Uwielbiam to muzeum.
To jedno z ulubionych miejsc moich dzieci w Nowym Jorku.
Charlotte i Aidan nie mogli przeboleć faktu,
że niektóre starożytne języki już nie istnieją.
Pamiętam, że byłam tak samo zdumiona, dowiadując się o tym w czwartej klasie.
Ja tego nie pamiętam.
- Ale to piękne. Patrz. - O rany.
Diana, bogini łowów.
W tym niezwykłym miejscu zawsze myślę o historii
i o tych, którzy wykazują się inicjatywą oraz zajmują określone stanowisko.
Mam nadzieję, że dzięki naszym rozmowom z takimi kobietami
więcej osób zobaczy, co to znaczy wykazać się inicjatywą.
Więcej osób zobaczy, jak można się za czymś opowiedzieć.
To wspaniała rzecz.
Jestem tutaj, czuję dumę i nie zamierzam przepraszać.
Przygotowaliśmy show.
NIE DO ZDARCIA KOBIETY WYKAZUJĄ SIĘ INICJATYWĄ
PÓŁNOCNA CZĘŚĆ STANU NOWY JORK
Dziś Hillary Clinton i Chelsea Clinton przychodzą tutaj…
PREZENTERKA / KOMICZKA
…pobawić się ze mną.
Nie wierzę, że podoba im się to, co robię i chcą ze mną o tym porozmawiać.
To jakiś obłęd.
Bardzo lubiłam oglądać Amber Ruffin,
bo ma wprost niespożytą energię.
Oglądałam ją przez lata w Late Night with Seth Meyers,
a teraz w The Amber Ruffin Show
i chciałabym, żeby została moją przyjaciółką.
Nie mogę się doczekać.
W ramach przygotowań
wystawiłam limonki, żeby przypomnieć o margaricie.
Bo zawsze piję ją w swoim show.
Jesteśmy na brzegu rzeki Hudson.
Jest piękna.
- Hej! - Cześć!
Witajcie! Zapraszam!
Cześć!
Mogę cię przytulić? Nie mamy COVID-a.
- Hurra! - Czemu nie?
- Uczcijmy negatywny wynik testu! - O tak!
- To moi rodzice. - O rany.
Przyjechali obejrzeć show
- w The Second City. - Nie!
Występowałam tam w Chicago.
Kiedy byłam mała, chciałam dostarczać pocztę.
Można pochodzić na zewnątrz w ładnych spodenkach. Miałam rację.
Ale nie, przeniosłam się do Chicago, żeby występować w The Second City.
- To świetne miejsce. - Fantastyczne.
Potem występowałam w Boom Chicago.
To teatr w Amsterdamie,
- w którym grały takie sławy, jak… - Ty.
…Amber Mildred Ruffin,
Jason Sudeikis,
Seth Meyers, Jordan Peele.
A potem przeniosłam się do LA,
bo w końcu nabrałam odwagi, żeby uznać,
że skoro występowałam w Second City i w Boom Chicago,
to może dam radę zrobić z komedii swoją karierę.
Ale nie. W LA głównie pisałam.
Bo nikt nie stwierdził: „Szukamy 35-letniej czarnej nerdki.
Napisaliśmy taką postać i…” Nikt tak nie robi.
Stało się dla mnie jasne, że jeśli chcę coś robić…
- Musisz to napisać. - Właśnie.
Tej wiosny
zobaczycie historię czarnej kobiety, naukowczyni światowej sławy,
utalentowanej wiolonczelistki
- i aktywistki. - Czas na zmianę…
Oraz mężczyzny, który był w tym czasie biały.
Mikrofon był za wysoko, ale poprawiłem. Jest dobrze dzięki mnie.
Kiedy dostałam angaż w Seth Meyers,
byłam jedyną czarną scenarzystką jakiegokolwiek wieczornego talk show.
Który to był rok?
2014.
- 2014. - Tak.
Nie tak dawno temu.
Ale kiedy zabito George’a Floyda,
uznałam, że skoro policja wiele razy mnie szykanowała,
to może opowiem prosto do kamery o sytuacjach,
kiedy myślałam, że policja mnie zabije.
Byłam nastolatką, świeżo po uzyskaniu prawa jazdy.
Mieszkałam w Chicago.
Podskakiwałam, idąc ulicą.
Chyba szłam na imprezę.
Stary, biały gliniarz widzi młodą czarną osobę.
Wyciąga broń i krzyczy:
„Stój i połóż ręce na masce!
Zatrzymaj auto!”
Pomyślałam, że tak właśnie zginę.
Codziennie przez tydzień opowiadałam inną historię.
Dzisiaj nie mam już żadnych historii.
Żartowałam. Mam więcej.
Wtedy trochę już tam występowałam.
Wszyscy mnie znali. Byłam matołkiem i nerdką,
która nikomu w żaden sposób nie zagraża.
I tak mnie właśnie traktowano.
Myślę, że do wielu osób to trafiło, bo nieważne, co się robi.
Jeśli znajdzie nas odpowiedni glina, to zrobi swoje.
Jak to wpłynęło na innych scenarzystów, z którymi pracowałaś?
