Ik ben dol op het Met.
Dit is een van de favoriete plekjes van m'n kinderen in New York.
Charlotte en Aidan konden maar niet geloven…
…dat er talen waren die nu niet meer bestaan.
En ik weet nog dat dat feit me in groep zes ook versteld deed staan.
Zo'n moment herinner ik me niet.
Prachtig. Kijk nou. -Jeetje.
Diana, godin van de jacht.
Als je op deze prachtige plek bent, denk je aan het verleden…
…en aan degenen die aandacht durven te vragen voor bepaalde kwesties.
Door deze vrouwen een podium te geven, hoop ik…
…dat anderen inzien wat dat allemaal inhoudt.
Dat anderen inzien dat iedereen voor z'n idealen kan opkomen. Geweldig.
Ik ben trots op wie ik ben en daar moet je het maar mee doen.
We hebben een show.
GUTSY VROUWEN KOMEN OP VOOR HUN IDEALEN
NOORD-NEW YORK
Vandaag komen Hillary en Chelsea Clinton hiernaartoe…
…om lol te trappen.
Ongelofelijk dat ze mij hebben uitgekozen om het over m'n werk te hebben.
Bizar.
Ik keek altijd graag naar Amber Ruffin vanwege haar innemende persoonlijkheid.
Ik zag haar in Late Night with Seth Meyers…
…en The Amber Ruffin Show. Ik wil gewoon vrienden met haar worden.
Ik heb er zin in.
Ter voorbereiding zet ik limoenen klaar om de margarita te vertegenwoordigen.
Die moet altijd aanwezig zijn.
We zijn aan de oevers van de Hudson. -Prachtig.
Hé, welkom. Kom binnen.
Geen knuffel? We zijn negatief getest.
Jee. -Ja. Waarom ook niet?
Laten we het negatief-zijn vieren. -O, ja.
Dit zijn m'n vader en moeder.
Bij een show in The Second City. Daar trad ik op in Chicago.
Als kind droomde ik van een toekomst als postbode.
Je werkt lekker buiten, draagt een leuk broekje. Helemaal top.
Maar nee, ik verhuisde naar Chicago om in The Second City op te treden.
Geweldige plek. -Klopt.
En toen verhuisde ik naar Amsterdam voor Boom Chicago, een theatergezelschap…
…met beroemde alumni zoals… -Jijzelf.
…Amber Mildred Ruffin, Jason Sudeikis… -Wauw.
…Seth Meyers, Jordan Peele. En toen verhuisde ik naar LA…
…omdat ik eindelijk het lef had om te denken:
oké, na Second City en Boom Chicago…
…kan ik van acteren of comedy misschien wel m'n werk maken.
Maar nee. In LA schreef ik vooral.
Want niemand zei: 'We zoeken een 35-jarige, sullige zwarte vrouw.
We hebben een rol…' Nee, dat was niet zo.
Ik moest dus m'n eigen rollen schrijven. -Je eigen rollen schrijven.
Deze lente: een film over een zwarte vrouw die een beroemd wetenschapster…
…succesvol celliste en activiste werd. -Het is tijd voor verandering…
En een man die ondertussen wit was.
Ik heb de microfoon lager gezet.
Ik heb het gefikst.
Toen ik bij Seth Meyers ging werken…
…was ik de enige zwarte vrouw die voor een latenighttalkshow schreef.
Welk jaar was dat? -2014.
2014. Niet zo lang geleden. -Maar toen George Floyd vermoord werd…
…zei ik: 'Luister. Ik ben wel tig keer geïntimideerd door de politie.
Ik vertel wel voor de camera over de keren dat de politie me leek te gaan ombrengen.'
Als tiener ging ik een keer voor het eerst de weg op.
Ik woonde in Chicago…
…en huppelde letterlijk door de straat.
Ik ging naar een feestje.
Een oude, witte agent ziet een jong zwart persoon.
Hij heeft z'n wapen getrokken en zegt: 'Staan blijven. Handen op de motorkap.
Zet de auto aan de kant.' En ik denk: ik ga eraan.
Ik vertelde die week elke avond een ander verhaal.
Vanavond ben ik door m'n verhalen heen. Grapje. Ik heb er meer.
Toen had ik al vaak in de show gezeten.
En toen was het zo van: jullie kennen me. Ik ben een nerdy mafkees…
…en ik vorm totaal geen bedreiging. En dan word ik zo behandeld.
Dat raakte een hoop mensen, want het maakte dus niet uit wat je deed.
