Bardzo się cieszę na powrót do Arkansas.
Mam trochę książek.
101 rzeczy do zjedzenia w Arkansas przez śmiercią.
- Pierwszą restauracją… - Powiedz.
…jest AQ Chicken House.
Ojej.
Zjadłam mnóstwo kurczaka w AQ Chicken House.
Z cytryną i pieprzem, pikantnego, w panierce
i smażonego na patelni.
Nie do wiary.
Poszukamy go dla ciebie.
Wspaniale było tam dorastać.
Mam dużo cudownych wspomnień z dzieciństwa w Little Rock.
Kiedy zaczęłam chodzić z twoim tatą,
od początku mówił, że wraca do domu do Arkansas.
Pomyślałam, że muszę zobaczyć, jak tam jest.
Wtedy postanowiłam zaryzykować i pójść za głosem serca.
Traktuję Arkansas jak punkt zwrotny w moim życiu.
Właśnie tam się urodziłaś.
To było oczywiście najważniejsze, co mnie tam spotkało.
Zastanawiam się,
jak miejsce, w którym mieszkamy, kształtuje nas i mobilizuje?
Powrót do Arkansas pomoże nam rozważyć,
co tak naprawdę oznacza, że ktoś jest nie do zdarcia?
Jak dokonuje się trudnych wyborów?
Jak podejmuje się ryzyko,
kiedy czasem nie wiadomo, jaki będzie wynik?
Cieszę się na powrót.
Ja też.
Nie wiem, czy zmieścisz tam więcej.
Zdziwisz się. Jest bardzo elastyczna.
Zostało dużo miejsca.
- Mam usiąść na twojej walizce? - Nie trzeba. Jest bardzo…
- Jesteś bardzo… - …solidna!
- …lojalna wobec tej walizki. - Tak.
O Boże. Dobra.
Jesteśmy gotowe! Jedziemy do Arkansas.
W drogę.
Nie spodziewałam się tego. To dodało mi otuchy.
Mam magisterkę z białych.
Oby tylko biali zdali maturę z czarnych. To wszystko.
NIE DO ZDARCIA: KOBIETY PODEJMUJĄ RYZYKO
NOWY JORK
Następny przystanek, Little Rock.
- I już. - To nie skrzynia biegów, nie?
Nie, to mikrofon.
„Wymagana konserwacja. Skontaktuj się z salonem.”
Ale będzie fajnie.
Nie mogę się doczekać powrotu do Fayetteville.
Właśnie tam w Arkansas zamieszkałam na początku.
Było super. Uczyłam na wydziale prawa.
Pojedziemy do domu, w którym się pobraliśmy.
Mieści się tam teraz muzeum, przez co, przyznaję, czuję się staro.
Nie wyobrażam sobie lepszej przewodniczki niż Ann Henry,
która była jedną z moich pierwszych przyjaciółek
w Fayetteville.
DOM CLINTONÓW MUZEUM
Ann!
EDUKATORKA I AKTYWISTKA
Witaj w swoim domu! No i Chelsea.
Cześć, Ann.
- To tu wszystko się zaczęło. - Wiem. Nigdy tu nie byłam.
- Będziesz zachwycona. - To pierwszy raz.
- To twoja suknia ślubna? - Nigdy tu nie była.
Aż do teraz nie wiedziałam, że tu jest.
Kupiłam ją w Dillard’s, a kosztowała 53 $.
Bo twoja matka powiedziała ci, że musisz ją kupić.
Tak, i poszła ze mną do Dillard’s w przeddzień
- mojego ślubu. - Trochę inna niż twoja, Chelsea.
Tak, cóż…
- Pobraliśmy się tutaj. - Tak.
To była jadalnia.
NOWA DRUŻYNA
- Clinton do Kongresu. - To był ’74.
CLINTON DLA ARKANSAS
Pamiętam tę gwiazdę.
Chwila, a co to za krawat?
Takie krawaty nosili wtedy mężczyźni.
Należał do taty?
- To możliwe. - Śmieszny, nie?
Dobra, teraz kuchnia.
- Wygląda tak samo, mamo? - Dokładnie tak samo.
Ciemnopomarańczowy.
- Podoba mi się. Jest przytulna. - Fantastyczna.
Skąd te zdjęcia produktów Swansona?
- Bo to ważna rzecz. - Robili je w Fayetteville.
Pamiętam, jak jadłam ich zapiekanki.
