Wat stil. -Ja.
Ik heb boswandelingen gemaakt die troostend waren.
Rustgevend. Ik kon alles dan even naast me neerleggen.
Het leven even laten voor wat het was.
Na de verkiezingen van 2016 had ik dat wel even nodig.
En die dag na de verkiezingen…
…kwam ik een jonge vrouw tegen met een baby op haar rug en een hond.
Ze zag me en begon te huilen.
Dus ik liep met haar mee en ze nam een selfie en postte die.
En ineens werd die boswandeling een ding. -Je maakte mensen aan het huilen.
Ja, maar het was best een mooie omgeving om in te huilen.
Weet je, ik ben ooit een Japans concept tegengekomen dat 'bosbaden' heet.
Ja, dit heb je weleens verteld.
Dat klonk heel fijn. Je zei: 'Ik ben aan het bosbaden.'
Ja. Ik heb visioenen van mensen in 't bos, die omhoog kijken naar die bomen…
…en echt zo ronddraaien. -Visioenen?
Dat zijn geen visioenen, je doet het gewoon.
Wat een eindeloze schoonheid. Geniet er gewoon helemaal van.
Ik wandel niet door het bos, ik ben aan het bosbaden.
Wij staan op.
We moeten onze strijdlust aanwakkeren.
GUTSY VROUWEN ZIJN NATUURKRACHTEN
Tijd doorbrengen in de natuur kan je veranderen.
Giselle Carrillo was vroeger zo gericht op hard werken voor haar gezin…
…dat het jaren duurde voor ze besefte dat er iets ontbrak.
Maar toen ze de oceaan ontdekte, vond ze haar bestemming.
Als ik in het water lig, staat de tijd stil.
Dan maak ik me nergens zorgen over.
Het is een moment van verbinding, van eenheid met de kracht van de natuur.
Toen ik zo oud als jullie was, kende ik helemaal niemand die surfte.
Ik leerde pas surfen toen ik ouder was, en de oceaan leerde me dit aan te spreken.
Mijn moed.
En ik hoop dat je vandaag, vooral als dit je eerste keer is…
…beseft hoe sterk je eigenlijk bent. En hoe moedig.
Klinkt dat goed?
Dit is een stukje strand in Los Angeles. -Wat een vondst.
En als jullie wat brood willen… -Lekker.
Ja. Mijn ouders zijn hierheen geïmmigreerd uit Mexico.
En eigenlijk zijn zij in alles mijn inspiratiebron.
Ze hebben zoveel opgegeven om ons hier te krijgen.
En mijn ouders hebben dat zo goed…
Mam.
Mijn ouders hebben dat zo goed voor ons verborgen gehouden.
Ik wist pas hoe arm we waren toen ik ging studeren.
En ik stond nooit stil bij mezelf en wat me gelukkig maakt.
Ik was te druk met overleven.
Ik wist dat één manier om meer te bereiken dan we hadden…
…was om goed te presteren op school.
En mijn twee zussen en ik hebben allemaal gestudeerd.
Als eerste vrouwen in onze familie.
Bravo, mam.
Nooit zomaar je tortilla erin gooien…
…maar rustig neerleggen. Anders gaat het te hard en verbrandt die.
Ik groeide op in East LA…
…en mijn moeder heeft altijd in een voedselfabriek gewerkt.
Mijn vader is een monteur. En op zondagen werd er gewerkt.
We deden nooit wat leuks op zondag, zoals naar het strand gaan.
Het duurde jaren voor we een parasol en strandstoelen hadden.
En zelfs toen we die hadden, kwamen ze uit de tiendita van de buurman…
…voor vijf dollar.
Dus zelfs als we er eindelijk zaten, voelden we ons buitenstaanders.
En dan voeg je zoveel bonen en mais toe als je wilt.
Ik had jarenlang niet eens een badpak.
Volgens mij zijn wij twee keer naar 't strand geweest.
En één van die keren…
…had mijn zus een incidentje waarbij ze omver werd gebeukt door een golf.
En mijn moeder kan niet zwemmen, dus dat was heel akelig voor haar.