Als je de verkeerde agent treft, ben je het haasje.
Hoe reageerden de andere schrijvers en je collega's daarop?
Hoorden je witte collega's dat voor het eerst?
Jazeker. Iedereen reageerde verbaasd.
Het duurde zo'n twee jaar voor ik op dat punt was.
Weet je, Loretta? Jij kan er best mee door.
Bedankt, Earl.
Om een of andere reden wil ik graag jouw respect afdwingen.
Je kunt overal fantastische zwarte schrijvers vinden…
…want zij krijgen geen kansen en ze werken zich een slag in de rondte.
En als je ze dan vindt, zijn ze er helemaal klaar voor.
En dat was mijn ervaring toen ik met The Ruffin Show begon.
Zij. -Die.
Alles. -Terug.
Geeft. -Is.
Een. -Geniale.
Loser.
Helemaal waar.
Heel scherp. Je wil zeker een bijbaan. -Ik zit hier. Kom maar op.
Welkom. Hier zitten de schrijvers.
Dit is de plezierigste, fijnste plek op aarde.
Als je aan de beurt bent, heb je wel een idee.
Mooi.
Toen ik m'n eigen show kreeg, dacht ik meteen: hoe ver kunnen we gaan?
Als zwart persoon worden je altijd beperkingen opgelegd.
Dus ik moedig jullie aan om datgene te zeggen wat er in je opkomt.
Jij ook, Ian.
Titel: 'Amber wordt nagesynchroniseerd.' De show wordt bewerkt…
…door kritische rassentheorie-critici. 'Zwarte mensen zijn zo veerkrachtig.
Ze waren…' -Oké.
'…en nu blinken ze uit.
Toen we hier aankwamen op…' -Cruise.
'…schepen wisten we dat ons…'
Leuke. -'…tijden te wachten stonden.'
'We vonden steun bij helden als Martin Luther King…
…Rosa Parks en Malcolm…' -Jamal Warner.
'Et cetera.' -Geweldig. Echt top.
Als je schrijft voor het zogenaamde 'doorsnee publiek'…
…moet je als zwarte al je referenties tot zo'n hoeveelheid beperken.
Ik kan het niet over Babyface of Mack 10 hebben.
En niet over… -Waiting to Exhale.
Waiting to Exhale. Dus 'Kenneth' gaat niet.
Dan blijft er dit over. -Je hebt 't over Jamal.
Denise.
Vind je het niks? -Vraag dat nog eens.
Oké, allemaal, vijf ideeën met Malcolm-Jamal Warner.
En dan kom je bij een volledig zwarte show te werken.
Er zijn geen beperkingen en je kunt alles zeggen.
Je kunt helemaal jezelf zijn. Dus werk harder.
Dit is hoe ik te werk ga:
ik wil dat mensen zich minder gemanipuleerd voelen.
Dat is mijn hoofddoel.
Toen het Kyle Rittenhouse-vonnis bekend werd gemaakt, was ik erg verdrietig.
En ik dacht: als ik me zo voel, wil ik ervoor zorgen dat jij je niet zo voelt.
Net voor de opnames van start gingen…
…werd Kyle Rittenhouse, die drie mensen neerschoot…
…bij een Black Lives Matter-demonstratie, vrijgesproken.
Het vonnis was nog niet eens volledig tot me doorgedrongen.
Toen ik die woorden uitsprak, voelde ik me zo verdrietig.
Ik geef niks om Kyle Rittenhouse en die racistische rechter.
En ik geef niks om de jury die duidelijk heel **** is.
Witte mensen komen al zo lang met moord weg.
Ik geef wat om jou.
En ongelofelijk dat ik dit moet zeggen, maar jij doet ertoe.
In deze wereld, zoals wij alle drie weten…
…is het gevaarlijk om voor je idealen op te komen.
En dat maakt het heel moeilijk om door te gaan…
…met voorlichten, mensen aan het denken zetten.
Maar jou lukt dat. Hoe krijg je dat voor elkaar?
Het ligt in je aard om mensen te helpen en een goed gevoel te geven.
In jouw aard, ja. Dat ligt niet in ieders aard.
De grote meerderheid verlangt naar knuffels en kusjes en complimentjes.
Oké, we hebben wat sketches geschreven, maar ook één speciaal voor jou.
Leuk. -Samen voorlezen?
Heel graag.
En Chelsea, wil jij auditie doen voor de rol van Chelsea?
Ik wil wel onmisbaar zijn.
'Vandaag heb ik Hillary en Chelsea Clinton te gast.