Zdziwiłam się tylko, co robią obok moich rodziców.
- Bo rzadko gotowali. - Dlatego pytałam.
Często jedliśmy zapiekanki.
Co tu masz? Jakieś zdjęcia?
Cudowne, prawda?
- Tego chyba nie widziałam. - Ale okulary.
- Wyglądasz jak lata 70. - Zawsze…
O rany.
- Powiem wam, że w 1974… - Tak jest.
…o niej słyszeliśmy.
Twój tata opowiadał o kobiecie, w której się zakochał.
Potrafiła wszystko i bardzo chciał się z nią ożenić,
ale nie wiedział, czy ona go zechce.
Chcieliśmy ją poznać.
Na wydziale prawa było przyjęcie.
Jako prawniczka mogłam uczestniczyć.
Tam ją zobaczyłam. Nosiła pazia i była w garsonce.
Podałyśmy sobie dłonie i się zaprzyjaźniłyśmy.
- Tak. - Od razu…
- Prawie 50 lat temu. - Właśnie. Było świetnie.
Ann zgodziła się zorganizować przyjęcie ślubne.
Zawaliłam jeden test.
- Nie było fotografa. - Ojej.
Dzisiaj jest tak, że jeśli nie ma zdjęcia, to się nie stało.
- Ale za dużo o tym nie myśleliśmy. - Fakt.
Jeśli nie myślała o sukni ślubnej,
to na pewno nie myślała o fotografie.
- Nigdy nie stawiałyśmy na modę. - Nie!
Na pewno nie była moją mocną stroną.
Przeprowadzka do Fayetteville była dla mnie ryzykiem.
Wielu miało mnie za szaloną.
Przeprowadzka z dużego miasta, jakim jest Chicago,
- była pewnie jak z sitcomu Green Acres. - Prowincja.
Miasto było małe, ale przyjazne,
ludzie byli ciekawi i było nam tu bardzo przyjemnie.
Wszędzie mówię ludziom, że świetnie mi się tu mieszkało.
- Tak. Tu wzięłam ślub. - Właśnie.
- Resztę wszyscy znają. - Jak mówiłam…
To miejsce bardzo mnie ukształtowało.
Znalazłam tu cudowny dom.
I nie ja jedyna.
Jedziemy na spotkanie z Canopy,
jedną z organizacji, które pomagają uchodźcom przesiedlić się do Arkansas.
Obecnie Canopy bierze udział w ogólnokrajowej akcji
przesiedlenia ponad 75 000 Afgańczyków, którzy musieli uciec z domu,
kiedy talibowie ponownie przejęli władzę latem 2021 roku.
WITAMY WSZYSTKICH
- Dzień dobry. Jak się masz? - Witam, pani sekretarz. Jestem Joanna.
- Miło cię poznać, Chelsea. - Przepraszam, mam zimne dłonie.
Pokażę wam nasze ciepłe powitanie
- w Fayetteville. - Cudnie.
DYREKTORKA WYKONAWCZA
- Nowa rodzina przyjeżdża w środę. - Żartujesz.
Działamy, żeby wszystko przygotować,
bo chcemy, żeby czekał na nich ciepły dom.
Przyjęliśmy w ostatnim miesiącu
pięćdziesiąt sześć osób do 13 domów…
- Wspaniale. - …co jest niesamowite.
Ile osób tu zamieszka?
Pięcioosobowa rodzina.
To był bardzo trudny okres dla wszystkich przybyłych rodzin,
ale mogliśmy zapewnić im bezpieczne, spokojne miejsce.
- Pomożecie nam złożyć łóżko? - Chętnie.
Między innymi dlatego fajnie jest być w Canopy.
Ludzie przekazują nam rzeczy.
Mamy tu torbę ze śrubkami
- i tapczan… - Torbę ze śrubkami?
…i zwykle próbujemy to ogarnąć.
Potrzymaj to, Chels.
- To idzie… - Tutaj.
- Tak, mamo. - Tutaj.
Czyli to są dary?
- Tak, więc czasem… - Mamy dość śrubek?
- Mamy trochę krótkich. - To będzie ciekawe.
- Mamo, tu jest potrzebna krótsza. - Się robi.
- To wchodzi tutaj. - Tak.
Wiecie, ile złożyłam łóżeczek?
- Tak. - Dobrze.
Nie chcę, żeby łóżko się pod kimś zapadło.
Zwykle od razu wskakują do łóżka.