Ik weet nog dat ze zei:
'Pas op voor de oceaan. Ze is een traicionera.'
Dat is Spaans voor: pas op voor de oceaan, ze zal je belazeren.
En die boodschap is me bijgebleven.
De oceaan is een gevaarlijke plek.
Wanneer heb je besloten te gaan surfen?
Mijn zus en ik verhuisden naar een 2-kamerappartement in Venice Beach.
Daar gingen we naar 't strand.
We namen een surfles van twee uur. We waren verkleumd en ietwat miserabel.
Maar ook enthousiast. -Gedreven.
Pure wilskracht. Het ging voor geen meter.
Pas na zes maanden pakte ik mijn eerste golf.
Was u nerveus toen ze daarmee begon?
Ontzettend.
Maar ik geloof in ze.
Het was zo'n diepe, tastbare angst…
…die ik maar niet kon overwinnen.
De oceaan heeft 'n eigen karakter en is 'n goede leermeester.
Ze leert je elke dag iets nieuws.
Ze gedraagt zich elke dag anders en daar moet je op reageren.
Zo heb ik mijn moed teruggevonden.
Door letterlijk mijn grootste angst in te duiken.
Voor veel mensen is het moeilijk, maar we worden langzaam sterker.
Kijk nou, je wordt al sterker. Ik kan het voelen.
Oké, ik help je op weg.
Klaar?
Ik heb vijf jaar lesgegeven, en ik genoot ervan dat ik kinderen hielp ontwikkelen.
Ik weet nog dat ik hoopte dat mijn leerlingen…
…dit op een dag ook zouden voelen.
Dat ze zouden voelen wat ik voel. Hoe de oceaan je kan veranderen.
Zo is Los Courage Camps ontstaan.
Hoe heet je? -Mia.
Mia, aangenaam.
En jij? -Lea.
Aangenaam, Lea.
En wie is deze dame? -Dahlia.
Hallo, Dahlia. Wat leuk. Hoe oud ben je?
Vier. -Ben jij vier?
Is dit je eerste keer?
Dan neem ik het tegen jou op. Ga je mij verslaan?
Ja. -Dat denk ik ook.
Nog één high five? Super. Ik ben zover.
Hoofd omhoog. Kijk naar het strand. En glijd naar voren.
En blijf laag.
Lager. Door je knieën. Heel goed.
Vandaag ga je leren om…?
Moedig te zijn.
Wat ik met Los Courage Camps wil bereiken…
Hoofd omhoog.
…is dat de meisjes een sterke latina als voorbeeld hebben.
Het is je gelukt.
Goed gedaan, Mia. Wat goed.
Anderen kunnen een voorbeeld nemen aan wat jij hebt gedaan.
Je hebt je passie gevonden en nagestreefd. Op een onbevreesde manier.
Hoofd omhoog.
Het is mijn taak om de meisjes die meedoen met Los Courage Camps, te laten zien…
…dat het voor hen ook mogelijk is…
…om een leven te leven waarvan ze kippenvel krijgen.
Met surfen ervaar je hoe sterk je lichaam is…
…hoe we in verbinding staan met water, en hoe je je erdoor kunt laten meevoeren.
Dank je.
Dahlia, ik heb twee handjes nodig.
Super.
En omhoog.
Wordt dit opgenomen?
PRIMATOLOOG EN ANTROPOLOOG
Er zijn veel moedige dames die 'n inspirerende band met de natuur hebben.
Zij strijden voor 'n betere toekomst voor zichzelf…
…hun gemeenschappen, het milieu. Voor ons allemaal.
Jane Goodall is een van mijn heldinnen vanwege haar waardevolle levenswerk.
Hoi, dr. Goodall. Wat leuk je te ontmoeten.
Van hetzelfde.
Hoe is het met je?
Drukker dan ooit.
Kunnen jullie me horen? Jane, Mya-Rose? -Ja, we horen je.
Mya-Rose Craig is een Jane Goodall in de dop.
MILIEUACTIVIST
Maar ze is veel meer dan dat.