We hebben zoveel te bespreken en…
Wacht eens even. Wat is dat?'
'Wat bedoel je?' -'Dat.'
Beelden van een prachtig, glinsterend broekpak op een paspop.
'Dat is het schitterendste broekpak dat ik ooit heb gezien.
Dit kan ik eigenlijk niet aannemen, maar bedankt. Prachtig.'
'Waar heb je 't over? Dit is geen cadeau.'
'Als iemand die bekendstaat om haar broekpakken…
…is 't echt wat voor mij en er maakt vast niemand bezwaar…
…als ik er beslag op leg.'
'Ho even, ik sta ook bekend om m'n broekpakken.'
'Ik wil niet veel zeggen, maar ik was wel minister van BuZa.'
'Juist. Wás.' -'Laten we dit beschaafd oplossen.
Ga allebei aan één kant van de kamer staan en laat het pak beslissen.
Dames, op jullie plaatsen.'
'Kom op, broekpak. Kom naar mama.'
'Oeh, kom maar, braaf broekpakje.
Maak dat je hier komt, kleine deugniet.' -'Wil je wat lekkers? Ik heb wat lekkers.'
'Kom op. Kom op.' -'Kom op.'
'De paspop aarzelt even en maakt dan dat-ie wegkomt.'
'Ze is weg. Laten we hopen dat ze een fijn thuis vindt.'
'Beelden van het broekpak dat voor 'n deur staat.
Rachel Maddow staat erachter.'
'Kijk nou toch. Maak dat je hier komt, kleine deugniet.'
Geweldig.
Pijnlijk, maar geweldig.
Heel erg bedankt, dit was echt fantastisch.
Ik wist wel van schrijversruimtes. -Dit dus.
Amber schept niet graag op, maar voor een zwarte comédienne als ik…
…is alles wat zij voor elkaar heeft gekregen zo inspirerend.
Ze is echt barrières aan het doorbreken. Toch? Dat…
Dat is echt cool. -Echt lef. Daarom zijn we hier.
Ik krijg een dikke tien.
De rest van de dag ziet er als volgt uit…
…we snijden de limoenen en maken margarita's. Daar zijn ze voor.
Wat was dat leuk, hè? -O, mijn god. Het was zo leuk.
Echt geweldig. -We hebben zoveel geleerd en gelachen.
Inderdaad.
Met humor kun je verandering teweegbrengen.
En ik ben benieuwd hoe anderen die voor hun idealen opkomen, 't hoofd koel houden.
Geven jullie hier dansles?
Mevrouw Hillary. Eerste pas…
M'n dochter mag wel voor staan.
Ik blijf hier. -Ik ben er klaar voor, coach.
Ik heb geen danstalent geërfd. Stel me niet op de proef.
Linedance is m'n uitlaatklep. Ik ben nu al ruim 40 jaar verpleegkundige.
Sinds 1979.
Ik kom van de Filipijnen. Als je jong bent, ga je op zoek naar avontuur…
…je wil het land uit. Dus waarom niet naar Irak?
Belinda heeft in oorlogsgebied gewerkt, en met aidspatiënten.
En in 2020 bevond ze zich in 't epicentrum van de coronapandemie in Queens.
Wat een inzet.
Belinda, jij hebt pijn verlicht en levens gered.
Zelfs met al jouw ervaring als verpleegster…
…was corona toch de pittigste uitdaging voor jou?
Ik heb sterfgevallen meegemaakt. Maar niet zoveel als bij deze pandemie.
En het hield maar niet op.
Ik las ergens…
…dat 4 % van alle verpleegkundigen in de VS Filipijns zijn.
Klopt, ja.
30 % van de verplegers die aan corona overleden waren Filipijns.
En 'n paar van je collega's kregen corona. -Ja, één collega overleed.
Ik heb hier een trauma aan overgehouden.
Ik had voor het eerst het gevoel dat ik niet in Amerika was.
Het was net oorlogsgebied.
En eigenlijk nog erger.
Ik kreeg zelf ook corona.
Als ik aan mijn patiënten dacht… Dat ze geen lucht kregen en blauw aanliepen.
En dat ze voor mijn ogen doodgingen.
Toen ik zelf last van ademnood kreeg, was ik doodsbang.
Iedereen die aan de frontlinie stond, vind ik ontzettend moedig.
En ik ben jou en al je collega's zo dankbaar…
…dat jullie voor ons zorgen als we ziek zijn.
Ja, en het spijt me dat we zoveel van jullie vragen.