- Więc musi być wytrzymałe. - O nie! To straszne.
Dobrze, zobaczmy, czy…
Wspólnymi siłami.
Jak najbardziej.
Jeszcze tutaj.
- O tak. - Świetnie.
- Wygląda stabilnie. - Tak, jest dobrze.
Dałyśmy radę.
- Pasuje! Dobrze. - Tak.
Znakomicie.
- Musimy pracować dalej. - Tak!
Mamy dużo roboty.
- Papier toaletowy. - Dziękuję.
Coś tu spadło. Zamontujemy to z powrotem?
Zasłona prysznicowa spadła.
- Tak. - Nie wiem.
- Te rzeczy są… - O nie.
Mamo, potrzebujemy tych małych…
Nie trzyma się.
- Potrzebujemy tych półksiężyców. - Tak.
Będzie spadać, ale przynajmniej ładnie wygląda.
Powieszona.
NAWET NIE WIESZ, JAK BARDZO CIĘ KOCHAM
- Świetna książka. - Jesteśmy gotowi.
- Wystarczy naprawić zasłonę. - Tak.
Już prawie.
Ale super. Bardzo mi się podoba.
CIESZYMY SIĘ, ŻE TU JESTEŚCIE
Potrzeba niewyobrażalnej odwagi, żeby opuścić dom.
Zostawić wszystko, co znane.
Będziemy mogły poznać rodzinę z Kabulu,
która przyjechała do Arkansas parę tygodni temu.
Mamo, miesiącami próbowałaś pomagać w ewakuacji Afgańczyków,
a zwłaszcza tamtejszych kobiet i ich rodzin.
W pewnym sensie wracam do punktu wyjścia, poznając rodzinę,
której Canopy pomaga w osiedleniu.
Jestem wdzięczna, że mam okazję
powitać was w Arkansas i Ameryce.
- Dziękujemy. - Tak.
Od kiedy tu jesteście?
Od około trzech tygodni.
Trzech tygodni.
Kiedy przyjechałyśmy,
przy wszystkich drzwiach były dynie.
Moja matka wciąż pytała,
czemu ludzie trzymają tam dynie.
Pewnego dnia zobaczyliśmy dzieci w różnych strojach
i zrozumieliśmy, że to część kultury i tradycji.
Może za rok.
Tak. Twój syn na pewno będzie chciał się przebrać.
Tak.
Naprawdę wykazujecie się niezwykłą odwagą,
co dla wielu Afgańczyków było koniecznością.
15 SIERPNIA 2021
Talibańskie siły weszły dzisiaj do Kabulu.
To kulminacja szybkiego natarcia
i odzyskiwania kontroli po niemal dwóch dekadach
odsunięcia od władzy.
Warunki w Afganistanie
w trakcie tych 20 lat nie były idealne,
ale ludzie byli szczęśliwi,
bo mieli podstawowe prawa.
Kobiety mogły chodzić do szkoły, na uniwersytet
i pełnić aktywną rolę w społeczeństwie.
Chodziłaś w tamtym okresie do szkoły?
Ukończyłam Uniwersytet Kabulski.
Studiowałam prawo.
Prawo i politologię.
Ty też byłaś w szkole?
Na uniwersytecie.
Studiując w Kabulu,
zawsze mówiłam, że chcę być lekarką.
Straciłyście nie tylko teraźniejszość, ale i przyszłość.
Straciłyście swoje możliwości.
Kiedy doszło do zmiany władzy i wrócili talibowie,
dla Afganistanu to była katastrofa.
To było bardzo szybkie.
Musieliście podjąć życiowe decyzje w ciągu paru godzin.
Tysiące ludzi popędziły na lotnisko
i niektórzy zginęli w tłumie.
Niektórzy nasi krewni nie chcieli iść na lotnisko.
Ale o 2.00 rano
opuściliśmy nasz dom.
Mogliśmy wziąć tylko plecak.
24 SIERPNIA 2021
Lotnisko w Afganistanie ma dużo bramek.
Dostaliśmy się do bramki Abbey.
Dwa dni potem
doszło tam do samobójczego zamachu bombowego.
To było niebezpieczne i ryzykowne,
ale przeszliśmy przez tę bramkę.
- Udało wam się wylecieć razem? - Tak.
Nie chcieliśmy przylatywać jako uchodźcy,
ale musieliśmy podjąć tę decyzję.
A jak się czuje twój syn? Jak przystosował się do nowego miejsca?