Ik ben hier al sinds heel jonge leeftijd mee bezig.
Haar liefde voor vogels en de natuur, en haar wilskracht…
…maakten haar tot een vurig milieuactivist.
Mijn generatie moest altijd nadenken over klimaatverandering.
En naarmate we ouder worden, beginnen we te beseffen dat de 'volwassenen'…
…dit niet gaan oplossen, en dat we het zelf moeten doen.
We hebben thee en whisky.
Een slokje maar. Het enige dat helpt voor mijn stem.
Wist je dat?
Nooit geprobeerd.
Nou, ik vroeg vier operazangers…
…afzonderlijk van elkaar wat ze doen bij een vermoeide stem.
Whisky.
Interessant. -Echt.
Moet ik ook 's proberen.
Ga je gang.
Vroeger liet mijn oma me hete whisky inhaleren…
…weliswaar met 'n flinke kwak honing erin, als ik keelpijn had.
Dat helpt niet. Ik… Gewoon zo.
Jane, kun je ons vertellen waarom de natuur altijd zo belangrijk voor je was?
Niet alleen in relatie met je werk, maar ook voor jou als persoon.
Ik ben altijd gek geweest op dieren.
Toen ik nog klein was, hadden we natuurlijk nog geen tv.
Dus ik deed mijn kennis buiten op.
Hier, in Bournemouth, waar ik ben opgegroeid.
Ik dwaalde rond over de kliffen boven de zee…
…met mijn hond, Rusty.
Ik ben gek op dieren. Daar is geen reden voor. Dat is altijd zo geweest.
We hadden geen tv, dus ik las boeken.
Op mijn achtste las ik mijn eerste Doctor Dolittle-boek.
En daarna kwam Tarzan.
Ja, ik heb deze even doorgebladerd voor je er was. Echt prachtig.
Ik snap wel dat dat tot de verbeelding spreekt.
Ik begon te dromen dat ik ooit tussen de wilde dieren in Afrika zou leven…
…en erover zou schrijven.
Er waren nog geen vrouwelijke wetenschappers.
Dus men lachte me uit en zei dat ik over iets haalbaars moest dromen.
Maar mijn moeder niet. Die zei: 'Als je zoiets echt wilt waarmaken…
…moet je heel hard werken en alle kansen aangrijpen…
…en met genoeg wilskracht lukt het je misschien.
En talloze tieners hebben mij geschreven of tegen me gezegd:
'Bedankt. Jij hebt dit voor mij mogelijk gemaakt.'
Veel van mijn werk als milieuactivist en campagnevoerder…
…kwam voort uit het werk dat jij hebt gedaan.
Wat denk je dat we kunnen leren…
…van die tientallen jaren die je bij de chimpansees doorbracht…
…en waarin je je inzette voor deze dieren en hun leefgebied?
Nou, ik denk… Een les…
Toen ik door m'n mentor, Louis Leakey, naar Cambridge werd gestuurd…
…in 1961, was ik een jaar lang bij de chimpansees geweest.
Ik wist eigenlijk nog weinig over ze.
Maar mij werd verteld dat ik ze geen namen had moeten geven, maar nummers.
Dat was wetenschappelijker.
En je kunt het niet over hun persoonlijkheid, geest of emoties hebben.
Alleen mensen zouden die hebben.
Maar ik had van mijn hond geleerd dat dat niet waar was.
Die professoren, met al hun kennis…
En het was spannend voor mij. Ik had nooit gestudeerd.
En ineens was ik promovendus in ethologie. Ik wist niet eens wat ethologie was.
En langzaamaan, met behulp van mijn gedetailleerde aantekeningen…
…en Hugo's documentaires die in omloop kwamen…
…leerden we dat het grootste verschil…
…tussen ons en onze naaste verwanten…
…die veelal hetzelfde gedrag vertonen als wij…
…de snelle ontwikkeling van ons intellect was.
Maar dieren zijn veel intelligenter dan we altijd dachten.
Mya-Rose. Jij bent een vogelaar, toch? Je bent in de natuur opgegroeid.