Myślisz, że zaskoczyło twoich białych kolegów?
Oczywiście. Wszyscy mówili, że nie wiedzieli.
Dotarcie tam zajęło mi jakieś dwa lata.
Wiesz co, Lorreto? Jesteś w porządku.
Dzięki, Earl.
Z jakiegoś powodu zależy mi, żeby zasłużyć na twój szacunek.
Wszędzie można znaleźć utalentowanych czarnych scenarzystów,
bo nikt nie dał im szansy,
a są bardzo kreatywni i ciężko pracują.
Kiedy w końcu ktoś ich znajduje, są już ukształtowani.
Przekonałam się o tym, kiedy zaczynałam The Ruffin Show.
- Ta. - Która.
- Dzieli. - Się.
- Wszystkim. - Jest.
- Tą. - Geniuszką.
Frajerką.
Fakt.
Trafiłaś w sedno. Próbujesz nagrać sobie drugą fuchę.
Jestem tutaj! Nigdzie się nie wybieram!
Witajcie w pokoju scenarzystów.
To najszczęśliwsze, najmilsze miejsce na ziemi.
Będziecie musieli zaprezentować pomysł.
Dobrze.
Kiedy dostałam swój show, zaczęłam się zastanawiać,
jak daleko możemy się posunąć, bo jako czarni piszemy z obciążeniem.
Dlatego zachęcam do prezentacji tego, co tylko przyjdzie wam do głowy.
Nawet tobie, Ian.
SCENARZYSTA
W moim skeczu słowa Amber zostaną zredagowane
przez krytyków krytycznej teorii rasy.
„Jestem dumna z odporności czarnych.
- Zaczęli od”… - Sukcesu!
…„a potem było coraz lepiej.
- Kiedy przypłynęliśmy tu na”… - Rejsowych!
SCENARZYSTA
…„statkach, wiedzieliśmy, że czeka nas”…
- Zabawa! - …„w przyszłości.
Nasi bohaterowie, tacy jak Martin Luther King,
- Rosa Parks i Malcolm”… - Jamal Warner.
„I tak dalej”.
To jest świetne.
Kiedy piszemy dla tak zwanej „zwykłej publiczności ze zwykłego świata”,
jako czarni wiemy, że wszystkie nasze nawiązania
musimy skurczyć o tak.
Nie mogę mówić o Babyface ani o Macku 10.
- Nie mogę mówić o… - Czekając na miłość.
Właśnie. Nie mogę mówić o… „Kenneth!”.
- I zostaje tyle. - Mówisz o Jamalu.
Denise!
„BILL COSBY SHOW” SEZON 1
Nie podoba ci się?
Zapytaj mnie znowu.
Wszyscy wymyślają pięć skeczów o Malcolmie-Jamalu Warnerze.
A potem dostajemy się do programu z samymi czarnymi,
obciążenie znika i możemy powiedzieć wszystko.
Możemy być w pełni sobą.
Więc postarajcie się bardziej.
Działam w ten sposób:
chcę, żeby ludzie czuli się mniej zmanipulowani.
To jest mój główny cel.
Kiedy ogłoszono werdykt w sprawie Kyle’a Rittenhouse’a,
to mocno mnie załamało.
Uznałam, że jeśli ja się tak czuję,
to nie chcę tego dla innych, więc ich wesprę.
Parę minut przed nagraniem programu
Kyle Rittenhouse, oskarżony o postrzelenie trzech osób
podczas protestu Black Lives Matter, został uznany za niewinnego.
Jeszcze nawet nie pozwoliłam, żeby werdykt dotknął mojego mózgu i serca.
Kiedy to mówiłam, byłam bardzo smutna.
Mam gdzieś Kyle’a Rittenhouse’a. Mam gdzieś rasistowskiego sędziego.
I mam gdzieś, jak **** musi być tamta ława przysięgłych.
Morderstwa uchodzą białym na sucho od zawsze.
Mam to gdzieś. Ale was nie mam.
Nie wierzę, że muszę to mówić, ale jesteście ważni.
W dzisiejszym świecie, o czym wszystkie trzy wiemy,
zajmowanie określonego stanowiska wiąże się z ryzykiem.
To sprawia, że bardzo trudno jest nie zniechęcać się i wciąż
edukować, informować i skłaniać do myślenia.
Ale ty nie przestajesz. Jak to robisz?
W naszej naturze leży pomaganie ludziom i poprawianie im nastroju.
W twojej naturze.
Nie leży to w naturze każdej osoby.
Ogromna większość z nas pragnie uścisków, całusów i pochwał.
Napisaliśmy trochę skeczy, ale jeden jest specjalnie dla ciebie.
- Hurra. - Przeczytasz go ze mną?
Z wielką chęcią.
- Chelsea… - Słucham.
…dasz się przesłuchać do roli Chelsea?
Staram się być niezastąpiona.
„Są dziś z nami wyjątkowe gościnie, Hillary i Chelsea Clinton.
Mamy wiele ciekawych tematów i…
Chwila. Co to jest?”
- „Ale co?” - „Tamto”.
Cięcie na manekina w pięknym, błyszczącym spodnium.
