Mẹ mong được quay lại Arkansas quá.
Mẹ vừa có vài cuốn sách.
101 Món Phải Ăn Ở Arkansas Trước Khi Ta Chết.
- Nhà hàng đầu tiên được nhắc đến... - Mẹ nói đi.
...là AQ Chicken House.
Ôi trời ơi, mẹ...
Mẹ đã ăn rất nhiều gà ở AQ Chicken House.
Gà rán tẩm bột
gia vị, tiêu chanh.
Không tin nổi.
Chúng ta sẽ cố gắng tìm món đó cho mẹ.
Con rất thích sống ở đó hồi nhỏ.
Con có nhiều kỷ niệm tuyệt vời lớn lên ở Little Rock.
Khi mẹ bắt đầu hẹn hò bố con,
ông ấy nói rõ ngay từ đầu. "Anh sẽ về quê ở Arkansas".
Mẹ nghĩ, "Được, em phải xem Arkansas thế nào đã".
Đó là khi mẹ quyết định nhắm mắt làm liều làm theo trái tim mình.
Mẹ coi Arkansas là bước ngoặt thật sự trong đời mẹ.
Đó là nơi con ra đời.
Mà, đương nhiên, đó là điều quan trọng nhất
xảy đến với mẹ khi mẹ sống ở đó.
Và mẹ vẫn nghĩ,
nơi chốn và không gian mà ta ở nhào nặn, thử thách ta như thế nào?
Trở lại Arkansas giúp chúng ta suy nghĩ thấu đáo
vài vấn đề về ý nghĩa thực sự của tính can trường?
Làm sao để ta ra những lựa chọn khó khăn?
Làm sao để ta nhắm mắt làm liều,
dù đôi khi, ta không biết kết quả sẽ ra sao?
Trở về là điều mà mẹ rất mong chờ.
Con cũng vậy.
Không biết mẹ nhét thêm được bao nhiêu đồ vào đó nữa không.
Con sẽ bất ngờ đấy. Nó rất giãn nở.
Ồ, phải, mẹ còn rất nhiều chỗ.
- Con có cần ngồi lên vali của mẹ không? - Không, mẹ không cần... Nó rất...
- Con biết, mẹ rất... - Đáng tin cậy!
- ...mẹ rất chung thủy với cái vali đó. - Đúng vậy.
- Được rồi. - Ôi trời. Được rồi.
Được! Xong rồi! Lên đường tới Arkansas thôi.
Lên đường nào.
Tôi không ngờ phản ứng đó. Tôi nghĩ, "Đi nào".
Tôi có bằng thạc sĩ về người da trắng.
Tôi chỉ muốn người da trắng có bằng tú tài về người da đen. Thế thôi.
CAN TRƯỜNG NHỮNG NGƯỜI PHỤ NỮ NHẢY VỌT
Điểm đến tiếp theo, Little Rock.
- Đi thôi. - Đây không phải cần số chứ?
Không, đấy là micro.
"Cần bảo dưỡng. Hãy gặp đại lý xe".
Sẽ vui lắm đây.
Mẹ rất mong chờ quay lại Fayetteville.
Đó là nơi mẹ chuyển đến đầu tiên
khi mẹ tới Arkansas.
Mẹ rất thích dạy ở trường luật.
Chúng ta sẽ đi qua xem ngôi nhà mà bố mẹ cưới nhau.
Ngôi nhà này giờ đây là bảo tàng
mà tôi phải thú nhận là khiến tôi thấy mình thật già.
Không thể có ai phù hợp để đưa chúng tôi đi tham quan hơn là Ann Henry,
một trong những người bạn đầu tiên của tôi
khi tôi chuyển tới Fayetteville, Arkansas.
NHÀ CLINTON BẢO TÀNG
Ann!
NHÀ GIÁO DỤC VÀ NHÀ HOẠT ĐỘNG XÃ HỘI
Chào mừng tới nhà bà! Và Chelsea.
Chào Ann.
- Đây là nơi câu chuyện bắt đầu. - Cháu biết. Cháu chưa từng tới đây.
- Vậy cháu sẽ rất thích. - Cháu chưa từng tới đây.
- Ôi trời, kia là váy cưới của mẹ à? - Không! Con bé chưa từng tới đây.
Không, con bước vào thì mới biết là nó ở đây.
Mẹ mua nó ở Dillard's, với giá 53 đô la.
Vì mẹ bà bảo bà phải mua váy cưới.
Phải, và bà đi cùng tôi tới tiệm Dillard's vào tối thứ Sáu
- trước khi tôi làm lễ cưới. - Khác cô một chút, Chelsea.
Vâng, thì...
- Bố mẹ làm lễ cưới ở ngay đây. - Ngay đây.
Đây là phòng ăn của bố mẹ.
PHÁI MỘT ĐỘI NGŨ MỚI
- Clinton chạy đua vào Quốc hội. - Đây là năm 74.
CLINTON VÌ ARKANSAS
Con nhớ ngôi sao này.
Khoan, cái cà vạt đó là gì ạ?
Là kiểu cà vạt mà đàn ông hồi đó đeo.
Là cà vạt của bố ạ?
Có thể lắm. Buồn cười quá nhỉ?
- Được rồi, giờ là phòng bếp. - Phải.
- Phòng bếp có giống như cũ không mẹ? - Rất giống như cũ.
- Màu cam cháy. - Tìm...
- Mẹ thích màu đó. Mẹ thấy nó vui mắt. - Chắc chắn tuyệt vời rồi.
Sao lại có Swanson ở khắp...
- Vì tủ lạnh quan trọng mà. - Họ làm chúng ở đây. Ở Fayetteville.
Cháu nhớ hồi bé cháu ăn bánh gà mặn Swanson.
Cháu chỉ không hiểu...