Verpleegkundigen hebben het de afgelopen twee jaar zo zwaar gehad.
En nu nog steeds.
Maar er gebeurden ook fijne dingen. Alle restaurants in de buurt…
…stuurden ons eten. Ontbijt, lunch, avondeten.
En we werden overstelpt met brieven. Zodra ik het ziekenhuis uitkwam…
…werd er getoeterd. Toet. Toet. Toet. Als begroeting.
Dat gaf me zo'n goed gevoel. Ik dacht: oké, ze staan achter ons.
We staan er niet alleen voor.
We dachten dat we er alleen voor stonden, maar dat was niet zo.
Gaan we nog dansen? -Ja, kom op.
Eén, twee, drie en vier.
Terug, zes, zeven en acht.
Ik wil dit elke week doen.
Ja, hè? -Ik ben trots op je.
Ik bewonder mensen die ervoor zorgen dat we nader tot elkaar komen…
…en problemen helpen oplossen. Daar hebben we er meer van nodig.
En meer vrouwen ook.
Minder dan een kwart van alle patenten in de VS staat op naam van een vrouw.
Ik kom niet vaak iemand tegen die zo graag iets wil betekenen…
…dat ze in haar keuken iets maakt waarmee ze mensen kan helpen.
Dit lijkt net een drugslab. Meestal bereiden we eten in de keuken…
…maar vandaag wordt het een siliconenmasker.
Ik leerde Alice in Puerto Rico kennen na de vreselijke orkaan.
Ik weet nog dat ik m'n moeder sprak, toen ze vijf jaar geleden in Puerto Rico zat.
Toen ik vroeg hoe het ging, zei ze: 'Ik heb een geweldige vrouw leren kennen.
Ze heeft SolarPuffs ontworpen.'
Men voerde op straat operaties uit…
…en ze hadden alleen zaklampen als verlichting.
En Alice ontwierp opvouwbare en draagbare solarlampen.
Die waren zo praktisch en heel ingenieus.
Zij is echt iemand die werk maakt van haar idealen.
O, mijn god.
Ongelofelijk, hè? -O, mijn god.
Zo fijn om je te zien. Eindelijk ontmoet ik je.
Welkom in mijn nederige stulpje. -Fijn dat we hier mogen zijn.
Hoe wordt een idee van een ontwerper zoals jij werkelijkheid?
Er is een gezegde: 'Een bezorgde moeder doet beter onderzoek dan de FBI.'
Mijn zoon werd geboren met astma en ik las me in…
…en in die tijd had één op de vier kinderen astma in New York.
Vier keer zoveel als in de rest van het land.
Toen ging ik me bezighouden met zonne-energie.
Je maakte je zorgen om de luchtwegproblemen die…
…de vervuiling door fossiele brandstoffen veroorzaakt.
75 procent van de vervuiling in New York wordt veroorzaakt door de gebouwen…
…en niet de auto's. -Oud en energieslurpend.
De koelsystemen en de verlichting staan altijd aan.
De zon is een krachtige energiebron die we dagelijks kunnen aanboren.
Dus waarom zouden we geen simpel, mooi zonnelampje gebruiken?
Hoeveel versies kwamen hiervoor? -Iets van 168.
Wauw. -Dit is de megapuff…
…een grotere versie, maar je kunt er ook je telefoon mee opladen.
Nu ben je aan het uitsloven.
We zijn nog bezig met de ontwikkeling…
…maar die ligt nu stil, want vanwege de pandemie…
…heb ik m'n aandacht verlegd.
De dokters hadden vreselijke wonden in hun gezicht.
Het zorgpersoneel… -Precies.
Je zag allemaal bloeduitstortingen. -En dan had je nog de dove mensen…
…want zij moeten iemands mond en gezicht kunnen zien.
We hebben nu praktisch geen gezicht.
We missen een stukje menselijkheid.
Je loopt langs je buren en je herkent ze niet eens.
En ze gooiden die mondkapjes van plastic ook nog eens weg.
Ze zijn gemaakt van polypropeen…
…schadelijk voor de oceanen en vuilnisbelten en het watermilieu.
Ze zwerven wel 450 jaar in de oceaan rond.
Er worden echt miljarden mondkapjes per land weggegooid.
Ik had geen idee dat het er zoveel waren. Maar dat is eigenlijk wel logisch.
We leven in de 21e eeuw. Waarom…
Waarom dragen we nog steeds mondkapjes die zo goedkoop ontworpen zijn?
