wciąż są we mnie pokłady strachu.
To się wydarzyło bardzo szybko.
- To była długa walka… - To była długa droga…
- Tak, a potem… - Tak.
- …tak wiele wydarzyło się tak szybko. - Tempo zmian.
Kiedy się wyoutowałam, uchwalano właśnie Defense of Marriage Act.
Jestem porządną, praworządną katoliczką, imigrantką.
Skoro mówi tak rząd,
czytają to moi rodzice i wszyscy w koło, to tak właśnie musi być.
Rozumiecie?
Przez całe moje życie, bardzo długo…
…w porównaniu z tobą czy tobą…
Wiedziało się, ale nie mówiło się o tym.
Moja córka była bardziej postępowa, dużo szybciej,
i to wywarło na mnie głęboki wpływ.
Było mi ciężko, kiedy w 2008 prowadziłam kampanię na rzecz mojej mamy.
Popierała związki partnerskie, ale nie małżeństwa.
Często pytano mnie: „Nie zgadzasz się z matką?”.
Odpowiadałam: „Są takie obszary”. „Opowiesz o nich?”.
Odpowiadałam: „Nie”.
Nie chciałam, by wykorzystywano to przeciw niej.
Ale nie mogłam też spojrzeć w lustro
i udawać, że nie ma między nami sporów,
bo te spory były i to bardzo głębokie.
Muszę przyznać,
że zaczęłam myśleć o małżeństwie po dwudziestce,
gdy moi znajomi zaczęli brać śluby.
Oburzało mnie,
- że nie wszyscy moi znajomi… - Tak.
…mogą wziąć ślub.
Legalne małżeństwo. Rozumiem, dlaczego to takie ważne.
Musiałam dzwonić i mówić:
„Jestem jej partnerką. Nie siostrą, nie kuzynką, nie matką”.
Być osobą, która musi to robić, to prawdziwy zaszczyt.
Miałam poczucie sprawczości.
Nacisnęłam przycisk i dokonałam kremacji.
To był zaszczyt. To było też potworne, ale…
Czułam się jak prawdziwa, ostateczna partnerka.
Skutecznie zrealizowałam hasło „dopóki śmierć nas nie rozłączy”.
A to tylko część naszej historii miłosnej.
- To świetny sposób opisania tego. - Prawda?
Wciąż mamy wspólne wspomnienia.
- Przewraca oczami. - Jest częścią mojej historii miłosnej.
- Piękne. - Tak.
Mieliśmy w zaproszeniu ślubnym cytat.
„Jedyna miłość, jaką zachowujesz, to miłość, jaką dajesz”.
Musisz ją dawać, by naprawdę ją docenić
i jej doświadczyć.
Czasem kochać kogoś znaczy walczyć za tę osobę.
Walczyć o uznanie waszej miłości.
Na świecie jest teraz dużo więcej przestrzeni dla buntowniczych serc.
Co do walki o prawo do małżeństw homoseksualnych…
Cieszy mnie, że ja i miliony innych przeszliśmy tę drogę, tę ewolucję.
Zdecydowanie.
Kiedy spotykasz się z parami, które prosiły cię o pomoc,
o wsparcie…
Czy umacniają cię w poczuciu, że dokonałaś dobrego wyboru?
Poznając te pary, staję się częścią nie tylko ich historii,
ale też częścią tej rodziny.
Drogi Boże,
dziękujemy ci za dłonie, które trzymam.
Ruben i Ari są parą LGBT
z okolic Los Angeles.
Pochodzą z konserwatywnej społeczności
i nie mieli rodziny, która wspierałaby ich związek.
Zostali wyrzuceni z domu.
Nocują u innych, nie mają swojego domu.
Zapytali:
„Udzielisz nam ślubu?”.
Odpowiedziałam: „Zdecydowanie”.
A oni na to: „Nikt nie przyjdzie, będziemy we troje”.
Powiedziałam: „Nie. Ten ślub to mój prezent dla was”.
Napisałam w sieci:
„Szukam queerowego fotografa i fajnej miejscówki”. Tak napisałam.
A potem okazało się, że fryzjerkę, wedding plannerkę, tort
i całą resztę ta para dostała w prezencie.
O rany.
Tak!
- Tak. - Hej!
Hej, princesa.O rety.
Pięknie.
Ruben oszaleje.
Zawsze czułem się Rubenem.
Zrozumiałem to dopiero jako nastolatek.
Poznałem Ari jako dziewczyna, ale przyjęła mnie z otwartymi ramionami,
zaakceptowała mnie.
Powiedziała, że nie obchodzi jej moja płeć
i kocha mnie za to, kim jestem.
To lepsze niż latanie.
Czuję się jak w chmurach.
Mówią, że złota rybka jest tak duża jak jej otoczenie.
Jeśli włożysz ją do małego akwarium, pozostaje mała.
Udało nam się wrzucić Ari i Rubena do wielkiego oceanu,
a oni się rozwinęli.
„Z queerowym pozdrowieniem…” „Zebraliśmy się tu,
by połączyć związkiem małżeńskim Rubena i Ariadnę”.
Nasza społeczność stworzyła dla nich wymarzony ślub.
Nie sądzili nawet, że na taki zasługują.
- Obcy stali się rodziną. - Rany.
To jak wybrana rodzina.
Wybrana rodzina. Piękne określenie.
Zbliżcie się.
Ari, wiele przeszliśmy. Przez cały ten czas cię kochałem.
Pośród wzlotów i upadków, w najpiękniejszych i najgorszych chwilach.
Chcę być przy tobie na zawsze.
Ruben, życie jest szalone, ale bez ciebie byłoby jeszcze bardziej szalone.
Jesteś moją bratnią duszą. Co jeszcze mogę powiedzieć?
Jestem gotowa.
Mam się pospieszyć?
Mocą nadaną mi przez stan Kalifornia
ogłaszam was mężem i żoną. Możecie przypieczętować więź pocałunkiem.
Poznałyśmy wspaniałe kobiety podczas tej podróży
w poszukiwaniu buntowniczych serc.
Wybór, którego dokonuję, może być inny od wyboru twojego,
wyboru Glorii, wielebnej Whittney czy Abby,
ale musimy mieć wsparcie społeczeństwa,
a także wewnętrzną siłę,
by podejmować decyzje odpowiednie dla nas.
Każda z tych kobiet daje światu swoją miłość.
Zapewnia więcej miłości dla siebie i swoich rodzin,
czasem musi w bolesny sposób redefiniować miłość
po straszliwej stracie.
Ostatecznie napawa mnie nadzieją fakt,
że na świecie jest tyle miłości, którą się pielęgnuje,
tworzy i współdzieli.
Nigdy tego nie zapomnę, mamo.
Byłyśmy na jakiejś imprezie i ona powiedziała:
„Kochałam, byłam kochana
- a reszta jest tylko muzyką w tle”. - Absolutnie.
Pamiętam to. Często o tym myślę.
Ja też.
Jesteś wagą a ja panną. Na papierze to się nie powinno udać.
Dosłownie piszemy gwiazdy na nowo.
Nie wierzę, że mogę przeżywać to życie z tobą.
- Każdego dnia. - To nasz cud.
- Tak. - Choć to ciężka praca
i doprowadzamy się do szału.
- I w ogóle. - Totalnie doprowadzamy się do szału.
Na tym polega długodystansowy związek.
- Możesz mnie pocałować. - Więc…
Gotowe? O rany, fajnie.
Możemy wstać?
Ty zostajesz, ja idę do domu.
Zostawiam go tu.
NAPISY: MARIA ZAWADZKA-STRĄCZEK