Tầm quan trọng của nó vì nó ở ngay cạnh bố mẹ cháu.
- Vì họ không hay nấu ăn. - Được. Nhưng vì thế mà cháu hỏi.
Bố mẹ ăn nhiều bánh gà mặn.
Bà có gì vậy? Vài bức ảnh à?
Ảnh đẹp không cơ chứ?
- Con chưa từng thấy ảnh đó. - Cặp kính đó.
- Trông mẹ như thập niên 70. - Bà ấy lúc nào cũng...
Ôi trời ơi.
- Tôi muốn kể với cháu, năm 1974... - Vâng.
Chúng tôi đã nghe kể về bà ấy.
Bố của cháu đã kể rất nhiều về người phụ nữ mà ông ấy yêu,
và bà ấy có thể làm bất cứ việc gì, và ông ấy rất muốn cưới bà ấy,
nhưng ông ấy không biết bà ấy có muốn lấy mình không.
Chúng tôi đều muốn gặp bà ấy.
Trường luật tổ chức một buổi chiêu đãi,
vì tôi là luật sư, nên tôi được đi.
Tôi đến nơi, và bà ấy ở đó với kiểu tóc tiểu đồng và mặc bộ vest.
Chúng tôi bắt tay nhau, và kể từ đó là bạn bè.
- Đúng rồi. - Ngay lập tức tôi...
- Gần 50 năm sau. - Đúng vậy. Thật tuyệt vời.
Ann đã tốt bụng chủ trì tiệc cưới.
Tôi đã trượt một bài thi.
- Tôi không kiếm được nhiếp ảnh gia. - Ôi trời.
Hôm nay, nếu không có ảnh,
thì coi như không có đám cưới.
- Nhưng hồi đó ta không nghĩ gì nhiều. - Đúng vậy.
Nếu bà ấy không nghĩ đến váy cưới,
đương nhiên bà ấy không nghĩ tới nhiếp ảnh gia.
- Thời trang chưa bao giờ là ưu tiên, nhỉ? - Chưa!
Đương nhiên không phải là thế mạnh của tôi. Rõ ràng là thế.
Khi tôi chuyển tới Fayetteville, đó là một mạo hiểm lớn.
Nhiều người nghĩ tôi bị điên.
Đến từ một thành phố lớn như Chicago,
- cứ như trong phim Green Acres. - Smallville.
Nó nhỏ thôi, nhưng rất hiếu khách,
người dân thì rất thú vị, chúng tôi đã rất vui.
Đi đâu tôi cũng nói tôi rất thích sống ở Fayetteville.
- Thì... - Phải.
- Đây là nơi tôi lấy chồng. - Đúng vậy.
- Và phần còn lại là lịch sử. - Như tôi kể với Chelsea...
Nơi này đã làm nên con người tôi.
Tôi đã tìm được ngôi nhà tuyệt vời ở đây.
Và tôi không phải người duy nhất.
Chúng tôi đang tới cuộc gặp mặt với Canopy,
một trong những tổ chức giúp tái định cư cho người tị nạn ở Arkansas.
Hiện tại, Canopy đang trong chiến dịch toàn quốc
tái định cư cho hơn 75.000 người Afghanistan phải rời bỏ quê hương
khi Taliban quay lại nắm quyền vào mùa hè 2021.
TẤT CẢ ĐƯỢC CHÀO ĐÓN
- Chào cô. Cô khỏe chứ? Rất... - Chào mừng bà. Tôi là Joanna.
- Chào Chelsea. Rất vui được gặp cô. - Cảm ơn cô. Xin lỗi tay tôi lạnh quá.
Không, Canopy muốn dành cho các vị sự chào đón nồng ấm
- ở Fayetteville. - Tôi xúc động quá.
GIÁM ĐỐC ĐIỀU HÀNH, CANOPY TÂY BẮC ARKANSAS
- Gia đình tiếp theo sẽ đến vào thứ Tư. - Cô đùa à.
Chúng tôi xúc tiến ngay để chuẩn bị mọi thứ
vì chúng tôi muốn chuẩn bị một ngôi nhà ấm áp để chào đón họ.
Trong tháng qua, chúng tôi đã chào đón,
56 người trong 13 hộ gia đình...
- Quá tuyệt vời. - ...thật khó tin.
Thế bao nhiêu người sẽ sống ở đây?
Sẽ là một gia đình năm người.
Khoảng thời gian vừa rồi là kiệt sức với tất cả những gia đình đã vượt qua.
Nhưng chúng tôi đã có thể đưa họ tới một nơi an toàn, yên tĩnh.
- Bà có muốn giúp chúng tôi lắp giường? - Tôi rất muốn.
Đây là niềm vui khi ở Canopy
vì mọi người quyên góp đồ cho chúng tôi.
Nên chúng tôi có một túi ốc vít,
- và cái đi văng... - Một túi ốc vít?
Thường thì chúng tôi đứng tìm cách lắp.
Được rồi.
Chels, cô giữ cái đó.
- Nó lắp với... - Đây.
- Đây, mẹ. - Đây. Phải.
Cái này cũng là đồ quyên góp?
- Vâng. Thỉnh thoảng... - Chúng ta có đủ ốc vít không?
- Dưới này có vài ốc vít ngắn. - À. Sẽ thú vị lắm đây.
- Mẹ, ở đây cần cái ngắn hơn. - Được rồi.
- Được. Cắm vào thế này. - Phải.
Các cô có biết tôi đã lắp bao nhiêu cái cũi không?
- Phải. - Đúng rồi.
Tôi không muốn ai lên giường để rồi nó bị sập.
Họ thường thích nhảy vào giường khi mới thấy nó.
- Nên ta phải lắp thật chắc chắn. - Ôi, không! Thật đáng sợ.
Được rồi, xem nó có...