M'n ouders zijn vogelaars.
En ik was pas negen dagen oud toen ze me voor het eerst meenamen.
Ik heb altijd gevogeld en ik heb het altijd heerlijk gevonden.
Zie je zijn snavel?
Welke kleur heeft die? -Feloranje.
Ze zijn prachtig en makkelijk te zien.
En je vindt ze overal, zowel in landelijke als in stedelijke gebieden.
Je hebt geduld en goed zicht nodig.
En je moet absurd optimistisch zijn.
Wat is dat?
Je moet veel hoop hebben. -Dat klopt wel, ja.
Ik zie hem.
Ik onderneem best veel om de jeugd te verbinden…
…met de natuur en 't milieu…
…door op verschillende manieren met ze te gaan vogelspotten.
Ik zou niet zijn wie ik nu ben…
…als ik niet was opgegroeid met zo'n passie voor vogels…
…en het buitenleven en de natuur.
De natuur kan een enorme impact op ons hebben.
En soms zijn 't leven en de natuur onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Ik geniet ervan. Ik voel me sterk.
Voor Silvia Vasquez-Lavado was de natuur er op het goede moment.
Haar nieuwe levenspad leidde haar naar de hoogste bergen ter wereld.
Dit is mijn zevende top.
CATSKILLGEBERGTE
Kijk eens.
Kijk nou. -Prachtig.
Echt prachtig.
Ik ben vastbesloten om deze boodschap uit te dragen.
Ik ben 'n boodschapper van de berg en ik wil mensen bekeren.
Staat dat al op 'n T-shirt? -Goed idee.
Zeker. -Ik zou ze kopen.
Ja. Boodschapper van de berg. Geef maar.
Oké, we gaan vandaag leren om van een berg te abseilen.
Als je naar mijn uitrusting kijkt, zie je hier tandjes.
Die zorgen voor wrijving met het touw tijdens het afdalen.
Dit draaien. -Het slot, ja.
Controleer maar door er druk op te zetten. Dit is nu onze veiligheidslijn.
Dit is het dan.
Dit voorkomt dat we…
Hiermee komen we veilig beneden. Oké. Neem allereerst… Open je hand.
En pak het onderste stuk touw. Dat stuk, en dan maak je een vuist.
Trek het omlaag. En als ik naar beneden wil, remt dit je.
Dus als ik aan een klif hang… -De druk.
…en ik hou dit vast, dan hang ik veilig.
Dus probeer maar eens los te laten en ga…
Ik voel het, ja. -Je kunt het voelen.
Ja. -Ik snap 'm.
Dat is essentieel, mam.
Dat je weet wat je doet als je valt. -Dat klopt.
Ik zeg altijd: veiligheid staat voorop.
Veiligheid staat voorop. Je leven hangt ervan af, dus…
Heerlijk.
Wat ik vooral mooi vind aan jouw verhaal…
…is hoe je de natuur hebt gebruikt als helende kracht.
Kun je iets vertellen over dat proces?
Helaas ben ik, net als een op de drie vrouwen wereldwijd…
…seksueel misbruikt.
En het trauma dat ik daardoor heb opgelopen…
…in die periode, had me compleet lamgeslagen.
Je kindertijd?
Ja. Dit gebeurde van m'n zesde tot m'n tiende.
En helaas ben ik gaan drinken in 'n poging de herinneringen terug te dringen.
Dus ik dronk mezelf letterlijk dood.
En op een dag bereikte ik een dieptepunt en ben ik naar mijn moeder gegaan.
En zij nodigde me uit om in Peru…
…een helende meditatie met haar in de natuur te doen.
En wat tijdens die meditatie als eerst bij me opkwam…
…was ik als klein meisje in de periode dat ik werd misbruikt.
Ze stond bevend in een hoekje.
En ik als volwassene omarmde dat kleine meisje…
…en ik voelde de verbinding die ik zo lang had genegeerd.
En terwijl wij contact maakten, hoorde ik gerommel.
En ineens verschenen er bergen en dat meisje trok me daarnaartoe.