„To najcudowniejsze spodnium, jakie w życiu widziałam.
To za dużo, ale dziękuję. Jestem zachwycona”.
„O co ci chodzi? To nie jest prezent”.
„Jestem znana z tego, że cały czas noszę spodnium,
więc na pewno nikt nie będzie miał nic przeciwko,
jeśli je wezmę”.
„Chwila. Ja też często noszę spodnium”.
„Nie chcę wykorzystywać swojej pozycji, ale byłam sekretarzem stanu”.
„Właśnie. Byłaś”.
„Możemy rozwiązać to jak dorośli.
Stańcie po obu stronach pokoju i niech zadecyduje spodnium.
Panie, zajmijcie swoje miejsca”.
„Chodź do mamusi, spodnium!”
„Kto jest dobrym spodnium?
Wskakuj na te nogi, ty urwisie!”
„Chcesz smakołyk? Mam coś dla ciebie!”
- „Chodź tu!” - „No chodź!”
SCENARZYSTA
„Manekin przez chwilę się waha i nagle wypada ze studia”.
„Nie!”
„Uciekło.
Pozostaje mieć nadzieję, że znajdzie kochający dom”.
„Cięcie na spodnium przed drzwiami biura.
Za nimi stoi Rachel Maddow”.
„No proszę! Wskakuj na te nogi, ty urwisie!”
GŁÓWNA SCENARZYSTKA
Tak!
To było świetne.
Bolesne, ale świetne.
Bardzo wam dziękuję. Niesamowite doświadczenie.
Wiele słyszałam o pokojach scenarzystów.
Oto i on!
Amber nie lubi się chwalić…
SCENARZYSTKA
…ale mnie, jako czarną komiczkę, bardzo inspirują jej dokonania.
Dosłownie przekracza granice.
Prawda?
- To naprawdę super. - Jest nie do zdarcia.
Dlatego tu jesteśmy!
Szóstka z plusem dla mnie.
Oto plany na resztę dnia.
Pokroimy wszystkie te limonki i zrobimy margarity.
Tylko po to je tu mam.
Fajny dzień, prawda?
O rety. Chyba jeden z naszych najfajniejszych.
Świetnie się bawiłyśmy.
Wiele się nauczyłyśmy. Dużo się śmiałyśmy.
To prawda.
Osiąganie zmian za pomocą humoru jest ciekawe.
Zastanawiam się, jak inaczej ludzie,
którzy podejmują inicjatywę, zachowują emocjonalną równowagę.
Ponoć można nauczyć się tu tańczyć!
Tak!
Pani Hillary. Pierwszy krok…
Stawiam z przodu córkę.
- Stanę za nią. - Dawaj, trenerze. Jestem gotowa.
Geny tańca w mojej rodzinie ominęły pokolenie.
Nie sprawdzaj mnie.
Taniec to dla mnie ujście dla emocji.
Od ponad 40 lat jestem pielęgniarką.
PIELĘGNIARKA
Od 1979.
Pochodzę z Filipin.
W młodości chciałam przeżyć coś ekscytującego.
Chciałam wyjechać z kraju. Czemu nie do Iraku?
WOJNA IRACKO-IRAŃSKA
Belinda pracowała w strefach walk.
Opiekowała się ludźmi w szczycie epidemii AIDS.
A w 2020 znalazła się w epicentrum COVID-19 w Queens.
WSTĘP WZBRONIONY
To dopiero inicjatywa.
Belindo, pocieszałaś ludzi i ratowałaś im życie.
Ale nawet po wszystkim, co przeżyłaś jako pielęgniarka,
powiedziałaś chyba, że COVID był jak dotąd najtrudniejszym wyzwaniem.
Widziałam już śmierć.
Ale nie w takiej ilości, jak w tym przypadku.
- I to nieprzerwanie. - Tak.
Nie było widać końca.
Czytałam gdzieś,
że 4% pielęgniarek w Stanach to Filipinki.
- Filipinki. - Tak.
I 30% pielęgniarek, które zmarły na COVID, to były Filipinki.
Niektóre twoje koleżanki zachorowały na COVID.
Tak. Jedna pielęgniarka zmarła. Chyba wciąż jeszcze mam po tym PTSD.
Wtedy po raz pierwszy pomyślałam, że nie jestem w Ameryce.
Wróciłam do strefy wojny.
I jest gorzej.
Sama też miałam COVID.
Myślę o moich pacjentach, którzy nie mogli oddychać
i robili się sini.
A potem widziałam, jak przy mnie umierali.
Później sama miałam płytki oddech i bardzo się bałam.
Myślę, że wy wszyscy,
którzy byliście na linii walki, jesteście nie do zdarcia.
Jestem bardzo wdzięczna tobie
i innym osobom, które pracują,
żebyśmy byli zdrowi i zajmują się nami,
- kiedy chorujemy. - Tak.
Jest mi też przykro, że wciąż tak wiele od was wymagamy.
W ostatnich dwóch latach pielęgniarkom było bardzo trudno.
I wciąż jest.
Ale było w tym też coś dobrego.