Nowych ludzi, nowego domu?
Pierwsze dni były trudne,
bo poczucie bezdomności
jest ciężkie nawet dla małego dziecka.
Kiedy już zrozumiał, że ma dom,
bardzo się ucieszył.
Wie, że mamy dom,
spokojne miasto i może bezpiecznie się bawić.
Teraz poznaje nowych kolegów.
Właśnie miałam o to pytać. Ma nowych kolegów?
Tak, poznał ich wśród sąsiadów i pomagających nam rodzin.
Teraz dobrze czuje się w Arkansas.
Życzymy wam wszystkiego najlepszego i miłego pierwszego Święta Dziękczynienia.
- Dziękujemy. - Szczęśliwych obchodów.
Dziękuję, mamo.
Mogę to wziąć.
Nie, ja to zrobię. Ty nas obsłużyłaś. Dziękuję.
- Pani sekretarz? - Tak?
Pierwszego dnia w afgańskim domu
nie myje się naczyń.
Dopiero drugiego dnia.
Myjemy je u siebie.
Dobrze? Pierwszego dnia się nie myje.
Myślę, że powrót do przeszłości jest ważny.
Jakie miejsce nadaje się do tego lepiej niż Little Rock?
Jest Rally’s. Pamiętam ich kręcone frytki.
Były pyszne. Ciekawe, czy dalej je tak robią.
Ojej. Pamiętam plac zabaw
przy War Memorial Stadium. Miał takie…
- Zoo. - Uwielbiałam tamto zoo.
To prawda. Nazwali po tobie szympansicę.
Wcale nie.
Nie szympansicę, tylko orangutanicę.
- To była orangutanica? - Urodzona w 1975.
Myślałam, że ty nazwałaś mnie po niej.
- Nie zrobiłabym tego. - Była bardzo urocza.
Kiedy byliśmy tu w ’96 w dniu wyborów,
poszłam z koleżankami do galerii handlowej.
Chciałam przekłuć sobie uszy. Miałam 16 lat. Zadzwoniłam do ciebie,
a ty nie chciałaś, żebym robiła to pod wpływem euforii.
Nie mogłam w to uwierzyć.
Minęły cztery lata od 12. urodzin, a mówiłaś, że wtedy będę mogła.
Przede wszystkim nie pamiętam, żebym mówiła o 12 latach.
- Mogłam mówić o 20 czy 30. Nigdy o 12. - Skądże.
- Nigdy tak nie powiedziałam. - Powiedziałaś.
Kiedy byłam mała.
Powiedziałam Charlotte, że przekłuję sobie z nią uszy.
O rany. Zobaczymy, kiedy jako 16-latka zadzwoni do ciebie z galerii.
Powiedziałam, że będzie mogła w wieku 12 lat.
No dobra. Moja biedna wnuczka.
Będzie dobrze.
Tu jest liceum Central, gdzie chodziłabyś,
- gdybyśmy zostali w Little Rock. - Tak.
To wspaniały budynek,
a dzięki historii jest jeszcze
- ważniejszy i bardziej wyjątkowy. - Tak.
LICEUM CENTRAL
Kiedy patrzę na liceum Central,
myślę o decyzji w sprawie Brown v. Board of Education,
kiedy uznano,
że szkoły publiczne w Ameryce powinny być zintegrowane.
Że szkoły dla czarnych dzieci…
ZAKAZ SEGREGACJI W SZKOŁACH
…były nieporównywalnie słabsze niż szkoły, do których chodziły białe dzieci.
W 1957 DO LICEUM CENTRAL W LITTLE ROCK CHODZILI SAMI BIALI UCZNIOWIE
W 1957 roku kuratorium oświaty w Little Rock uznało,
że zintegruje szkoły.
Dziewięcioro odważnych młodych ludzi
było pierwszymi czarnymi uczniami tego wspaniałego liceum.
Oczywiście każdy powinien był robić to samo,
ale w wielu częściach kraju nie robiono niczego.
Trudno nawet nazwać dziewięć osób
w gronie blisko 2000 uczniów
prawdziwą integracją.
Poza tym ci uczniowie musieli czuć wielką presję.
Jako dziecko w Chicago
- wiedziałaś, co się dzieje w Little Rock? - Oczywiście.
Mieszkałam na białych przedmieściach Chicago
i chodziłam do świetnych szkół publicznych.