Hemel. -Dus dat zag en voelde je?
Dat zag en voelde ik in dat visioen.
Ongelofelijk. -Zeker.
En na dat visioen dacht ik: oké, ik kan hier twee kanten mee op.
Ik kan het zien als metafoor. 'We beklimmen de bergen van het leven.'
Of ik kan daadwerkelijk een berg opzoeken.
En ik dacht: ik heb contact gemaakt met iets enorm pijnlijks.
De hoogste berg ter wereld lijkt me wel toepasselijk.
Dus ik ben naar de Everest vertrokken. -De Everest.
Jij dacht: ik zie een berg. Ik begin niet bij de kleinste berg.
Ik begin bij de hoogste berg op aarde.
Op de eerste dag kwamen we aan in Namche Bazaar…
…waar je de Himalaya ingaat. En daar is mijn leven voorgoed veranderd.
Voor het eerst in mijn leven…
Weet je, ik zag die bergen boven me uit torenen…
…en zoiets indrukwekkends kun je je gewoon niet voorstellen.
En jij bent maar een ministipje…
…tussen die gigantische geschenken van de natuur.
Toen je dat schitterende, reusachtige gebergte zag…
Ik voelde me beschermd…
…en ik had een heel sterk gevoel van verbondenheid.
En zo had ik me bij een mens nooit gevoeld.
En ik weet nog dat ik het gevoel had dat ik verder wilde.
Het is geweldig dat de natuur je dat gevoel kan geven.
Het was een geslaagde, prachtige dag. Ik ben in de zevende hemel.
Je wist dat je iets in je had dat je ertoe aanzette daarheen te gaan.
Dat meisje binnen in je…
…leidde je daarheen en ineens was je daar en je had 'n soort transcendente ervaring.
Ik voelde me weer verbonden met mezelf.
Ik had heel duidelijk het gevoel…
…dat dat mijn bestemming was. Dat ik daar moest blijven.
Ik voelde me dankbaar jegens de Everest.
En ik zei: 'Op een dag kom ik terug om je te bedanken.
Dan klim ik naar de top.'
Dus daar is deze reis begonnen. -Je deed 'n belofte aan jezelf en de berg.
Aan de berg. En het bizarre is dat Mount Everest de westerse naam is…
…maar de lokale Tibetaanse naam is Chomolungma…
…oftewel 'moeder van de wereld'.
Dat kon niet mooier.
Dus ik deed daar een oprechte belofte aan de moeder van de wereld.
Mijn hemel, Silvia. -Dus zo ben ik hier gekomen.
Ongelofelijk. -Ja.
We dalen helemaal af. -Oké.
Ik maak je klaar en dan ga ik eerst.
Natuurlijk denk ik weleens: dit is fantastisch.
Maar ik heb nooit gehad wat jij op de Everest had.
Dat gevoel van verwondering, zingeving en bestemming.
Dat heb ik nog niet mogen meemaken.
Probeer achterover te leunen.
Leuk stroompje hier.
O, god.
Oké, nu is het jouw beurt.
Ik geef je een beetje touw.
Oké. -Kom maar.
Voeten uit elkaar. Verder uit elkaar.
Zo, ja. Goed zo. -Oké.
Achterover leunen. -Maar…
Ik heb je vast.
Handen naar beneden. -Maar ik krijg… Het touw wil niet.
Blijft-ie hangen? -Hij blijft hangen.
Wat mooi. Hier stroomt het 't hardst.
Ben je er klaar voor?
Kan ik?
Je kunt het wel.
Je zorgt wel dat ik het overleef. Dat is het belangrijkste.
Ik overleef 't wel. -Stapje voor stapje.
Ik heb je vast.
Heel goed. Super.
Ik wil zoveel mogelijk mensen zo'n ervaring bieden.
En ik denk dat als je de voordelen ervan ervaart…
…je je bewuster wordt van de rol die je speelt in het milieu.
Het is je gelukt. -Dank je wel.
Supergoed gedaan. Kom een keer mee naar het basiskamp.
Dat moet je… -Doe ik. Ooit.