Ta restauracja i inne w okolicy
wysyłały nam jedzenie: śniadania, obiady, kolacje.
Dostawaliśmy też zewsząd listy.
Kiedy tylko wychodziłam ze szpitala, słyszałam, jak ludzie naciskają klaksony.
Pozdrawiali nas.
To mi bardzo pomagało.
Czułam, że ludzie z nami są.
Nie jestem sama. Nie jesteśmy sami.
Myśleliśmy, że musimy radzić sobie z tym sami.
Ale tak nie jest.
Zatańczymy jeszcze?
- Do dzieła. - Tak.
Raz, dwa, trzy i cztery.
Do tyłu, sześć, siedem i osiem.
Muszę robić to co tydzień.
- Prawda? - Umiesz się bawić.
Podziwiam osoby,
które wymyślają rzeczy rozwijające ludzkość
i pomagające rozwiązywać problemy oraz odpowiadać na pytania.
Potrzebujemy więcej takich osób.
I o wiele więcej kobiet.
Dziwi mnie, że tylko poniżej jednej czwartej patentów w Stanach
trafia do kobiet.
Nieczęsto spotykam osobę tak zmotywowaną do walki o zmianę,
że dosłownie w swojej kuchni tworzy coś, co może pomóc ludziom.
Wygląda, jakbym robiła narkotyki, ale tak nie jest.
Normalnie w kuchni gotujemy.
WYNALAZCZYNI / PRZEDSIĘBIORCZYNI
Dziś tworzymy jednak maskę silikonową.
Alice poznałam w Portoryko po okropnym huraganie.
HURAGAN MARIA
Dokładnie pamiętam rozmowę z mamą, kiedy była tam pięć lat temu.
Kiedy spytałam, co u niej, odpowiedziała chyba tak:
„Spotkałam świetną kobietę!”.
„Tworzy SolarPuffy!”
OBSZARY KLĘSK ŻYWIOŁOWYCH
Operacje przeprowadzano na ulicach
i nie było innych świateł poza latarkami.
Alice stworzyła składaną, przenośną lampę słoneczną.
Była bardzo praktyczna i pomysłowa.
To właśnie prawdziwa inicjatywa i Alice ją ucieleśnia.
O Boże!
- No nie wierzę! - O Boże.
Dobrze cię widzieć!
- W końcu cię poznaję! - Cześć!
Witam w moich skromnych progach.
- Cieszymy, że tu jesteśmy. - Bardzo.
Jak pomysł trafia z głowy wynalazczyni
i projektantki takiej jak ty tutaj?
Jest takie powiedzenie,
że zmartwiona mama szuka informacji lepiej niż FBI.
Mój syn urodził się z astmą,
poszukałam informacji
i okazało się, że wtedy jedno na cztery dzieci w Nowym Jorku miało astmę.
To o 300% więcej niż w reszcie kraju.
Wtedy skupiłam się na energii słonecznej.
Martwiłaś się wpływem…
- Oczywiście! - …na układ oddechowy
zanieczyszczeń powodowanych przez paliwa kopalne.
Siedemdziesiąt pięć procent zanieczyszczeń w Nowym Jorku pochodzi z budynków,
nie samochodów.
Bo są stare i niewydajne.
Tak!
Systemy chłodzące i oświetleniowe są cały czas włączone.
Słońce jest najsilniejszym źródłem energii,
która codziennie dociera na Ziemię.
Czemu więc nie użyć prostej lampy solarnej i pięknie ją zaprojektować?
Ile było wersji, zanim powstała ta?
Chyba… 168.
- Rany. - To jest megaobłok,
który jest większą wersją tego, ale ma też ładowarkę do telefonu.
Popisujesz się.
Wciąż się rozwijamy.
Mieliśmy przerwę ze względu na pandemię.
Można powiedzieć, że zrobiliśmy zwrot.
Lekarze mieli na twarzach okropne rany.
Lekarki, pielęgniarze i inni w szpitalach…
Właśnie.
Było widać czerń i fiolet.
Problem mieli też głusi,
bo muszą widzieć usta i twarze ludzi.
W zasadzie jesteśmy ich teraz pozbawieni.
Jakby zniknęło nasze człowieczeństwo.
Przechodzimy obok naszych sąsiadów i ich nie rozpoznajemy.
A potem wyrzucali te maski,
a są zrobione z plastiku, z wypełnionego powietrzem polipropylenu,
który jest śmiertelny dla oceanów, wysypisk śmieci i życia wodnego.
W oceanie mogą przetrwać 450 lat.
W każdym kraju wyrzuca się miliardy masek.
Nie wiedziałam, że aż tyle,
ale to logiczne, że ich liczba sięga miliardów.
Mamy XXI wiek.
Czemu wciąż używamy masek zaprojektowanych na tanie użytkowanie?
W lockdownie zmieniłam moją kuchnię w laboratorium.
Więc zamiast gotować kurczaka,
przygotujemy bardzo wstępny prototyp maski.
Po części eksperyment chemiczny, a po części kuchnia Julii Child.
- Lubię i chemię, i gotowanie. - Thomas Edison.
To roztwór utrwalający.