Tijdens de lockdown toverde ik mijn keuken om tot een lab. We bereiden geen kip…
…maar maken een vroeg prototype van het mondkapje.
Deels een chemisch experiment, deels een kookprogramma.
Ik houd zowel van scheikunde als van koken.
Dit is de pekeloplossing.
Moet je die spuit zien. Oké.
Ik ben er klaar voor. -En dit zijn de siliconen.
Trekken. Langzaam door elkaar roeren.
Want als je snel roert, krijg je te veel bubbels.
Zing dat liedje van John Lennon…
Ik dacht aan 'De wielen van de bus'. Ik heb kleine kinderen.
De wielen van de bus gaan rond en rond
Je ziet dat het dikker wordt.
Giet er in het midden wat op. Volg de randjes totdat het ervan afdruipt.
Wat doe je dat goed. Kijk nou toch. -Ja?
Wanneer ging je hiermee aan de slag? Hoelang was de pandemie bezig?
Dat was in maart of april. 2020, ja. -Helemaal aan het begin? Wauw.
Maar pas na een jaar had ik een prototype dat geschikt was voor massaproductie.
Hoe komt dat, denk je?
Er waren zoveel mensen die zeiden dat het onmogelijk was.
Het was immers nog nooit eerder gelukt.
Het is lastig om dan iemand te vinden die het wil proberen.
Wat nu? -We stoppen het in de oven.
Een gewone oven? Een keukenoven?
We wilden je zo graag spreken…
…omdat jij ergens een oplossing voor probeert te vinden…
…of jouw visie werkelijkheid probeert te maken.
Ik heb weleens in foetushouding op de badkamervloer gelegen.
Maar bij elke mislukking…
…verkrijg je steeds meer inzicht. Je leert door ervaring.
Knip hem maar los.
Ziet er lekker uit, hè?
Het is 'n overweldigende en intimiderende opgave, maar als je die eerste stap zet…
Dat ene probleem oplost voor die ene persoon.
Al mijn uitvindingen begonnen bij mijn zoon.
De dingen die ik nu doe zullen van invloed zijn…
…of verschil maken voor zijn kinderen en kleinkinderen.
Zie je wat zij ziet?
Dit moeten jonge meisjes en jongens zien.
Dat iemand dagenlang zwoegt…
…en telkens weer onderuitgaat, maar heel graag dingen wil uitvinden…
…om anderen te helpen.
Hillary, dit wordt niks meer.
Nee, hè? Ik heb er te veel vanaf gehaald.
O, kijk haar nou. -Goed bezig, meid.
Kijk… deze is van Chelsea. -Bedankt.
Wie heeft het nou beter gedaan? -Ik kom niet eens in de buurt.
Dit is het eindproduct.
De siliconen zijn recyclebaar en het filter is biologisch afbreekbaar.
Zal ik hem eens opdoen? -Heel cool.
Je kunt ook nog lipstick dragen.
Even een foto.
Wat een leuke moeder en dochter. -We lachen en dat kun je nog zien ook.
Iemand die echt tot de onverzettelijke en moedige vrouwen behoort, is Jackie.
Geweldig. -Ze is brandweervrouw in New York.
En ze probeert al jarenlang meer vrouwen bij de brandweer te krijgen.
Waar gaan zij naartoe? Geen radiocontact.
Als ik ooit een schuttersputje in moest, zou ik haar bij me willen hebben.
Als meisje wilde ik al mensen in nood helpen.
Ik wist niet dat er brandweervrouwen waren.
Jackie.
Dit is echt gebeurd. Toen ik belde, nam een man de telefoon op.
Hij gooide de hoorn erop.
Hij wilde mij hier niet hebben. Dat schrikte me niet af.
Hoeveel had Jackie er? -Meer dan jij.
Ik moest ervoor zorgen dat mannen hun kijk op vrouwen met dit werk veranderden.
Dus alle vrouwen die na mij in dienst gingen en hulp nodig hadden…
…in de vorm van training of raad, gaf ik die hulp.
Het examen is heel competitief. Ruim 40.000 mensen leggen het af.
Wauw. -Hoeveel mensen mogen de opleiding volgen?
Hangt van de klas af. Je moet een mantra opzeggen.
Welke? -Weet je dat nog?
O, mijn god. Daar ga ik. Klaar?
Heel hard.
Oké. Mevrouw, er zijn 311 uiterst gedreven…
…en toegewijde FDNY-groentjes, mevrouw.
Een bekwame, blauwe, geoliede machine. Hoezee, hoezee, hoezee.