Cả làng góp sức.
Đúng vậy. Đúng thế.
Thêm một cái nữa ở đây.
- Được rồi. - Tuyệt lắm.
- Có vẻ khá chắc chắn. - Vâng. Tôi nghĩ là tốt rồi.
Chắc ta làm xong rồi.
- Vừa rồi! Tốt. - Phải.
Tuyệt lắm.
- Có lẽ ta phải tiếp tục làm việc. - Vâng!
- Vâng, chúng ta còn nhiều việc. - Được rồi!
- Giấy vệ sinh. - Cảm ơn.
Cái này bị rơi xuống. Chúng ta sẽ lắp nó lên chứ?
Rèm tắm bị rơi xuống.
- Phải. - Phải, tôi không biết.
- Mấy thứ này thật sự... - Ôi, không.
Không, nhưng, mẹ... mẹ, chúng ta cần... Chúng ta cần...
Không có chỗ để gắn nó vào.
- Chắc là cần khoen bán nguyệt. - Phải.
Sẽ rất dễ bị rơi xuống, nhưng ít ra trông cũng đẹp.
Treo lên rồi.
ĐOÁN XEM CON YÊU BỐ CHỪNG NÀO
- Cuốn sách yêu thích. - Ta rất hào hứng. Sẵn sàng.
Một khi ta sửa được rèm tắm.
Một khi sửa được rèm tắm, đúng vậy.
Chúng ta sắp xong rồi.
Thú vị quá, các bạn. Tôi rất thích.
RẤT VUI VÌ BẠN ĐẾN ĐÂY.
Tôi không thể hình dung được cần can đảm thế nào để rời bỏ nhà mình.
Bỏ lại mọi thứ ta đã biết.
Chúng tôi sẽ có cơ hội đến thăm một gia đình từ Kabul
mới tới Arkansas chỉ vài tuần trước.
Mẹ, mẹ đã dành nhiều tháng trời cố gắng giúp sơ tán người Afghanistan,
nhất là phụ nữ Afghanistan và gia đình họ.
Kiểu như mẹ quay lại điểm xuất phát khi gặp gỡ gia đình
mà Canopy đang giúp tái định cư.
Tôi rất biết ơn vì có cơ hội
chào đón các cô tới Arkansas và nước Mỹ.
- Cảm ơn bà rất nhiều. - Ồ, vâng. Chúng tôi...
Các cô đã ở đây bao lâu rồi?
Chúng tôi ở đây khoảng ba tuần rồi.
Ba tuần.
Khi chúng tôi mới đến Arkansas,
nhà nào cũng có bí ngô ở cửa.
Mẹ tôi cứ hỏi,
"Tại sao họ lại để bí ngô ở đó, Basira?"
Một ngày,
có lũ trẻ mặc các trang phục hoa trang khác nhau.
Đó là lúc chúng tôi nhận ra nó thuộc về văn hóa và truyền thống.
Nên có lẽ sang năm.
Sang năm. Tôi chắc chắn con trai cô sẽ muốn mặc một bộ trang phục hóa trang.
Vâng.
Các cô là minh chứng cho lòng can đảm tuyệt vời
mà rất nhiều người Afghanistan đã phải thể hiện.
NGÀY 15/8/2021
Hôm nay các lực lượng Taliban tiến vào trung tâm của Kabul, thủ đô Afghanistan.
Đỉnh điểm của cuộc tiến công nhanh chóng
và giành lại quyền kiểm soát gần hai thập kỷ
sau khi họ bị lật đổ quyền lực.
Tình hình ở Afghanistan
trong 20 năm vừa rồi không hoàn hảo,
nhưng người dân vui mừng vì
họ có các quyền cơ bản,
như phụ nữ được đi học, học đại học,
là một phần tích cực của xã hội.
Lúc đó, cô có đi học không?
Tôi đã tốt nghiệp Đại học Kabul
về luật.
Luật và khoa học chính trị.
Còn cô có đi học không?
Tôi đã học đại học.
Khi tôi học ở Kabul,
tôi đã luôn bảo tôi muốn là bác sĩ.
Cô không chỉ mất đi hiện tại, mà còn mất cả tương lai.
Cô mất đi điều mà cô nghĩ là có thể thực hiện được.
Thời kỳ thay đổi chế độ và Taliban tiến vào,
có thể nói là thảm họa
đã xảy ra với Afghanistan.
Chuyện xảy ra quá nhanh.
Cô đã phải ra một quyết định thay đổi cuộc đời trong vòng vài giờ.
Hàng nghìn người đổ xô tới các cổng sân bay,
và có người đã chết vì quá đông.
Vài thành viên gia đình không muốn tới sân bay.
Nhưng lúc 2:00 sáng
chúng tôi rời khỏi nhà.
Thứ duy nhất chúng tôi có thể mang theo là một cái ba lô.
KABUL NGÀY 24/8/2021
Sân bay Afghanistan có nhiều cổng.
Chúng tôi tới được cổng Abbey.
Hai ngày sau đó,
một vụ đánh bom tự sát đã xảy ra ở cổng đó.
Thật nguy hiểm và mạo hiểm,
nhưng chúng tôi đã qua cổng đó trót lọt.
- Các cô đều được đi cùng nhau? - Vâng.
Chúng tôi không muốn là người tị nạn đâu,
nhưng chúng tôi phải ra quyết định đó.
Còn con trai cô? Thằng bé thích nghi ở nơi mới thế nào?
Người mới, nhà mới?
Những ngày đầu thật khó khăn,
vì cảm giác không nhà
thật khó khăn kể cả với trẻ con.
Khi thằng bé hiểu nó đã có... nó đã có một ngôi nhà.
Nên nó trở nên quá đỗi vui mừng.
Thằng bé biết chúng tôi đã có một mái nhà,
một thành phố yên bình, và tôi được chơi an toàn.