Patrz na tę strzykawkę.
- Jestem gotowa. - A to jest silikon.
Wciągnij. Połącz je. Powoli zamieszaj.
- Bo jeśli przyspieszysz… - Co się stanie?
…będzie za dużo pęcherzyków.
Śpiewaj sobie Johna Lennona…
Myślę o „Wheels on the Bus”.
- Nie… - Bo mam małe dzieci.
Koła autobusu kręcą się
Widzimy, że gęstnieje.
Zrób w środku kałużę.
Kontynuuj wzdłuż krawędzi, dopóki nie wyschnie.
Dobra jesteś. No proszę!
Naprawdę?
Kiedy zaczęłaś pracować nad maską?
Ile po rozpoczęciu pandemii?
Jakoś w marcu czy kwietniu.
- Czyli na początku? - W 2020, tak.
Ale aż cholerny rok zajęło stworzenie prototypu do masowej produkcji.
Jak sądzisz, czemu?
Nie uwierzyłabyś, jak wiele osób mówiło, że to niemożliwe.
Nikt tego wcześniej nie robił, więc się nie da.
Niezwykle trudno było też znaleźć kogoś, kto chciał spróbować je wyprodukować.
- To co teraz? - Wkładamy ją do piekarnika.
Takiego normalnego?
- Z twojej kuchni? - Tak.
Chciałyśmy porozmawiać z tobą,
bo próbujesz wymyślić, jak coś ulepszyć
albo jak zrealizować swoją wizję.
Czasem leżałam w pozycji embrionalnej na podłodze w łazience.
Ale po każdej porażce
przychodzi moment, kiedy widać coś za rogiem.
Umożliwia to doświadczenie.
Przytnij je, żebyśmy mogły je przenieść.
Wygląda pysznie, prawda?
To zadanie przytłacza i onieśmiela, ale jeśli możemy zrobić jeden krok…
Rozwiązać jeden problem dla jednej osoby.
Zaczęłam wymyślać wszystkie swoje wynalazki
tylko ze względu na mojego syna.
Mój niewielki wkład teraz przyniesie skutek
albo będzie mieć jakiś wpływ na jego dzieci i wnuki.
Widzisz to, co ona?
Chcę, żeby dziewczynki i chłopcy zobaczyli właśnie coś takiego.
Że ktoś dzień w dzień ciężko pracuje,
ponosząc porażkę za porażką, ale z motywacją, żeby tworzyć wynalazki,
które pomogą ludziom.
Hillary, chyba to zdziesiątkowałaś.
Chyba tak.
Za bardzo to oskubałam.
O Boże, patrz na nią.
- Patrz na nią! - No proszę.
Patrz, co zrobiła Chelsea.
Dziękuję, Alice.
- Kto zrobił lepszą? - Patrz!
- Tak tylko pytam. - Nie ma porównania.
Tak wygląda finalny produkt.
Silikon nadaje się do przetworzenia, a filtr jest biodegradowalny.
- Założyć ją? - Tak.
Ale super.
Można też malować usta.
Muszę wyciągnąć aparat.
Wspaniała matka i córka!
Uśmiechamy się i nawet to widać.
Wyjątkową kobietą nie do zdarcia jest bez wątpienia Jackie.
- Jest świetna. - Jest nowojorską strażaczką.
Od lat jej osobistą misją jest przyciągnąć do straży więcej kobiet.
Dokąd oni jadą? Nie mieli włączonego radia.
Jeśli kiedyś trafię do okopu,
to chciałabym tam trafić właśnie z nią.
W dzieciństwie chciałam pomagać ludziom w potrzebie.
Ale nawet nie wiedziałam, że istnieją strażaczki.
KOORDYNATORKA DS. KOBIET
Jackie!
Będę szczera.
Kiedy zadzwoniłam, odpowiedział strażak.
Odłożył słuchawkę.
Nie chciał mnie tutaj.
Nie zniechęciłam się.
- Ile zrobiła Jackie? - Więcej niż ty!
Musiałam zmienić to, jak mężczyźni postrzegają w tym zawodzie kobiety.
Dlatego dla każdej kolejnej kobiety, która potrzebuje pomocy,
szkolenia, wsparcia, mentoringu, jestem do dyspozycji.
TRENING TAKTYCZNY
BUDYNEK SZKOLENIOWY
Egzamin jest bardzo trudny. Podchodzi do niego ponad 40 000 osób.
- O rety. - Ile osób go zdaje
i zaczyna szkolenie?
Zależy od rocznika. Wiecie, skąd wiem? Bo musicie powiedzieć mantrę.
- Jaką? - Pamiętasz swoją?
- Tak! - O Boże. Dobra, gotowe?
Głośno!
Obecnych jest 311 wysoce zmotywowanych…
STRAŻACZKA
…w pełni oddanych stażystów nowojorskiej straży pożarnej!
Niebieska drużyna gotowa do boju!
- Mam ochotę wstać! - Tak!
Muszę przy tym krzyczeć.
Tak.
Mężczyzn i kobiety obowiązuje to samo. Trzydzieści pompek i tyle samo przysiadów.