Mój ojciec co wieczór oglądał wiadomości
i nagle zobaczyłam na ekranie obraz, który zapadł mi w pamięć.
Bardzo odważni, czarni uczniowie. Dziewiątka z Little Rock.
Szli przez tłum, który krzyczał na nich i pluł.
- Nienawidzili ich. - Pluli na nich.
Na dzieci, które były pięć, sześć, siedem lat starsze ode mnie.
Dzięki temu stałam się bardziej świadoma tego, co dzieje się poza moją okolicą.
Wielkość to nie zawsze linia prosta.
Widziałam, co działo się tu w 1957.
Nie przestałam przez to lubić mojego kraju.
Zamiast tego zaczęłam podziwiać młodych ludzi, którzy próbowali
pomóc mu zrealizować jego najwyższe ideały.
To zaszczyt,
że możemy porozmawiać z Carlottą i Minnijean
z Dziewiątki z Little Rock o ich osobistych doświadczeniach.
- O rany! Carla. - Witajcie.
- Dobrze was widzieć. - Miło znów was widzieć.
Was również.
- Ojej. Ale wspaniale. - Prawda?
Tak, cudownie.
Dużo mówimy o tym, co to znaczy być nie do zdarcia.
W waszym przypadku to pewność, że zasługujecie na najlepszą edukację,
i wiara, że macie na tyle odwagi, żeby walczyć o naukę w Central.
Myślałam o dzieciństwie na południu w erze Jima Crowa.
Uczono mnie, że jestem piękna.
Że jestem mądra…
- To prawda. - …i utalentowana.
Jestem Minnijean Brown.
Jestem wdzięczna wielu ludziom,
którzy nas wytrwale wspierali nas w naszych staraniach.
Nasze rodziny nie chciały, żeby źle nas traktowano.
Chodziliśmy, zamiast jeździć autobusem.
Nie wysyłano was na koniec,
- żeby tego uniknąć? - Dużo chodziliśmy.
Opór staje się naturalny.
- Właśnie. - Żebyśmy byli bezpieczni.
Moja mama mówiła, że sytuacja się zmieni.
Muszę być gotowa przejść przez drzwi,
czy to szeroko otwarte, czy ledwie uchylone.
A do tego potrzebna jest najlepsza edukacja.
Od najmłodszych lat słyszałam o edukacji.
Na lekcji historii w Central
pojawił się temat niewolnictwa
i w podręczniku było napisane: „Niewolnictwo było dobre dla czarnych”.
I jako młoda głuptaska potulnie podniosłam rękę i powiedziałam:
„Uczyłam się o niewolnictwie czegoś innego”.
To mnie naznaczyło. Zostałam mąciwodą.
Nie wiedziałam, co…
Nie wiedziałaś, że masz nie mówić prawdy.
Właśnie.
Ale kiedy kuratorium podjęło tę decyzję,
jak to się stało,
że weszłyście do tej dziewiątki?
Chciałam być lekarką przez Madame Curie.
Dobry powód.
Wiedziałam, że w tamtym laboratorium dwójka dzieci
przeprowadza sekcję żaby.
Natomiast w Dunbar
biedną żabę próbowało rozkrajać dziesięcioro czy 12 dzieci.
Chodziło więc o dostęp do możliwości.
Chyba pierwszego sierpnia dostałam kartę rejestracyjną.
Nigdy nie zapomnę miny mojego taty.
Oczy mu się powiększyły.
Spytał, czy planuję iść do Central. Potwierdziłam.
Służył w II wojnie światowej. Powiedział, że nikt nie oddziela jego dolarów.
Pod kątem podatków nie ma białych i czarnych dolarów.
Pomaga płacić za liceum Central w Little Rock.
Moi rodzice byli dumni.
Pierwszego dnia poznałam pozostałych.
Widziałam tamten tłum,
ale się nie bałam.
- A ty? - Nie.
- W ogóle. - Nie znałyśmy nienawiści.
- Czego miałyśmy się bać? - Właśnie.
Zaczęłyśmy iść,
podszedł dowódca i powiedział:
„Zawróćcie te dzieci i idźcie do domu”.
Dzień wcześniej gubernator wezwał
Gwardię Narodową Arkansas do obrony mieszkańców Little Rock.
Próbowałam zrozumieć, co się dzieje.
Gwardia ma chronić obywateli.
Niech zajmą się tamtym tłumem. Tak myślałam jako 14-latka.
W końcu zawróciliśmy i odeszliśmy.