Giờ đây thằng bé đang làm quen với bạn mới.
Đó là câu hỏi tiếp theo của tôi. Thằng bé đã có bạn mới chưa?
Có, thằng bé đang kết bạn mới
với vài người hàng xóm và các gia đình đồng bảo trợ của tôi.
Giờ đây, thằng bé đã chấp nhận Arkansas.
Chúng tôi chúc các cô điều tốt đẹp nhất.
Chúng tôi hy vọng các cô có Lễ Tạ Ơn đầu tiên thật vui vẻ ở đây.
Vâng, cảm ơn các vị.
Chúc Lễ Tạ Ơn vui vẻ.
Cảm ơn mẹ.
Để tôi làm.
Ồ, không. Để tôi. Cô đã phục vụ chúng tôi. Cảm ơn.
- Bà Ngoại trưởng? - Vâng?
Ngày đầu tiên bà đến một ngôi nhà Afghanistan,
bà không được rửa chén.
Ngày thứ hai, bà mới được rửa.
Chúng tôi rửa chén ở...
Vâng, ngày đầu tiên bà không được.
Tôi nghĩ về thăm lại những phần của quá khứ là điều quan trọng.
Và còn nơi nào hay để hồi tưởng tất cả những điều đó hơn là Little Rock?
CHÀO MỪNG TỚI LITTLE ROCK
Quán Rally's kìa. Con nhớ món khoai chiên xoắn ốc ở đó.
Món đó rất ngon. Không biết họ còn làm nó như cũ không.
Ôi trời ơi. Con nhớ hồi tới sân chơi
gần Sân vận động Tưởng niệm Chiến tranh. Nó có...
- Và sở thú. - Con rất thích sở thú.
Con rất thích sở thú. Họ lấy tên con đặt cho con tinh tinh.
Đâu có.
Không phải con tinh tinh. Mà là con đười ươi.
- Ồ, là con đười ươi hả? - Sinh năm 1975.
Con nghĩ mẹ lấy tên con đười ươi đặt cho con.
- Mẹ sẽ không làm thế. - Nó có vẻ khá đáng yêu.
Khi chúng ta về đây vào năm 96 để dự Ngày Bầu cử.
Con đang ở trung tâm thương mại với vài người bạn,
con muốn xỏ lỗ tai.
Lúc đó con 16 tuổi, con gọi cho mẹ
và mẹ bảo mẹ không muốn con xỏ lỗ tai vào lúc cao hứng.
Con đã không thể tin mẹ lại không cho phép con,
vì con bảo, "16 là qua tuổi 12 bốn năm rồi",
mẹ đã bảo con có thể xỏ lỗ tai năm 12 tuổi.
Trước hết, mẹ không nhớ mẹ nói 12 tuổi.
- Có lẽ mẹ nói 20 hay 30. Mẹ không nói 12. - Không, nhất định không phải.
- Không, mẹ xin lỗi, mẹ không nói thế. - Còn con thì bảo... Mẹ có nói.
Và... Nhưng khi con còn bé.
Con đã bảo Charlotte con sẽ xỏ lỗ tai cùng con bé.
Ôi trời. Khi nào nó 16 tuổi và gọi con từ trung tâm thương mại thì hãy nói với mẹ.
Con bảo con bé có thể xỏ lỗ tai khi con bé 12 tuổi.
Được rồi. Cháu gái tội nghiệp của mẹ.
- Được rồi. - Chúng ta sẽ ổn thôi.
Đây là trường trung học Central mà lẽ ra con đã đi học,
- nếu chúng ta ở lại Little Rock. - Vâng.
Tòa nhà thật nguy nga
và rõ ràng là lịch sử khiến nó
- còn quan trọng và đặc biệt hơn. - Quan trọng hơn.
TRƯỜNG TRUNG HỌC CENTRAL LITTLE ROCK
Từ đây nhìn ra trường trung học Central,
mẹ nhớ lại án lệ Brown kiện Hội đồng Giáo dục
ra phán quyết các trường công của Mỹ phải được hợp nhất.
Rằng các trường mà trẻ da đen đi học...
TÒA ÁN TỐI CAO CẤM PHÂN TÁCH Ở TRƯỜNG CÔNG
...còn lâu mới sánh bằng,
chứ đừng nói là bình đẳng, với các trường mà trẻ da trắng đi học.
NĂM 1957, TRƯỜNG TRUNG HỌC CENTRAL LITTLE ROCK
CHỈ CÓ TOÀN HỌC SINH DA TRẮNG
Năm 1957, Hội đồng trường Little Rock cho biết,
"Chúng tôi sẽ hợp nhất các trường".
Và chín chàng trai, cô gái can đảm
là những học sinh da đen đầu tiên đi học ở trường trung học tuyệt vời này.
Rõ ràng là trường nào cũng nên làm điều tương tự,
nhưng nhiều vùng của Mỹ lại không làm gì cả.
Cũng khó để nghĩ rằng chín học sinh
hòa nhập với gần 2.000 học sinh
không thật sự giống hòa nhập.
Và áp lực mà chín học sinh đó cảm thấy.
Hồi mẹ còn nhỏ ở Chicago,
mẹ có nhận thức được về chuyện đang xảy ra
- ở Little Rock này? - Có chứ.
Mẹ sống ở một khu toàn người da trắng ở ngoại ô Chicago
và đi học ở các trường công lớn.
Tối nào ông ngoại cũng xem bản tin,
và bỗng nhiên hình ảnh trên màn hình ghim vào trí nhớ của mẹ
là các học sinh da đen can đảm, Nhóm Chín Little Rock.
Đi qua đám đông đang la hét, phỉ nhổ họ.
- Họ thật thù hằn. - Phỉ nhổ họ.