Ik wil je een staande ovatie geven.
Als je niet schreeuwt, is 't niet goed…
Dezelfde eisen voor mannen en vrouwen: 30 push-ups en 30 sit-ups.
2,4 km binnen 12 minuten. Vier pull-ups… -Daar houdt het voor mij op.
Ik dacht: o, dat kan ik wel. Dat… Dat kan ik niet.
Ik wil dat er bij elke kazerne in New York…
…minstens één brandweervrouw zit. -Juist.
In '06 was ik de 29e vrouw. Na zo'n zeven jaar waren er misschien 30.
Ik dacht: dit kan niet. Dit wilde ik veranderen. Maar hoe deed ik dat?
Ik zei: 'Ik ga naar elk sportevenement, elke school, elke universiteit…
…om voorlichting te geven over mijn beroep.'
En daarna is het aantal verviervoudigd.
Dat voelt goed, hè? -Geweldig.
Zonder Jackie was ik niet bij de brandweer gegaan. Ik kende geen brandweervrouwen.
Als ambulancebroeder zag ik de brandweermannen de gebouwen in gaan.
En ik dacht: dat wil ik ook. Dat kan ik ook.
Maar pas toen je een brandweervrouw ontmoette…
Ja. -…dacht je: o, hé…
…dit is best mogelijk.
Krijg je nog weleens vragen als:
'Werk je echt bij de brandweer?' -Continu.
Als je je pak aanhebt, zien ze niet of je een man of een vrouw bent.
Maar als je aan het eind je helm afzet, krijg je altijd dezelfde reactie.
Ze pakken hun camera's erbij en ze roepen: 'Het is een meisje.'
We zijn net eenhoorns.
Dan roepen ze: 'Girlpower.' En m'n mannelijke collega's zeggen dan: 'Ja, ja.'
Jaloers.
Als ik de spuitmond in m'n handen heb en tegenover dat vuur sta…
Als je de brand blust, heb je je wel bewezen.
'Heeft zij die brand geblust?'
'Inderdaad.' -Fijne reactie.
Ik vind het niet fijn dat je huis in brand staat, maar wel dat ik je kon helpen…
…in tijden van nood.
In tijden van nood.
Even in het kort. Jackie pakt de blusser. -Goed.
Je krijgt een gevoel van eigenwaarde als je ergens hard voor werkt.
Je geeft alles, gaat tot het uiterste om je doel te bereiken.
En als je je doel dan bereikt… Sorry. Momentje.
Niemand kan het van je afpakken. Dit heeft zoveel moeite gekost.
Ik ben de vierde vrouw bij het blusteam.
Ze wilden me niet, en kijk nu eens.
Als ik een meisje mijn steun beloof…
…blijf ik langer om haar bijles te geven, haar te trainen.
Ik doe alles om haar te helpen.
Ik zit in Team 270. Kom me opzoeken.
Daar gaan we, Chelsea. Je moet… -Net een lesje veters strikken.
Precies. Je moet deze omlaag stropen… -En dan kun je.
Wiebelen. -Ja.
Helm op. -Oké.
Goed. Nu komt de proef: de zwarte mamba.
Pak hem en haal hem dan langzaam binnen. -Dit gaat niet goedkomen.
Jawel, hoor. -Doe je best.
Net een dansje.
Ze kan het, toch?
Absoluut. -Kom op. Je kunt het.
Je kunt 't in je eentje. Kijk. Trekken. -Niet echt.
Een 5,5. -Ik heb niet eens een 6.
Sneller lopen.
Sneller. Je bent aan het kuieren.
Spoed. -Hup. Lopen, lopen, lopen.
Zie je hoe snel… Goed zo. Snel. Haast.
Boem. Je kunt het.
Nog één trede. Juist. Oké.
Met beide handen vasthouden.
Kom voor me staan. -Ik ben er klaar voor.
Klaar? Rondje, rondje. Net als ik.
Een stap vooruit. Hup.
Goed gedaan. -Uiteraard.
Mama wist wel dat je 't kon.
Ik had al heel veel respect voor brandweerlui.
Vooral de stoere brandweervrouwen, waaronder Jackie.
Maar nu ik dat pak heb aangehad en die slang heb vastgepakt…
…heb ik nog zoveel meer respect. -Jouw uitrusting was niet eens compleet.
Volgens mij was het een halve uitrusting.
Ik heb heel veel ontzag voor ze en ben ze heel dankbaar.