Dwa i pół kilometra do przebiegnięcia w mniej niż 12 minut.
- Cztery podciągnięcia… - Tu odpadam.
Myślałam: „O, to zrobię. To też. Ale tego nie”.
Chcę, żeby każda remiza w Nowym Jorku…
- To mój cel. - Tak.
- …miała przynajmniej jedną strażaczkę. - Tak.
- W 2006 byłam 29. kobietą. - Tak.
Dotarłyśmy do 30. Zajęło to sześć czy siedem lat.
Uznałam, że to absurd.
Chciałam zmienić ten paradygmat. Jak rekrutować?
Stwierdziłam, że pójdę na każdą imprezę sportową,
do każdej szkoły
i zaproponuję prezentację swojego zawodu.
Dzięki temu liczba kobiet wzrosła poczwórnie.
- To miłe uczucie, prawda? - Świetne.
Gdyby nie Jackie, nie zostałabym strażaczką.
Była pierwszą, jaką poznałam.
Jako ratowniczka patrzyłam tylko, jak strażacy wchodzą do budynków.
Myślałam sobie, że też tak chcę i potrafię.
Ale dopiero kiedy zobaczyłaś strażaczkę…
- Tak. - …stwierdziłaś,
- że też możesz to robić. - Tak.
Często słyszysz pytanie o to,
- czy naprawdę jesteś strażaczką? - Cały czas.
Kiedy ubieram strój, robię to samo.
Nie widać mojej płci.
STRAŻACZKA
Ale czasem, kiedy jest już po wszystkim i ściągam kask, spotykam się z tą reakcją.
Ludzie wyciągają telefony i dziwią się, że jestem dziewczyną.
- Jesteśmy jak jednorożce. - Tak.
I krzyczą: „Girl power!”.
STRAŻACZKA
A faceci, z którymi pracuję, prychają.
Trochę zazdroszczą.
Jeśli mam szczęście, trzymam końcówkę węża i widzę przed sobą sam ogień,
nikt nie zaprzeczy, że jestem dobra, kiedy go ugaszę.
„To ona go ugasiła?”
- „Tak”. - To zawsze dobra reakcja.
Nie cieszę się, że wasz dom się pali,
tylko że mogę wam pomóc, kiedy tego potrzebujecie.
Kiedy tego potrzebujecie.
Szybka odprawa.
- Jackie, weź puszkę. - Jasne.
Ciężka praca zapewnia szacunek dla samej siebie.
Wkładam całe serce i całą siebie w to, żeby to osiągnąć.
Kiedy się udaje…
Przepraszam na chwilę.
Nikt nie może tego zabrać.
Wiecie, jak ciężko było mi tu dojść?
Jestem czwartą kobietą w historii na tej pozycji.
Nie chcieli mnie, a teraz reprezentuję straż.
Kiedy więc obiecuję dziewczętom wsparcie,
będę je do późna uczyć, biegać z nimi i je trenować.
Zrobię, co w mojej mocy, żeby im pomóc.
Jestem w oddziale 2070. Znajdźcie mnie.
Proszę bardzo, Chelsea. Musisz tylko…
Jakbym uczyła dzieci zawiązywać buty.
- Właśnie. Musisz je zgnieść… - I będziesz gotowa.
- Muszę się wślizgnąć. - Tak.
- Załóż kask. - Dobrze.
Zaczynamy test. To tak zwana mamba czarna.
Sięgnij do środka i ciągnij ręka za ręką.
- Ciągnij wąż. - Nie pójdzie dobrze.
- Pójdzie. - Spróbuj.
- To trochę jak taniec. - Tak.
- Wierzymy w nią, nie? - Tak.
- Jestem gotowa. - Dasz radę. Sięgnij.
Możesz to zrobić sama.
- Właśnie. Ciągnij. - Nie bardzo.
- Dwójka z plusem. - Nawet nie mam trójki!
Musisz szybciej chodzić.
Szybciej. Kroczysz, a to nie są Pola Elizejskie.
- Ruchy. - Dalej. Idziesz.
O tak. Szybciej, dawaj. Ruchy.
Bum! Dobrze.
Jeszcze jeden do góry. Dobrze.
Trzymaj dwoma rękami.
- Stań przede mną. - Dobra. Jestem gotowa.
Gotowa? Dookoła. Tak jak ja.
Krok naprzód.
- Dobra robota. - No jasne.
Mama wie, na co stać córkę.
Już wcześniej bardzo szanowałam naszych strażaków.
A zwłaszcza nasze zacięte strażaczki, w tym Jackie.
Ale kiedy założyłam cały ten sprzęt i spróbowałam podnieść wąż,
- mój szacunek urósł. - Tak.
A nawet nie miałaś na sobie całego ich sprzętu.
Wiem. Mniej więcej połowę.
- To było pouczające… - Tak.
…i czuję teraz jeszcze większy podziw i wdzięczność.
Przynajmniej uznały, że dasz radę.
- Fakt. - Do mnie powiedzieli: „Możesz popatrzeć”.
Świetnie mnie dopingowałaś.
A teraz poznamy Kimberlé.
- Ona jest dopiero nie do zdarcia. - O Boże.