Bọn trẻ đó lớn hơn mẹ năm, sáu, bảy tuổi.
Càng khiến mẹ ý thức hơn về những gì đang diễn ra
bên ngoài cộng đồng của mình.
Sự vĩ đại không phải lúc nào cũng là một đường thẳng.
Mẹ đã thấy những gì xảy ra ở đây vào năm 1957.
Nó không làm mẹ ghét đất nước này.
Nó làm mẹ ngưỡng mộ những người trẻ tuổi đang cố gắng
khiến đất nước chúng ta xứng danh với những lý tưởng cao cả nhất của nó.
Con thật vinh dự
vì chúng ta sẽ được trò chuyện với Carlotta và Minnijean,
hai thành viên ở nhóm Chín Little Rock, về những trải nghiệm cá nhân của họ.
- Ôi trời ơi! Carla. - Chào bà.
- Rất vui được gặp bà. - Rất vui được gặp lại bạn tôi.
Tôi cũng rất vui được gặp bà.
- Ôi trời. Hay quá. - Thế nào?
Phải, thật tuyệt vời.
Chúng ta đã nói rất nhiều về ý nghĩa của tính can trường.
NHÓM CHÍN LITTLE ROCK
Trong trường hợp của bà, biết bà xứng đáng với nền giáo dục đẳng cấp thế giới...
NHÓM CHÍN LITTLE ROCK
...và tin rằng bà đã can đảm đấu tranh để được đi học ở trường Central.
Lúc đó tôi nghĩ đến việc lớn lên ở miền Nam theo luật Jim Crow.
Tôi được dạy rằng mình xinh đẹp.
Tôi được dạy rằng mình thông minh...
- Mà điều đó là đúng. - ...và tài năng.
Tôi là Minnijean Brown.
Tôi biết ơn nhiều người
đã ủng hộ chúng tôi và đã cùng chúng tôi đấu tranh miệt mài.
Gia đình chúng tôi không muốn chúng tôi bị đối xử tồi tệ.
Và chúng tôi thà đi bộ chứ không đi xe buýt.
Để bà không bị đẩy xuống cuối xe buýt
- để tránh điều đó? Phải. - Chúng tôi đi bộ nhiều.
Phản kháng trở thành hành động bình thường.
- Đúng vậy. - Để chúng tôi giữ an toàn.
Mẹ tôi bảo, "Mọi việc sẽ thay đổi.
Con cần chuẩn bị bước qua cánh cửa,
dù nó mở toang hay chỉ là một khe cửa hẹp.
Làm được điều đó là nhận được nền giáo dục tốt nhất có thể".
Tôi có nghe nói về giáo dục từ khi còn rất nhỏ.
Tôi đang học tiết lịch sử ở Central.
Thì bắt gặp cụm từ "chế độ nô lệ", một đoạn văn
trong sách lịch sử viết rằng,
"Chế độ nô lệ tốt cho người da đen".
Và cô bé ngốc nghếch này rụt rè giơ tay phát biểu,
"Đây không phải điều em được học về chế độ nô lệ".
Đó là định mệnh không tránh khỏi của tôi. Tôi trở thành kẻ gây rối.
Tôi đã không biết nhiều về...
Bà không biết lẽ ra mình không được nói sự thật.
Phải. Đúng vậy.
Nhưng khi Hội đồng trường Little Rock ra quyết định đó,
thế nào mà các bà
lại trở thành hai trong nhóm chín người?
Tôi đã luôn muốn làm bác sĩ vì Bà Curie.
Lý do hay quá.
Vâng. Tôi biết trong phòng thí nghiệm có hai đứa trẻ,
giải phẫu một con ếch.
Trong khi ở Dunbar,
mười đến 12 đứa trẻ đứng quanh con ếch tội nghiệp, cố giải phẫu nó.
Nên quan trọng là khả năng tiếp cận... cơ hội.
Ngày 1/8, tôi nghĩ tôi nhận được thẻ đăng ký.
Và tôi sẽ không bao giờ quên vẻ mặt của bố tôi lúc đó.
Mắt ông mở to.
Ông bảo, "Vậy là con định đi học trường Central?"
Tôi đáp, "Vâng".
Ông đã phục vụ trong Thế Chiến II.
Ông bảo, "Không ai phân biệt tiền của bố cả.
Khi nộp thuế thì không có tiền da trắng và tiền da đen.
Bố đang giúp đóng thuế cho trường trung học Central Little Rock".
Bố mẹ tôi thấy tự hào.
Ngày đầu tiên, tôi bước lên gặp những người khác.
Tôi đã thấy đám đông đằng đó,
nhưng tôi không sợ chút nào.
- Bà có sợ không? - Không.
- Tôi không sợ gì cả, nên... - Chúng tôi chưa từng bị ghét.
- Chúng ta sợ gì chứ? - Phải, sợ gì.
Chúng tôi bắt đầu đi,
bỗng xuất hiện sỹ quan chỉ huy nói rằng,
"Cho mấy đứa trẻ này quay về nhà đi".
Tối hôm trước, thống đốc nói ông đã kêu gọi
Vệ Binh Quốc Gia Arkansas bảo vệ các công dân Little Rock.
Tôi đang cố gắng hiểu được tình hình.
Vệ binh có mặt, là để bảo vệ các công dân.
Kiểm soát đám đông đằng kia. Đó là suy nghĩ của cô gái 14 tuổi.
Thế mà cuối cùng chúng tôi lại bị cho quay lại ra về.
Ngày đầu tiên thứ hai là 23/9.
Sáng hôm đó, chúng tôi phải vào trường qua cửa phụ.
Còn phòng học thì ở phía sau,
nên tôi không biết có chuyện gì ở phía trước.
Đám đông cứ lớn dần.