Hé. Goed gedaan. -Oké. Bedankt.
Mijn dochter gaat onder de indruk zijn.
Elke chimpansee heeft een eigen begroetingsgeluid.
Een eigen roep.
Dit is een groet op afstand, dus niet aan jou…
…maar aan jou. Omdat jij ver weg zit. En dat is…
Aan jou zou ik de groet van dichtbij doen.
En als je elkaar leuk vindt, eindig je met een knuffel.
Ze zouden niet blij zijn met de ellebogen die vanwege de pandemie worden gegeven.
Maar 't trieste is dat klimaatverandering, de verminderde biodiversiteit…
…en de pandemie allemaal voortkomen…
…uit ons gebrek aan respect voor de natuur en dieren.
Het is onze schuld. Wij hebben dit gedaan. -Soms kan ik het me moeilijk voorstellen.
Hoeveel schade we werkelijk hebben aangericht in zo'n korte tijd.
Ik heb het met eigen ogen gezien.
Het is wel veelbelovend hoeveel jonge mensen…
…zoals jij, zich inzetten voor natuurbehoud.
Ja, ik voelde me altijd heel alleen…
…in mijn strijd voor het milieu, toen ik nog jong was.
En plotseling…
…gingen honderdduizenden jongeren van mijn leeftijd de straat op…
…om te protesteren.
En ik weet nog dat ik het idee had dat er iets was veranderd.
En dat dat een doorbraak was.
Jonge mensen krijgen vaak te horen dat hun mening er niet toe doet…
…maar zij hebben juist zoveel weten te bewerkstelligen…
…in de strijd tegen klimaatverandering.
En ze vergroten de bewustwording ervan.
Misschien is er nog hoop voor de toekomst als zoveel mensen overal ter wereld…
…in actie komen om de planeet te beschermen.
Wij staan op.
Voor onze bergen.
Tot de krachtigste geluiden behoren die van inheemse gemeenschappen.
KLIMAATMARS
Wie het dichtst bij de natuur staat, is het meest vatbaar…
…voor de gevolgen van klimaatverandering.
Als inheemse persoon voel ik me 't best…
…als ik het land op ga en verbinding maak met de natuur.
Ik zou niet zonder kunnen.
Ik maak deel uit van deze aarde. Ik ben één met de natuur.
Quannah Chasinghorse en haar moeder, Jody Potts…
…hebben zich enorm ingezet voor het behoud van de Arctic Wildlife Refuge.
En Quannah gebruikte haar positie als model om anderen daarbij te betrekken.
Zij zijn echte natuurkrachten.
Pure lef. -Ze beschermen de natuur…
…en strijden moedig aan de frontlinie.
Heerlijke stoofpot. -Dank je wel.
Wat zit hier een smaak aan.
Dit is elandsoep, een onmisbaar gerecht voor ons in Alaska.
Het bestaat uit elandvlees, zout, ui…
…wortel, selderij en wat rijst. Onze vorm van soul food.
Echt waar.
Het is zalig. -Bedankt.
Heb je dit vlees meegebracht?
Ja. -Wat gaaf.
Helemaal uit Alaska? -Echt gaaf.
Quannah, je woont net in LA.
Vanuit Alaska hierheen verhuizen was eerlijk gezegd wel een cultuurshock.
Ja, natuurlijk.
Kun je hier genoeg in de natuur zijn?
Zijn er plekken waar je je meer verbonden voelt met 't land…
…ook al ziet het er hier anders uit en voelt het anders dan in Alaska?
Ik woon niet zo ver van de stad, maar ver genoeg om te kunnen ademen.
En om me thuis te kunnen voelen…
…buiten mijn thuisland, wat ontzettend belangrijk is.
Ik wilde je naar je tatoeages vragen…
…want veel mensen hebben nu tattoos, maar de jouwe betekenen echt iets.
De vrouwen van ons volk, de Gwich'in, kregen kintatoeages…
…als overgangsrite.
Dat is de periode dat ze over het vrouw-zijn leren.
Dan krijgen ze hun eerste tatoeage. -Je bedoelt één streepje?