Wymyśliła termin „intersekcjonalność”,
i jest jedną z twórczyń tzw. krytycznej teorii rasy.
Wzięła się ona z idei, że historycznie
rasizm jest wpleciony, począwszy od niewolnictwa,
w zasady porządku publicznego i prawa…
BIALI MAJĄ PRZYWILEJE
…co ma szeroki wpływ na nasze społeczeństwo.
JESTEŚMY PRZYSZŁOŚCIĄ
Pomogła wielu ludziom zrozumieć…
MIŁOŚĆ TO MOC
…jak głęboko rasizm i nierówności są zakorzenione w Ameryce.
Jest pionierką w zakresie badania prawa, profesorką i zaciekłą orędowniczką.
STOP USTAWIE
Niektóry próbowali wywołać na jej temat kontrowersje,
żeby uniemożliwić uczenie dzieci prawdziwej historii Ameryki.
STOP KRYTYCZNEJ RASISTOWSKIEJ TEORII W SZKOŁACH
Nie będziecie uczyć moich dzieci, że są rasistami, bo są białe.
Wstyd!
STOP NAUCZANIU NIENAWIŚCI
Wstyd!
Pomimo tego Kimberlé nadal wykazuje się inicjatywą.
- Cześć! - Hej, Kimberlé!
- Jak się masz? - Hej!
ORĘDOWNICZKA / PROFESORKA
- Miło cię poznać. - O Boże. Ale się cieszę.
To zaszczyt.
Cieszymy się, że możemy porozmawiać, bo od lat wykazujesz się inicjatywą
i otwarcie zajmujesz stanowisko.
- A teraz jest to trudniejsze. - Tak.
W ciągu naszego życia tylko 8% licealistów i licealistek
potrafiło prawidłowo nazwać przyczynę wojny secesyjnej.
I to przed ostatnimi staraniami, żeby wymazać historię.
Już od początku nie mieliśmy społeczeństwa głęboko świadomego tych kwestii.
Krytyczna teoria rasy nie jest atakiem na białych.
Nie.
Nie zakłada, że Ameryka jest najgorszym krajem.
Zakłada, że wydarzyły się pewne rzeczy
i prawo je umożliwiło.
Danie ludziom konkretnego przykładu krytycznej teorii rasy
pomaga im zrozumieć, co musi się teraz stać.
Dlatego tu jesteśmy.
Czasem mówię o krytycznej teorii rasy jak o archeologii.
Dwieście metrów stąd
kryje się historia czarnych ludzi, o której nie wiemy.
Seneca Village była kwitnącą społecznością
złożoną głównie z afroamerykańskich posiadaczy ziemi,
którą zniszczono, żeby zrobić miejsce dla obecnego Central Parku.
Wiedziałaś o niej wcześniej?
Tylko trochę.
Bo ją zakopano.
Nie było potwierdzonych zdjęć Seneca Village.
Nasza wiedza o tętniącej życiem społeczności, która tam mieszkała,
pochodzi z wykopalisk archeologicznych.
„Do jutra możemy latać” to afrofuturystyczna wystawa,
w której różni artyści
wyobrażają sobie, jak wyglądałby dom w Seneca Village,
gdyby przetrwał pokolenia.
MASELNICA CZAJNIK
DZBAN
Nie mogłam wymyślić, jak pokażemy przejście
od historii, przez czasy obecne, do przyszłości.
TALERZ
To naprawdę fascynujące.
KUBEK Z PORTRETEM POPIELNICZKA Z KORONĄ
Budowa starego kominka jest niczym portal,
który przenosi nas w przyszłość po drugiej stronie.
To przywodzi mi na myśl utratę własności
na przestrzeni wieków.
Były tam trzy kościoły, 50 domów,
dwie szkoły i cmentarze,
kiedy Seneca Village została zniszczona przez Nowy Jork w 1857 roku.
Artysta wziął niektóre pomiary i włączył je
do tej wspaniałej tapety, która otacza wystawę.
ROZKWIT I POTENCJAŁ, WCIĄŻ PRZESIEDLANE
To opowieść o tym, że jeśli brakuje nam politycznej siły
i egzekwowalnych praw,
nawet jeśli przestrzegamy reguł, ciężko pracujemy
i robimy wszystko, co trzeba,
wciąż należymy do grupy, którą zawsze można wywłaszczyć.
Uwielbiam ten eksponat z Harriet Tubman…
WYKOPYWALNE PODZIEMIE
…bo wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że bogactwo Stanów Zjednoczonych,
które dało nam najwięcej siły, pochodzi od czarnych kobiet.
W 1790 roku było 700 000 niewolników.
Pod koniec wojny secesyjnej cztery miliony.
Skąd oni się wzięli?
A było to już po handlu niewolnikami, więc jak do tego doszło?
Kim naprawdę są matki tego kraju?
To czarne kobiety.
Ale nikt o tym nie mówi, bo ta historia też jest zakopana.
Wiele dzieł dotyczy włosów.
POŁUDNIOWA AFRYKA
To pokazuje węzły Bantu.
Wysoko upięte włosy. Inspiracja.