Tôi đang học tiết hình học, thì cảnh sát tới cửa.
vội vàng đưa chúng tôi vào hai xe cảnh sát.
Họ bảo, "Trùm chăn lên đầu và đừng nhìn lên".
Tôi nghe thấy anh ta nói,
"Nhấn ga đi và đừng dừng lại vì bất cứ điều gì".
Ngay cả đến bây giờ, tôi vẫn cảm nhận được sự gấp gáp đó.
Khi tôi về nhà, điện thoại đã reo liên hồi.
Mọi người bảo mẹ tôi tới đó
đón Carlotta khỏi ngôi trường đó.
Mẹ tôi giờ đã 96 tuổi,
và mái tóc bạc trên đầu bà hôm nay bắt đầu từ ngày 23/9/1957.
Đó là ngày đáng sợ nhất của tôi.
Đó là khi Tổng thống Eisenhower nói,
"Chuyện gì đang xảy ra ở Little Rock vậy?"
Ông ấy biết ông ấy phải làm điều gì đó, và chú tôi gọi cho tôi bảo rằng,
"Cháu biết hôm nay ai sẽ đến Little Rock vì cháu và các bạn cháu không?"
Sư đoàn Không quân 101, Đại Bàng Thét Gào tinh nhuệ nhất đất nước,
những người đã làm nên tên tuổi của mình trong Thế Chiến II.
Nói cho các vị nghe này, để thấy họ...
Tổng thống đã lệnh cho lính Mỹ tiến vào Little Rock.
Họ hộ tống những đứa trẻ da đen tới trường và về nhà,
bảo vệ chúng hoàn toàn khỏi đám đông đầy hăm dọa.
- Lẽ ra chúng tôi phải rúm ró... - Phải.
- ...trong tủ của mình. - Phải.
Đó là mục đích của đám đông này
và lòng thù hận, tất cả là để... Chúng tôi nói rằng,
- "Ồ, chúng tôi sẽ không quay lại". - Không.
Nhưng vì chúng tôi đã quay lại...
ông ấy phải hành động.
Các bà phải rất tin vào bản thân mình,
các bà phải thật dũng cảm.
Các bà phải sẵn lòng bảo vệ chính mình.
- Phải. - Và đã trả một cái giá cho nó.
Trước tiên, tôi gặp rắc rối vì hỏi
câu hỏi về chế độ nô lệ.
Tai tiếng đó luôn bám theo tôi.
Hàng ngày, một nhóm bé gái đi theo,
giẫm lên gót chân, khạc nhổ, chê bai, "Đồ xấu xí. Đồ thối tha. Đồ da..."
Chuyện thường tình.
Khi tôi vào phòng học,
tôi bị cái gì đó đập vào đầu.
Tôi nhặt lên, và đó là cái túi
- có sáu cái khóa số. - Oa.
Tôi nhặt lên,
ném lên sàn và bảo, "Để tôi yên, đồ rác rưởi da trắng".
Giáo viên chủ nhiệm nghe thấy.
Sau đó họ bảo, "Em phải đi". Đó là lý do tôi bị đuổi học.
Việc khạc nhổ, đẩy xuống cầu thang cứ tiếp tục,
nhưng tôi biết tôi giỏi như những người khác.
Điều đó thật sự giúp tôi vượt qua tất cả.
Các bạn đã vượt qua sự hỗn loạn đó để lọt vào bảng danh dự.
Phải.
Vì tôi muốn giới trẻ hiểu rằng ta phải mặc kệ những kẻ điên rồ.
- Đúng vậy. Phải. - Vì họ làm ta mất tập trung.
- Họ muốn hủy hoại ta. - Họ muốn bà mất tập trung.
- Họ muốn hủy hoại ta. - Đúng vậy.
- Nên hãy cứ vượt qua. - Phải.
Rất nhiều chuyện xảy ra ở hành lang này.
Chúng tôi luôn mang sách vở,
và lý do chúng tôi mang sách vở là vì nếu chúng tôi để ở tủ,
thì tủ sẽ bị phá khóa.
Và đừng có làm rơi sách vở.
Vì nếu ta làm rơi sách vở,
- cúi xuống nhặt lên... - Đầu bị lộ.
- ...ta bị đá đít. - Phải.
Mẹ tôi sẽ bảo, "Con có thể ở nhà".
Tôi bảo, "Không, con phải đến xem hôm nay họ sẽ làm gì con, đúng không?"
Bà có nghĩ bà vẫn đi dọc hành lang trong lòng lo lắng?
- Cảm thấy an toàn? - Ồ, tôi lo lắng chứ. Rất lo. Tôi...
- Vì những gì xảy ra ở hành lang. - Phải.
Và tôi lo lắng không biết ai sẽ tiến về phía tôi nữa.
Và để tôi nói nhé,
nhiều người lớn lên ở miền Nam theo luật Jim Crow
- đều hiểu rõ tình hình đó. - Phải.
Chúng tôi hiểu tất cả về người da trắng.
- Nhưng... Ngược lại thì không đúng. - Đúng vậy.
- Tôi có bằng thạc sĩ về người da trắng. - Được rồi.
Tôi chỉ muốn người da trắng có bằng tú tài về người da đen.
Thế thôi.
Tôi bảo giới trẻ, "Trẻ em có thể khiến tổng thống hành động".
Ta thật sự có tiếng nói.
Ta có thể ép người có quyền làm những điều
- mà họ có thể muốn hoặc không muốn làm. - Không muốn.
Người bình thường có thể làm những điều phi thường.
Những điều hết sức phi thường.
Đây là nhà thờ của chúng ta,
- Giáo hội Giám lý Liên hiệp Thứ Nhất. - Phải.
- Chúng ta đã nhiều lần tới đó. Cũng... - Chủ nhật hàng tuần.