Quannah, jouw eerste tattoo is door je moeder gezet, toch?
Ja, mijn moeder is een traditionele tatoeëerder binnen onze stam.
Ik voel me erg vereerd met de positie waarin ik verkeer.
Ik ben niet alleen een van de eerste inheemse modellen op dit niveau…
…maar ook een van de eerste inheemse modellen met gezichtstatoeages.
En ik was het eerste meisje van m'n stam dat een traditionele tattoo kreeg…
…in meer dan een eeuw.
Er bestaan veel misverstanden en stereotypen over mijn geboortestreek.
Mensen vragen me vaak of we nog in iglo's wonen.
Nee, niet bepaald.
Wat voor reacties heb je zoal gekregen als model?
Want het moet wel…
Je hebt een geweldige carrière, maar vertegenwoordigt ook iets.
Voor mij is het zo dat waar ik ook ben, ik mijn volk erbij wil betrekken.
Dus steeds als ik de kans krijg om te vertellen waarvoor ik sta…
…waarom ik eigenlijk model ben… Want soms denk ik:
help ik mijn volk hier wel mee? Waar ben ik mee bezig? Begrijp je?
En dan denk ik aan alle inheemse meisjes die zich gezien voelen.
En dan lees ik alle berichtjes van die meisjes…
…en vrouwen die zeggen: 'Dankzij jou voelt m'n dochter zich mooi.
Een inheemse vrouw op een tijdschrift. Ze voelt zich daar sterker door.'
Met de bekendheid die Quannah heeft vergaard…
Het feit dat zij op die covers staat, draagt de boodschap uit…
…dat we er nog zijn. We hebben doorgezet en zijn er nog steeds.
Jody, jij en Quannah zijn erg bekend geworden…
…door jullie activisme voor 't klimaat en behoud van 't land…
…het water en de lucht. Hoe is dat begonnen?
Hoe zijn jullie voortrekkers geworden in deze strijd?
Weet je, ik denk…
Ik had het geluk om zo dicht bij de natuur op te groeien.
Als wij buiten zijn, observeren we alles.
In mijn leven, en vooral de laatste 12 jaar…
…heb ik het land drastisch zien veranderen.
En voor ons als inheems volk, is dat een enorme crisis…
…want wij moeten onze leefstijl daardoor aanpassen.
En voor velen van ons geldt denk ik dat…
…we de desastreuze gevolgen van klimaatverandering ervaren…
…en daar spreken we ons over uit.
Ik heb in DC gelobbyd voor ons heilige land…
…en volk, en ons voorstel werd aangenomen door 't Huis van Afgevaardigden.
Dat was een overwinning. Ik had 't gevoel dat ik iets kon bereiken.
Dat we ons land zouden kunnen beschermen. En dat motiveerde me alleen maar.
Ik wilde steeds meer doen. En hoe meer ik me uitsprak…
…hoe meer ik zo mijn schoonheid en kracht vond.
Het was erg belangrijk voor me om dat op de juiste manier vorm te geven…
…naar mijn beste kunnen.
Namelijk door altijd mezelf te zijn en geaccepteerd te worden zoals ik ben.
Je hebt het veel over de jonge mensen…
…die je wilt inspireren en wiens leven je wilt verbeteren.
Hoe belangrijk vind je 't dat de ouderen gezien worden?
Ontzettend.
Als ik naar een oudere in een inheemse gemeenschap ga, kan ik soms wel huilen.
Want zij hebben zoveel moeten doorstaan.
Genocide, internaten… Ik word er emotioneel van.
En toch zit ik hier.
En ik kan mezelf volledig accepteren zoals ik ben:
een inheemse, en dat konden zij niet.
Dat is helemaal waar.
Zij durfden zichzelf niet te zijn. En nu mag ik…
…volledig mezelf zijn, op het wereldtoneel, op covers…
Dat betekent zo veel.
Heerlijk om hier te zijn.
Als ik op dit soort plekken kom, vooral nieuwe plekken, op het land…
…denk ik altijd aan de voorouders en aan wie de inheemse volkeren hier waren.