Nou, ze zagen in jou nog wel potentie. Ze wierpen een blik op me en zeiden:
'Jij mag toekijken.' -Je was een goede cheerleader.
We gaan kennismaken met Kimberlé.
Da's nog eens moedige vrouw. -O, mijn hemel.
Ze kwam met 'intersectionaliteit'…
…en is een van de grondleggers van de kritische rassentheorie.
Dat gaat uit van het idee dat racisme al sinds de tijd van de slavernij…
…in onze wetten en ons beleid verweven zit…
…en daarom een grote impact heeft op onze maatschappij.
Dankzij haar begrijpen veel mensen…
…hoe diepgeworteld racisme en ongelijkheid in de VS zijn.
Ze is een toonaangevende rechtsgeleerde, hoogleraar in de rechten en pleitbezorger.
Sommigen betwisten haar werk…
…om te voorkomen dat onze ware geschiedenis gedoceerd wordt.
M'n kinderen zijn niet racistisch om hun witte huidskleur.
Schande. Schande.
Toch blijft Kimberlé opkomen voor haar idealen.
Hé. -Hé, Kimberlé.
Alles goed?
Wat leuk je te ontmoeten. -Wat fijn om je te zien.
Ik voel me vereerd. -Fijn dat we je kunnen spreken…
…want jij staat al jarenlang aan de frontlinie…
…als het gaat om opkomen voor je idealen.
Dat is een stuk lastiger geworden.
In de afgelopen decennia kon slechts 8 % van de middelbare scholieren…
…de oorzaak van de Burgeroorlog correct benoemen.
Nog voor de laatste poging om onze geschiedenis uit te wissen.
Dus de gewone burger was al niet goed op de hoogte van deze kwesties.
De kritische rassentheorie is geen aanval op de witte mens of op Amerika.
We duiden ermee aan hoe bepaalde dingen mogelijk werden gemaakt door de wet.
Als je mensen een concreet voorbeeld kunt geven van de kritische rassentheorie…
…snappen mensen beter wat er nu moet gebeuren.
Daarom zijn we hier.
Soms praat ik over kritische rassentheorie alsof het archeologie is.
Hier vlakbij speelde zich een stukje onbekende zwarte geschiedenis af.
Seneca Village was een welvarende gemeenschap…
…van voornamelijk Afro-Amerikaanse landeigenaren…
…die plaats moest maken voor Central Park.
Wist je al van Seneca Village? -Ik wist er amper wat van…
…omdat het verzwegen werd.
Er zijn geen foto's van Seneca Village.
Onze kennis over die bruisende gemeenschap danken we aan archeologische opgravingen.
'Before Yesterday We Could Fly' is een afrofuturistische tentoonstelling…
…waarbij kunstenaars hun kijk geven op een woning in Seneca Village…
…als die nu nog bestond.
En ik wist niet hoe ze de overgang…
…van het verleden naar het heden en de toekomst zouden vormgeven.
Dit is echt fascinerend.
Deze oude open haard doet bijna aan als een toegangspoort…
…tot de toekomst.
Dit doet mij denken aan het verlies van eigendommen door de eeuwen heen.
Er waren drie kerken, 50 woningen, twee scholen en begraafplaatsen…
…toen Seneca Village werd platgegooid door New York in 1857.
De kunstenaar heeft enkele gebiedskenmerken…
…op dit prachtige behang dat door 't hele gebouw hangt weergegeven.
Zo'n verhaal over een gebrek aan politieke macht…
…en afdwingbare rechten…
…zelfs als je volgens de regels speelt, hard werkt en eigendommen verwerft…
…maar deel uitmaakt van een groep die onteigend kan worden.
Ik vind het Harriet Tubman-kunstwerk prachtig, want veel mensen erkennen niet…
…dat de rijkdom van de VS…
…wat ons zo machtig maakt, te danken is aan zwarte vrouwen.
In 1790 waren er 700.000 slaven.
En vlak voor de Burgeroorlog wel vier miljoen.
Waar kwamen die vandaan?
Dat was na het einde van de slavenhandel. Dus hoe kon dat nou? Hoe kon dat nou?
Als je nagaat wie de moeders van dit land zijn, kom je uit bij zwarte vrouwen.
Maar niemand heeft het daarover, want dat wordt ook verzwegen.
Heel veel is geïnspireerd op haardracht. Bij deze draait het om Bantu-knotten.
Het haar hoog opgestoken.
M'n favorieten zijn deze afrokam en de preskam.
Dat geeft mijn complexe relatie met m'n moeder weer als het ging om haar.