Và con nhớ thật xấu hổ có lẽ là vào Ngày của Mẹ,
đó là lúc trẻ em phát biểu...
- Trẻ em phát biểu, phải. - Và...
Họ hỏi bọn con muốn tặng mẹ cái gì nhân Ngày của Mẹ,
và con nói con muốn tặng mẹ bảo hiểm nhân thọ.
Con cứ nghĩ như thế nghĩa là mẹ sẽ trường sinh bất lão.
Mọi người...
Mọi người ở giáo đoàn bảo,
"Con bé muốn tặng mẹ bảo hiểm nhân thọ?"
Và con nhớ con đã rất xấu hổ.
Mẹ đã rất cảm động. Mẹ rất thích điều đó.
Điều này đúng là gợi lại nhiều kỷ niệm thân thương quá nhỉ?
Ôi trời ơi, rất nhiều kỷ niệm thân thương.
Con yêu thời thơ ấu của mình ở đây,
nhưng lớn lên ở Arkansas không phải lúc nào cũng dễ dàng với Symone,
người mà có lẽ mẹ không biết trước khi chúng ta chuẩn bị
quay lại Little Rock,
nhưng con biết vì con đã xem Cuộc Chiến Giày Cao Gót.
Tên tôi là Symone
"CUỘC CHIẾN GIÀY CAO GÓT" MÙA 13
Tôi ở đây để lên ngôi Trang điểm đậm và tôi trưởng thành
Trước khi Symone là Symone,
cô ấy từng là Reggie Gavin, sinh ra và lớn lên ở Conway, Arkansas,
khá gần Little Rock,
và cô thật sự không cảm thấy là chính mình cho tới khi giả gái.
Siêu sao giả gái tiếp theo của Mỹ là...
Tôi đã rất phấn khích khi cô ấy thắng mùa 13 của Cuộc Chiến Giày Cao Gót.
Symone!
Tôi lúc nào cũng ủng hộ người Arkansas mù quáng.
Hiện tại, Symone sống ở Los Angeles,
nhưng cô ấy đang ở Little Rock nghỉ cuối tuần.
Và tối nay, cô ấy sẽ mở tiệc với những người bạn Arkansas.
Và họ đã đưa chúng tôi vào danh sách khách mời.
Cô ấy kia rồi.
Tôi lớn lên ở Conway, một trong những thị trấn nhỏ ở đây...
NỮ HOÀNG GIẢ GÁI
và việc can trường nhất tôi từng làm trong đời là giả gái đi vũ hội cấp ba.
Hồi bé, tôi đã không cảm thấy bình thường hay an toàn khi là chính mình,
nhưng tôi biết nếu có thể bước vào đây với đầu ngẩng cao, tôi có thể làm bất cứ gì.
Thực ra đó là lần đầu tiên tôi giả gái ở chốn công cộng.
Người Arkansas can trường nhất có tiếng trong giới giả gái.
Sau khi chuyển tới Little Rock để học đại học,
tôi biết mình muốn theo đuổi lĩnh vực giả gái.
Đó là khi tôi gặp gia đình tôi, House of Avalon.
House of Avalon là tập thể các nghệ sĩ đồng tính muốn vui vẻ,
và biến thế giới thành nơi tốt đẹp hơn cho mọi người,
dù là qua nghệ thuật, nhiếp ảnh, giả gái, video...
Đủ mọi hình thức nghệ thuật.
Tôi để lộ chân, và một bờ vai đẹp.
- Cái chân cẳng gà và bờ vai đẹp. - Và vai đẹp.
House of Avalon thật sự đã cho tôi cơ hội mà tôi cần
để trở thành người mà tôi muốn trở thành và khám phá lĩnh vực giả gái và Symone.
TỐI NAY, HOUSE OF AVALON SẼ CHỦ TRÌ
BỮA TIỆC MANG CHỦ ĐỀ VŨ HỘI CHO BẠN BÈ THÂN THIẾT VÀ GIA ĐÌNH
- Đây là vũ hội đầu tiên của tôi. - Cái gì?
- Xem kìa! - Dễ thương ghê!
Cô sẽ được say túy lúy và dính bầu.
VŨ HỘI AVALON
Chào mừng mọi người tới Vũ hội Avalon.
Tuyệt vời!
Xin chào!
Ôi trời ơi.
Chào đón trọng thể quá. Tôi thích quá.
Tôi cần các bạn một tuần một lần.
Chúng tôi luôn sẵn sàng mở tiệc.
Đây là sự kiện tuyệt vời để tham dự ở Tây Little Rock.
Có khác với vũ hội của bà không?
Từ lâu lắm rồi.
House of Avalon... Giống như cuốn The Mists of Avalon.
Từ lâu lắm rồi.
Mẹ nhớ vũ hội của con.
- Cô đi vũ hội ở đâu? - Trên thuyền.
Thế ư?
Váy của tôi không có kim sa, và tôi đã ước tôi có.
Thế này tuyệt vời hơn nhiều
so với trang phục tôi mặc tới vũ hội.
Tôi phải, không thanh lịch cho lắm,
- vắt chân. - Vắt qua đó?
Tôi cũng phải làm thế.
- Phải, vì chân con bé rất dài. - Đúng vậy.
MẸ CỦA SYMONE
Cô là đứa trẻ lớn lên ở Conway.
Mẹ, cảm giác của bà là gì?
Tôi đã rất bảo bọc nó. Tôi để ý canh chừng nó.
- Như diều hâu. - Cô có nhận thức được điều đó
khi cô còn bé không?
Ồ, có. Tôi biết tôi có thể và không thể thoát tội gì.
Tôi là kiểu bà mẹ sát sạt,
nó đồng tính, dị tính hay tím không quan trọng.
Không quan trọng.
Cô bao nhiêu tuổi khi bắt đầu bị bắt nạt?