Mijn leven was soms zwaar.
Makkelijker dan dat van mijn grootouders, maar niet perfect.
Maar wat ik onze kinderen vooral wilde meegeven…
…is dat onze traditionele waarden en onze cultuur…
…en een connectie met de natuur je altijd kracht zullen geven.
We hebben de natuur nodig voor een goede psychische ontwikkeling.
En we hebben de natuur nodig… Heb je van bosbaden gehoord?
Artsen schrijven dat nu voor.
Omdat het goed is voor onze psychische, mentale en fysieke gezondheid…
…om tijd door te brengen in de natuur.
En als je midden in de stad zit, moet je de natuur daarheen halen.
Het toeval wilde dat ik op 9/11 in New York was.
Het was erg beangstigend.
De stad kwam tot stilstand…
…en je hoorde niet het gebruikelijke geraas van verkeer…
…maar alleen politie- en ambulancesirenes.
Ik heb zoveel verhalen. Maar één gaat over een jonge vrouw…
…die een container zag langsrijden, en daar staken stukjes boom uit.
En uiteindelijk wist ze iemand over te halen om de boom eruit te halen.
Die is in een botanische tuin gezet en na heel veel aandacht en liefde…
…begon die boom te groeien.
Uiteindelijk werd die verplaatst naar waar hij nu staat.
De veerkracht van de natuur is een bron van hoop voor mij.
Op de Internationale Dag van de Vrede, toen ik in New York was…
…zijn we naar de Survivor Tree geweest.
En ik keek omhoog, en ergens tussen de takken zag ik een prachtig vogelnestje.
En het was… Alles viel op zijn plek.
Die boom had het overleefd, en hielp jouw vogeltjes nu…
…om zich voort te planten.
Is dat geen mooi verhaal?
Niet alleen mooi. Ook heel belangrijk.
Hoop betekent niet dat je de wereld door een roze bril bekijkt…
…maar dat je in actie komt.
Ik zie het zo: we zitten in 'n donkere tunnel. Dat is zo.
Het is vrij somber gesteld met de wereld.
En aan het eind van die donkere tunnel zie je een klein lichtpuntje.
Maar we moeten hard werken, onze mouwen opstropen…
…klauteren, kruipen, ons langs alle obstakels werken…
…om bij dat lichtpuntje te komen.
Je moet een doel voor ogen hebben, vastberaden zijn en niet opgeven.
Dus we moeten onze strijdlust aanwakkeren.
Ja. Als we mensen zover krijgen dat ze actie ondernemen en betrokken raken…
…en niet denken maar doen, dan neemt dat hun apathie weg…
…en creëert dat meer hoop.
Iedereen die nu op deze aarde rondloopt, kan iets betekenen.
Iedereen heeft een rol te vervullen, ook als ze niet weten welke precies.
Het komt erop neer…
…dat iedereen elke dag een bepaalde invloed heeft op de planeet.
En als we ons daar wat meer bewust van worden, kunnen we kiezen…
…wat dat voor invloed is.
Amen.
Dank jullie wel.
Zo.
Bedankt, allebei. Dank je wel, Jane. -Dank je, Chelsea.
Met mijn koffie. Proost.
Dat ziet er zo leuk uit. Proost.
Ik ben oud genoeg voor whisky.
Een belangrijke ontwikkeling van de afgelopen tien, twintig jaar…
…is dat meer vrouwen nu een leiderschapspositie innemen…
…in de strijd tegen klimaatverandering, voor milieubehoud…
…om ons de natuur in te krijgen.
En zoals Jane Goodall al zei: hoop is een manier om te overleven.
Het zet je aan tot actie.
Onverzettelijkheid schuilt in ons allen.
Maar dat weten mensen niet. Ze ontwikkelen 't niet, laten 't niet toe.
Ze zijn bang of nerveus, of laten zich ontmoedigen.
Dus we moeten die onverzettelijkheid de vrije loop laten…
…om de wereld mooier te maken voor alles wat leeft.
Vertaling: Nikki van Leeuwen