Drugim pierwszym dniem był 23 września.
Tamtego ranka weszliśmy bocznymi drzwiami.
Klasa była z tyłu,
więc nie widziałam, co się dzieje z przodu.
Tłum się powiększał.
Byłam na lekcji geometrii i przyszedł policjant,
każąc nam szybko wsiąść do dwóch radiowozów.
Kazał nam przykryć głowy kocami i nie wyglądać.
Słyszałam, jak mówi:
„Gaz do dechy i nie zatrzymuj się”.
Do dzisiaj czuję te emocje.
Do naszego domu wydzwaniali ludzie.
Mówili mojej mamie, żeby zabrała mnie z tamtej szkoły.
Moja mama ma 96 lat
i pierwsze siwe włosy pojawiły się u niej tamtego dnia, 23 września 1957.
Wtedy bałam się najbardziej.
Wtedy prezydent Eisenhower spytał, co się dzieje w Little Rock.
Wiedział, że musi coś zrobić. Mój wujek zadzwonił i spytał:
„Wiesz, kto przyjeżdża do Little Rock z powodu ciebie i twoich przyjaciół?”.
Najlepsza w kraju 101 Dywizja Lotnicza, Krzyczące Orły,
która zasłynęła w II wojnie światowej.
Wierzcie mi, że ich widok…
Prezydent wysłał żołnierzy do Little Rock.
Eskortowali czarne dzieci w drodze do szkoły i z powrotem,
zapewniając im ochronę przed zagrażającym tłumem.
- Mieliśmy chować się… - Tak.
- …w szafach. - Tak.
O to chodziło temu tłumowi.
Stąd brała się nienawiść. Mieliśmy uznać,
- że nie wracamy. - Nie.
Ale ponieważ wróciliśmy,
musiał zadziałać.
Musieliście naprawdę w siebie wierzyć
i musieliście być odważni.
Musieliście być gotowi walczyć o swoje.
- Tak. - I za to zapłacić.
Od początku miałam kłopoty przez to pytanie o niewolnictwo.
Ta reputacja do mnie przylgnęła.
Codziennie grupa dziewcząt
chodziła za mną, plując i mówiąc: „Jesteś brzydka. Śmierdzisz…”.
To, co zwykle.
Wchodząc do klasy na lekcję wychowawczą,
dostałam czymś w głowę.
Podniosłam to, a to była torebka
z sześcioma zamkami szyfrowymi.
Wzięłam ją,
rzuciłam na podłogę i powiedziałam: „Zostawcie mnie, białe śmieci”.
Moja wychowawczyni usłyszała mnie.
I wtedy wyrzucili mnie ze szkoły.
Plucie i spychanie ze schodów trwało,
ale wiedziałam, że nie jestem gorsza od innych.
To pomogło mi to wszystko przetrwać.
Dotarliście przez chaos na listę najlepszych uczniów.
Tak.
Chcę, żeby młodzi to zrozumieli. Trzeba ignorować łobuzów.
- Tak. - Bo tylko nas rozpraszają.
- Chcą nam nabruździć. - I rozproszyć.
- Chcą z nami zadrzeć. - Tak.
- Przejdźcie przez to. - Tak.
Wiele działo się na tych korytarzach.
Zawsze nosiliśmy nasze książki,
bo kiedy zostawialiśmy je w szafkach,
włamywano się do nich.
I lepiej nie upuszczać książek.
Bo jeśli się schyliliśmy,
- żeby je podnieść… - Odsłonięta głowa.
- …ktoś kopał nas w tyłek. - Tak.
Moja mama mówiła, że mogę zostać w domu.
Ale odpowiadałam, że muszę iść zobaczyć, co zrobią mi dzisiaj.
Wciąż uważacie, chodząc po korytarzach?
- Czujecie się bezpiecznie? - Ja uważam.
- Przez to, co tu się działo. - Tak.
Uważam też na to, kto idzie w moim kierunku.
I wiele osób, które dorastały na południu w erze Jima Crowa,
- ma taką antenę. - Tak.
Wiemy wszystko o białych ludziach.
- Ale nie na odwrót. - To prawda.
- Mam magisterkę z białych. - Tak.
Oby tylko biali zdali maturę z czarnych.
To wszystko.
Mówię młodzieży, że dzieci mogą skłonić prezydentów do działania.
Macie głos.
Możecie zmusić ludzi u władzy, żeby zrobili to,
czego może nie chcą zrobić.