Najbardziej lubię ten grzebień do afro i prostownicę.
GRZEBIEŃ
PROSTOWNICA
Oddaje moją złożoną relację z matką na tle włosów.
Była radykalna prawie pod każdym względem za wyjątkiem włosów.
Była nauczycielką w szkole.
Mimo to uważała, że naturalne włosy, zwłaszcza włosy osób czarnych,
nie wyglądają profesjonalnie.
- Chciała cię chronić. - Tak.
Chciała oczywiście, żebym miała różne możliwości
i nie była niedoceniana
ze względu na moją fryzurę.
Kiedy więc widzę ten grzebień do afro,
myślę o tym, kiedy w końcu mogłam nosić afro.
Uwielbiałam Angelę Davis
i pamiętam, że oglądałam wiele nagrań, kiedy przemawiała podczas procesu.
Zawsze szła w ten sposób.
Chciałam być taka jak ona.
AKTYWISTKA POLITYCZNA
Do dzisiaj są w Stanach miejsca,
z których zwolniono by mnie za taką fryzurę.
- W niektórych stanach się je chroni. - Tak.
USTAWA CROWN ZAKAZUJE DYSKRYMINACJI W MIEJSCU PRACY NA PODSTAWIE FRYZURY.
Ale w większości stanów
można dyskryminować ludzi za dredy, warkoczyki…
Przypadkiem noszone przez czarne kobiety.
Przypadkiem właściwe ich włosom.
Twierdzenie, że to nieprofesjonalne, to w zasadzie twierdzenie,
że nie przywykliśmy widzieć takich ludzi w takim miejscu.
Potem spojrzałam na to szerzej i zobaczyłam, że nie chodzi tylko o prawo,
ale też feminizm.
Działo się też tak, że doświadczenia charakterystyczne dla czarnych kobiet
nie zawsze były włączane do zakresu zainteresowań feminizmu.
Duża ich część się zagubiła, prawda?
To dyskryminacja rasowa.
Dzięki krytycznej teorii rasy próbuję głównie
odkopywać tego typu rzeczy.
To w pewnym sensie narzędzie archeologiczne.
Chcemy popatrzeć pod spód tego, na czym stoimy
i odkryć nieopowiedziane historie.
Mało kto wiedział, że pierwszymi powódkami
w większości spraw o molestowanie były czarne kobiety.
Że Rosa Parks zaczęła swoją działalność,
broniąc czarnej kobiety, która została zbiorowo zgwałcona.
Chcę więc wyobrażać sobie Rosę Parks
nie wtedy, kiedy po raz pierwszy pojawiła się w powszechnej świadomości,
tylko wcześniej.
Chcę dopilnować tego, żeby za 200 lat
do dokonań Sojourner Truth, Angeli Davis i może moich dzieł
ludzie mieli dostęp i nie musieli ich odkrywać,
tak jak my musieliśmy odkrywać Senecę.
Uważam cię za nie do zdarcia
nie tylko dlatego, że stworzyłaś bardzo przydatne narzędzia
do myślenia o naszej historii,
ale też dlatego, że nie wyniosłaś się potem na szczyt góry.
Twoje próby wydobycia ludzkich historii,
żeby zostały poznane, docenione i zrozumiane,
to bardzo trudna, ciężka praca.
Została ci jeszcze nadzieja?
- Przyznam, że jestem uparta. - Podoba mi się to.
Nie dam sobie powiedzieć, że nie mogę się odzywać.
Że doświadczenie, o którym mówię, nie jest prawdziwe.
Że nie ma znaczenia.
A co ludzie zrobią z tym, o czym piszę?
Tego nie mogę kontrolować.
Ale kiedy ludzie mają koncepcję, która pozwala im nazwać ich doświadczenia,
kiedy cenią te koncepcje
i walczą o ich zachowanie, to daje mi nadzieję.
To dopiero inicjatywa.
No jasne.
Żyjemy w bardzo burzliwych, trudnych czasach.
Dzieje się wiele rzeczy.
„Ostatni sondaż wykazał, że 10% Amerykanów nie wierzy w zmianę klimatu”.
„Chłopcze, co z tobą?”
A jednak musimy ufać ludziom, z którymi jesteśmy.
O tak.
Zatańczmy.
I próbować rzeczy, które mogą nie zadziałać.
Właśnie to miało mi wyjść.
Ale ubaw.
Robisz zabawny, świetny show, ale również coś ważniejszego.
Czujesz, że to część czegoś ważniejszego?
Lubię mieć nadzieję… Lubię myśleć, że tak jest.
Czasem ktoś do mnie pisze: „O Boże, cieszę się, że powiedziałaś to na głos,
bo ja tak uważam i dziękuję, że to potwierdziłaś”.
Wtedy myślę, że to ważne.
Wysyłają mnie na emeryturę, ale upieram się, że wciąż mogę pomóc.
Nie jesteś sama. Znajdź mnie. Jeśli potrzebujesz otuchy, to ci ją dam.
Zrób jeden kroczek. Tylko 1% każdego dnia wystarczy.
Z perspektywy czasu zobaczysz postęp.
Napisy: Marzena Falkowska