Lớp một. Tôi sẽ không bao giờ quên.
Đó là một trong những ngày đầu đến trường, tôi thật sự phấn khởi.
Tôi lên xe buýt, ngồi ở ghế của mình như thường lệ.
Và một trong những "bạn" của tôi... tôi đang nói chuyện, làm điệu bộ.
Cậu ấy bảo, "Trời ạ, sao cậu đồng tính lòi ra vậy?"
- Học sinh lớp một bảo cô thế? - Học sinh lớp một.
Tôi còn không biết từ đó nghĩa là gì.
- Cô đã nghĩ đến tự tử, phải không? - Vâng.
- Khi cô lên chín? - Lên chín, vâng.
Điên rồ không cơ chứ? Nhưng...
Cô biết là thời buổi này bọn trẻ cứ tự tước đi mạng sống của chúng.
- Tự tử. - Ngay bây giờ.
Một ngày, mẹ về nhà, con bảo, "Con hết chịu nổi rồi".
Tôi bực nó quá, tôi nói,
"Con không bao giờ được cảm thấy như thế.
Vì nếu không ai ủng hộ con, thì đã có mẹ".
Chúa phù hộ bà.
Dù có thế nào.
Vậy khi nào thì cô phát hiện ra giả gái?
Có lẽ lúc đó tôi 16 tuổi,
tôi đang xem Cuộc Chiến Giày Cao Gót.
Và tôi nghĩ, "Ta có thể đội tóc giả, trang điểm và mặc trang phục,
ta có thể làm bất cứ điều gì mình muốn?
Tôi đã sẵn sàng. Tiến hành thôi".
Đó là điều khởi đầu mọi chuyện.
- Đúng vậy. - Vậy đó là vì
- thứ cô xem trên Cuộc Chiến Giày Cao Gót? - Phải. Đúng vậy.
Thật tuyệt làm sao
- vì cô được lên chương trình đó? - Vâng.
- Và cô chiến thắng. - Và... Và tôi chiến thắng.
- Thật khó tin. - Có vương miện này.
Cô không thấy nhưng tôi đang đội đấy.
Vậy là cô 16 tuổi, cô xem chương trình đó, và cô nghĩ, "Mình có thể làm được".
Phải. Tôi có thể giả gái.
Và tôi báo với mọi người là tôi sẽ làm thế,
như các bạn tôi.
Họ bảo, "Vậy cậu sẽ giả gái tới vũ hội?"
- Và tôi đáp... - Cô đáp, "Tôi làm thế được chứ?"
"Tôi có thể giả gái đi vũ hội?" Tôi bảo, "Tôi sẽ làm thế".
Tôi đến một mình.
Trợ lý hiệu trưởng bảo,
"Ai đây? Tôi chưa từng thấy học sinh này".
Thầy Lynn bảo, "Đó là Reggie.
Anh không biết cậu ấy giả gái đến đây à? Vào đi, Reggie.
Nếu có ai nói gì với em, cứ cho thầy biết nhé".
- Ôi trời. - Tôi không ngờ phản ứng đó,
tôi bảo, "Đi nào".
Thú vị không cơ chứ?
Vì bà lo sợ cho con mình,
- nếu con mình khác biệt. - Vâng.
Nhưng nếu con bà khác biệt mà không được phép
- trở thành đứa trẻ mà số phận tạo ra... - Phải.
- Quá đúng. Còn tồi tệ hơn. Tồi tệ hơn. - ...thì còn tồi tệ hơn.
Và bỗng nhiên, ta nhận ra,
"Món quà lớn nhất tôi có thể hy vọng con mình nhận được
là trở thành đứa trẻ mà số phận tạo ra".
- Đó là điều xảy ra ở hành trình của cô. - Đúng vậy.
Vâng. Giả gái giúp tôi tìm được tiếng nói của mình.
Nó giúp tôi tin ở con người mình trong cuộc sống thường nhật.
Tôi nghĩ tôi sẽ không thể tồn tại nếu không có Symone.
Nếu tôi không có chính tôi. Giờ đây tôi có thể nói vậy.
Nếu tôi không có chính tôi. Nên, nó đã cứu mạng tôi theo đúng nghĩa.
Được rồi, các diva. Bắt đầu vũ hội nào.
- Đến giờ rồi à? - Đến giờ rồi à?
Tối nay chúng ta sẽ bắt cô ấy làm việc.
Niềm tự hào của Arkansas, Symone!
Một chuyến đi thật kinh ngạc.
Nhất là vào thời điểm đó trong năm, rất đẹp.
Khiến mẹ rất hoài niệm. Mẹ đã rất thích quay lại đó.
Một nơi rất đặc biệt với gia đình ta.
Đúng vậy.
Cảm ơn con đã lái xe đưa mẹ đi, con yêu.
Cảm ơn mẹ đã tin tưởng để con lái xe đưa mẹ đi.
Dù phải thú nhận là, con sẽ không bao giờ để mẹ lái xe đưa con đi.
- Phải. - Thật tuyệt vời.
Và thật cảm động khi chúng ta được nghe
các câu chuyện của những người phụ nữ tuyệt vời.
Tất cả những người mà ta trò chuyện đều để lại khoảng trống nào đó.
Có thể đó là khoảng trống hữu hình, có thể là khoảng trống tâm lý.
Một cú nhảy vọt từ điều thoải mái và quen thuộc
tới điều xa lạ và, thực tế là, nguy hiểm.
Những con người đó đều có một cú nhảy vọt về niềm tin.
- Và không chỉ vì chính họ. - Phải.
Mà còn vì con cháu họ,
vì cộng đồng của họ theo một cách mà dĩ nhiên là con thấy cực kỳ can trường
và là nguồn cảm hứng không thể bác bỏ.
Biên dịch: Ngan Tran