Zwykli ludzie mogą robić niezwykłe rzeczy. Bardzo niezwykłe.
To nasz kościół.
- Zjednoczony Kościół Metodystyczny. - Tak.
- Spędzaliśmy tam dużo czasu. - Co niedzielę.
Pamiętam, jak wstydziłam się podczas Dnia Matki,
kiedy wypowiadały się dzieci…
No tak.
Spytali nas, co chcemy dać swojej mamie, i powiedziałam, że ubezpieczenie na życie.
Myślałam, że to znaczy, że będziesz żyć wiecznie.
Wszyscy wierni zdziwili się, że chcę dać mamie ubezpieczenie na życie.
Pamiętam, że bardzo się wstydziłam.
Bardzo mnie to ujęło. Podobało mi się.
To przywołuje wiele dobrych wspomnień, prawda?
Ojej, naprawdę wiele.
Miałam tu świetne dzieciństwo,
ale dorastanie w Arkansas nie zawsze było łatwe dla Symone,
której mogłaś nie znać przed naszym powrotem do Little Rock,
a którą ja znałam, bo oglądałam RuPaul’s Drag Race.
Mam na imię Symone
SEZON 13
I chcę się wspiąć na tron Arkansas to mój dom
Symone wcześniej
nazywała się Reggie Gavin. Pochodzi z Conway w Arkansas,
niedaleko Little Rock.
Poczuła się sobą dopiero wtedy, kiedy znalazła drag.
Następną dragową supergwiazdą Ameryki jest…
Bardzo się cieszyłam, że wygrała w 13. sezonie Drag Race.
Symone!
Zawsze bez żenady kibicuję ludziom z Arkansas.
Teraz Symone mieszka w Los Angeles,
ale wróciła do Little Rock na weekend.
Dzisiaj urządza imprezę ze swoimi przyjaciółmi z Arkansas
i wpisali nas na listę gości.
A oto i ona.
Dorastałam w Conway, małym miasteczku.
Mój najodważniejszy czyn w życiu to pójście na bal maturalny w przebraniu.
W młodości nie czułam się dobrze ani bezpiecznie, będąc sobą,
ale wiedziałam, że jeśli wejdę tam z podniesioną głową, mogę wszystko.
To był mój pierwszy publiczny raz w przebraniu.
Najodważniejsza mieszkanka Arkansas w świecie dragu.
Na studiach w Little Rock zrozumiałam, że chcę robić to dalej.
Tam poznałam swoją rodzinę, House of Avalon.
House of Avalon to kolektyw queerowych artystów, którzy chcą się bawić
i sprawić, żeby świat był bezpieczniejszy,
czy to przed sztukę, fotografię, drag, wideoklipy…
Wszystkie kolory tęczy.
Odsłonię jedną nogę i moje dobre ramię.
- Dobrą nóżkę kurczaka i dobre ramię. - Tak.
House of Avalon dał mi pozwolenie, którego potrzebowałam,
żeby być tym, kim chcę, i naprawdę zgłębić drag oraz Symone.
DZIŚ HOUSE OF AVALON URZĄDZA IMPREZĘ
W STYLU BALU MATURALNEGO DLA PRZYJACIÓŁ I RODZINY.
- To będzie mój pierwszy bal. - Co?
- No proszę! - Ale słodko.
Upijesz się i zajdziesz w ciążę.
BAL MATURALNY
Witamy na balu maturalnym Avalon.
Tak!
Cześć!
O Boże.
Świetne wejście. Podoba mi się.
Potrzebuję was raz na tydzień.
Zawsze możemy imprezować.
To niezwykła impreza jak na zachodnie Little Rock.
Twój bal był inny?
To było wieki temu.
House of Avalon to jak Mgły Avalonu.
Dawne dzieje.
Pamiętam twój bal.
- Gdzie był? - Na statku.
Naprawdę?
Nie miałam cekinów, czego żałuję.
To o wiele piękniejsze
niż mój strój balowy.
Muszę niezbyt elegancko
- przełożyć nogi. - Tak?
Ja też musiałam.
- Bo są superdługie. - Tak.
MAMA SYMONE
Kiedyś byłaś małym dzieckiem w Conway.
Mamo, jak to wspominasz?
Byłam bardzo opiekuńcza. Pilnowałam go.
- Jak jastrząb. - Wiedziałaś o tym jako dziecko?