M'n moeder was op vrijwel elk gebied een rebel, behalve als 't op haar aankwam.
Mijn moeder was lerares.
Ze was nog steeds van mening dat kroeshaar…
…niet professioneel oogde.
Ze nam je in bescherming. -Ja.
Ze wilde niet dat mij kansen ontnomen werden of dat ik onderschat werd…
…door mijn haardracht.
Dus als ik de afrokam zie…
…denk ik aan het moment dat ik eindelijk een afro kon dragen.
Ik was dol op Angela Davis…
…en ik weet nog dat ik al die foto's van haar tijdens het proces zag.
Ze maakte altijd een vuist en ik dacht: dat is wat ik wil. Zo wil ik zijn.
Op sommige plekken in de VS zou ik ontslagen worden als ik m'n haar zo droeg.
Je hebt de CROWN Act in sommige staten.
DE CROWN ACT VERBIEDT DISCRIMINATIE OP GROND VAN HAARDRACHT OP DE WERKVLOER.
Maar in de meeste staten…
…kun je mensen discrimineren als ze dreadlocks of boxbraids dragen…
Net de haardracht van zwarte vrouwen. -Ja.
Als je zegt dat dat niet professioneel oogt, zeg je eigenlijk…
…dat mensen als jij hier niet thuishoren.
Ik trok het breder en zag dat het niet alleen in de wet terugkwam…
…maar ook in het feminisme. De ervaringen van zwarte vrouwen…
…werden niet altijd bekeken door de bril van het feminisme.
Er werd veel over het hoofd gezien. En dat is rassendiscriminatie.
Wat ik met de kritische rassentheorie wil bereiken…
…is dat boven water krijgen. Het is net een archeologisch gereedschap.
We willen een kijkje nemen onder het oppervlak…
…en verborgen verhalen opdiepen.
De eerste eisers in de meeste misbruikzaken waren zwarte vrouwen.
Weinigen weten dat Rosa Parks' activisme begon…
…toen ze opkwam voor een zwarte vrouw die was verkracht.
Dus ik ben vaak op zoek naar een nieuwe kijk op dat soort momenten…
…niet de bekende historische momenten, maar alles wat daaraan voorafging.
Ik wil ervoor zorgen dat men over 200 jaar…
…werk van Sojourner Truth en Angela Davis en mezelf…
…vrij toegankelijk is en niet opgediept hoeft te worden…
…zoals dat bij Seneca het geval was.
Wij vinden jou zo'n moedige vrouw.
Niet alleen omdat je ons nuttige handvatten hebt gegeven…
…om naar de geschiedenis te kijken, maar omdat je het niet daarbij liet.
Je probeert verhalen bloot te leggen…
…zodat er meer inzicht en begrip komt…
…en dat is echt niet makkelijk, Kimberlé. Heb je nog steeds hoop?
Ik ben een koppig mens. -Geweldig.
Ik laat me niet zeggen: 'Nee, jij moet je mond houden.'
Ik laat me niet zeggen dat mijn ervaring geen werkelijkheid is…
…of dat het er niet toe doet.
Goed, wat mensen met mijn werk doen, daar heb ik geen controle over.
Maar als mensen hun ervaring met behulp van een denkbeeld kunnen omschrijven…
…hechten ze waarde aan dat denkbeeld…
…en doen ze hun best het in stand te houden. Daar put ik hoop uit.
Je komt echt op voor je idealen.
Je moet wel.
We beleven turbulente, moeilijke tijden.
En er speelt een hele hoop.
'Volgens peilingen gelooft 10 % van de bevolking niet in klimaatverandering.'
'Tjee, wat is er mis met jou?'
En toch moet je je naasten kunnen vertrouwen.
Goed zo.
Kom op, dansen.
En bereid zijn om nieuwe dingen te proberen.
Dat moest ik eraf halen. -Hilarisch.
Je maakt een grappige, goeie show, maar het gaat veel verder dan dat.
Heb je dat gevoel zelf ook?
Ik hoop dat dat zo is. Soms krijg ik weleens een berichtje:
'Fijn dat je dit hardop zegt…
…want dat gevoel ken ik en nu weet ik dat dat niet raar is.'
Dan denk ik: dat is belangrijk.
Ze sporen me aan met pensioen te gaan, maar ik wil nog helpen.
Je staat er niet alleen voor. Kom me opzoeken. Ik beur je wel op.
Neem een klein stapje. Eén procent per dag is genoeg.
Achteraf zie je alle vooruitgang.
Vertaling: Jenneke Takens