Tak. Wiedziałam, na co mogę sobie pozwolić.
Byłam nadopiekuńczą mamą
i nie miało znaczenia, czy jest homo, hetero, czy fioletowy.
Żadnego.
- Kiedy zaczęli cię dręczyć? - W pierwszej klasie. Nie zapomnę tego.
To był jeden z pierwszych dni szkoły i bardzo się cieszyłam.
Usiadłam na moim normalnym miejscu w autobusie.
Jeden z moich „kolegów”… Mówiłam, gestykulując.
…powiedział: „Boże, czemu jesteś takim pedałem?”.
- Pierwszoklasista tak powiedział? - Tak.
Nawet nie znałam tego słowa.
- Myślałaś o samobójstwie, prawda? - Tak.
- Kiedy miałaś dziewięć lat? - Tak.
Obłęd, nie? Ale…
Dzieci nawet teraz odbierają sobie życie.
- Tak. - Teraz.
Raz wróciłaś do domu i stwierdziłam, że mam dość.
Wściekłam się na niego i powiedziałam:
„Nie musisz się tak czuć,
bo jeśli nikt ci nie pomoże, ja zawszę cię wesprę”.
Niech Bóg cię błogosławi.
Zawsze.
A kiedy odkryłaś drag?
Miałam pewnie z 16 lat
i oglądałam RuPaul’s Drag Race.
Pomyślałam: „Można założyć perukę, pomalować się i robić, co się chce?
Jestem gotowa. Do dzieła”. Tak to się zaczęło.
- Tylko przez to, co zobaczyłeś w RuPaul? - Tak.
Ale wspaniale,
- że tam wystąpiłaś! - Tak.
- I wygrałaś. - Tak.
- Niesamowite. - Mam koronę.
Nie widać jej, ale jest.
Więc w wieku 16 lat uznałaś, że możesz to robić.
Tak.
Powiedziałam o tym innym.
Moim przyjaciołom.
Dziwili się, że chcę przyjść na bal w przebraniu.
- Pomyślałam… - „Czy mogę to zrobić?”
„Mogę tak iść na bal maturalny? Tak, mogę”.
Poszłam sama.
Zastępca dyrektora spytał: „Kto to? Nie znam tej uczennicy”.
A pani Lynn: „To Reggie.
Nie wiedziałeś, że się przebierze? Wejdź, Reggie.
Jeśli ktoś ci coś powie, daj mi znać”.
- Ojej. - Nie spodziewałam się tego.
To dodało mi otuchy.
Czy to nie ciekawe?
Boimy się o swoje dziecko,
- jeśli jest inne. - Tak.
Ale kiedy jest inne i nie wolno mu
- być tym, kim powinno być… - Tak.
- To prawie gorsze. - …to nawet gorsze.
Nagle zdajemy sobie sprawę,
że najwspanialszym darem, jakiego możemy sobie dla niego życzyć,
to żeby było tym, kim powinno być.
- I tak stało się w twoim przypadku. - Oczywiście.
Tak. Drag pozwolił mi znaleźć mój głos.
Pozwolił mi poczuć się pewnie, kiedy jestem poza nim.
Myślę, że nie przeżyłabym bez Symone.
Bez siebie. Mogę tak powiedzieć.
Bez siebie. Drag dosłownie uratował mi życie.
Dobra, diwy. Zaczynamy bal.
Już czas?
Będzie dziś pracować.
Duma Arkansas, Symone!
NOWY JORK
Co za cudowna podróż.
Zwłaszcza o tej porze roku było tam pięknie.
Poczułam silną nostalgię. Wspaniale było wrócić.
- To wyjątkowe miejsce dla naszej rodziny. - Tak.
Dziękuję, że mnie woziłaś.
Dziękuję, że mi na tyle zaufałaś.
Choć tobie nigdy bym nie pozwoliła siebie wozić.
- Tak. - Było super.
I bardzo poruszyły mnie
opowieści tych wspaniałych kobiet.
Każda nasza rozmówczyni opuściła jakąś przestrzeń.
Może fizyczną, może psychologiczną.
Wykonała skok od czegoś wygodnego i znajomego
do nieznanego i tak naprawdę niebezpiecznego.
Wszystkie one zaryzykowały.
- Nie tylko dla siebie. - Tak.
Także dla swoich dzieci
i społeczności w sposób, który niewątpliwie jest nie do zdarcia
i stanowi inspirację.
Napisy: Marzena Falkowska